0.4Vidhurajātaka
1.0.11 Dohaḷakaṇḍa
1.1PTS 6.262“Paṇḍu kisiyāsi dubbalā,1.2Vaṇṇarūpaṁ natavedisaṁ pure;1.3Vimale akkhāhi pucchitā,1.4Kīdisī tuyhaṁ sarīravedanā”.
2.1PTS 6.263“Dhammo manujesu mātīnaṁ,2.2Dohaḷo nāma janinda vuccati;2.3Dhammāhataṁ nāgakuñjara,2.4Vidhurassa hadayābhipatthaye”.
3.1“Candaṁ kho tvaṁ dohaḷāyasi,3.2Sūriyaṁ vā atha vāpi mālutaṁ;3.3Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ,3.4Ko vidhuramidha mānayissati”.
4.1PTS 6.264“Kiṁ nu tāta tuvaṁ pajjhāyasi,4.2Padumaṁ hatthagataṁva te mukhaṁ;4.3Kiṁ nu dummanarūposi issara,4.4Mā tvaṁ soci amittatāpana”.
5.1“Mātā hi tava irandhati,5.2Vidhurassa hadayaṁ dhaniyati;5.3Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ,5.4Ko vidhuramidha mānayissati.
6.1Tassa bhattupariyesanaṁ cara,6.2Yo vidhuramidha mānayissati”;6.3Pituno ca sā sutvāna vākyaṁ,6.4Rattiṁ nikkhamma avassutiṁ cari.
7.1PTS 6.265“Ke gandhabbe rakkhase ca nāge,7.2Ke kimpurise cāpi mānuse;7.3Ke paṇḍite sabbakāmadade,7.4Dīgharattaṁ bhattā me bhavissati”.
8.1“Assāsa hessāmi te pati,8.2Bhattā te hessāmi anindalocane;8.3Paññā hi mamaṁ tathāvidhā,8.4Assāsa hessasi bhariyā mama”.
9.1PTS 6.266Avacāsi puṇṇakaṁ irandhatī,9.2Pubbapathānugatena cetasā;9.3“Ehi gacchāma pitu mamantike,9.4Esova te etamatthaṁ pavakkhati”.
10.1Alaṅkatā suvasanā,10.2mālinī candanussadā;10.3Yakkhaṁ hatthe gahetvāna,10.4pitusantikupāgami.
11.1“Nāgavara vaco suṇohi me,11.2Patirūpaṁ paṭipajja suṅkiyaṁ;11.3Patthemi ahaṁ irandhatiṁ,11.4Tāya samaṅgiṁ karohi maṁ tuvaṁ.
12.1Sataṁ hatthī sataṁ assā,12.2sataṁ assatarīrathā;12.3Sataṁ valabhiyo puṇṇā,12.4nānāratnassa kevalā;12.5Te nāga paṭipajjassu,12.6dhītaraṁ dehirandhatiṁ”.
13.1“Yāva āmantaye ñātī,13.2mitte ca suhadajjane;13.3Anāmanta kataṁ kammaṁ,13.4taṁ pacchā anutappati”.
14.1PTS 6.267Tato so varuṇo nāgo,14.2pavisitvā nivesanaṁ;14.3Bhariyaṁ āmantayitvāna,14.4idaṁ vacanamabravi.
15.1“Ayaṁ so puṇṇako yakkho,15.2yācatī maṁ irandhatiṁ;15.3Bahunā vittalābhena,15.4tassa dema piyaṁ mamaṁ”.
16.1“Na dhanena na vittena,16.2Labbhā amhaṁ irandhatī;16.3Sace ca kho hadayaṁ paṇḍitassa,16.4Dhammena laddhā idha māhareyya;16.5Etena vittena kumāri labbhā,16.6Nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.
17.1Tato so varuṇo nāgo,17.2nikkhamitvā nivesanā;17.3Puṇṇakāmantayitvāna,17.4idaṁ vacanamabravi.
18.1“Na dhanena na vittena,18.2Labbhā amhaṁ irandhatī;18.3Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa,18.4Dhammena laddhā idha māharesi;18.5Etena vittena kumāri labbhā,18.6Nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.
19.1“Yaṁ paṇḍitotyeke vadanti loke,19.2Tameva bāloti punāhu aññe;19.3Akkhāhi me vippavadanti ettha,19.4Kaṁ paṇḍitaṁ nāga tuvaṁ vadesi”.
20.1PTS 6.268“Korabyarājassa dhanañcayassa,20.2Yadi te suto vidhuro nāma kattā;20.3Ānehi taṁ paṇḍitaṁ dhammaladdhā,20.4Irandhatī padacarā te hotu”.
21.1Idañca sutvā varuṇassa vākyaṁ,21.2Uṭṭhāya yakkho paramappatīto;21.3Tattheva santo purisaṁ asaṁsi,21.4“Ānehi ājaññamidheva yuttaṁ.
22.1Jātarūpamayā kaṇṇā,22.2kācamhicamayā khurā;22.3Jambonadassa pākassa,22.4suvaṇṇassa uracchado”.
23.1Devavāhavahaṁ yānaṁ,23.2Assamāruyha puṇṇako;23.3Alaṅkato kappitakesamassu,23.4Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
24.1PTS 6.269So puṇṇako kāmarāgena giddho,24.2Irandhatiṁ nāgakaññaṁ jigīsaṁ;24.3Gantvāna taṁ bhūtapatiṁ yasassiṁ,24.4Iccabravī vessavaṇaṁ kuveraṁ.
25.1“Bhogavatī nāma mandire,25.2Vāsā hiraññavatīti vuccati;25.3Nagare nimmite kañcanamaye,25.4Maṇḍalassa uragassa niṭṭhitaṁ.
26.1Aṭṭālakā oṭṭhagīviyo,26.2Lohitaṅkassa masāragallino;26.3Pāsādettha silāmayā,26.4Sovaṇṇaratanehi chāditā.
27.1Ambā tilakā ca jambuyo,27.2Sattapaṇṇā mucalindaketakā;27.3Piyaṅgu uddālakā sahā,27.4Uparibhaddakā sinduvārakā.
28.1Campeyyakā nāgamallikā,28.2Bhaginīmālā atha mettha koliyā;28.3Ete dumā pariṇāmitā,28.4Sobhayanti uragassa mandiraṁ.
29.1Khajjurettha silāmayā,29.2Sovaṇṇadhuvapupphitā bahū;29.3Yattha vasato papātiko,29.4Nāgarājā varuṇo mahiddhiko.
30.1Tassa komārikā bhariyā,30.2Vimalā kañcanavelliviggahā;30.3Kālā taruṇāva uggatā,30.4Pucimandatthanī cārudassanā.
31.1Lākhārasarattasucchavī,31.2Kaṇikārāva nivātapupphitā;31.3Tidivokacarāva accharā,31.4Vijjuvabbhaghanā vinissaṭā.
32.1PTS 6.270Sā dohaḷinī suvimhitā,32.2Vidhurassa hadayaṁ dhaniyati;32.3Taṁ tesaṁ demi issara,32.4Tena te denti irandhatiṁ mamaṁ”.
33.1PTS 6.271So puṇṇako bhūtapatiṁ yasassiṁ,33.2Āmantaya vessavaṇaṁ kuveraṁ;33.3“Tattheva santo purisaṁ asaṁsi,33.4Ānehi ājaññamidheva yuttaṁ”.
34.1Jātarūpamayā kaṇṇā,34.2kācamhicamayā khurā;34.3Jambonadassa pākassa,34.4suvaṇṇassa uracchado.
35.1Devavāhavahaṁ yānaṁ,35.2Assamāruyha puṇṇako;35.3Alaṅkato kappitakesamassu,35.4Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
36.1So aggamā rājagahaṁ surammaṁ,36.2Aṅgassa rañño nagaraṁ durāyutaṁ;36.3Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ,36.4Masakkasāraṁ viya vāsavassa.
