1.1∥<b>Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,</b>1.2(iccāyasmā udayo)1.3<b>Katakiccaṁ anāsavaṁ;</b>1.4<b>Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,</b>1.5<b>Atthi pañhena āgamaṁ;</b>1.6<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūhi</b>,1.7<b>Avijjāya pabhedanaṁ. </b>

2.1<b>Jhāyiṁ virajamāsīnan</b>ti.2.2<b>Jhāyin</b>ti jhāyī bhagavā.2.3Paṭhamenapi jhānena jhāyī, dutiyenapi jhānena jhāyī, tatiyenapi jhānena jhāyī, catutthenapi jhānena jhāyī, savitakkasavicārenapi jhānena jhāyī, avitakkavicāramattenapi jhānena jhāyī, avitakkaavicārenapi jhānena jhāyī, sappītikenapi jhānena jhāyī, nippītikenapi jhānena jhāyī, sātasahagatenapi jhānena jhāyī, upekkhāsahagatenapi jhānena jhāyī, suññatenapi jhānena jhāyī, animittenapi jhānena jhāyī, appaṇihitenapi jhānena jhāyī, lokiyenapi jhānena jhāyī, lokuttarenapi jhānena jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti—2.4jhāyiṁ.2.5<b>Virajan</b>ti rāgo rajo, doso rajo, moho rajo, kodho rajo, upanāho rajo …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā rajā.2.6Te rajā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.2.7Tasmā buddho arajo virajo nirajo rajāpagato rajavippahīno rajavippayutto sabbarajavītivatto.

3.1Rāgo rajo na ca pana reṇu vuccati,3.2Rāgassetaṁ adhivacanaṁ rajoti;3.3Etaṁ rajaṁ vippajahitvā cakkhumā,3.4Tasmā jino vigatarajoti vuccati.

4.1Doso rajo na ca pana reṇu vuccati,4.2Dosassetaṁ adhivacanaṁ rajoti;4.3Etaṁ rajaṁ vippajahitvā cakkhumā,4.4Tasmā jino vigatarajoti vuccati.

5.1Moho rajo na ca pana reṇu vuccati,5.2Mohassetaṁ adhivacanaṁ rajoti;5.3Etaṁ rajaṁ vippajahitvā cakkhumā,5.4Tasmā jino vigatarajoti vuccatīti.

6.1—virajaṁ …pe….6.2<b>Āsīnan</b>ti nisinno bhagavā pāsāṇake cetiyeti—6.3āsīno.

7.1∥Nagassa passe āsīnaṁ,7.2muniṁ dukkhassa pāraguṁ;7.3Sāvakā payirupāsanti,7.4tevijjā maccuhāyinoti.

8.1Evampi bhagavā āsīno.8.2Atha vā bhagavā sabbossukkapaṭippassaddhattā āsīno vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti.8.3Evampi bhagavā āsīnoti—8.4jhāyiṁ virajamāsīnaṁ.

9.1<b>Iccāyasmā udayo</b>ti.9.2<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…9.3<b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe…9.4<b>udayo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—9.5iccāyasmā udayo.

10.1<b>Katakiccaṁ anāsavan</b>ti buddhassa bhagavato kiccākiccaṁ karaṇīyākaraṇīyaṁ pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.10.2Tasmā buddho katakicco.

11.1∥Yassa ca visatā natthi,11.2chinnasotassa bhikkhuno;11.3Kiccākiccappahīnassa,11.4pariḷāho na vijjatīti.

12.1<b>Katakiccaṁ anāsavan</b>ti.12.2<b>Āsavā</b>ti cattāro āsavā—12.3kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.12.4Te āsavā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.12.5Tasmā buddho anāsavoti—12.6katakiccaṁ anāsavaṁ.

13.1∥<b>Pāraguṁ sabbadhammānan</b>ti bhagavā sabbadhammānaṁ abhiññāpāragū pariññāpāragū pahānapāragū bhāvanāpāragū sacchikiriyāpāragū samāpattipāragū.13.2Abhiññāpāragū sabbadhammānaṁ, pariññāpāragū sabbadukkhānaṁ, pahānapāragū sabbakilesānaṁ, bhāvanāpāragū catunnaṁ maggānaṁ, sacchikiriyāpāragū nirodhassa, samāpattipāragū sabbasamāpattīnaṁ.13.3So vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ sīlasmiṁ;13.4vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ samādhismiṁ;13.5vasippatto pāramippatto ariyāya paññāya;13.6vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyā.13.7So pāragato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.13.8So vuttavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—13.9pāraguṁ sabbadhammānaṁ.

