Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Ds 2.3.117 min read

Tikanikkhepa

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Dhammasaṅgaṇī
  • 0.22 Niddesa
  • 0.32.3 Nikkhepakaṇḍa

0.42.3.1. Tikanikkhepa

1.02.3.1.1. Kusalattika

1.1Katame dhammā kusalā?1.2Tīṇi kusalamūlāni—1.3alobho, adoso, amoho;1.4taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;1.5taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—1.6ime dhammā kusalā.

2.1Katame dhammā akusalā?2.2Tīṇi akusalamūlāni—2.3lobho, doso, moho;2.4tadekaṭṭhā ca kilesā;2.5taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;2.6taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—2.7ime dhammā akusalā.

3.1Katame dhammā abyākatā?3.2Kusalākusalānaṁ dhammānaṁ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;3.3vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;3.4ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā;3.5sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—3.6ime dhammā abyākatā.

4.02.3.1.2. Vedanāttika

4.1Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā?4.2Sukhabhūmiyaṁ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā;4.3taṁsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—4.4ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā.

5.1Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā?5.2Dukkhabhūmiyaṁ kāmāvacare, dukkhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā;5.3taṁsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—5.4ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā.

6.1Katame dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā?6.2Adukkhamasukhabhūmiyaṁ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, adukkhamasukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā;6.3taṁsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—6.4ime dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.

7.02.3.1.3. Vipākattika

7.1Katame dhammā vipākā?7.2Kusalākusalānaṁ dhammānaṁ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;7.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—7.4ime dhammā vipākā.

8.1Katame dhammā vipākadhammadhammā?8.2Kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;8.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—8.4ime dhammā vipākadhammadhammā.

9.1Katame dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā?9.2Ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—9.3ime dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā.

10.02.3.1.4. Upādinnattika

10.1Katame dhammā upādinnupādāniyā?10.2Sāsavā kusalākusalānaṁ dhammānaṁ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;10.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;10.4yañca rūpaṁ kammassa katattā—10.5ime dhammā upādinnupādāniyā.

11.1Katame dhammā anupādinnupādāniyā?11.2Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;11.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;11.4ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā;11.5yañca rūpaṁ na kammassa katattā—11.6ime dhammā anupādinnupādāniyā.

12.1Katame dhammā anupādinnaanupādāniyā?12.2Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—12.3ime dhammā anupādinnaanupādāniyā.

13.02.3.1.5. Saṅkiliṭṭhattika

13.1Katame dhammā saṅkiliṭṭhasaṅkilesikā?13.2Tīṇi akusalamūlāni—13.3lobho, doso, moho;13.4tadekaṭṭhā ca kilesā;13.5taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;13.6taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—13.7ime dhammā saṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.

14.1Katame dhammā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā?14.2Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;14.3rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—14.4ime dhammā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.

15.1Katame dhammā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā?15.2Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—15.3ime dhammā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.

16.02.3.1.6. Vitakkattika

16.1Katame dhammā savitakkasavicārā?16.2Savitakkasavicārabhūmiyaṁ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, vitakkavicāre ṭhapetvā;16.3taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—16.4ime dhammā savitakkasavicārā.

17.1Katame dhammā avitakkavicāramattā?17.2Avitakkavicāramattabhūmiyaṁ rūpāvacare, apariyāpanne, vicāraṁ ṭhapetvā;17.3taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—17.4ime dhammā avitakkavicāramattā.

18.1Katame dhammā avitakkaavicārā?18.2Avitakkaavicārabhūmiyaṁ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne;18.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;18.4sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—18.5ime dhammā avitakkaavicārā.

19.02.3.1.7. Pītittika

19.1Katame dhammā pītisahagatā?19.2Pītibhūmiyaṁ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, pītiṁ ṭhapetvā;19.3taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—19.4ime dhammā pītisahagatā.

20.1Katame dhammā sukhasahagatā?20.2Sukhabhūmiyaṁ kāmāvacare, rūpāvacare, apariyāpanne, sukhaṁ ṭhapetvā;20.3taṁsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—20.4ime dhammā sukhasahagatā.

21.1Katame dhammā upekkhāsahagatā?21.2Upekkhābhūmiyaṁ kāmāvacare, rūpāvacare, arūpāvacare, apariyāpanne, upekkhaṁ ṭhapetvā;21.3taṁsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—21.4ime dhammā upekkhāsahagatā.

22.02.3.1.8. Dassanenapahātabbattika

22.1Katame dhammā dassanena pahātabbā?22.2Tīṇi saññojanāni—22.3sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.

23.1Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi?23.2Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.23.3Vedanaṁ attato samanupassati, vedanāvantaṁ vā attānaṁ, attani vā vedanaṁ, vedanāya vā attānaṁ.23.4Saññaṁ attato samanupassati, saññāvantaṁ vā attānaṁ, attani vā saññaṁ, saññāya vā attānaṁ.23.5Saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṁ vā attānaṁ, attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṁ.23.6Viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.23.7Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaññojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—23.8ayaṁ vuccati sakkāyadiṭṭhi.

