Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Ja 52411 min read

The Dragon of Lake Saṅkhapāla

Saṅkhapālajātaka

“Of comely presence”—This was a story told by the Master, while dwelling at Jetavana, with regard to the duties of holy days. Now on this occasion the Master, expressing approval of certain lay folk who kept holy days, said: “Wise men of old, giving up the great glory of the Naga world, observed holy days,” and at their request he related a story of the past.

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Jātaka
  • 0.2Cattālīsanipāta
  • 0.3Tesakuṇavagga

0.44. Saṅkhapālajātaka

1.1PTS 5.165“Ariyāvakāsosi pasannanetto,1.2Maññe bhavaṁ pabbajito kulamhā;1.3Kathaṁ nu vittāni pahāya bhoge,1.4Pabbaji nikkhamma gharā sapañña”.

2.1“Sayaṁ vimānaṁ naradeva disvā,2.2Mahānubhāvassa mahoragassa;2.3Disvāna puññāna mahāvipākaṁ,2.4Saddhāyahaṁ pabbajitomhi rāja”.

3.1“Na kāmakāmā na bhayā na dosā,3.2Vācaṁ musā pabbajitā bhaṇanti;3.3Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,3.4Sutvāna me jāyihitippasādo”.

4.1“Vāṇijja raṭṭhādhipa gacchamāno,4.2Pathe addasāsimhi bhojaputte;4.3Pavaddhakāyaṁ uragaṁ mahantaṁ,4.4Ādāya gacchante pamodamāne.

5.1Sohaṁ samāgamma janinda tehi,5.2Pahaṭṭhalomo avacamhi bhīto;5.3‘Kuhiṁ ayaṁ nīyati bhīmakāyo,5.4Nāgena kiṁ kāhatha bhojaputtā’.

6.1PTS 5.166‘Nāgo ayaṁ nīyati bhojanatthā,6.2Pavaddhakāyo urago mahanto;6.3Sāduñca thūlañca muduñca maṁsaṁ,6.4Na tvaṁ rasaññāsi videhaputta.

7.1Ito mayaṁ gantvā sakaṁ niketaṁ,7.2Ādāya satthāni vikopayitvā;7.3Maṁsāni bhokkhāma pamodamānā,7.4Mayañhi ve sattavo pannagānaṁ’.

8.1‘Sace ayaṁ nīyati bhojanatthā,8.2Pavaddhakāyo urago mahanto;8.3Dadāmi vo balibaddāni soḷasa,8.4Nāgaṁ imaṁ muñcatha bandhanasmā’.

9.1‘Addhā hi no bhakkho ayaṁ manāpo,9.2Bahū ca no uragā bhuttapubbā;9.3Karoma te taṁ vacanaṁ aḷāra,9.4Mittañca no hohi videhaputta’.

10.1Tadāssu te bandhanā mocayiṁsu,10.2Yaṁ natthuto paṭimokkassa pāse;10.3Mutto ca so bandhanā nāgarājā,10.4Pakkāmi pācīnamukho muhuttaṁ.

11.1Gantvāna pācīnamukho muhuttaṁ,11.2Puṇṇehi nettehi palokayī maṁ;11.3Tadāssahaṁ piṭṭhito anvagacchiṁ,11.4Dasaṅguliṁ añjaliṁ paggahetvā.

12.1‘Gaccheva kho tvaṁ taramānarūpo,12.2Mā taṁ amittā punaraggahesuṁ;12.3Dukkho hi luddehi punā samāgamo,12.4Adassanaṁ bhojaputtāna gaccha’.

13.1PTS 5.167Agamāsi so rahadaṁ vippasannaṁ,13.2Nīlobhāsaṁ ramaṇīyaṁ sutitthaṁ;13.3Samotataṁ jambuhi vetasāhi,13.4Pāvekkhi nittiṇṇabhayo patīto.

14.1So taṁ pavissa na cirassa nāgo,14.2Dibbena me pāturahuṁ janinda;14.3Upaṭṭhahī maṁ pitaraṁva putto,14.4Hadayaṅgamaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇanto.

15.1‘Tvaṁ mesi mātā ca pitā aḷāra,15.2Abbhantaro pāṇadado sahāyo;15.3Sakañca iddhiṁ paṭilābhakosmi,15.4Aḷāra passa me nivesanāni;15.5Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ,15.6Masakkasāraṁ viya vāsavassa.