37.1PTS 6.272Mayūrakoñcāgaṇasampaghuṭṭhaṁ,37.2Dijābhighuṭṭhaṁ dijasaṅghasevitaṁ;37.3Nānāsakuntābhirudaṁ suvaṅgaṇaṁ,37.4Pupphābhikiṇṇaṁ himavaṁva pabbataṁ.
38.1So puṇṇako vepulamābhirūhi,38.2Siluccayaṁ kimpurisānuciṇṇaṁ;38.3Anvesamāno maṇiratanaṁ uḷāraṁ,38.4Tamaddasā pabbatakūṭamajjhe.
39.1Disvā maṇiṁ pabhassaraṁ jātimantaṁ,39.2Manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ;39.3Daddallamānaṁ yasasā yasassinaṁ,39.4Obhāsatī vijjurivantalikkhe.
40.1Tamaggahī veḷuriyaṁ mahagghaṁ,40.2Manoharaṁ nāma mahānubhāvaṁ;40.3Ājaññamāruyha manomavaṇṇo,40.4Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
41.1PTS 6.273So aggamā nagaramindapatthaṁ,41.2Oruyhupāgacchi sabhaṁ kurūnaṁ;41.3Samāgate ekasataṁ samagge,41.4Avhettha yakkho avikampamāno.
42.1“Ko nīdha raññaṁ varamābhijeti,42.2Kamābhijeyyāma varaddhanena;42.3Kamanuttaraṁ ratanavaraṁ jināma,42.4Ko vāpi no jeti varaddhanena”.
43.1“Kuhiṁ nu raṭṭhe tava jātibhūmi,43.2Na korabyasseva vaco tavedaṁ;43.3Abhītosi no vaṇṇanibhāya sabbe,43.4Akkhāhi me nāmañca bandhave ca”.
44.1PTS 6.274“Kaccāyano māṇavakosmi rāja,44.2Anūnanāmo iti mavhayanti;44.3Aṅgesu me ñātayo bandhavā ca,44.4Akkhena devasmi idhānupatto”.
45.1“Kiṁ māṇavassa ratanāni atthi,45.2Ye taṁ jinanto hare akkhadhutto;45.3Bahūni rañño ratanāni atthi,45.4Te tvaṁ daliddo kathamavhayesi”.
46.1“Manoharo nāma maṇī mamāyaṁ,46.2Manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ;46.3Imañca ājaññamamittatāpanaṁ,46.4Etaṁ me jinitvā hare akkhadhutto”.
47.1“Eko maṇī māṇava kiṁ karissati,47.2Ājāniyeko pana kiṁ karissati;47.3Bahūni rañño maṇiratanāni atthi,47.4Ājāniyā vātajavā anappakā”.
48.1Dohaḷakaṇḍaṁ nāma.
49.02. Maṇikaṇḍa
49.1PTS 6.275“Idañca me maṇiratanaṁ,49.2passa tvaṁ dvipaduttama;49.3Itthīnaṁ viggahā cettha,49.4purisānañca viggahā.
50.1Migānaṁ viggahā cettha,50.2sakuṇānañca viggahā;50.3Nāgarājā supaṇṇā ca,50.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
51.1Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ,51.2asse pattī ca vammine;51.3Caturaṅginimaṁ senaṁ,51.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
52.1Hatthārohe anīkaṭṭhe,52.2rathike pattikārake;52.3Balaggāni viyūḷhāni,52.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
53.1PTS 6.276Puraṁ uddhāpasampannaṁ,53.2bahupākāratoraṇaṁ;53.3Siṅghāṭakesu bhūmiyo,53.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
54.1Esikā parikhāyo ca,54.2palikhaṁ aggaḷāni ca;54.3Aṭṭālake ca dvāre ca,54.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
55.1Passa toraṇamaggesu,55.2nānādijagaṇā bahū;55.3Haṁsā koñcā mayūrā ca,55.4cakkavākā ca kukkuhā.
56.1Kuṇālakā bahū citrā,56.2sikhaṇḍī jīvajīvakā;56.3Nānādijagaṇākiṇṇaṁ,56.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
57.1Passa nagaraṁ supākāraṁ,57.2abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;57.3Samussitadhajaṁ rammaṁ,57.4soṇṇavālukasanthataṁ.
58.1Passettha paṇṇasālāyo,58.2vibhattā bhāgaso mitā;58.3Nivesane nivese ca,58.4sandhibyūhe pathaddhiyo.
59.1Pānāgāre ca soṇḍe ca,59.2sūnā odaniyā gharā;59.3Vesī ca gaṇikāyo ca,59.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
60.1Mālākāre ca rajake,60.2gandhike atha dussike;60.3Suvaṇṇakāre maṇikāre,60.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
61.1Āḷārike ca sūde ca,61.2naṭanāṭakagāyino;61.3Pāṇissare kumbhathūnike,61.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
62.1PTS 6.277Passa bherī mudiṅgā ca,62.2saṅkhā paṇavadindimā;62.3Sabbañca tāḷāvacaraṁ,62.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
63.1Sammatālañca vīṇañca,63.2naccagītaṁ suvāditaṁ;63.3Tūriyatāḷitasaṅghuṭṭhaṁ,63.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
64.1Laṅghikā muṭṭhikā cettha,64.2māyākārā ca sobhiyā;64.3Vetālike ca jalle ca,64.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
65.1Samajjā cettha vattanti,65.2ākiṇṇā naranāribhi;65.3Mañcātimañce bhūmiyo,65.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
66.1Passa malle samajjasmiṁ,66.2phoṭente diguṇaṁ bhujaṁ;66.3Nihate nihatamāne ca,66.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
67.1Passa pabbatapādesu,67.2nānāmigagaṇā bahū;67.3Sīhā byagghā varāhā ca,67.4acchakokataracchayo.
68.1Palāsādā gavajā ca,68.2mahiṁsā rohitā rurū;68.3Eṇeyyā ca varāhā ca,68.4gaṇino nīkasūkarā.
69.1Kadalimigā bahū citrā,69.2biḷārā sasakaṇṭakā;69.3Nānāmigagaṇākiṇṇaṁ,69.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
70.1PTS 6.278Najjāyo supatitthāyo,70.2soṇṇavālukasanthatā;70.3Acchā savanti ambūni,70.4macchagumbanisevitā.
71.1Kumbhīlā makarā cettha,71.2susumārā ca kacchapā;71.3Pāṭhīnā pāvusā macchā,71.4balajā muñjarohitā.
72.1Nānādijagaṇākiṇṇā,72.2nānādumagaṇāyutā;72.3Veḷuriyakarodāyo,72.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
73.1Passettha pokkharaṇiyo,73.2suvibhattā catuddisā;73.3Nānādijagaṇākiṇṇā,73.4puthulomanisevitā.
74.1Samantodakasampannaṁ,74.2mahiṁ sāgarakuṇḍalaṁ;74.3Upetaṁ vanarājehi,74.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
75.1Purato videhe passa,75.2goyāniye ca pacchato;75.3Kuruyo jambudīpañca,75.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
76.1Passa candaṁ sūriyañca,76.2obhāsante catuddisā;76.3Sineruṁ anupariyante,76.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
77.1Sineruṁ himavantañca,77.2sāgarañca mahītalaṁ;77.3Cattāro ca mahārāje,77.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
78.1Ārāme vanagumbe ca,78.2pāṭiye ca siluccaye;78.3Ramme kimpurisākiṇṇe,78.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
79.1Phārusakaṁ cittalataṁ,79.2missakaṁ nandanaṁ vanaṁ;79.3Vejayantañca pāsādaṁ,79.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
80.1Sudhammaṁ tāvatiṁsañca,80.2pārichattañca pupphitaṁ;80.3Erāvaṇaṁ nāgarājaṁ,80.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
81.1Passettha devakaññāyo,81.2nabhā vijjurivuggatā;81.3Nandane vicarantiyo,81.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
82.1PTS 6.279Passettha devakaññāyo,82.2devaputtapalobhinī;82.3Devaputte ramamāne,82.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
83.1Parosahassapāsāde,83.2veḷuriyaphalasanthate;83.3Pajjalante ca vaṇṇena,83.4maṇimhi passa nimmitaṁ.