14.1<b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi, pañhaṁ pucchitukāmo āgatomhi, pañhaṁ sotukāmo āgatomhīti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.14.2Atha vā pañhatthikānaṁ pañhaṁ pucchitukāmānaṁ pañhaṁ sotukāmānaṁ āgamanaṁ abhikkamanaṁ upasaṅkamanaṁ payirupāsanaṁ atthīti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.14.3Atha vā pañhāgamo tuyhaṁ atthi, tvampi pahu tvamasi alamatto mayā pucchitaṁ kathetuṁ visajjetuṁ, vahassetaṁ bhāranti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.

15.1<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūhī</b>ti aññāvimokkho vuccati arahattavimokkho.15.2Arahattavimokkhaṁ pabrūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—15.3aññāvimokkhaṁ pabrūhi.

16.1<b>Avijjāya pabhedanan</b>ti avijjāya bhedanaṁ pabhedanaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—16.2avijjāya pabhedanaṁ.16.3Tenāha so brāhmaṇo—

17.1∥“Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,17.2(iccāyasmā udayo)17.3Katakiccaṁ anāsavaṁ;17.4Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,17.5Atthi pañhena āgamaṁ;17.6Aññāvimokkhaṁ pabrūhi,17.7Avijjāya pabhedanan”ti.

18.1∥<b>Pahānaṁ kāmacchandānaṁ,</b>18.2(udayāti bhagavā)18.3<b>Domanassāna cūbhayaṁ;</b>18.4<b>Thinassa ca panūdanaṁ,</b>18.5<b>Kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ. </b>

19.1<b>Pahānaṁ kāmacchandānan</b>ti.19.2<b>Chando</b>ti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.19.3<b>Pahānaṁ kāmacchandānan</b>ti kāmacchandānaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—19.4pahānaṁ kāmacchandānaṁ.19.5<b>Udayāti bhagavā</b>ti.19.6<b>Udayā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.19.7<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—19.8udayāti bhagavā.

20.1<b>Domanassāna cūbhayan</b>ti.20.2<b>Domanassā</b>ti yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā.20.3<b>Domanassāna cūbhayan</b>ti kāmacchandassa ca domanassassa ca ubhinnaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—20.4domanassāna cūbhayaṁ.

21.1<b>Thinassa ca panūdanan</b>ti.21.2<b>Thinan</b>ti yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnā līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa.21.3<b>Panūdanan</b>ti thinassa ca panūdanaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—21.4thinassa ca panūdanaṁ.

22.1∥<b>Kukkuccānaṁ nivāraṇan</b>ti.22.2<b>Kukkuccan</b>ti hatthakukkuccampi kukkuccaṁ, pādakukkuccampi kukkuccaṁ, hatthapādakukkuccampi kukkuccaṁ.22.3Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā …pe…22.4avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā.22.5Yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho, idaṁ vuccati kukkuccaṁ.22.6Api ca dvīhi kāraṇehi uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho—22.7katattā ca akatattā ca.22.8Kathaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho?22.9“Kataṁ me kāyaduccaritaṁ, akataṁ me kāyasucaritan”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.22.10“Kataṁ me vacīduccaritaṁ, akataṁ me vacīsucaritan”ti …pe…22.11“kataṁ me manoduccaritaṁ, akataṁ me manosucaritan”ti …pe…22.12“kato me pāṇātipāto, akatā me pāṇātipātā veramaṇī”ti …pe…22.13“kataṁ me adinnādānaṁ, akatā me adinnādānā veramaṇī”ti …pe…22.14“kato me kāmesumicchācāro, akatā me kāmesumicchācārā veramaṇī”ti …pe…22.15“kato me musāvādo, akatā me musāvādā veramaṇī”ti …pe…22.16“katā me pisuṇā vācā, akatā me pisuṇāya vācāya veramaṇī”ti …pe…22.17“katā me pharusā vācā, akatā me pharusāya vācāya veramaṇī”ti …pe…22.18“kato me samphappalāpo, akatā me samphappalāpā veramaṇī”ti …pe…22.19“katā me abhijjhā, akatā me anabhijjhā”ti …pe…22.20“kato me byāpādo, akato me abyāpādo”ti …pe…22.21“katā me micchādiṭṭhi, akatā me sammādiṭṭhī”ti, uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.22.22Evaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

