Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Mil 7.8.74 min read

The Archer

Issāsaṅgapañha

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Milindapañha
  • 0.2Opammakathāpañha
  • 0.3Kumbhavagga

0.47. Issāsaṅgapañha

1.1“Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?1.2“Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṁ daḷhaṁ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṁ karoti, sarakalāpaṁ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṁ upatthaddhaṁ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṁ āropeti, muṭṭhiṁ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṁ karoti, gīvaṁ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṁ ujuṁ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti;1.3evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṁ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṁ, khantisoraccaṁ avekallaṁ kātabbaṁ, saṁvare cittaṁ ṭhapetabbaṁ, saṁyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṁ nirantaraṁ kātabbaṁ, vīriyaṁ paggahetabbaṁ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṁ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti.1.4Idaṁ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.

2.1Puna caparaṁ, mahārāja, issāso āḷakaṁ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya;2.2evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṁ pariharitabbaṁ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya.2.3Idaṁ, mahārāja, issāsassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.

3.1Puna caparaṁ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti;3.2evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ.3.3Kathaṁ, mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ?3.4Aniccato upāsitabbaṁ, dukkhato upāsitabbaṁ, anattato upāsitabbaṁ, rogato …pe…3.5gaṇḍato …3.6sallato …3.7aghato …3.8ābādhato …3.9parato …3.10palokato …3.11ītito …3.12upaddavato …3.13bhayato …3.14upasaggato …3.15calato …3.16pabhaṅguto …3.17addhuvato …3.18atāṇato …3.19aleṇato …3.20asaraṇato …3.21rittato …3.22tucchato …3.23suññato …3.24ādīnavato …3.25vipariṇāmadhammato …3.26asārato …3.27aghamūlato …3.28vadhakato …3.29vibhavato …3.30sāsavato …3.31saṅkhatato …3.32mārāmisato …3.33jātidhammato …3.34jarādhammato …3.35byādhidhammato …3.36maraṇadhammato …3.37sokadhammato …3.38paridevadhammato …3.39upāyāsadhammato …3.40saṅkilesadhammato …3.41evaṁ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ.3.42Idaṁ, mahārāja, issāsassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.

4.1Puna caparaṁ, mahārāja, issāso sāyaṁ pātaṁ upāsati;4.2evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṁ pātaṁ ārammaṇe upāsitabbaṁ.4.3Idaṁ, mahārāja, issāsassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.4.4Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—

5.1‘Yathā issāsako nāma,5.2sāyaṁ pātaṁ upāsati;5.3Upāsanaṁ ariñcanto,5.4labhate bhattavetanaṁ.

6.1Tatheva buddhaputtopi,6.2Karoti kāyupāsanaṁ;6.3Kāyupāsanaṁ ariñcanto,6.4Arahattamadhigacchatī’”ti.

7.1Issāsaṅgapañho sattamo.

8.1Kumbhavaggo sattamo.

9.1Tassuddānaṁ

10.1Kumbho ca kāḷāyaso ca,10.2chattaṁ khettañca agado;10.3Bhojanena ca issāso,10.4vuttaṁ dāni vidūhīti.

11.1Opammakathāpañho niṭṭhito.