84.1Tāvatiṁse ca yāme ca,84.2Tusite cāpi nimmite;84.3Paranimmitavasavattino,84.4Maṇimhi passa nimmitaṁ.
85.1Passettha pokkharaṇiyo,85.2vippasannodikā sucī;85.3Mandālakehi sañchannā,85.4padumuppalakehi ca.
86.1Dasettha rājiyo setā,86.2dasanīlā manoramā;86.3Cha piṅgalā pannarasa,86.4haliddā ca catuddasa.
87.1Vīsati tattha sovaṇṇā,87.2vīsati rajatāmayā;87.3Indagopakavaṇṇābhā,87.4tāva dissanti tiṁsati.
88.1Dasettha kāḷiyo chacca,88.2mañjeṭṭhā pannavīsati;88.3Missā bandhukapupphehi,88.4nīluppalavicittikā.
89.1Evaṁ sabbaṅgasampannaṁ,89.2accimantaṁ pabhassaraṁ;89.3Odhisuṅkaṁ mahārāja,89.4passa tvaṁ dvipaduttama”.
90.1Maṇikaṇḍaṁ nāma.
91.03. Akkhakaṇḍa
91.1PTS 6.280“Upāgataṁ rāja mupehi lakkhaṁ,91.2Netādisaṁ maṇiratanaṁ tavatthi;91.3Dhammena jissāma asāhasena,91.4Jito ca no khippamavākarohi.
92.1Pañcāla-paccuggata-sūrasena,92.2Macchā ca maddā saha kekakebhi;92.3Passantu note asaṭhena yuddhaṁ,92.4Na no sabhāyaṁ na karonti kiñci”.
93.1PTS 6.282Te pāvisuṁ akkhamadena mattā,93.2Rājā kurūnaṁ puṇṇako cāpi yakkho;93.3Rājā kaliṁ viccinamaggahesi,93.4Kaṭaṁ aggahī puṇṇako nāma yakkho.
94.1Te tattha jūte ubhaye samāgate,94.2Raññaṁ sakāse sakhīnañca majjhe;94.3Ajesi yakkho naravīraseṭṭhaṁ,94.4Tatthappanādo tumulo babhūva.
95.1PTS 6.283“Jayo mahārāja parājayo ca,95.2Āyūhataṁ aññatarassa hoti;95.3Janinda jīnosi varaddhanena,95.4Jito ca me khippamavākarohi”.
96.1“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca,96.2Yañcāpi mayhaṁ ratanaṁ pathabyā;96.3Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ,96.4Ādāya yenicchasi tena gaccha”.
97.1“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca,97.2Yañcāpi tuyhaṁ ratanaṁ pathabyā;97.3Tesaṁ varo vidhuro nāma kattā,97.4So me jito taṁ me avākarohi”.
98.1“Attā ca me so saraṇaṁ gatī ca,98.2Dīpo ca leṇo ca parāyaṇo ca;98.3Asantuleyyo mama so dhanena,98.4Pāṇena me sādiso esa kattā”.
99.1PTS 6.284“Ciraṁ vivādo mama tuyhañcassa,99.2Kāmañca pucchāma tameva gantvā;99.3Esova no vivaratu etamatthaṁ,99.4Yaṁ vakkhatī hotu kathā ubhinnaṁ”.
100.1“Addhā hi saccaṁ bhaṇasi,100.2na ca māṇava sāhasaṁ;100.3Tameva gantvā pucchāma,100.4tena tussāmubho janā”.
101.1“Saccaṁ nu devā vidahū kurūnaṁ,101.2Dhamme ṭhitaṁ vidhuraṁ nāmamaccaṁ;101.3Dāsosi rañño uda vāsi ñāti,101.4Vidhuroti saṅkhā katamāsi loke”.
102.1PTS 6.285“Āmāyadāsāpi bhavanti heke,102.2Dhanena kītāpi bhavanti dāsā;102.3Sayampi heke upayanti dāsā,102.4Bhayā paṇunnāpi bhavanti dāsā.
103.1Ete narānaṁ caturova dāsā,103.2Addhā hi yonito ahampi jāto;103.3Bhavo ca rañño abhavo ca rañño,103.4Dāsāhaṁ devassa parampi gantvā;103.5Dhammena maṁ māṇava tuyha dajjā”.
104.1“Ayaṁ dutīyo vijayo mamajja,104.2Puṭṭho hi kattā vivarettha pañhaṁ;104.3Adhammarūpo vata rājaseṭṭho,104.4Subhāsitaṁ nānujānāsi mayhaṁ”.
105.1PTS 6.286“Evañce no so vivarettha pañhaṁ,105.2Dāsohamasmi na ca khosmi ñāti;105.3Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ,105.4Ādāya yenicchasi tena gaccha”.
106.1Akkhakaṇḍaṁ nāma.
107.04. Gharāvāsapañhā
107.1“Vidhura vasamānassa,107.2gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ;107.3Khemā vutti kathaṁ assa,107.4kathaṁ nu assa saṅgaho.
108.1Abyābajjhaṁ kathaṁ assa,108.2saccavādī ca māṇavo;108.3Asmā lokā paraṁ lokaṁ,108.4kathaṁ pecca na socati”.
109.1Taṁ tattha gatimā dhitimā,109.2matimā atthadassimā;109.3Saṅkhātā sabbadhammānaṁ,109.4vidhuro etadabravi.
110.1“Na sādhāraṇadārassa,110.2na bhuñje sādumekako;110.3Na seve lokāyatikaṁ,110.4netaṁ paññāya vaḍḍhanaṁ.
111.1Sīlavā vattasampanno,111.2appamatto vicakkhaṇo;111.3Nivātavutti atthaddho,111.4surato sakhilo mudu.
112.1PTS 6.287Saṅgahetā ca mittānaṁ,112.2saṁvibhāgī vidhānavā;112.3Tappeyya annapānena,112.4sadā samaṇabrāhmaṇe.
113.1Dhammakāmo sutādhāro,113.2bhaveyya paripucchako;113.3Sakkaccaṁ payirupāseyya,113.4sīlavante bahussute.
114.1Gharamāvasamānassa,114.2gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ;114.3Khemā vutti siyā evaṁ,114.4evaṁ nu assa saṅgaho.
115.1Abyābajjhaṁ siyā evaṁ,115.2saccavādī ca māṇavo;115.3Asmā lokā paraṁ lokaṁ,115.4evaṁ pecca na socati”.
116.1Gharāvāsapañhā nāma.
117.05. Lakkhaṇakaṇḍa
117.1PTS 6.288“Ehi dāni gamissāma,117.2dinno no issarena me;117.3Mamevatthaṁ paṭipajja,117.4esa dhammo sanantano”.
118.1“Jānāmi māṇava tayāhamasmi,118.2Dinnohamasmi tava issarena;118.3Tīhañca taṁ vāsayemu agāre,118.4Yenaddhunā anusāsemu putte”.
119.1“Taṁ me tathā hotu vasemu tīhaṁ,119.2Kurutaṁ bhavajja gharesu kiccaṁ;119.3Anusāsataṁ puttadāre bhavajja,119.4Yathā tayī pecca sukhī bhaveyya”.
