Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Ja 54241 min read

The Great Tunnel

Umaṅgajātaka

“King Brahmadatta of Pancala”—The Teacher, while dwelling at Jetavana, told this about the perfection of knowledge.

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

0.45 Umaṅgajātaka

1.1PTS 6.396“Pañcālo sabbasenāya,1.2brahmadattoyamāgato;1.3Sāyaṁ pañcāliyā senā,1.4appameyyā mahosadha.

2.1Vīthimatī pattimatī,2.2sabbasaṅgāmakovidā;2.3Ohārinī saddavatī,2.4bherisaṅkhappabodhanā.

3.1Lohavijjālaṅkārābhā,3.2dhajinī vāmarohinī;3.3Sippiyehi susampannā,3.4sūrehi suppatiṭṭhitā.

4.1Dasettha paṇḍitā āhu,4.2bhūripaññā rahogamā;4.3Mātā ekādasī rañño,4.4pañcāliyaṁ pasāsati.

5.1PTS 6.397Athetthekasataṁ khatyā,5.2anuyantā yasassino;5.3Acchinnaraṭṭhā byathitā,5.4pañcāliyaṁ vasaṁ gatā.

6.1Yaṁvadā takkarā rañño,6.2akāmā piyabhāṇino;6.3Pañcālamanuyāyanti,6.4akāmā vasino gatā.

7.1Tāya senāya mithilā,7.2tisandhiparivāritā;7.3Rājadhānī videhānaṁ,7.4samantā parikhaññati.

8.1Uddhaṁ tārakajātāva,8.2samantā parivāritā;8.3Mahosadha vijānāhi,8.4kathaṁ mokkho bhavissati”.

9.1PTS 6.399“Pāde deva pasārehi,9.2bhuñja kāme ramassu ca;9.3Hitvā pañcāliyaṁ senaṁ,9.4brahmadatto palāyiti”.

10.1PTS 6.412“Rājā santhavakāmo te,10.2ratanāni pavecchati;10.3Āgacchantu ito dūtā,10.4mañjukā piyabhāṇino.

11.1Bhāsantu mudukā vācā,11.2yā vācā paṭinanditā;11.3Pañcālo ca videho ca,11.4ubho ekā bhavantu te”.

12.1PTS 6.414“Kathaṁ nu kevaṭṭa mahosadhena,12.2Samāgamo āsi tadiṅgha brūhi;12.3Kacci te paṭinijjhatto,12.4Kacci tuṭṭho mahosadho”.

13.1“Anariyarūpo puriso janinda,13.2Asammodako thaddho asabbhirūpo;13.3Yathā mūgo ca badhiro ca,13.4Na kiñcitthaṁ abhāsatha”.

14.1“Addhā idaṁ mantapadaṁ sududdasaṁ,14.2Attho suddho naraviriyena diṭṭho;14.3Tathā hi kāyo mama sampavedhati,14.4Hitvā sayaṁ ko parahatthamessati”.

15.1PTS 6.415“Channañhi ekāva matī sameti,15.2Ye paṇḍitā uttamabhūripattā;15.3Yānaṁ ayānaṁ atha vāpi ṭhānaṁ,15.4Mahosadha tvampi matiṁ karohi”.

16.1PTS 6.416“Jānāsi kho rāja mahānubhāvo,16.2Mahabbalo cūḷanibrahmadatto;16.3Rājā ca taṁ icchati māraṇatthaṁ,16.4Migaṁ yathā okacarena luddo.

17.1Yathāpi maccho baḷisaṁ,17.2vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ;17.3Āmagiddho na jānāti,17.4maccho maraṇamattano.

18.1Evameva tuvaṁ rāja,18.2cūḷaneyyassa dhītaraṁ;18.3Kāmagiddho na jānāsi,18.4macchova maraṇamattano.

19.1Sace gacchasi pañcālaṁ,19.2Khippamattaṁ jahissasi;19.3Migaṁ panthānubandhaṁva,19.4Mahantaṁ bhayamessati”.

20.1PTS 6.417“Mayameva bālamhase eḷamūgā,20.2Ye uttamatthāni tayī lapimhā;20.3Kimeva tvaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho,20.4Atthāni jānāsi yathāpi aññe”.

21.1“Imaṁ gale gahetvāna,21.2nāsetha vijitā mama;21.3Yo me ratanalābhassa,21.4antarāyāya bhāsati”.

22.1PTS 6.418Tato ca so apakkamma,22.2vedehassa upantikā;22.3Atha āmantayī dūtaṁ,22.4mādharaṁ suvapaṇḍitaṁ.

23.1“Ehi samma haritapakkha,23.2veyyāvaccaṁ karohi me;23.3Atthi pañcālarājassa,23.4sāḷikā sayanapālikā.

