0.31. Vatthugāthā
0.4Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
1.1Kosalānaṁ purā rammā,1.2agamā dakkhiṇāpathaṁ;1.3Ākiñcaññaṁ patthayāno,1.4brāhmaṇo mantapāragū.
2.1So assakassa visaye,2.2maḷakassa samāsane;2.3Vasi godhāvarīkūle,2.4uñchena ca phalena ca.
3.1Tasseva upanissāya,3.2gāmo ca vipulo ahu;3.3Tato jātena āyena,3.4mahāyaññamakappayi.
4.1Mahāyaññaṁ yajitvāna,4.2puna pāvisi assamaṁ;4.3Tasmiṁ paṭipaviṭṭhamhi,4.4añño āgañchi brāhmaṇo.
5.1Ugghaṭṭapādo tasito,5.2paṅkadanto rajassiro;5.3So ca naṁ upasaṅkamma,5.4satāni pañca yācati.
6.1Tamenaṁ bāvarī disvā,6.2āsanena nimantayi;6.3Sukhañca kusalaṁ pucchi,6.4idaṁ vacanamabravi.
7.1“Yaṁ kho mama deyyadhammaṁ,7.2Sabbaṁ visajjitaṁ mayā;7.3Anujānāhi me brahme,7.4Natthi pañcasatāni me”.
8.1“Sace me yācamānassa,8.2bhavaṁ nānupadassati;8.3Sattame divase tuyhaṁ,8.4muddhā phalatu sattadhā”.
9.1Abhisaṅkharitvā kuhako,9.2bheravaṁ so akittayi;9.3Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,9.4bāvarī dukkhito ahu.
10.1Ussussati anāhāro,10.2sokasallasamappito;10.3Athopi evaṁ cittassa,10.4jhāne na ramatī mano.
11.1Utrastaṁ dukkhitaṁ disvā,11.2devatā atthakāminī;11.3Bāvariṁ upasaṅkamma,11.4idaṁ vacanamabravi.
12.1“Na so muddhaṁ pajānāti,12.2kuhako so dhanatthiko;12.3Muddhani muddhapāte vā,12.4ñāṇaṁ tassa na vijjati”.
13.1“Bhotī carahi jānāti,13.2Taṁ me akkhāhi pucchitā;13.3Muddhaṁ muddhādhipātañca,13.4Taṁ suṇoma vaco tava”.
14.1“Ahampetaṁ na jānāmi,14.2ñāṇaṁ mettha na vijjati;14.3Muddhani muddhādhipāte ca,14.4jinānaṁ hettha dassanaṁ”.
15.1“Atha ko carahi jānāti,15.2asmiṁ pathavimaṇḍale;15.3Muddhaṁ muddhādhipātañca,15.4taṁ me akkhāhi devate”.
16.1“Purā kapilavatthumhā,16.2nikkhanto lokanāyako;16.3Apacco okkākarājassa,16.4sakyaputto pabhaṅkaro.
17.1So hi brāhmaṇa sambuddho,17.2sabbadhammāna pāragū;17.3Sabbābhiññābalappatto,17.4sabbadhammesu cakkhumā;17.5Sabbakammakkhayaṁ patto,17.6vimutto upadhikkhaye.
18.1Buddho so bhagavā loke,18.2dhammaṁ deseti cakkhumā;18.3Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu,18.4so te taṁ byākarissati”.
19.1Sambuddhoti vaco sutvā,19.2udaggo bāvarī ahu;19.3Sokassa tanuko āsi,19.4pītiñca vipulaṁ labhi.
20.1So bāvarī attamano udaggo,20.2Taṁ devataṁ pucchati vedajāto;20.3“Katamamhi gāme nigamamhi vā pana,20.4Katamamhi vā janapade lokanātho;20.5Yattha gantvāna passemu,20.6Sambuddhaṁ dvipaduttamaṁ”.
21.1“Sāvatthiyaṁ kosalamandire jino,21.2Pahūtapañño varabhūrimedhaso;21.3So sakyaputto vidhuro anāsavo,21.4Muddhādhipātassa vidū narāsabho”.
22.1Tato āmantayī sisse,22.2brāhmaṇe mantapāragū;22.3“Etha māṇavā akkhissaṁ,22.4suṇātha vacanaṁ mama.
23.1Yasseso dullabho loke,23.2pātubhāvo abhiṇhaso;23.3Svājja lokamhi uppanno,23.4sambuddho iti vissuto;23.5Khippaṁ gantvāna sāvatthiṁ,23.6passavho dvipaduttamaṁ”.
24.1“Kathaṁ carahi jānemu,24.2disvā buddhoti brāhmaṇa;24.3Ajānataṁ no pabrūhi,24.4yathā jānemu taṁ mayaṁ”.
25.1“Āgatāni hi mantesu,25.2mahāpurisalakkhaṇā;25.3Dvattiṁsāni ca byākkhātā,25.4samattā anupubbaso.
26.1Yassete honti gattesu,26.2mahāpurisalakkhaṇā;26.3Dveyeva tassa gatiyo,26.4tatiyā hi na vijjati.
27.1Sace agāraṁ āvasati,27.2vijeyya pathaviṁ imaṁ;27.3Adaṇḍena asatthena,27.4dhammena anusāsati.
28.1Sace ca so pabbajati,28.2Agārā anagāriyaṁ;28.3Vivaṭṭacchado sambuddho,28.4Arahā bhavati anuttaro.