120.1PTS 6.289“Sādhū”ti vatvāna pahūtakāmo,120.2Pakkāmi yakkho vidhurena saddhiṁ;120.3Taṁ kuñjarājaññahayānuciṇṇaṁ,120.4Pāvekkhi antepuramariyaseṭṭho.
121.1Koñcaṁ mayūrañca piyañca ketaṁ,121.2Upāgami tattha surammarūpaṁ;121.3Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ,121.4Masakkasāraṁ viya vāsavassa.
122.1Tattha naccanti gāyanti,122.2avhāyanti varāvaraṁ;122.3Accharā viya devesu,122.4nāriyo samalaṅkatā.
123.1PTS 6.290Samaṅgikatvā pamadāhi yakkhaṁ,123.2Annena pānena ca dhammapālo;123.3Atthattha mevānuvicintayanto,123.4Pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.
124.1Taṁ candanagandharasānulittaṁ,124.2Suvaṇṇajambonadanikkhasādisaṁ;124.3Bhariyaṁvacā “ehi suṇohi bhoti,124.4Puttāni āmantaya tambanette”.
125.1Sutvāna vākyaṁ patino anujjā,125.2Suṇisaṁvaca tambanakhiṁ sunettaṁ;125.3“Āmantaya vammadharāni cete,125.4Puttāni indīvarapupphasāme”.
126.1PTS 6.291Te āgate muddhani dhammapālo,126.2Cumbitvā putte avikampamāno;126.3Āmantayitvāna avoca vākyaṁ,126.4“Dinnāhaṁ raññā idha māṇavassa.
127.1Tassajjahaṁ attasukhī vidheyyo,127.2Ādāya yenicchati tena gacchati;127.3Ahañca vo sāsitumāgatosmi,127.4Kathaṁ ahaṁ aparittāya gacche.
128.1Sace vo rājā kururaṭṭhavāsī,128.2Janasandho puccheyya pahūtakāmo;128.3Kimābhijānātha pure purāṇaṁ,128.4Kiṁ vo pitā anusāse puratthā.
129.1Samāsanā hotha mayāva sabbe,129.2Konīdha rañño abbhatiko manusso;129.3Tamañjaliṁ kariya vadetha evaṁ,129.4Mā hevaṁ deva na hi esa dhammo;129.5Viyaggharājassa nihīnajacco,129.6Samāsano deva kathaṁ bhaveyya”.
130.1Lakkhaṇakaṇḍaṁ nāma.
131.06. Rājavasati
131.1PTS 6.292So ca putte amacce ca,131.2ñātayo suhadajjane;131.3Alīnamanasaṅkappo,131.4vidhuro etadabravi.
132.1“Ethayyo rājavasatiṁ,132.2nisīditvā suṇātha me;132.3Yathā rājakulaṁ patto,132.4yasaṁ poso nigacchati.
133.1Na hi rājakulaṁ patto,133.2aññāto labhate yasaṁ;133.3Nāsūro nāpi dummedho,133.4nappamatto kudācanaṁ.
134.1Yadāssa sīlaṁ paññañca,134.2soceyyaṁ cādhigacchati;134.3Atha vissasate tyamhi,134.4guyhañcassa na rakkhati.
135.1Tulā yathā paggahitā,135.2samadaṇḍā sudhāritā;135.3Ajjhiṭṭho na vikampeyya,135.4sa rājavasatiṁ vase.
136.1Tulā yathā paggahitā,136.2samadaṇḍā sudhāritā;136.3Sabbāni abhisambhonto,136.4sa rājavasatiṁ vase.
137.1PTS 6.293Divā vā yadi vā rattiṁ,137.2rājakiccesu paṇḍito;137.3Ajjhiṭṭho na vikampeyya,137.4sa rājavasatiṁ vase.
138.1Divā vā yadi vā rattiṁ,138.2rājakiccesu paṇḍito;138.3Sabbāni abhisambhonto,138.4sa rājavasatiṁ vase.
139.1Yo cassa sukato maggo,139.2rañño suppaṭiyādito;139.3Na tena vutto gaccheyya,139.4sa rājavasatiṁ vase.
140.1Na rañño sadisaṁ bhuñje,140.2kāmabhoge kudācanaṁ;140.3Sabbattha pacchato gacche,140.4sa rājavasatiṁ vase.
141.1Na rañño sadisaṁ vatthaṁ,141.2na mālaṁ na vilepanaṁ;141.3Ākappaṁ sarakuttiṁ vā,141.4na rañño sadisamācare;141.5Aññaṁ kareyya ākappaṁ,141.6sa rājavasatiṁ vase.
142.1Kīḷe rājā amaccehi,142.2bhariyāhi parivārito;142.3Nāmacco rājabhariyāsu,142.4bhāvaṁ kubbetha paṇḍito.
143.1Anuddhato acapalo,143.2nipako saṁvutindriyo;143.3Manopaṇidhisampanno,143.4sa rājavasatiṁ vase.
144.1PTS 6.294Nāssa bhariyāhi kīḷeyya,144.2na manteyya rahogato;144.3Nāssa kosā dhanaṁ gaṇhe,144.4sa rājavasatiṁ vase.
145.1Na niddaṁ bahu maññeyya,145.2na madāya suraṁ pive;145.3Nāssa dāye mige haññe,145.4sa rājavasatiṁ vase.
146.1Nāssa pīṭhaṁ na pallaṅkaṁ,146.2Na kocchaṁ na nāvaṁ rathaṁ;146.3Sammatomhīti ārūhe,146.4Sa rājavasatiṁ vase.
147.1Nātidūre bhaje rañño,147.2nāccāsanne vicakkhaṇo;147.3Sammukhañcassa tiṭṭheyya,147.4sandissanto sabhattuno.
148.1Na ve rājā sakhā hoti,148.2na rājā hoti methuno;148.3Khippaṁ kujjhanti rājāno,148.4sūkenakkhīva ghaṭṭitaṁ.
149.1Na pūjito maññamāno,149.2medhāvī paṇḍito naro;149.3Pharusaṁ patimanteyya,149.4rājānaṁ parisaṅgataṁ.
150.1Laddhadvāro labhe dvāraṁ,150.2neva rājūsu vissase;150.3Aggīva saṁyato tiṭṭhe,150.4sa rājavasatiṁ vase.
151.1Puttaṁ vā bhātaraṁ vā saṁ,151.2sampaggaṇhāti khattiyo;151.3Gāmehi nigamehi vā,151.4raṭṭhehi janapadehi vā;151.5Tuṇhībhūto upekkheyya,151.6na bhaṇe chekapāpakaṁ.
152.1PTS 6.295Hatthārohe anīkaṭṭhe,152.2rathike pattikārake;152.3Tesaṁ kammāvadānena,152.4rājā vaḍḍheti vetanaṁ;152.5Na tesaṁ antarā gacche,152.6sa rājavasatiṁ vase.
153.1Cāpovūnudaro dhīro,153.2vaṁsovāpi pakampaye;153.3Paṭilomaṁ na vatteyya,153.4sa rājavasatiṁ vase.
154.1Cāpovūnudaro assa,154.2macchovassa ajivhavā;154.3Appāsī nipako sūro,154.4sa rājavasatiṁ vase.
155.1Na bāḷhaṁ itthiṁ gaccheyya,155.2sampassaṁ tejasaṅkhayaṁ;155.3Kāsaṁ sāsaṁ daraṁ balyaṁ,155.4khīṇamedho nigacchati.
156.1Nātivelaṁ pabhāseyya,156.2na tuṇhī sabbadā siyā;156.3Avikiṇṇaṁ mitaṁ vācaṁ,156.4patte kāle udīraye.