24.1Taṁ bandhanena pucchassu,24.2sā hi sabbassa kovidā;24.3Sā tesaṁ sabbaṁ jānāti,24.4rañño ca kosiyassa ca”.

25.1“Āmo”ti so paṭissutvā,25.2mādharo suvapaṇḍito;25.3Agamāsi haritapakkho,25.4sāḷikāya upantikaṁ.

26.1Tato ca kho so gantvāna,26.2mādharo suvapaṇḍito;26.3Athāmantayi sugharaṁ,26.4sāḷikaṁ mañjubhāṇikaṁ.

27.1“Kacci te sughare khamanīyaṁ,27.2Kacci vesse anāmayaṁ;27.3Kacci te madhunā lājā,27.4Labbhate sughare tuvaṁ”.

28.1“Kusalañceva me samma,28.2atho samma anāmayaṁ;28.3Atho me madhunā lājā,28.4labbhate suvapaṇḍita.

29.1Kuto nu samma āgamma,29.2kassa vā pahito tuvaṁ;29.3Na ca mesi ito pubbe,29.4diṭṭho vā yadi vā suto”.

30.1PTS 6.419“Ahosiṁ sivirājassa,30.2pāsāde sayanapālako;30.3Tato so dhammiko rājā,30.4baddhe mocesi bandhanā.

31.1PTS 6.420Tassa mekā dutiyāsi,31.2sāḷikā mañjubhāṇikā;31.3Taṁ tattha avadhī seno,31.4pekkhato sughare mama.

32.1Tassā kāmā hi sammatto,32.2āgatosmi tavantike;32.3Sace kareyya okāsaṁ,32.4ubhayova vasāmase”.

33.1PTS 6.421“Suvova suviṁ kāmeyya,33.2sāḷiko pana sāḷikaṁ;33.3Suvassa sāḷikāyeva,33.4saṁvāso hoti kīdiso”.

34.1“Yoyaṁ kāme kāmayati,34.2api caṇḍālikāmapi;34.3Sabbo hi sadiso hoti,34.4natthi kāme asādiso”.

35.1“Atthi jampāvatī nāma,35.2mātā sivissa rājino;35.3Sā bhariyā vāsudevassa,35.4kaṇhassa mahesī piyā.

36.1PTS 6.422Raṭṭhavatī kimpurisī,36.2sāpi vacchaṁ akāmayi;36.3Manusso migiyā saddhiṁ,36.4natthi kāme asādiso.

37.1Handa khvāhaṁ gamissāmi,37.2sāḷike mañjubhāṇike;37.3Paccakkhānupadañhetaṁ,37.4atimaññasi nūna maṁ”.

38.1PTS 6.423“Na sirī taramānassa,38.2mādhara suvapaṇḍita;38.3Idheva tāva acchassu,38.4yāva rājāna dakkhasi;38.5Sossi saddaṁ mudiṅgānaṁ,38.6ānubhāvañca rājino”.

39.1“Yo nu khvāyaṁ tibbo saddo,39.2tirojanapade suto;39.3Dhītā pañcālarājassa,39.4osadhī viya vaṇṇinī;39.5Taṁ dassati videhānaṁ,39.6so vivāho bhavissati”.

40.1PTS 6.424“Ediso mā amittānaṁ,40.2vivāho hotu mādhara;40.3Yathā pañcālarājassa,40.4vedehena bhavissati.

41.1Ānayitvāna vedehaṁ,41.2pañcālānaṁ rathesabho;41.3Tato naṁ ghātayissati,41.4nassa sakhī bhavissati”.

42.1PTS 6.425“Handa kho maṁ anujānāhi,42.2rattiyo sattamattiyo;42.3Yāvāhaṁ sivirājassa,42.4ārocemi mahesino;42.5Laddho ca me āvasatho,42.6sāḷikāya upantikaṁ”.

43.1“Handa kho taṁ anujānāmi,43.2rattiyo sattamattiyo;43.3Sace tvaṁ sattarattena,43.4nāgacchasi mamantike;43.5Maññe okkantasattaṁ maṁ,43.6matāya āgamissasi”.

44.1Tato ca kho so gantvāna,44.2mādharo suvapaṇḍito;44.3Mahosadhassa akkhāsi,44.4sāḷikāvacanaṁ idaṁ.

45.1PTS 6.426“Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṁ,45.2Tasseva atthaṁ puriso careyya;45.3Handāhaṁ gacchāmi pure janinda,45.4Pañcālarājassa puraṁ surammaṁ;45.5Nivesanāni māpetuṁ,45.6Vedehassa yasassino.

46.1Nivesanāni māpetvā,46.2vedehassa yasassino;46.3Yadā te pahiṇeyyāmi,46.4tadā eyyāsi khattiya”.