23.1Atha vā “sīlesumhi aparipūrakārī”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;23.2“indriyesumhi aguttadvāro”ti …pe…23.3“bhojane amattaññumhī”ti …23.4“jāgariyaṁ ananuyuttomhī”ti …23.5“na satisampajaññena samannāgatomhī”ti …23.6“abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānāti, cattāro sammappadhānāti cattāro iddhipādāti, pañcindriyānīti, pañca balānīti, satta bojjhaṅgāti, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo”ti …23.7“dukkhaṁ me apariññātaṁ, samudayo me appahīno, maggo me abhāvito, nirodho me asacchikato”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

24.1<b>Kukkuccānaṁ nivāraṇan</b>ti kukkuccānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ pahānaṁ upasamaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—24.2kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ.24.3Tenāha bhagavā—

25.1“Pahānaṁ kāmacchandānaṁ,25.2(udayāti bhagavā)25.3Domanassāna cūbhayaṁ;25.4Thinassa ca panūdanaṁ,25.5Kukkuccānaṁ nivāraṇan”ti.

26.1∥<b>Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ</b>,26.2<b>dhammatakkapurejavaṁ;</b>26.3<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūmi,</b>26.4<b>avijjāya pabhedanaṁ. </b>

27.1∥<b>Upekkhāsatisaṁsuddhan</b>ti.27.2<b>Upekkhā</b>ti yā catutthe jhāne upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā cittasamatā cittappassaddhatā majjhattatā cittassa.27.3<b>Satī</b>ti yā catutthe jhāne upekkhaṁ ārabbha sati anussati …pe… sammāsati.27.4<b>Upekkhāsatisaṁsuddhan</b>ti catutthe jhāne upekkhā ca sati ca suddhā honti visuddhā saṁsuddhā parisuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā mudubhūtā kammaniyā ṭhitā āneñjappattāti—27.5upekkhāsatisaṁsuddhaṁ.

28.1<b>Dhammatakkapurejavan</b>ti dhammatakko vuccati sammāsaṅkappo.28.2So ādito hoti, purato hoti, pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti, evampi dhammatakkapurejavaṁ.28.3Atha vā dhammatakko vuccati sammādiṭṭhi.28.4Sā ādito hoti, purato hoti, pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti, evampi dhammatakkapurejavaṁ.28.5Atha vā dhammatakko vuccati catunnaṁ maggānaṁ pubbabhāgavipassanā.28.6Sā ādito hoti, purato hoti, pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti—28.7evampi dhammatakkapurejavaṁ.

29.1<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūmī</b>ti aññāvimokkho vuccati arahattavimokkho.29.2Arahattavimokkhaṁ pabrūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—29.3aññāvimokkhaṁ pabrūmi.

30.1<b>Avijjāya pabhedanan</b>ti.30.2<b>Avijjā</b>ti dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjā moho akusalamūlaṁ.30.3<b>Pabhedanan</b>ti avijjāya pabhedanaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—30.4avijjāya pabhedanaṁ.30.5Tenāha bhagavā—

31.1“Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ,31.2dhammatakkapurejavaṁ;31.3Aññāvimokkhaṁ pabrūmi,31.4avijjāya pabhedanan”ti.

32.1∥<b>Kiṁsu saṁyojano loko,</b>32.2<b>kiṁsu tassa vicāraṇaṁ;</b>32.3<b>Kissassa vippahānena,</b>32.4<b>nibbānaṁ iti vuccati. </b>

33.1<b>Kiṁsu saṁyojano loko</b>ti lokassa saṁyojanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso.33.2Kena loko yutto payutto āyutto samāyutto laggo laggito palibuddhoti—33.3kiṁsu saṁyojano loko.

34.1<b>Kiṁsu tassa vicāraṇan</b>ti kiṁsu tassa cāraṇaṁ vicāraṇaṁ paṭivicāraṇaṁ.34.2Kena loko carati vicarati paṭivicaratīti—34.3kiṁsu tassa vicāraṇaṁ.34.4<b>Kissassa vippahānena nibbānaṁ iti vuccatī</b>ti kissassa vippahānena vūpasamena paṭinissaggena paṭippassaddhiyā nibbānaṁ iti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—34.5kissassa vippahānena nibbānaṁ iti vuccati.34.6Tenāha so brāhmaṇo—

35.1“Kiṁsu saṁyojano loko,35.2kiṁsu tassa vicāraṇaṁ;35.3Kissassa vippahānena,35.4nibbānaṁ iti vuccatī”ti.