157.1Akkodhano asaṅghaṭṭo,157.2sacco saṇho apesuṇo;157.3Samphaṁ giraṁ na bhāseyya,157.4sa rājavasatiṁ vase.
158.1Mātāpettibharo assa,158.2kule jeṭṭhāpacāyiko;158.3Saṇho sakhilasambhāso,158.4sa rājavasatiṁ vase.
159.1PTS 6.296Vinīto sippavā danto,159.2katatto niyato mudu;159.3Appamatto suci dakkho,159.4sa rājavasatiṁ vase.
160.1Nivātavutti vuddhesu,160.2sappatisso sagāravo;160.3Surato sukhasaṁvāso,160.4sa rājavasatiṁ vase.
161.1Ārakā parivajjeyya,161.2sahituṁ pahitaṁ janaṁ;161.3Bhattāraññevudikkheyya,161.4na ca aññassa rājino.
162.1Samaṇe brāhmaṇe cāpi,162.2sīlavante bahussute;162.3Sakkaccaṁ payirupāseyya,162.4sa rājavasatiṁ vase.
163.1Samaṇe brāhmaṇe cāpi,163.2sīlavante bahussute;163.3Sakkaccaṁ anuvāseyya,163.4sa rājavasatiṁ vase.
164.1Samaṇe brāhmaṇe cāpi,164.2sīlavante bahussute;164.3Tappeyya annapānena,164.4sa rājavasatiṁ vase.
165.1Samaṇe brāhmaṇe cāpi,165.2sīlavante bahussute;165.3Āsajja paññe sevetha,165.4ākaṅkhaṁ vuddhimattano.
166.1Dinnapubbaṁ na hāpeyya,166.2dānaṁ samaṇabrāhmaṇe;166.3Na ca kiñci nivāreyya,166.4dānakāle vanibbake.
167.1Paññavā buddhisampanno,167.2vidhānavidhikovido;167.3Kālaññū samayaññū ca,167.4sa rājavasatiṁ vase.
168.1PTS 6.297Uṭṭhātā kammadheyyesu,168.2appamatto vicakkhaṇo;168.3Susaṁvihitakammanto,168.4sa rājavasatiṁ vase.
169.1Khalaṁ sālaṁ pasuṁ khettaṁ,169.2gantā cassa abhikkhaṇaṁ;169.3Mitaṁ dhaññaṁ nidhāpeyya,169.4mitaṁva pācaye ghare.
170.1Puttaṁ vā bhātaraṁ vā saṁ,170.2sīlesu asamāhitaṁ;170.3Anaṅgavā hi te bālā,170.4yathā petā tatheva te;170.5Coḷañca nesaṁ piṇḍañca,170.6āsīnānaṁ padāpaye.
171.1Dāse kammakare pesse,171.2sīlesu susamāhite;171.3Dakkhe uṭṭhānasampanne,171.4ādhipaccamhi ṭhāpaye.
172.1Sīlavā ca alolo ca,172.2anurakkho ca rājino;172.3Āvī raho hito tassa,172.4sa rājavasatiṁ vase.
173.1Chandaññū rājino cassa,173.2cittaṭṭho assa rājino;173.3Asaṅkusakavutti’ssa,173.4sa rājavasatiṁ vase.
174.1PTS 6.298Ucchādaye ca nhāpaye,174.2dhove pāde adhosiraṁ;174.3Āhatopi na kuppeyya,174.4sa rājavasatiṁ vase.
175.1Kumbhampañjaliṁ kariyā,175.2cāṭañcāpi padakkhiṇaṁ;175.3Kimeva sabbakāmānaṁ,175.4dātāraṁ dhīramuttamaṁ.
176.1Yo deti sayanaṁ vatthaṁ,176.2yānaṁ āvasathaṁ gharaṁ;176.3Pajjunnoriva bhūtāni,176.4bhogehi abhivassati.
177.1Esayyo rājavasati,177.2vattamāno yathā naro;177.3Ārādhayati rājānaṁ,177.4pūjaṁ labhati bhattusu”.
178.1Rājavasati nāma.
179.07. Antarapeyyāla
179.1Evaṁ samanusāsitvā,179.2ñātisaṅghaṁ vicakkhaṇo;179.3Parikiṇṇo suhadehi,179.4rājānamupasaṅkami.
180.1PTS 6.299Vanditvā sirasā pāde,180.2katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;180.3Vidhuro avaca rājānaṁ,180.4paggahetvāna añjaliṁ.
181.1“Ayaṁ maṁ māṇavo neti,181.2kattukāmo yathāmati;181.3Ñātīnatthaṁ pavakkhāmi,181.4taṁ suṇohi arindama.
182.1Putte ca me udikkhesi,182.2yañca maññaṁ ghare dhanaṁ;182.3Yathā pecca na hāyetha,182.4ñātisaṅgho mayī gate.
183.1Yatheva khalatī bhūmyā,183.2bhūmyāyeva patiṭṭhati;183.3Evetaṁ khalitaṁ mayhaṁ,183.4etaṁ passāmi accayaṁ”.
184.1“Sakkā na gantuṁ iti mayha hoti,184.2Chetvā vadhitvā idha kātiyānaṁ;184.3Idheva hohī iti mayha ruccati,184.4Mā tvaṁ agā uttamabhūripañña”.
185.1“Mā hevadhammesu manaṁ paṇīdahi,185.2Atthe ca dhamme ca yutto bhavassu;185.3Dhiratthu kammaṁ akusalaṁ anariyaṁ,185.4Yaṁ katvā pacchā nirayaṁ vajeyya.
186.1PTS 6.300Nevesa dhammo na puneta kiccaṁ,186.2Ayiro hi dāsassa janinda issaro;186.3Ghātetuṁ jhāpetuṁ athopi hantuṁ,186.4Na ca mayha kodhatthi vajāmi cāhaṁ”.
187.1Jeṭṭhaputtaṁ upaguyha,187.2vineyya hadaye daraṁ;187.3Assupuṇṇehi nettehi,187.4pāvisī so mahāgharaṁ.
188.1Sālāva sammapatitā,188.2mālutena pamadditā;188.3Senti puttā ca dārā ca,188.4vidhurassa nivesane.
189.1PTS 6.301Itthisahassaṁ bhariyānaṁ,189.2dāsisattasatāni ca;189.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,189.4vidhurassa nivesane.
190.1Orodhā ca kumārā ca,190.2vesiyānā ca brāhmaṇā;190.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,190.4vidhurassa nivesane.
191.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,191.2rathikā pattikārakā;191.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,191.4vidhurassa nivesane.
192.1Samāgatā jānapadā,192.2negamā ca samāgatā;192.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,192.4vidhurassa nivesane.
193.1Itthisahassaṁ bhariyānaṁ,193.2dāsisattasatāni ca;193.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,193.4“kasmā no vijahissasi”.
194.1Orodhā ca kumārā ca,194.2vesiyānā ca brāhmaṇā;194.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,194.4“kasmā no vijahissasi”.
195.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,195.2rathikā pattikārakā;195.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,195.4“kasmā no vijahissasi”.
196.1Samāgatā jānapadā,196.2negamā ca samāgatā;196.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,196.4“kasmā no vijahissasi”.
197.1Katvā gharesu kiccāni,197.2anusāsitvā sakaṁ janaṁ;197.3Mittāmacce ca bhacce ca,197.4puttadāre ca bandhave.
198.1Kammantaṁ saṁvidhetvāna,198.2ācikkhitvā ghare dhanaṁ;198.3Nidhiñca iṇadānañca,198.4puṇṇakaṁ etadabravi.