47.1PTS 6.427Tato ca pāyāsi pure mahosadho,47.2Pañcālarājassa puraṁ surammaṁ;47.3Nivesanāni māpetuṁ,47.4Vedehassa yasassino.

48.1PTS 6.433Nivesanāni māpetvā,48.2vedehassa yasassino;48.3Athassa pāhiṇī dūtaṁ,48.4vedehaṁ mithilaggahaṁ;48.5“Ehi dāni mahārāja,48.6māpitaṁ te nivesanaṁ”.

49.1Tato ca rājā pāyāsi,49.2senāya caturaṅgiyā;49.3Anantavāhanaṁ daṭṭhuṁ,49.4phītaṁ kapiliyaṁ puraṁ.

50.1Tato ca kho so gantvāna,50.2brahmadattassa pāhiṇi;50.3“Āgatosmi mahārāja,50.4tava pādāni vandituṁ.

51.1Dadāhi dāni me bhariyaṁ,51.2nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ;51.3Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,51.4dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

52.1PTS 6.434“Svāgataṁ teva vedeha,52.2atho te adurāgataṁ;52.3Nakkhattaṁyeva paripuccha,52.4ahaṁ kaññaṁ dadāmi te;52.5Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,52.6dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

53.1Tato ca rājā vedeho,53.2nakkhattaṁ paripucchatha;53.3Nakkhattaṁ paripucchitvā,53.4brahmadattassa pāhiṇi.

54.1“Dadāhi dāni me bhariyaṁ,54.2nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ;54.3Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,54.4dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

55.1“Dadāmi dāni te bhariyaṁ,55.2nāriṁ sabbaṅgasobhiniṁ;55.3Suvaṇṇena paṭicchannaṁ,55.4dāsīgaṇapurakkhataṁ”.

56.1PTS 6.436“Hatthī assā rathā pattī,56.2senā tiṭṭhanti vammitā;56.3Ukkā padittā jhāyanti,56.4kiṁ nu maññanti paṇḍitā.

57.1Hatthī assā rathā pattī,57.2senā tiṭṭhanti vammitā;57.3Ukkā padittā jhāyanti,57.4kiṁ nu kāhanti paṇḍita”.

58.1PTS 6.437“Rakkhati taṁ mahārāja,58.2cūḷaneyyo mahabbalo;58.3Paduṭṭho brahmadattena,58.4pāto taṁ ghātayissati”.

59.1“Ubbedhati me hadayaṁ,59.2mukhañca parisussati;59.3Nibbutiṁ nādhigacchāmi,59.4aggidaḍḍhova ātape.

60.1Kammārānaṁ yathā ukkā,60.2anto jhāyati no bahi;60.3Evampi hadayaṁ mayhaṁ,60.4anto jhāyati no bahi”.

61.1“Pamatto mantanātīto,61.2bhinnamantosi khattiya;61.3Idāni kho taṁ tāyantu,61.4paṇḍitā mantino janā.

62.1Akatvāmaccassa vacanaṁ,62.2atthakāmahitesino;62.3Attapītirato rājā,62.4migo kūṭeva ohito.

63.1Yathāpi maccho baḷisaṁ,63.2vaṅkaṁ maṁsena chāditaṁ;63.3Āmagiddho na jānāti,63.4maccho maraṇamattano.

64.1Evameva tuvaṁ rāja,64.2cūḷaneyyassa dhītaraṁ;64.3Kāmagiddho na jānāsi,64.4macchova maraṇamattano.

65.1Sace gacchasi pañcālaṁ,65.2khippamattaṁ jahissasi;65.3Migaṁ panthānubandhaṁva,65.4mahantaṁ bhayamessati.

66.1Anariyarūpo puriso janinda,66.2Ahīva ucchaṅgagato ḍaseyya;66.3Na tena mittiṁ kayirātha dhīro,66.4Dukkho have kāpurisena saṅgamo.

67.1PTS 6.438Yadeva jaññā purisaṁ janinda,67.2Sīlavāyaṁ bahussuto;67.3Teneva mittiṁ kayirātha dhīro,67.4Sukho have sappurisena saṅgamo.

68.1Bālo tuvaṁ eḷamūgosi rāja,68.2Yo uttamatthāni mayī lapittho;68.3Kimevahaṁ naṅgalakoṭivaḍḍho,68.4Atthāni jānāmi yathāpi aññe.

69.1Imaṁ gale gahetvāna,69.2nāsetha vijitā mama;69.3Yo me ratanalābhassa,69.4antarāyāya bhāsati”.

70.1PTS 6.439“Mahosadha atītena,70.2Nānuvijjhanti paṇḍitā;70.3Kiṁ maṁ assaṁva sambaddhaṁ,70.4Patodeneva vijjhasi.