24.1Tattha katamā vicikicchā?24.2Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati.24.3Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṁ cittassa manovilekho—24.4ayaṁ vuccati vicikicchā.

25.1Tattha katamo sīlabbataparāmāso?25.2Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṁ ‘sīlena suddhi, vatena suddhi, sīlabbatena suddhī’ti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaññojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—25.3ayaṁ vuccati sīlabbataparāmāso.

26.1Imāni tīṇi saññojanāni;26.2tadekaṭṭhā ca kilesā;26.3taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;26.4taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—26.5ime dhammā dassanena pahātabbā.

27.1Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā?27.2Avaseso lobho, doso, moho;27.3tadekaṭṭhā ca kilesā;27.4taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;27.5taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—27.6ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.

28.1Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā?28.2Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;28.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;28.4sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—28.5ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.

29.02.3.1.9. Dassanenapahātabbahetukattika

29.1Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā?29.2Tīṇi saññojanāni—29.3sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.

30.1Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi …pe…30.2ayaṁ vuccati sakkāyadiṭṭhi.

31.1Tattha katamā vicikicchā …pe…31.2ayaṁ vuccati vicikicchā.

32.1Tattha katamo sīlabbataparāmāso …pe…32.2ayaṁ vuccati sīlabbataparāmāso.

33.1Imāni tīṇi saññojanāni;33.2tadekaṭṭhā ca kilesā;33.3taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;33.4taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—33.5ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.33.6Tīṇi saññojanāni—33.7sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso—33.8ime dhammā dassanena pahātabbā.33.9Tadekaṭṭho lobho, doso, moho—33.10ime dhammā dassanena pahātabbahetū.33.11Tadekaṭṭhā ca kilesā;33.12taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;33.13taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—33.14ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.

34.1Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā?34.2Avaseso lobho, doso, moho—34.3ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū.34.4Tadekaṭṭhā ca kilesā;34.5taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;34.6taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—34.7ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā.

35.1Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā?35.2Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;35.3vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;35.4sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—35.5ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.

36.02.3.1.10. Ācayagāmittika

36.1Katame dhammā ācayagāmino?36.2Sāsavā kusalākusalā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;36.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—36.4ime dhammā ācayagāmino.

37.1Katame dhammā apacayagāmino?37.2Cattāro maggā apariyāpannā—37.3ime dhammā apacayagāmino.

38.1Katame dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino?38.2Kusalākusalānaṁ dhammānaṁ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;38.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;38.4ye ca dhammā kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā;38.5sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—38.6ime dhammā neva ācayagāmi na apacayagāmino.

39.02.3.1.11. Sekkhattika

39.1Katame dhammā sekkhā?39.2Cattāro maggā apariyāpannā, heṭṭhimāni ca tīṇi sāmaññaphalāni—39.3ime dhammā sekkhā.

40.1Katame dhammā asekkhā?40.2Upariṭṭhimaṁ arahattaphalaṁ—40.3ime dhammā asekkhā.

41.1Katame dhammā nevasekkhanāsekkhā?41.2Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;41.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;41.4sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—41.5ime dhammā nevasekkhanāsekkhā.

42.02.3.1.12. Parittattika

42.1Katame dhammā parittā?42.2Sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā;42.3rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—42.4ime dhammā parittā.

43.1Katame dhammā mahaggatā?43.2Rūpāvacarā, arūpāvacarā, kusalābyākatā dhammā;43.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—43.4ime dhammā mahaggatā.

44.1Katame dhammā appamāṇā?44.2Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—44.3ime dhammā appamāṇā.

45.02.3.1.13. Parittārammaṇattika

45.1Katame dhammā parittārammaṇā?45.2Paritte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—45.3ime dhammā parittārammaṇā.

46.1Katame dhammā mahaggatārammaṇā?46.2Mahaggate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—46.3ime dhammā mahaggatārammaṇā.

47.1Katame dhammā appamāṇārammaṇā?47.2Appamāṇe dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—47.3ime dhammā appamāṇārammaṇā.

48.02.3.1.14. Hīnattika

48.1Katame dhammā hīnā?48.2Tīṇi akusalamūlāni—48.3lobho, doso, moho;48.4tadekaṭṭhā ca kilesā;48.5taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;48.6taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—48.7ime dhammā hīnā.

49.1Katame dhammā majjhimā?49.2Sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—49.3ime dhammā majjhimā.

50.1Katame dhammā paṇītā?50.2Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—50.3ime dhammā paṇītā.

51.02.3.1.15. Micchattaniyatattika

51.1Katame dhammā micchattaniyatā?51.2Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhiniyatā—51.3ime dhammā micchattaniyatā.

52.1Katame dhammā sammattaniyatā?52.2Cattāro maggā apariyāpannā—52.3ime dhammā sammattaniyatā.

