0.411. Ācariyānācariyapañha
1.1“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
2.1‘Na me ācariyo atthi,2.2sadiso me na vijjati;2.3Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,2.4natthi me paṭipuggalo’ti.
3.1Puna ca bhaṇitaṁ—3.2‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesī’ti.3.3Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṁ—3.4‘na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati.3.5Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi me paṭipuggalo’ti, tena hi ‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.3.6Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—3.7‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesī’ti, tena hi ‘na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati.3.8Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi me paṭipuggalo’ti tampi vacanaṁ micchā.3.9Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
4.1“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, tathāgatena
5.1‘Na me ācariyo atthi,5.2sadiso me na vijjati;5.3Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,5.4natthi me paṭipuggalo’ti.
6.1Bhaṇitañca—6.2‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesī’ti.
7.1Tañca pana vacanaṁ pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ācariyabhāvaṁ sandhāya bhāsitaṁ.
8.1Pañcime, mahārāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassa sato ācariyā, yehi anusiṭṭho bodhisatto tattha tattha divasaṁ vītināmesi.8.2Katame pañca?8.3Ye te, mahārāja, aṭṭha brāhmaṇā jātamatte bodhisatte lakkhaṇāni pariggaṇhiṁsu, seyyathidaṁ—8.4rāmo dhajo lakkhaṇo mantī yañño suyāmo subhojo sudattoti.8.5Te tassa sotthiṁ pavedayitvā rakkhākammaṁ akaṁsu, te ca paṭhamaṁ ācariyā.
9.1Puna caparaṁ, mahārāja, bodhisattassa pitā suddhodano rājā yaṁ tena samayena abhijātaṁ udiccajātimantaṁ padakaṁ veyyākaraṇaṁ chaḷaṅgavantaṁ sabbamittaṁ nāma brāhmaṇaṁ upanetvā sovaṇṇena bhiṅgārena udakaṁ oṇojetvā ‘imaṁ kumāraṁ sikkhāpehī’ti adāsi, ayaṁ dutiyo ācariyo.
10.1Puna caparaṁ, mahārāja, yā sā devatā bodhisattaṁ saṁvejesi, yassā vacanaṁ sutvā bodhisatto saṁviggo ubbiggo tasmiṁyeva khaṇe nekkhammaṁ nikkhamitvā pabbaji, ayaṁ tatiyo ācariyo.
11.1Puna caparaṁ, mahārāja, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanassa parikammaṁ ācikkhi, ayaṁ catuttho ācariyo.
12.1Puna caparaṁ, mahārāja, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanassa parikammaṁ ācikkhi, ayaṁ pañcamo ācariyo.
13.1Ime kho, mahārāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassa sato pañca ācariyā.13.2Te ca pana ācariyā lokiye dhamme.13.3Imasmiñca pana, mahārāja, lokuttare dhamme sabbaññutañāṇappaṭivedhāya natthi tathāgatassa anuttaro anusāsako, sayambhū, mahārāja, tathāgato anācariyako, tasmā kāraṇā tathāgatena bhaṇitaṁ—
14.1‘Na me ācariyo atthi,14.2sadiso me na vijjati;14.3Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,14.4natthi me paṭipuggalo’”ti.
15.1“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
16.1Ācariyānācariyapañho ekādasamo.
17.1Santhavavaggo pañcamo.
18.0Tassuddānaṁ
18.1Imasmiṁ vagge ekādasa pañhā.
19.1Meṇḍakapañho niṭṭhito.