71.1Sace passasi mokkhaṁ vā,71.2khemaṁ vā pana passasi;71.3Teneva maṁ anusāsa,71.4kiṁ atītena vijjhasi”.

72.1“Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ,72.2Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;72.3Na taṁ sakkomi mocetuṁ,72.4Tvaṁ pajānassu khattiya.

73.1Santi vehāyasā nāgā,73.2iddhimanto yasassino;73.3Tepi ādāya gaccheyyuṁ,73.4yassa honti tathāvidhā.

74.1Santi vehāyasā assā,74.2iddhimanto yasassino;74.3Tepi ādāya gaccheyyuṁ,74.4yassa honti tathāvidhā.

75.1Santi vehāyasā pakkhī,75.2iddhimanto yasassino;75.3Tepi ādāya gaccheyyuṁ,75.4yassa honti tathāvidhā.

76.1Santi vehāyasā yakkhā,76.2iddhimanto yasassino;76.3Tepi ādāya gaccheyyuṁ,76.4yassa honti tathāvidhā.

77.1Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ,77.2Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;77.3Na taṁ sakkomi mocetuṁ,77.4Antalikkhena khattiya”.

78.1PTS 6.440“Atīradassī puriso,78.2mahante udakaṇṇave;78.3Yattha so labhate gādhaṁ,78.4tattha so vindate sukhaṁ.

79.1Evaṁ amhañca rañño ca,79.2tvaṁ patiṭṭhā mahosadha;79.3Tvaṁ nosi mantinaṁ seṭṭho,79.4amhe dukkhā pamocaya”.

80.1“Atītaṁ mānusaṁ kammaṁ,80.2Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;80.3Na taṁ sakkomi mocetuṁ,80.4Tvaṁ pajānassu senaka”.

81.1“Suṇohi metaṁ vacanaṁ,81.2Passa senaṁ mahabbhayaṁ;81.3Senakaṁ dāni pucchāmi,81.4Kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.

82.1PTS 6.441“Aggiṁ vā dvārato dema,82.2gaṇhāmase vikantanaṁ;82.3Aññamaññaṁ vadhitvāna,82.4khippaṁ hissāma jīvitaṁ;82.5Mā no rājā brahmadatto,82.6ciraṁ dukkhena mārayi”.

83.1“Suṇohi metaṁ vacanaṁ,83.2passa senaṁ mahabbhayaṁ;83.3Pukkusaṁ dāni pucchāmi,83.4kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.

84.1“Visaṁ khāditvā miyyāma,84.2khippaṁ hissāma jīvitaṁ;84.3Mā no rājā brahmadatto,84.4ciraṁ dukkhena mārayi”.

85.1“Suṇohi metaṁ vacanaṁ,85.2passa senaṁ mahabbhayaṁ;85.3Kāmindaṁ dāni pucchāmi,85.4kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.

86.1“Rajjuyā bajjha miyyāma,86.2papātā papatāmase;86.3Mā no rājā brahmadatto,86.4ciraṁ dukkhena mārayi”.

87.1“Suṇohi metaṁ vacanaṁ,87.2passa senaṁ mahabbhayaṁ;87.3Devindaṁ dāni pucchāmi,87.4kiṁ kiccaṁ idha maññasi”.

88.1“Aggiṁ vā dvārato dema,88.2gaṇhāmase vikantanaṁ;88.3Aññamaññaṁ vadhitvāna,88.4khippaṁ hissāma jīvitaṁ;88.5Na no sakkoti mocetuṁ,88.6sukheneva mahosadho”.

89.1PTS 6.442“Yathā kadalino sāraṁ,89.2anvesaṁ nādhigacchati;89.3Evaṁ anvesamānā naṁ,89.4pañhaṁ najjhagamāmase.

90.1Yathā simbalino sāraṁ,90.2anvesaṁ nādhigacchati;90.3Evaṁ anvesamānā naṁ,90.4pañhaṁ najjhagamāmase.

91.1Adese vata no vuṭṭhaṁ,91.2kuñjarānaṁvanodake;91.3Sakāse dummanussānaṁ,91.4bālānaṁ avijānataṁ.

92.1Ubbedhati me hadayaṁ,92.2mukhañca parisussati;92.3Nibbutiṁ nādhigacchāmi,92.4aggidaḍḍhova ātape.

93.1Kammārānaṁ yathā ukkā,93.2anto jhāyati no bahi;93.3Evampi hadayaṁ mayhaṁ,93.4anto jhāyati no bahi”.

94.1PTS 6.443Tato so paṇḍito dhīro,94.2atthadassī mahosadho;94.3Vedehaṁ dukkhitaṁ disvā,94.4idaṁ vacanamabravi.

95.1“Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,95.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;95.3Ahaṁ taṁ mocayissāmi,95.4rāhuggahaṁva candimaṁ.