16.1PTS 5.168Taṁ bhūmibhāgehi upetarūpaṁ,16.2Asakkharā ceva mudū subhā ca;16.3Nīcattiṇā apparajā ca bhūmi,16.4Pāsādikā yattha jahanti sokaṁ.

17.1Anāvakulā veḷuriyūpanīlā,17.2Catuddisaṁ ambavanaṁ surammaṁ;17.3Pakkā ca pesī ca phalā suphullā,17.4Niccotukā dhārayantī phalāni’.

18.1PTS 5.169Tesaṁ vanānaṁ naradeva majjhe,18.2Nivesanaṁ bhassarasannikāsaṁ;18.3Rajataggaḷaṁ sovaṇṇamayaṁ uḷāraṁ,18.4Obhāsatī vijjurivantalikkhe.

19.1Maṇīmayā soṇṇamayā uḷārā,19.2Anekacittā satataṁ sunimmitā;19.3Paripūrā kaññāhi alaṅkatābhi,19.4Suvaṇṇakāyūradharāhi rāja.

20.1So saṅkhapālo taramānarūpo,20.2Pāsādamāruyha anomavaṇṇo;20.3Sahassathambhaṁ atulānubhāvaṁ,20.4Yatthassa bhariyā mahesī ahosi.

21.1Ekā ca nārī taramānarūpā,21.2Ādāya veḷuriyamayaṁ mahagghaṁ;21.3Subhaṁ maṇiṁ jātimantūpapannaṁ,21.4Acoditā āsanamabbhihāsi.

22.1Tato maṁ urago hatthe gahetvā,22.2Nisīdayī pāmukhaāsanasmiṁ;22.3‘Idamāsanaṁ atra bhavaṁ nisīdatu,22.4Bhavañhi me aññataro garūnaṁ’.

23.1Aññā ca nārī taramānarūpā,23.2Ādāya vāriṁ upasaṅkamitvā;23.3Pādāni pakkhālayī me janinda,23.4Bhariyāva bhattū patino piyassa.

24.1PTS 5.170Aparā ca nārī taramānarūpā,24.2Paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā;24.3Anekasūpaṁ vividhaṁ viyañjanaṁ,24.4Upanāmayī bhatta manuññarūpaṁ.

25.1Turiyehi maṁ bhārata bhuttavantaṁ,25.2Upaṭṭhahuṁ bhattu mano viditvā;25.3Tatuttariṁ maṁ nipatī mahantaṁ,25.4Dibbehi kāmehi anappakehi.

26.1‘Bhariyā mametā tisatā aḷāra,26.2Sabbattamajjhā padumuttarābhā;26.3Aḷāra etāssu te kāmakārā,26.4Dadāmi te tā paricārayassu’.

27.1PTS 5.171Saṁvaccharaṁ dibbarasānubhutvā,27.2Tadāssuhaṁ uttarimajjhabhāsiṁ;27.3‘Nāgassidaṁ kinti kathañca laddhaṁ,27.4Kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṁ.

28.1Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te,28.2Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ;28.3Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ,28.4Kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṁ’.

29.1‘Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me,29.2Na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ;29.3Sakehi kammehi apāpakehi,29.4Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ’.

30.1‘Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ,30.2Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;30.3Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ,30.4Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ’.

31.1PTS 5.172‘Rājā ahosiṁ magadhānamissaro,31.2Duyyodhano nāma mahānubhāvo;31.3So ittaraṁ jīvitaṁ saṁviditvā,31.4Asassataṁ vipariṇāmadhammaṁ.

32.1Annañca pānañca pasannacitto,32.2Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ;32.3Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi,32.4Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

33.1Mālañca gandhañca vilepanañca,33.2Padīpiyaṁ yānamupassayañca;33.3Acchādanaṁ seyyamathannapānaṁ,33.4Sakkacca dānāni adamha tattha.

34.1Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ,34.2Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;34.3Teneva me laddhamidaṁ vimānaṁ,34.4Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ;34.5Naccehi gītehi cupetarūpaṁ,34.6Ciraṭṭhitikaṁ na ca sassatāyaṁ’.