199.1“Avasī tuvaṁ mayha tīhaṁ agāre,199.2Katāni kiccāni gharesu mayhaṁ;199.3Anusāsitā puttadārā mayā ca,199.4Karoma kaccāna yathāmatiṁ te”.
200.1PTS 6.302“Sace hi katte anusāsitā te,200.2Puttā ca dārā anujīvino ca;200.3Handehi dānī taramānarūpo,200.4Dīgho hi addhāpi ayaṁ puratthā.
201.1Achambhitova gaṇhāhi,201.2ājāneyyassa vāladhiṁ;201.3Idaṁ pacchimakaṁ tuyhaṁ,201.4jīvalokassa dassanaṁ”.
202.1“Sohaṁ kissa nu bhāyissaṁ,202.2yassa me natthi dukkaṭaṁ;202.3Kāyena vācā manasā,202.4yena gaccheyya duggatiṁ”.
203.1So assarājā vidhuraṁ vahanto,203.2Pakkāmi vehāyasamantalikkhe;203.3Sākhāsu selesu asajjamāno,203.4Kālāgiriṁ khippamupāgamāsi.
204.1PTS 6.303Itthisahassaṁ bhariyānaṁ,204.2dāsisattasatāni ca;204.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,204.4yakkho brāhmaṇavaṇṇena;204.5Vidhuraṁ ādāya gacchati.
205.1…pe…
206.1Samāgatā jānapadā,206.2negamā ca samāgatā;206.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,206.4yakkho brāhmaṇavaṇṇena;206.5Vidhuraṁ ādāya gacchati.
207.1Itthisahassaṁ bhariyānaṁ,207.2dāsisattasatāni ca;207.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,207.4“paṇḍito so kuhiṁ gato”.
208.1…pe…
209.1Samāgatā jānapadā,209.2negamā ca samāgatā;209.3Bāhā paggayha pakkanduṁ,209.4“paṇḍito so kuhiṁ gato.
210.1PTS 6.304Sace so sattarattena,210.2nāgacchissati paṇḍito;210.3Sabbe aggiṁ pavekkhāma,210.4natthattho jīvitena no”.
211.1“Paṇḍito ca viyatto ca,211.2vibhāvī ca vicakkhaṇo;211.3Khippaṁ mociya attānaṁ,211.4mā bhāyitthāgamissati”.
212.1Antarapeyyālaṁ nāma.
213.08. Sādhunaradhammakaṇḍa
213.1So tattha gantvāna vicintayanto,213.2“Uccāvacā cetanakā bhavanti;213.3Nayimassa jīvena mamatthi kiñci,213.4Hantvānimaṁ hadayamānayissaṁ”.
214.1PTS 6.306So tattha gantvā pabbatantarasmiṁ,214.2Anto pavisitvāna paduṭṭhacitto;214.3Asaṁvutasmiṁ jagatippadese,214.4Adhosiraṁ dhārayi kātiyāno.
215.1So lambamāno narake papāte,215.2Mahabbhaye lomahaṁse vidugge;215.3Asantasanto kurūnaṁ kattuseṭṭho,215.4Iccabravi puṇṇakaṁ nāma yakkhaṁ.
216.1“Ariyāvakāsosi anariyarūpo,216.2Asaññato saññatasannikāso;216.3Accāhitaṁ kammaṁ karosi ludraṁ,216.4Bhāve ca te kusalaṁ natthi kiñci.
217.1Yaṁ maṁ papātasmiṁ papātumicchasi,217.2Ko nu tavattho maraṇena mayhaṁ;217.3Amānusasseva tavajja vaṇṇo,217.4Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.
218.1PTS 6.307“Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho,218.2Rañño kuverassa hi so sajibbo;218.3Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo,218.4Brahā sucī vaṇṇabalūpapanno.
219.1Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāmi,219.2Irandhatī nāma sā nāgakaññā;219.3Tassā sumajjhāya piyāya hetu,219.4Patārayiṁ tuyha vadhāya dhīra”.
220.1“Mā heva tvaṁ yakkha ahosi mūḷho,220.2Naṭṭhā bahū duggahītena loke;220.3Kiṁ te sumajjhāya piyāya kiccaṁ,220.4Maraṇena me iṅgha suṇomi sabbaṁ”.
221.1“Mahānubhāvassa mahoragassa,221.2Dhītukāmo ñātibhatohamasmi;221.3Taṁ yācamānaṁ sasuro avoca,221.4Yathā mamaññiṁsu sukāmanītaṁ.
222.1PTS 6.308Dajjemu kho te sutanuṁ sunettaṁ,222.2Sucimhitaṁ candanalittagattaṁ;222.3Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa,222.4Dhammena laddhā idha māharesi;222.5Etena vittena kumāri labbhā,222.6Naññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma.
223.1Evaṁ na mūḷhosmi suṇohi katte,223.2Na cāpi me duggahitatthi kiñci;223.3Hadayena te dhammaladdhena nāgā,223.4Irandhatiṁ nāgakaññaṁ dadanti.
224.1Tasmā ahaṁ tuyhaṁ vadhāya yutto,224.2Evaṁ mamattho maraṇena tuyhaṁ;224.3Idheva taṁ narake pātayitvā,224.4Hantvāna taṁ hadayamānayissaṁ”.
225.1PTS 6.309“Khippaṁ mamaṁ uddhara kātiyāna,225.2Hadayena me yadi te atthi kiccaṁ;225.3Ye kecime sādhunarassa dhammā,225.4Sabbeva te pātukaromi ajja”.
226.1So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,226.2Nagamuddhani khippaṁ patiṭṭhapetvā;226.3Assatthamāsīnaṁ samekkhiyāna,226.4Paripucchi kattāramanomapaññaṁ.
227.1“Samuddhato mesi tuvaṁ papātā,227.2Hadayena te ajja mamatthi kiccaṁ;227.3Ye kecime sādhunarassa dhammā,227.4Sabbeva me pātukarohi ajja”.
228.1“Samuddhato tyasmi ahaṁ papātā,228.2Hadayena me yadi te atthi kiccaṁ;228.3Ye kecime sādhunarassa dhammā,228.4Sabbeva te pātukaromi ajja.
229.1PTS 6.310Yātānuyāyī ca bhavāhi māṇava,229.2Allañca pāṇiṁ parivajjayassu;229.3Mā cassu mittesu kadāci dubbhī,229.4Mā ca vasaṁ asatīnaṁ nigacche”.
230.1“Kathaṁ nu yātaṁ anuyāyī hoti,230.2Allañca pāṇiṁ dahate kathaṁ so;230.3Asatī ca kā ko pana mittadubbho,230.4Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ”.
231.1“Asanthutaṁ nopi ca diṭṭhapubbaṁ,231.2Yo āsanenāpi nimantayeyya;231.3Tasseva atthaṁ puriso kareyya,231.4Yātānuyāyīti tamāhu paṇḍitā.
232.1Yassekarattampi ghare vaseyya,232.2Yatthannapānaṁ puriso labheyya;232.3Na tassa pāpaṁ manasāpi cintaye,232.4Adubbhapāṇiṁ dahate mittadubbho.
233.1Yassa rukkhassa chāyāya,233.2nisīdeyya sayeyya vā;233.3Na tassa sākhaṁ bhañjeyya,233.4mittadubbho hi pāpako.
234.1Puṇṇampi cemaṁ pathaviṁ dhanena,234.2Dajjitthiyā puriso sammatāya;234.3Laddhā khaṇaṁ atimaññeyya tampi,234.4Tāsaṁ vasaṁ asatīnaṁ na gacche.
235.1Evaṁ kho yātaṁ anuyāyī hoti,235.2Allañca pāṇiṁ dahate punevaṁ;235.3Asatī ca sā so pana mittadubbho,235.4So dhammiko hohi jahassu adhammaṁ”.