96.1Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,96.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;96.3Ahaṁ taṁ mocayissāmi,96.4rāhuggahaṁva sūriyaṁ.

97.1Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,97.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;97.3Ahaṁ taṁ mocayissāmi,97.4paṅke sannaṁva kuñjaraṁ.

98.1Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,98.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;98.3Ahaṁ taṁ mocayissāmi,98.4peḷābaddhaṁva pannagaṁ.

99.1Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,99.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;99.3Ahaṁ taṁ mocayissāmi,99.4pakkhiṁ baddhaṁva pañjare.

100.1Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,100.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;100.3Ahaṁ taṁ mocayissāmi,100.4macche jālagateriva.

101.1Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,101.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;101.3Ahaṁ taṁ mocayissāmi,101.4sayoggabalavāhanaṁ.

102.1Mā tvaṁ bhāyi mahārāja,102.2mā tvaṁ bhāyi rathesabha;102.3Pañcālaṁ vāhayissāmi,102.4kākasenaṁva leḍḍunā.

103.1Adu paññā kimatthiyā,103.2Amacco vāpi tādiso;103.3Yo taṁ sambādhapakkhandaṁ,103.4Dukkhā na parimocaye”.

104.1PTS 6.444“Etha māṇavā uṭṭhetha,104.2mukhaṁ sodhetha sandhino;104.3Vedeho sahamaccehi,104.4umaṅgena gamissati”.

105.1Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,105.2paṇḍitassānucārino;105.3Umaṅgadvāraṁ vivariṁsu,105.4yantayutte ca aggaḷe.

106.1PTS 6.445Purato senako yāti,106.2pacchato ca mahosadho;106.3Majjhe ca rājā vedeho,106.4amaccaparivārito.

107.1Umaṅgā nikkhamitvāna,107.2vedeho nāvamāruhi;107.3Abhirūḷhañca taṁ ñatvā,107.4anusāsi mahosadho.

108.1“Ayaṁ te sasuro deva,108.2ayaṁ sassu janādhipa;108.3Yathā mātu paṭipatti,108.4evaṁ te hotu sassuyā.

109.1Yathāpi niyako bhātā,109.2Saudariyo ekamātuko;109.3Evaṁ pañcālacando te,109.4Dayitabbo rathesabha.

110.1Ayaṁ pañcālacandī te,110.2rājaputtī abhicchitā;110.3Kāmaṁ karohi te tāya,110.4bhariyā te rathesabha”.

111.1PTS 6.446“Āruyha nāvaṁ taramāno,111.2kiṁ nu tīramhi tiṭṭhasi;111.3Kicchā muttāmha dukkhato,111.4yāma dāni mahosadha”.

112.1“Nesa dhammo mahārāja,112.2yohaṁ senāya nāyako;112.3Senaṅgaṁ parihāpetvā,112.4attānaṁ parimocaye.

113.1Nivesanamhi te deva,113.2senaṅgaṁ parihāpitaṁ;113.3Taṁ dinnaṁ brahmadattena,113.4ānayissaṁ rathesabha”.

114.1“Appaseno mahāsenaṁ,114.2kathaṁ viggayha ṭhassasi;114.3Dubbalo balavantena,114.4vihaññissasi paṇḍita”.

115.1PTS 6.447“Appasenopi ce mantī,115.2mahāsenaṁ amantinaṁ;115.3Jināti rājā rājāno,115.4ādiccovudayaṁ tamaṁ”.

116.1“Susukhaṁ vata saṁvāso,116.2paṇḍitehīti senaka;116.3Pakkhīva pañjare baddhe,116.4macche jālagateriva;116.5Amittahatthattagate,116.6mocayī no mahosadho”.

117.1“Evametaṁ mahārāja,117.2paṇḍitā hi sukhāvahā;117.3Pakkhīva pañjare baddhe,117.4macche jālagateriva;117.5Amittahatthattagate,117.6mocayī no mahosadho”.

118.1PTS 6.448Rakkhitvā kasiṇaṁ rattiṁ,118.2cūḷaneyyo mahabbalo;118.3Udentaṁ aruṇuggasmiṁ,118.4upakāriṁ upāgami.

119.1Āruyha pavaraṁ nāgaṁ,119.2balavantaṁ saṭṭhihāyanaṁ;119.3Rājā avoca pañcālo,119.4cūḷaneyyo mahabbalo.

120.1Sannaddho maṇivammena,120.2saramādāya pāṇinā;120.3Pesiye ajjhabhāsittha,120.4puthugumbe samāgate.

121.1Hatthārohe anīkaṭṭhe,121.2rathike pattikārake;121.3Upāsanamhi katahatthe,121.4vālavedhe samāgate.

122.1“Pesetha kuñjare dantī,122.2balavante saṭṭhihāyane;122.3Maddantu kuñjarā nagaraṁ,122.4vedehena sumāpitaṁ.