53.1Katame dhammā aniyatā?53.2Te dhamme ṭhapetvā, avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;53.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;53.4sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—53.5ime dhammā aniyatā.

54.02.3.1.16. Maggārammaṇattika

54.1Katame dhammā maggārammaṇā?54.2Ariyamaggaṁ ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—54.3ime dhammā maggārammaṇā.

55.1Katame dhammā maggahetukā?55.2Ariyamaggasamaṅgissa maggaṅgāni ṭhapetvā;55.3taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—55.4ime dhammā maggahetukā.55.5Ariyamaggasamaṅgissa sammādiṭṭhi maggo ceva hetu ca, sammādiṭṭhiṁ ṭhapetvā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—55.6ime dhammā maggahetukā.55.7Ariyamaggasamaṅgissa alobho, adoso, amoho—55.8ime dhammā maggahetū.55.9Taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—55.10ime dhammā maggahetukā.

56.1Katame dhammā maggādhipatino?56.2Ariyamaggaṁ adhipatiṁ karitvā ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—56.3ime dhammā maggādhipatino.56.4Ariyamaggasamaṅgissa vīmaṁsādhipateyyaṁ maggaṁ bhāvayantassa vīmaṁsaṁ ṭhapetvā;56.5taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—56.6ime dhammā maggādhipatino.

57.02.3.1.17. Uppannattika

57.1Katame dhammā uppannā?57.2Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā uppannā uppannaṁsena saṅgahitā, rūpaṁ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṁ—57.3ime dhammā uppannā.

58.1Katame dhammā anuppannā?58.2Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anuppannā anuppannaṁsena saṅgahitā, rūpaṁ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṁ—58.3ime dhammā anuppannā.

59.1Katame dhammā uppādino?59.2Kusalākusalānaṁ dhammānaṁ avipakkavipākānaṁ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;59.3vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;59.4yañca rūpaṁ kammassa katattā uppajjissati—59.5ime dhammā uppādino.

60.02.3.1.18. Atītattika

60.1Katame dhammā atītā?60.2Ye dhammā atītā niruddhā vigatā vipariṇatā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā uppajjitvā vigatā atītā atītaṁsena saṅgahitā, rūpaṁ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṁ—60.3ime dhammā atītā.

61.1Katame dhammā anāgatā?61.2Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anāgatā anāgataṁsena saṅgahitā, rūpaṁ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṁ—61.3ime dhammā anāgatā.

62.1Katame dhammā paccuppannā?62.2Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā paccuppannā paccuppannaṁsena saṅgahitā, rūpaṁ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṁ—62.3ime dhammā paccuppannā.

63.02.3.1.19. Atītārammaṇattika

63.1Katame dhammā atītārammaṇā?63.2Atīte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—63.3ime dhammā atītārammaṇā.

64.1Katame dhammā anāgatārammaṇā?64.2Anāgate dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—64.3ime dhammā anāgatārammaṇā.

65.1Katame dhammā paccuppannārammaṇā?65.2Paccuppanne dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—65.3ime dhammā paccuppannārammaṇā.

66.02.3.1.20. Ajjhattattika

66.1Katame dhammā ajjhattā?66.2Ye dhammā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ niyatā pāṭipuggalikā upādinnā, rūpaṁ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṁ—66.3ime dhammā ajjhattā.

67.1Katame dhammā bahiddhā?67.2Ye dhammā tesaṁ tesaṁ parasattānaṁ parapuggalānaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ niyatā pāṭipuggalikā upādinnā, rūpaṁ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṁ—67.3ime dhammā bahiddhā.

68.1Katame dhammā ajjhattabahiddhā?68.2Tadubhayaṁ—68.3ime dhammā ajjhattabahiddhā.

69.02.3.1.21. Ajjhattārammaṇattika

69.1Katame dhammā ajjhattārammaṇā?69.2Ajjhatte dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—69.3ime dhammā ajjhattārammaṇā.

70.1Katame dhammā bahiddhārammaṇā?70.2Bahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—70.3ime dhammā bahiddhārammaṇā.

71.1Katame dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā?71.2Ajjhattabahiddhā dhamme ārabbha ye uppajjanti cittacetasikā dhammā—71.3ime dhammā ajjhattabahiddhārammaṇā.

72.02.3.1.22. Sanidassanattika

72.1Katame dhammā sanidassanasappaṭighā?72.2Rūpāyatanaṁ—72.3ime dhammā sanidassanasappaṭighā.

73.1Katame dhammā anidassanasappaṭighā?73.2Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ—73.3ime dhammā anidassanasappaṭighā.

74.1Katame dhammā anidassanaappaṭighā?74.2Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho;74.3yañca rūpaṁ anidassanaṁ appaṭighaṁ dhammāyatanapariyāpannaṁ;74.4asaṅkhatā ca dhātu—74.5ime dhammā anidassanaappaṭighā.

74.6Tikaṁ.