236.1Sādhunaradhammakaṇḍaṁ nāma.
237.09. Kāḷāgirikaṇḍa
237.1PTS 6.311“Avasiṁ ahaṁ tuyha tīhaṁ agāre,237.2Annena pānena upaṭṭhitosmi;237.3Mitto mamāsī visajjāmahaṁ taṁ,237.4Kāmaṁ gharaṁ uttamapañña gaccha.
238.1PTS 6.312Api hāyatu nāgakulā attho,238.2Alampi me nāgakaññāya hotu;238.3So tvaṁ sakeneva subhāsitena,238.4Muttosi me ajja vadhāya pañña”.
239.1“Handa tuvaṁ yakkha mamampi nehi,239.2Sasuraṁ te atthaṁ mayi carassu;239.3Mayañca nāgādhipatiṁ vimānaṁ,239.4Dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṁ”.
240.1“Yaṁ ve narassa ahitāya assa,240.2Na taṁ pañño arahati dassanāya;240.3Atha kena vaṇṇena amittagāmaṁ,240.4Tuvamicchasi uttamapañña gantuṁ”.
241.1“Addhā pajānāmi ahampi etaṁ,241.2Na taṁ pañño arahati dassanāya;241.3Pāpañca me natthi kataṁ kuhiñci,241.4Tasmā na saṅke maraṇāgamāya”.
242.1PTS 6.313“Handa ca ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ,242.2Mayā saha dakkhasi ehi katte;242.3Yatthacchati naccagītehi nāgo,242.4Rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṁ.
243.1Taṁ nāgakaññā caritaṁ gaṇena,243.2Nikīḷitaṁ niccamaho ca rattiṁ;243.3Pahūtamālyaṁ bahupupphachannaṁ,243.4Obhāsatī vijjurivantalikkhe.
244.1Annena pānena upetarūpaṁ,244.2Naccehi gītehi ca vāditehi;244.3Paripūraṁ kaññāhi alaṅkatāhi,244.4Upasobhati vatthapilandhanena.
245.1So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,245.2Nisīdayī pacchato āsanasmiṁ;245.3Ādāya kattāramanomapaññaṁ,245.4Upānayī bhavanaṁ nāgarañño.
246.1Patvāna ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ,246.2Aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa;246.3Sāmaggipekkhamāno nāgarājā,246.4Pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha.
247.1PTS 6.314Yannu tuvaṁ agamā maccalokaṁ,247.2Anvesamāno hadayaṁ paṇḍitassa;247.3Kacci samiddhena idhānupatto,247.4Ādāya kattāramanomapaññaṁ”.
248.1“Ayañhi so āgato yaṁ tvamicchasi,248.2Dhammena laddho mama dhammapālo;248.3Taṁ passatha sammukhā bhāsamānaṁ,248.4Sukho have sappurisehi saṅgamo”.
249.1Kāḷāgirikaṇḍaṁ nāma.
250.1“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna,250.2macco maccubhayaṭṭito;250.3Byamhito nābhivādesi,250.4nayidaṁ paññavatāmiva”.
251.1PTS 6.315“Na camhi byamhito nāga,251.2na ca maccubhayaṭṭito;251.3Na vajjho abhivādeyya,251.4vajjhaṁ vā nābhivādaye.
252.1Kathaṁ no abhivādeyya,252.2abhivādāpayetha ve;252.3Yaṁ naro hantumiccheyya,252.4taṁ kammaṁ nupapajjati”.
253.1“Evametaṁ yathā brūsi,253.2saccaṁ bhāsasi paṇḍita;253.3Na vajjho abhivādeyya,253.4vajjhaṁ vā nābhivādaye.
254.1Kathaṁ no abhivādeyya,254.2abhivādāpayetha ve;254.3Yaṁ naro hantumiccheyya,254.4taṁ kammaṁ nupapajjati”.
255.1“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ,255.2Iddhī jutī balavīriyūpapatti;255.3Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ,255.4Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.
256.1Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te,256.2Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ;256.3Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ,256.4Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.
257.1PTS 6.316“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me,257.2Na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ;257.3Sakehi kammehi apāpakehi,257.4Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.
258.1“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ,258.2Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;258.3Iddhī jutī balavīriyūpapatti,258.4Idañca te nāga mahāvimānaṁ”.
259.1“Ahañca bhariyā ca manussaloke,259.2Saddhā ubho dānapatī ahumhā;259.3Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi,259.4Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.
260.1Mālañca gandhañca vilepanañca,260.2Padīpiyaṁ seyyamupassayañca;260.3Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ,260.4Sakkacca dānāni adamha tattha.
261.1Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ,261.2Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;261.3Iddhī jutī balavīriyūpapatti,261.4Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.
262.1PTS 6.317“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ,262.2Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;262.3Tasmā hi dhammaṁ cara appamatto,262.4Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.
263.1“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca,263.2Yesannapānāni dademu katte;263.3Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,263.4Yathā vimānaṁ puna māvasema”.
264.1“Bhogī hi te santi idhūpapannā,264.2Puttā ca dārā anujīvino ca;264.3Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca,264.4Asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṁ.
265.1Evaṁ tuvaṁ nāga asampadosaṁ,265.2Anupālaya vacasā kammunā ca;265.3Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne,265.4Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.
266.1PTS 6.318“Addhā hi so socati rājaseṭṭho,266.2Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;266.3Dukkhūpanītopi tayā samecca,266.4Vindeyya poso sukhamāturopi”.
267.1“Addhā sataṁ bhāsasi nāga dhammaṁ,267.2Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ;267.3Etādisiyāsu hi āpadāsu,267.4Paññāyate mādisānaṁ viseso”.
268.1“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho,268.2Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;268.3Dhammena laddho iti tāyamāha,268.4Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.
269.1PTS 6.319“Yo missaro tattha ahosi rājā,269.2Tamāyamakkhehi ajesi jūte;269.3So maṁ jito rājā imassadāsi,269.4Dhammena laddhosmi asāhasena”.
270.1Mahorago attamano udaggo,270.2Sutvāna dhīrassa subhāsitāni;270.3Hatthe gahetvāna anomapaññaṁ,270.4Pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.
271.1“Yena tvaṁ vimale paṇḍu,271.2yena bhattaṁ na ruccati;271.3Na ca me tādiso vaṇṇo,271.4ayameso tamonudo.
272.1Yassa te hadayenattho,272.2āgatāyaṁ pabhaṅkaro;272.3Tassa vākyaṁ nisāmehi,272.4dullabhaṁ dassanaṁ puna”.
273.1Disvāna taṁ vimalā bhūripaññaṁ,273.2Dasaṅgulī añjaliṁ paggahetvā;273.3Haṭṭhena bhāvena patītarūpā,273.4Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.
274.1“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna,274.2macco maccubhayaṭṭito;274.3Byamhito nābhivādesi,274.4nayidaṁ paññavatāmiva”.
275.1“Na camhi byamhito nāgi,275.2na ca maccubhayaṭṭito;275.3Na vajjho abhivādeyya,275.4vajjhaṁ vā nābhivādaye.
276.1Kathaṁ no abhivādeyya,276.2abhivādāpayetha ve;276.3Yaṁ naro hantumiccheyya,276.4taṁ kammaṁ nupapajjati”.
277.1“Evametaṁ yathā brūsi,277.2saccaṁ bhāsasi paṇḍita;277.3Na vajjho abhivādeyya,277.4vajjhaṁ vā nābhivādaye.
278.1PTS 6.320Kathaṁ no abhivādeyya,278.2abhivādāpayetha ve;278.3Yaṁ naro hantumiccheyya,278.4taṁ kammaṁ nupapajjati”.
279.1“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ,279.2Iddhī jutī balavīriyūpapatti;279.3Pucchāmi taṁ nāgakaññetamatthaṁ,279.4Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.