123.1Vacchadantamukhā setā,123.2tikkhaggā aṭṭhivedhino;123.3Paṇunnā dhanuvegena,123.4sampatantutarītarā.

124.1Māṇavā vammino sūrā,124.2citradaṇḍayutāvudhā;124.3Pakkhandino mahānāgā,124.4hatthīnaṁ hontu sammukhā.

125.1Sattiyo teladhotāyo,125.2accimantā pabhassarā;125.3Vijjotamānā tiṭṭhantu,125.4sataraṁsīva tārakā.

126.1PTS 6.449Āvudhabalavantānaṁ,126.2guṇikāyūradhārinaṁ;126.3Etādisānaṁ yodhānaṁ,126.4saṅgāme apalāyinaṁ;126.5Vedeho kuto muccissati,126.6sace pakkhīva kāhiti.

127.1Tiṁsa me purisanāvutyo,127.2sabbevekekaniccitā;127.3Yesaṁ samaṁ na passāmi,127.4kevalaṁ mahimaṁ caraṁ.

128.1Nāgā ca kappitā dantī,128.2balavanto saṭṭhihāyanā;128.3Yesaṁ khandhesu sobhanti,128.4kumārā cārudassanā.

129.1Pītālaṅkārā pītavasanā,129.2Pītuttaranivāsanā;129.3Nāgakhandhesu sobhanti,129.4Devaputtāva nandane.

130.1Pāṭhīnavaṇṇā nettiṁsā,130.2teladhotā pabhassarā;130.3Niṭṭhitā naradhīrehi,130.4samadhārā sunissitā.

131.1Vellālino vītamalā,131.2sikkāyasamayā daḷā;131.3Gahitā balavantehi,131.4suppahārappahāribhi.

132.1Suvaṇṇatharusampannā,132.2lohitakacchupadhāritā;132.3Vivattamānā sobhanti,132.4vijjuvabbhaghanantare.

133.1Paṭākā vammino sūrā,133.2asicammassa kovidā;133.3Dhanuggahā sikkhitarā,133.4nāgakhandhe nipātino.

134.1Etādisehi parikkhitto,134.2natthi mokkho ito tava;134.3Pabhāvaṁ te na passāmi,134.4yena tvaṁ mithilaṁ vaje”.

135.1PTS 6.451“Kiṁ nu santaramānova,135.2nāgaṁ pesesi kuñjaraṁ;135.3Pahaṭṭharūpo āpatasi,135.4siddhatthosmīti maññasi.

136.1Oharetaṁ dhanuṁ cāpaṁ,136.2khurappaṁ paṭisaṁhara;136.3Oharetaṁ subhaṁ vammaṁ,136.4veḷuriyamaṇisanthataṁ”.

137.1“Pasannamukhavaṇṇosi,137.2mitapubbañca bhāsasi;137.3Hoti kho maraṇakāle,137.4edisī vaṇṇasampadā”.

138.1PTS 6.452“Moghaṁ te gajjitaṁ rāja,138.2bhinnamantosi khattiya;138.3Duggaṇhosi tayā rājā,138.4khaḷuṅkeneva sindhavo.

139.1Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṁ,139.2sāmacco saparijjano;139.3Haṁsarājaṁ yathā dhaṅko,139.4anujjavaṁ patissasi.

140.1Siṅgālā rattibhāgena,140.2phullaṁ disvāna kiṁsukaṁ;140.3Maṁsapesīti maññantā,140.4paribyūḷhā migādhamā.

141.1Vītivattāsu rattīsu,141.2uggatasmiṁ divākare;141.3Kiṁsukaṁ phullitaṁ disvā,141.4āsacchinnā migādhamā.

142.1Evameva tuvaṁ rāja,142.2vedehaṁ parivāriya;142.3Āsacchinno gamissasi,142.4siṅgālā kiṁsukaṁ yathā”.

143.1PTS 6.453“Imassa hatthe pāde ca,143.2kaṇṇanāsañca chindatha;143.3Yo me amittaṁ hatthagataṁ,143.4vedehaṁ parimocayi.

144.1Imaṁ maṁsaṁva pātabyaṁ,144.2sūle katvā pacantu naṁ;144.3Yo me amittaṁ hatthagataṁ,144.4vedehaṁ parimocayi.

145.1Yathāpi āsabhaṁ cammaṁ,145.2pathabyā vitaniyyati;145.3Sīhassa atho byagghassa,145.4hoti saṅkusamāhataṁ.

146.1Evaṁ taṁ vitanitvāna,146.2vedhayissāmi sattiyā;146.3Yo me amittaṁ hatthagataṁ,146.4vedehaṁ parimocayi”.

