0.4Samāropanahāravibhaṅga
1.1Tattha katamo samāropano hāro?1.2“Ye dhammā yaṁmūlā, ye cekatthā pakāsitā muninā”ti.
2.1Ekasmiṁ padaṭṭhāne yattakāni padaṭṭhānāni otaranti, sabbāni tāni samāropayitabbāni.2.2Yathā āvaṭṭe hāre bahukāni padaṭṭhānāni otarantīti.2.3Tattha samāropanā catubbidhā padaṭṭhānaṁ, vevacanaṁ, bhāvanā, pahānamiti.
3.1Tattha katamā padaṭṭhānena samāropanā?
4.1“Sabbapāpassa akaraṇaṁ,4.2kusalassa upasampadā;4.3Sacittapariyodāpanaṁ,4.4etaṁ buddhāna sāsanan”ti.
5.1Tassa kiṁ padaṭṭhānaṁ?5.2Tīṇi sucaritāni—5.3kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ—5.4idaṁ padaṭṭhānaṁ;5.5tattha yaṁ kāyikañca vācasikañca sucaritaṁ, ayaṁ sīlakkhandho.5.6Manosucarite yā anabhijjhā abyāpādo ca, ayaṁ samādhikkhandho.5.7Yā sammādiṭṭhi, ayaṁ paññākkhandho.5.8Idaṁ padaṭṭhānaṁ, tattha sīlakkhandho ca samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā.5.9Idaṁ padaṭṭhānaṁ, tattha samathassa phalaṁ rāgavirāgā cetovimutti, vipassanāya phalaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti.5.10Idaṁ padaṭṭhānaṁ.
6.1Vanaṁ vanathassa padaṭṭhānaṁ.6.2Kiñca vanaṁ?6.3Ko ca vanatho?6.4Vanaṁ nāma pañca kāmaguṇā, taṇhā vanatho.6.5Idaṁ padaṭṭhānaṁ.6.6Vanaṁ nāma nimittaggāho “itthī”ti vā “puriso”ti vā.6.7Vanatho nāma tesaṁ tesaṁ aṅgapaccaṅgānaṁ anubyañjanaggāho “aho cakkhu, aho sotaṁ, aho ghānaṁ, aho jivhā, aho kāyo” iti.6.8Idaṁ padaṭṭhānaṁ.6.9Vanaṁ nāma cha ajjhattikabāhirāni āyatanāni apariññātāni.6.10Yaṁ tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ, ayaṁ vanatho.6.11Idaṁ padaṭṭhānaṁ.6.12Vanaṁ nāma anusayo.6.13Vanatho nāma pariyuṭṭhānaṁ.6.14Idaṁ padaṭṭhānaṁ.6.15Tenāha bhagavā “chetvā vanañca vanathañcā”ti.6.16Ayaṁ padaṭṭhānena samāropanā.
7.1Tattha katamā vevacanena samāropanā?7.2Rāgavirāgā cetovimutti sekkhaphalaṁ;7.3avijjāvirāgā paññāvimutti asekkhaphalaṁ.7.4Idaṁ vevacanaṁ.7.5Rāgavirāgā cetovimutti anāgāmiphalaṁ;7.6avijjāvirāgā paññāvimutti aggaphalaṁ arahattaṁ.7.7Idaṁ vevacanaṁ.7.8Rāgavirāgā cetovimutti kāmadhātusamatikkamanaṁ;7.9avijjāvirāgā paññāvimutti tedhātusamatikkamanaṁ.7.10Idaṁ vevacanaṁ.7.11Paññindriyaṁ, paññābalaṁ, adhipaññāsikkhā, paññākkhandho, dhammavicayasambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo, ñāṇaṁ, sammādiṭṭhi, tīraṇā, santīraṇā, hirī, vipassanā, dhamme ñāṇaṁ, sabbaṁ, idaṁ vevacanaṁ.7.12Ayaṁ vevacanena samāropanā.
8.1Tattha katamā bhāvanāya samāropanā?8.2Yathāha bhagavā “tasmātiha tvaṁ bhikkhu kāye kāyānupassī viharāhi, ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ”.8.3Ātāpīti vīriyindriyaṁ.8.4Sampajānoti paññindriyaṁ.8.5Satimāti satindriyaṁ.8.6Vineyya loke abhijjhādomanassanti samādhindriyaṁ.8.7Evaṁ kāye kāyānupassino viharato cattāro satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.8.8Kena kāraṇena?8.9Ekalakkhaṇattā catunnaṁ indriyānaṁ.8.10Catūsu satipaṭṭhānesu bhāviyamānesu cattāro sammappadhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.8.11Catūsu sammappadhānesu bhāviyamānesu cattāro iddhipādā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.8.12Catūsu iddhipādesu bhāviyamānesu pañcindriyāni bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.8.13Evaṁ sabbe.8.14Kena kāraṇena?8.15Sabbe hi bodhaṅgamā dhammā bodhipakkhiyā niyyānikalakkhaṇena ekalakkhaṇā, te ekalakkhaṇattā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.8.16Ayaṁ bhāvanāya samāropanā.
9.1Tattha katamā pahānena samāropanā?9.2Kāye kāyānupassī viharanto “asubhe subhan”ti vipallāsaṁ pajahati, kabaḷīkāro cassa āhāro pariññaṁ gacchati, kāmupādānena ca anupādāno bhavati, kāmayogena ca visaṁyutto bhavati, abhijjhākāyaganthena ca vippayujjati, kāmāsavena ca anāsavo bhavati, kāmoghañca uttiṇṇo bhavati, rāgasallena ca visallo bhavati, rūpūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, rūpadhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca chandāgatiṁ gacchati.
10.1Vedanāsu vedanānupassī viharanto “dukkhe sukhan”ti vipallāsaṁ pajahati, phasso cassa āhāro pariññaṁ gacchati, bhavūpādānena ca anupādāno bhavati, bhavayogena ca visaṁyutto bhavati, byāpādakāyaganthena ca vippayujjati, bhavāsavena ca anāsavo bhavati, bhavoghañca uttiṇṇo bhavati, dosasallena ca visallo bhavati, vedanūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, vedanādhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca dosāgatiṁ gacchati.
11.1Citte cittānupassī viharanto “anicce niccan”ti vipallāsaṁ pajahati, viññāṇaṁ cassa āhāro pariññaṁ gacchati, diṭṭhupādānena ca anupādāno bhavati, diṭṭhiyogena ca visaṁyutto bhavati, sīlabbataparāmāsakāyaganthena ca vippayujjati, diṭṭhāsavena ca anāsavo bhavati, diṭṭhoghañca uttiṇṇo bhavati, mānasallena ca visallo bhavati, saññūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, saññādhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca bhayāgatiṁ gacchati.
12.1Dhammesu dhammānupassī viharanto “anattani attā”ti vipallāsaṁ pajahati, manosañcetanā cassa āhāro pariññaṁ gacchati, attavādupādānena ca anupādāno bhavati, avijjāyogena ca visaṁyutto bhavati, idaṁsaccābhinivesakāyaganthena ca vippayujjati, avijjāsavena ca anāsavo bhavati, avijjoghañca uttiṇṇo bhavati, mohasallena ca visallo bhavati, saṅkhārūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, saṅkhāradhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca mohāgatiṁ gacchati.12.2Ayaṁ pahānena samāropanā.
13.1Tenāha āyasmā mahākaccāyano—
14.1“Ye dhammā yaṁmūlā,14.2Ye cekatthā pakāsitā muninā;14.3Te samāropayitabbā,14.4Esa samāropano hāro”ti.