280.1Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te,280.2Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ;280.3Akkhāhi me nāgakaññetamatthaṁ,280.4Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.
281.1“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me,281.2Na sayaṁ kataṁ nāpi devehi dinnaṁ;281.3Sakehi kammehi apāpakehi,281.4Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.
282.1“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ,282.2Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;282.3Iddhī jutī balavīriyūpapatti,282.4Idañca te nāgi mahāvimānaṁ”.
283.1“Ahañca kho sāmiko cāpi mayhaṁ,283.2Saddhā ubho dānapatī ahumhā;283.3Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi,283.4Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.
284.1Mālañca gandhañca vilepanañca,284.2Padīpiyaṁ seyyamupassayañca;284.3Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ,284.4Sakkacca dānāni adamha tattha.
285.1Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ,285.2Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko;285.3Iddhī jutī balavīriyūpapatti,285.4Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.
286.1PTS 6.321“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ,286.2Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ;286.3Tasmā hi dhammaṁ cara appamattā,286.4Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.
287.1“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca,287.2Yesannapānāni dademu katte;287.3Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,287.4Yathā vimānaṁ puna māvasema”.
288.1“Bhogī hi te santi idhūpapannā,288.2Puttā ca dārā anujīvino ca;288.3Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca,288.4Asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṁ.
289.1Evaṁ tuvaṁ nāgi asampadosaṁ,289.2Anupālaya vacasā kammunā ca;289.3Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne,289.4Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.
290.1“Addhā hi so socati rājaseṭṭho,290.2Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo;290.3Dukkhūpanītopi tayā samecca,290.4Vindeyya poso sukhamāturopi”.
291.1“Addhā sataṁ bhāsasi nāgi dhammaṁ,291.2Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ;291.3Etādisiyāsu hi āpadāsu,291.4Paññāyate mādisānaṁ viseso”.
292.1“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho,292.2Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte;292.3Dhammena laddho iti tāyamāha,292.4Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.
293.1PTS 6.322“Yo missaro tattha ahosi rājā,293.2Tamāyamakkhehi ajesi jūte;293.3So maṁ jito rājā imassadāsi,293.4Dhammena laddhosmi asāhasena”.
294.1Yatheva varuṇo nāgo,294.2pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ;294.3Tatheva nāgakaññāpi,294.4pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ.
295.1Yatheva varuṇaṁ nāgaṁ,295.2dhīro tosesi pucchito;295.3Tatheva nāgakaññampi,295.4dhīro tosesi pucchito.
296.1Ubhopi te attamane viditvā,296.2Mahoragaṁ nāgakaññañca dhīro;296.3Achambhī abhīto alomahaṭṭho,296.4Iccabravi varuṇaṁ nāgarājānaṁ.
297.1“Mā rodhayi nāga āyāhamasmi,297.2Yena tavattho idaṁ sarīraṁ;297.3Hadayena maṁsena karohi kiccaṁ,297.4Sayaṁ karissāmi yathāmati te”.
298.1“Paññā have hadayaṁ paṇḍitānaṁ,298.2Te tyamha paññāya mayaṁ sutuṭṭhā;298.3Anūnanāmo labhatajja dāraṁ,298.4Ajjeva taṁ kuruyo pāpayātu”.
299.1PTS 6.323Sa puṇṇako attamano udaggo,299.2Irandhatiṁ nāgakaññaṁ labhitvā;299.3Haṭṭhena bhāvena patītarūpo,299.4Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.
300.1“Bhariyāya maṁ tvaṁ akari samaṅgiṁ,300.2Ahañca te vidhura karomi kiccaṁ;300.3Idañca te maṇiratanaṁ dadāmi,300.4Ajjeva taṁ kuruyo pāpayāmi”.
301.1“Ajeyyamesā tava hotu metti,301.2Bhariyāya kaccāna piyāya saddhiṁ;301.3Ānandi vitto sumano patīto,301.4Datvā maṇiṁ mañca nayindapatthaṁ”.
302.1Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,302.2Nisīdayī purato āsanasmiṁ;302.3Ādāya kattāramanomapaññaṁ,302.4Upānayī nagaraṁ indapatthaṁ.
303.1Mano manussassa yathāpi gacche,303.2Tatopissa khippataraṁ ahosi;303.3Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,303.4Upānayī nagaraṁ indapatthaṁ.
304.1PTS 6.324“Etindapatthaṁ nagaraṁ padissati,304.2Rammāni ca ambavanāni bhāgaso;304.3Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto,304.4Tuvañca pattosi sakaṁ niketaṁ”.
305.1PTS 6.325Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ,305.2Oropiya dhammasabhāya majjhe;305.3Ājaññamāruyha anomavaṇṇo,305.4Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
306.1Taṁ disvā rājā paramappatīto,306.2Uṭṭhāya bāhāhi palissajitvā;306.3Avikampayaṁ dhammasabhāya majjhe,306.4Nisīdayī pamukhamāsanasmiṁ.
307.1“Tvaṁ no vinetāsi rathaṁva naddhaṁ,307.2Nandanti taṁ kuruyo dassanena;307.3Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ,307.4Kathaṁ pamokkho ahu māṇavassa”.
308.1“Yaṁ māṇavotyābhivadī janinda,308.2Na so manusso naravīraseṭṭha;308.3Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho,308.4Rañño kuverassa hi so sajibbo.
309.1Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo,309.2Brahā sucī vaṇṇabalūpapanno;309.3Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāno,309.4Irandhatī nāma sā nāgakaññā.
310.1PTS 6.326Tassā sumajjhāya piyāya hetu,310.2Patārayittha maraṇāya mayhaṁ;310.3So ceva bhariyāya samaṅgibhūto,310.4Ahañca anuññāto maṇi ca laddho”.
311.1PTS 6.327“Rukkho hi mayhaṁ padvāre sujāto,311.2Paññākkhandho sīlamayassa sākhā;311.3Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko,311.4Gavapphalo hatthigavāssachanno.
312.1Naccagītatūriyābhinādite,312.2Ucchijja senaṁ puriso ahāsi;312.3So no ayaṁ āgato sanniketaṁ,312.4Rukkhassimassāpacitiṁ karotha.
313.1Ye keci vittā mama paccayena,313.2Sabbeva te pātukarontu ajja;313.3Tibbāni katvāna upāyanāni,313.4Rukkhassimassāpacitiṁ karotha.
314.1Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe,314.2Sabbeva te bandhanā mocayantu;314.3Yatheva yaṁ bandhanasmā pamutto,314.4Evamete muñcare bandhanasmā.
315.1PTS 6.328Unnaṅgalā māsamimaṁ karontu,315.2Maṁsodanaṁ brāhmaṇā bhakkhayantu;315.3Amajjapā majjarahā pivantu,315.4Puṇṇāhi thālāhi palissutāhi.
316.1Mahāpathaṁ nicca samavhayantu,316.2Tibbañca rakkhaṁ vidahantu raṭṭhe;316.3Yathāññamaññaṁ na viheṭhayeyyuṁ,316.4Rukkhassimassāpacitiṁ karotha”.
317.1Orodhā ca kumārā ca,317.2vesiyānā ca brāhmaṇā;317.3Bahuṁ annañca pānañca,317.4paṇḍitassābhihārayuṁ.
318.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,318.2rathikā pattikārakā;318.3Bahuṁ annañca pānañca,318.4paṇḍitassābhihārayuṁ.
319.1PTS 6.329Samāgatā jānapadā,319.2negamā ca samāgatā;319.3Bahuṁ annañca pānañca,319.4paṇḍitassābhihārayuṁ.
320.1Bahujano pasannosi,320.2disvā paṇḍitamāgate;320.3Paṇḍitamhi anuppatte,320.4celukkhepo pavattathāti.
321.1Vidhurajātakaṁ navamaṁ.