147.1“Sace me hatthe pāde ca,147.2kaṇṇanāsañca checchasi;147.3Evaṁ pañcālacandassa,147.4vedeho chedayissati.

148.1Sace me hatthe pāde ca,148.2kaṇṇanāsañca checchasi;148.3Evaṁ pañcālacandiyā,148.4vedeho chedayissati.

149.1Sace me hatthe pāde ca,149.2kaṇṇanāsañca checchasi;149.3Evaṁ nandāya deviyā,149.4vedeho chedayissati.

150.1Sace me hatthe pāde ca,150.2kaṇṇanāsañca checchasi;150.3Evaṁ te puttadārassa,150.4vedeho chedayissati.

151.1PTS 6.454Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,151.2sūle katvā pacissasi;151.3Evaṁ pañcālacandassa,151.4vedeho pācayissati.

152.1Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,152.2sūle katvā pacissasi;152.3Evaṁ pañcālacandiyā,152.4vedeho pācayissati.

153.1Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,153.2sūle katvā pacissasi;153.3Evaṁ nandāya deviyā,153.4vedeho pācayissati.

154.1Sace maṁsaṁva pātabyaṁ,154.2sūle katvā pacissasi;154.3Evaṁ te puttadārassa,154.4vedeho pācayissati.

155.1Sace maṁ vitanitvāna,155.2vedhayissasi sattiyā;155.3Evaṁ pañcālacandassa,155.4vedeho vedhayissati.

156.1Sace maṁ vitanitvāna,156.2vedhayissasi sattiyā;156.3Evaṁ pañcālacandiyā,156.4vedeho vedhayissati.

157.1Sace maṁ vitanitvāna,157.2vedhayissasi sattiyā;157.3Evaṁ nandāya deviyā,157.4vedeho vedhayissati.

158.1Sace maṁ vitanitvāna,158.2vedhayissasi sattiyā;158.3Evaṁ te puttadārassa,158.4vedeho vedhayissati;158.5Evaṁ no mantitaṁ raho,158.6vedehena mayā saha.

159.1Yathāpi palasataṁ cammaṁ,159.2kontimantāsuniṭṭhitaṁ;159.3Upeti tanutāṇāya,159.4sarānaṁ paṭihantave.

160.1Sukhāvaho dukkhanudo,160.2vedehassa yasassino;160.3Matiṁ te paṭihaññāmi,160.4usuṁ palasatena vā.

161.1PTS 6.455Iṅgha passa mahārāja,161.2suññaṁ antepuraṁ tava;161.3Orodhā ca kumārā ca,161.4tava mātā ca khattiya;161.5Umaṅgā nīharitvāna,161.6vedehassupanāmitā”.

162.1“Iṅgha antepuraṁ mayhaṁ,162.2gantvāna vicinātha naṁ;162.3Yathā imassa vacanaṁ,162.4saccaṁ vā yadi vā musā”.

163.1PTS 6.456“Evametaṁ mahārāja,163.2yathā āha mahosadho;163.3Suññaṁ antepuraṁ sabbaṁ,163.4kākapaṭṭanakaṁ yathā”.

164.1“Ito gatā mahārāja,164.2nārī sabbaṅgasobhanā;164.3Kosambaphalakasussoṇī,164.4haṁsagaggarabhāṇinī.

165.1Ito nītā mahārāja,165.2nārī sabbaṅgasobhanā;165.3Koseyyavasanā sāmā,165.4jātarūpasumekhalā.

166.1Surattapādā kalyāṇī,166.2suvaṇṇamaṇimekhalā;166.3Pārevatakkhī sutanū,166.4bimboṭṭhā tanumajjhimā.

167.1Sujātā bhujalaṭṭhīva,167.2vedīva tanumajjhimā;167.3Dīghassā kesā asitā,167.4īsakaggapavellitā.

168.1Sujātā migachāpāva,168.2hemantaggisikhāriva;168.3Nadīva giriduggesu,168.4sañchannā khuddaveḷubhi.

169.1PTS 6.457Nāganāsūru kalyāṇī,169.2paramā timbarutthanī;169.3Nātidīghā nātirassā,169.4nālomā nātilomasā”.

170.1“Nandāya nūna maraṇena,170.2nandasi sirivāhana;170.3Ahañca nūna nandā ca,170.4gacchāma yamasādhanaṁ”.

171.1PTS 6.458“Dibbaṁ adhīyase māyaṁ,171.2akāsi cakkhumohanaṁ;171.3Yo me amittaṁ hatthagataṁ,171.4vedehaṁ parimocayi”.

172.1“Adhīyanti mahārāja,172.2dibbamāyidha paṇḍitā;172.3Te mocayanti attānaṁ,172.4paṇḍitā mantino janā.

173.1Santi māṇavaputtā me,173.2kusalā sandhichedakā;173.3Yesaṁ katena maggena,173.4vedeho mithilaṁ gato”.