35.1‘Appānubhāvā taṁ mahānubhāvaṁ,35.2Tejassinaṁ hanti atejavanto;35.3Kimeva dāṭhāvudha kiṁ paṭicca,35.4Hatthattamāgacchi vanibbakānaṁ.

36.1Bhayaṁ nu te anvagataṁ mahantaṁ,36.2Tejo nu te nānvagaṁ dantamūlaṁ;36.3Kimeva dāṭhāvudha kiṁ paṭicca,36.4Kilesamāpajji vanibbakānaṁ’.

37.1‘Na me bhayaṁ anvagataṁ mahantaṁ,37.2Tejo na sakkā mama tehi hantuṁ;37.3Satañca dhammāni sukittitāni,37.4Samuddavelāva duraccayāni.

38.1Cātuddasiṁ pañcadasiṁ aḷāra,38.2Uposathaṁ niccamupāvasāmi;38.3Athāgamuṁ soḷasa bhojaputtā,38.4Rajjuṁ gahetvāna daḷhañca pāsaṁ.

39.1PTS 5.173Bhetvāna nāsaṁ atikassa rajjuṁ,39.2Nayiṁsu maṁ samparigayha luddā;39.3Etādisaṁ dukkhamahaṁ titikkhaṁ,39.4Uposathaṁ appaṭikopayanto’.

40.1‘Ekāyane taṁ pathe addasaṁsu,40.2Balena vaṇṇena cupetarūpaṁ;40.3Siriyā paññāya ca bhāvitosi,40.4Kiṁ patthayaṁ nāga tapo karosi’.

41.1‘Na puttahetū na dhanassa hetu,41.2Na āyuno cāpi aḷāra hetu;41.3Manussayoniṁ abhipatthayāno,41.4Tasmā parakkamma tapo karomi’.

42.1‘Tvaṁ lohitakkho vihatantaraṁso,42.2Alaṅkato kappitakesamassu;42.3Surosito lohitacandanena,42.4Gandhabbarājāva disā pabhāsasi.

43.1Deviddhipattosi mahānubhāvo,43.2Sabbehi kāmehi samaṅgibhūto;43.3Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ,43.4Seyyo ito kena manussaloko’.

44.1‘Aḷāra nāññatra manussalokā,44.2Suddhī va saṁvijjati saṁyamo vā;44.3Ahañca laddhāna manussayoniṁ,44.4Kāhāmi jātimaraṇassa antaṁ’.

45.1‘Saṁvaccharo me vasato tavantike,45.2Annena pānena upaṭṭhitosmi;45.3Āmantayitvāna palemi nāga,45.4Cirappavutthosmi ahaṁ janinda’.

46.1PTS 5.174‘Puttā ca dārā anujīvino ca,46.2Niccānusiṭṭhā upatiṭṭhathetaṁ;46.3Kaccinnu taṁ nābhisapittha koci,46.4Piyañhi me dassanaṁ tuyhaṁ aḷāra’.

47.1‘Yathāpi mātū ca pitū agāre,47.2Putto piyo paṭivihito vaseyya;47.3Tatopi mayhaṁ idhameva seyyo,47.4Cittañhi te nāga mayī pasannaṁ’.

48.1‘Maṇī mamaṁ vijjati lohitaṅko,48.2Dhanāharo maṇiratanaṁ uḷāraṁ;48.3Ādāya tvaṁ gaccha sakaṁ niketaṁ,48.4Laddhā dhanaṁ taṁ maṇimossajassu’.

49.1PTS 5.176Diṭṭhā mayā mānusakāpi kāmā,49.2Asassatā vipariṇāmadhammā;49.3Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā,49.4Saddhāyahaṁ pabbajitomhi rāja.

50.1Dumapphalānīva patanti māṇavā,50.2Daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā;50.3Etampi disvā pabbajitomhi rāja,50.4Apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyo”.

51.1“Addhā have sevitabbā sapaññā,51.2Bahussutā ye bahuṭhānacintino;51.3Nāgañca sutvāna tavañcaḷāra,51.4Kāhāmi puññāni anappakāni”.

52.1“Addhā have sevitabbā sapaññā,52.2Bahussutā ye bahuṭhānacintino;52.3Nāgañca sutvāna mamañca rāja,52.4Karohi puññāni anappakānī”ti.

53.1Saṅkhapālajātakaṁ catutthaṁ.