Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Mil 7.5.102 min read

The Elephant

Hatthiṅgapañha

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Milindapañha
  • 0.2Opammakathāpañha
  • 0.3Upacikāvagga

0.410. Hatthiṅgapañha

1.1“Bhante nāgasena, ‘hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?1.2“Yathā, mahārāja, hatthī nāma caranto yeva pathaviṁ dāleti;1.3evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyaṁ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā.1.4Idaṁ, mahārāja, hatthissa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.

2.1Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī sabbakāyeneva apaloketi, ujukaṁyeva pekkhati, na disāvidisā viloketi;2.2evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokinā bhavitabbaṁ, na disāvidisā viloketabbā, na uddhaṁ ulloketabbaṁ, na adho oloketabbaṁ, yugamattapekkhinā bhavitabbaṁ.2.3Idaṁ, mahārāja, hatthissa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.

3.1Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṁ vāsatthamupagacchati, na dhuvappatiṭṭhālayo;3.2evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṁ, nirālayena piṇḍāya gantabbaṁ, yadi passati vipassako manuññaṁ patirūpaṁ ruciradese bhavaṁ maṇḍapaṁ vā rukkhamūlaṁ vā guhaṁ vā pabbhāraṁ vā, tattheva vāsamupagantabbaṁ, dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo.3.3Idaṁ, mahārāja, hatthissa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.

4.1Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī udakaṁ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṁ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṁ mahatimahantaṁ padumasaraṁ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṁ;4.2evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṁ vimuttikusumasañchannaṁ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṁ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā, yogāvacarakīḷā kīḷitabbā.4.3Idaṁ, mahārāja, hatthissa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.

5.1Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī sato pādaṁ uddharati, sato pādaṁ nikkhipati;5.2evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṁ uddharitabbaṁ, satena sampajānena pādaṁ nikkhipitabbaṁ, abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṁ.5.3Idaṁ, mahārāja, hatthissa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.5.4Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—

6.1‘Kāyena saṁvaro sādhu,6.2sādhu vācāya saṁvaro;6.3Manasā saṁvaro sādhu,6.4sādhu sabbattha saṁvaro;6.5Sabbattha saṁvuto lajjī,6.6rakkhitoti pavuccatī’”ti.

7.1Hatthiṅgapañho dasamo.

8.1Upacikāvaggo catuttho.

9.1Tassuddānaṁ

10.1Upacikā biḷāro ca,10.2Undūro vicchikena ca;10.3Nakulo siṅgālo migo,10.4Gorūpo varāho hatthinā dasāti.