174.1PTS 6.459“Iṅgha passa mahārāja,174.2Umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ;174.3Hatthīnaṁ atha assānaṁ,174.4Rathānaṁ atha pattinaṁ;174.5Ālokabhūtaṁ tiṭṭhantaṁ,174.6Umaṅgaṁ sādhu māpitaṁ”.

175.1“Lābhā vata videhānaṁ,175.2yassimedisā paṇḍitā;175.3Ghare vasanti vijite,175.4yathā tvaṁsi mahosadha”.

176.1PTS 6.461“Vuttiñca parihārañca,176.2diguṇaṁ bhattavetanaṁ;176.3Dadāmi vipule bhoge,176.4bhuñja kāme ramassu ca;176.5Mā videhaṁ paccagamā,176.6kiṁ videho karissati”.

177.1PTS 6.462“Yo cajetha mahārāja,177.2bhattāraṁ dhanakāraṇā;177.3Ubhinnaṁ hoti gārayho,177.4attano ca parassa ca;177.5Yāva jīveyya vedeho,177.6nāññassa puriso siyā.

178.1Yo cajetha mahārāja,178.2bhattāraṁ dhanakāraṇā;178.3Ubhinnaṁ hoti gārayho,178.4attano ca parassa ca;178.5Yāva tiṭṭheyya vedeho,178.6nāññassa vijite vase”.

179.1“Dammi nikkhasahassaṁ te,179.2gāmāsītiñca kāsisu;179.3Dāsisatāni cattāri,179.4dammi bhariyāsatañca te;179.5Sabbaṁ senaṅgamādāya,179.6sotthiṁ gaccha mahosadha.

180.1PTS 6.463Yāva dadantu hatthīnaṁ,180.2assānaṁ diguṇaṁ vidhaṁ;180.3Tappentu annapānena,180.4rathike pattikārake.

181.1Hatthī asse rathe pattī,181.2gacchevādāya paṇḍita;181.3Passatu taṁ mahārājā,181.4vedeho mithilaṁ gataṁ”.

182.1“Hatthī assā rathā pattī,182.2senā padissate mahā;182.3Caturaṅginī bhīsarūpā,182.4kiṁ nu maññasi paṇḍita”.

183.1“Ānando te mahārāja,183.2uttamo paṭidissati;183.3Sabbaṁ senaṅgamādāya,183.4sotthiṁ patto mahosadho”.

184.1PTS 6.464“Yathā petaṁ susānasmiṁ,184.2chaḍḍetvā caturo janā;184.3Evaṁ kapilaye tyamha,184.4chaḍḍayitvā idhāgatā.

185.1Atha tvaṁ kena vaṇṇena,185.2kena vā pana hetunā;185.3Kena vā atthajātena,185.4attānaṁ parimocayi”.

186.1“Atthaṁ atthena vedeha,186.2mantaṁ mantena khattiya;186.3Parivārayiṁ rājānaṁ,186.4jambudīpaṁva sāgaro”.

187.1“Dinnaṁ nikkhasahassaṁ me,187.2gāmāsīti ca kāsisu;187.3Dāsīsatāni cattāri,187.4dinnaṁ bhariyāsatañca me;187.5Sabbaṁ senaṅgamādāya,187.6sotthināmhi idhāgato”.

188.1PTS 6.465“Susukhaṁ vata saṁvāso,188.2paṇḍitehīti senaka;188.3Pakkhīva pañjare baddhe,188.4macche jālagateriva;188.5Amittahatthattagate,188.6mocayī no mahosadho”.

189.1“Evametaṁ mahārāja,189.2paṇḍitā hi sukhāvahā;189.3Pakkhīva pañjare baddhe,189.4macche jālagateriva;189.5Amittahatthattagate,189.6mocayī no mahosadho”.

190.1“Āhaññantu sabbavīṇā,190.2bheriyo dindimāni ca;190.3Dhamentu māgadhā saṅkhā,190.4vaggū nadantu dundubhī”.

191.1Orodhā ca kumārā ca,191.2vesiyānā ca brāhmaṇā;191.3Bahuṁ annañca pānañca,191.4paṇḍitassābhihārayuṁ.

192.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,192.2rathikā pattikārakā;192.3Bahuṁ annañca pānañca,192.4paṇḍitassābhihārayuṁ.

193.1Samāgatā jānapadā,193.2negamā ca samāgatā;193.3Bahuṁ annañca pānañca,193.4paṇḍitassābhihārayuṁ.

194.1Bahujano pasannosi,194.2disvā paṇḍitamāgataṁ;194.3Paṇḍitamhi anuppatte,194.4celukkhepo avattathāti.

195.1Umaṅgajātakaṁ pañcamaṁ.