29.1Jātiṁ gottañca lakkhaṇaṁ,29.2mante sisse punāpare;29.3Muddhaṁ muddhādhipātañca,29.4manasāyeva pucchatha.
30.1Anāvaraṇadassāvī,30.2yadi buddho bhavissati;30.3Manasā pucchite pañhe,30.4vācāya visajjessati”.
31.1Bāvarissa vaco sutvā,31.2sissā soḷasa brāhmaṇā;31.3Ajito tissametteyyo,31.4puṇṇako atha mettagū.
32.1Dhotako upasīvo ca,32.2nando ca atha hemako;32.3Todeyyakappā dubhayo,32.4jatukaṇṇī ca paṇḍito.
33.1Bhadrāvudho udayo ca,33.2posālo cāpi brāhmaṇo;33.3Mogharājā ca medhāvī,33.4piṅgiyo ca mahāisi.
34.1Paccekagaṇino sabbe,34.2sabbalokassa vissutā;34.3Jhāyī jhānaratā dhīrā,34.4pubbavāsanavāsitā.
35.1Bāvariṁ abhivādetvā,35.2katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;35.3Jaṭājinadharā sabbe,35.4pakkāmuṁ uttarāmukhā.
36.1Maḷakassa patiṭṭhānaṁ,36.2puramāhissatiṁ tadā;36.3Ujjeniñcāpi gonaddhaṁ,36.4vedisaṁ vanasavhayaṁ.
37.1Kosambiñcāpi sāketaṁ,37.2sāvatthiñca puruttamaṁ;37.3Setabyaṁ kapilavatthuṁ,37.4kusinārañca mandiraṁ.
38.1Pāvañca bhoganagaraṁ,38.2vesāliṁ māgadhaṁ puraṁ;38.3Pāsāṇakaṁ cetiyañca,38.4ramaṇīyaṁ manoramaṁ.
39.1Tasitovudakaṁ sītaṁ,39.2mahālābhaṁva vāṇijo;39.3Chāyaṁ ghammābhitattova,39.4turitā pabbatamāruhuṁ.
40.1Bhagavā tamhi samaye,40.2bhikkhusaṅghapurakkhato;40.3Bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti,40.4sīhova nadatī vane.
41.1Ajito addasa buddhaṁ,41.2Pītaraṁsiṁva bhāṇumaṁ;41.3Candaṁ yathā pannarase,41.4Paripūraṁ upāgataṁ.
42.1Athassa gatte disvāna,42.2paripūrañca byañjanaṁ;42.3Ekamantaṁ ṭhito haṭṭho,42.4manopañhe apucchatha.
43.1“Ādissa jammanaṁ brūhi,43.2gottaṁ brūhi salakkhaṇaṁ;43.3Mantesu pāramiṁ brūhi,43.4kati vāceti brāhmaṇo”.
44.1“Vīsaṁ vassasataṁ āyu,44.2so ca gottena bāvarī;44.3Tīṇissa lakkhaṇā gatte,44.4tiṇṇaṁ vedāna pāragū.
45.1Lakkhaṇe itihāse ca,45.2sanighaṇḍusakeṭubhe;45.3Pañcasatāni vāceti,45.4sadhamme pāramiṁ gato”.
46.1“Lakkhaṇānaṁ pavicayaṁ,46.2bāvarissa naruttama;46.3Taṇhacchida pakāsehi,46.4mā no kaṅkhāyitaṁ ahu”.
47.1“Mukhaṁ jivhāya chādeti,47.2uṇṇassa bhamukantare;47.3Kosohitaṁ vatthaguyhaṁ,47.4evaṁ jānāhi māṇava”.
48.1Pucchañhi kiñci asuṇanto,48.2sutvā pañhe viyākate;48.3Vicinteti jano sabbo,48.4vedajāto katañjalī.
49.1“Ko nu devo vā brahmā vā,49.2indo vāpi sujampati;49.3Manasā pucchite pañhe,49.4kametaṁ paṭibhāsati”.
50.1“Muddhaṁ muddhādhipātañca,50.2bāvarī paripucchati;50.3Taṁ byākarohi bhagavā,50.4kaṅkhaṁ vinaya no ise”.
51.1“Avijjā muddhāti jānāhi,51.2vijjā muddhādhipātinī;51.3Saddhāsatisamādhīhi,51.4chandavīriyena saṁyutā”.
52.1Tato vedena mahatā,52.2santhambhetvāna māṇavo;52.3Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā,52.4pādesu sirasā pati.
53.1“Bāvarī brāhmaṇo bhoto,53.2saha sissehi mārisa;53.3Udaggacitto sumano,53.4pāde vandati cakkhuma”.
54.1“Sukhito bāvarī hotu,54.2saha sissehi brāhmaṇo;54.3Tvañcāpi sukhito hohi,54.4ciraṁ jīvāhi māṇava.
55.1Bāvarissa ca tuyhaṁ vā,55.2sabbesaṁ sabbasaṁsayaṁ;55.3Katāvakāsā pucchavho,55.4yaṁ kiñci manasicchatha”.
56.1Sambuddhena katokāso,56.2nisīditvāna pañjalī;56.3Ajito paṭhamaṁ pañhaṁ,56.4tattha pucchi tathāgataṁ.
56.5Vatthugāthā niṭṭhitā.