36.1∥<b>Nandisaṁyojano loko,</b>36.2<b>vitakkassa vicāraṇaṁ;</b>36.3<b>Taṇhāya vippahānena,</b>36.4<b>nibbānaṁ iti vuccati. </b>

37.1<b>Nandisaṁyojano loko</b>ti nandī vuccati taṇhā.37.2Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ, ayaṁ vuccati nandī.37.3Yā nandī lokassa saṁyojanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso, imāya nandiyā loko yutto payutto āyutto samāyutto laggo laggito palibuddhoti—37.4nandisaṁyojano loko.

38.1<b>Vitakkassa vicāraṇan</b>ti.38.2<b>Vitakkā</b>ti nava vitakkā—38.3kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko, ñātivitakko janapadavitakko, amarāvitakko, parānudayatāpaṭisaṁyutto vitakko, lābhasakkārasilokapaṭisaṁyutto vitakko, anavaññattipaṭisaṁyutto vitakko.38.4Ime vuccanti nava vitakkā.38.5Ime nava vitakkā lokassa cāraṇā vicāraṇā paṭivicāraṇā.38.6Imehi navahi vitakkehi loko carati vicarati paṭivicaratīti—38.7vitakkassa vicāraṇaṁ.

39.1<b>Taṇhāya vippahānena nibbānaṁ iti vuccatī</b>ti.39.2<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.39.3<b>Taṇhāya vippahānena nibbānaṁ iti vuccatī</b>ti taṇhāya vippahānena vūpasamena paṭinissaggena paṭippassaddhiyā nibbānaṁ iti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—39.4taṇhāya vippahānena nibbānaṁ iti vuccati.39.5Tenāha bhagavā—

40.1“Nandisaṁyojano loko,40.2vitakkassa vicāraṇaṁ;40.3Taṇhāya vippahānena,40.4nibbānaṁ iti vuccatī”ti.

41.1∥<b>Kathaṁ satassa carato,</b>41.2<b>Viññāṇaṁ uparujjhati;</b>41.3<b>Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā,</b>41.4<b>Taṁ suṇoma vaco tava. </b>

42.1<b>Kathaṁ satassa carato</b>ti kathaṁ satassa sampajānassa carato viharato iriyato vattayato pālayato yapayato yāpayatoti—42.2kathaṁ satassa carato.

43.1<b>Viññāṇaṁ uparujjhatī</b>ti viññāṇaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—43.2viññāṇaṁ uparujjhati.

44.1<b>Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā</b>ti buddhaṁ bhagavantaṁ puṭṭhuṁ pucchituṁ yācituṁ ajjhesituṁ pasādetuṁ āgamhā āgatamhā upāgatamhā sampattamhā, “tayā saddhiṁ samāgatamhā”ti—44.2bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā.

45.1<b>Taṁ suṇoma vaco tavā</b>ti.45.2<b>Tan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ suṇoma uggaṇhāma dhārema upadhārema upalakkhemāti—45.3taṁ suṇoma vaco tava.45.4Tenāha so brāhmaṇo—

46.1“Kathaṁ satassa carato,46.2viññāṇaṁ uparujjhati;46.3Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā,46.4taṁ suṇoma vaco tavā”ti.

47.1∥<b>Ajjhattañca bahiddhā ca,</b>47.2<b>vedanaṁ nābhinandato;</b>47.3<b>Evaṁ satassa carato,</b>47.4<b>viññāṇaṁ uparujjhati. </b>

48.1<b>Ajjhattañca bahiddhā ca vedanaṁ nābhinandato</b>ti ajjhattaṁ vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;48.2bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;48.3ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.

49.1Ajjhattaṁ samudayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;49.2ajjhattaṁ vayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…49.3ajjhattaṁ samudayavayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…49.4bahiddhā samudayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;49.5bahiddhā vayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…49.6bahiddhā samudayavayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…49.7ajjhattabahiddhā samudayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…49.8ajjhattabahiddhā vayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…49.9ajjhattabahiddhā samudayavayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.49.10Imehi dvādasahi ākārehi vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…49.11anabhāvaṁ gameti.

50.1Atha vā vedanaṁ aniccato passanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.50.2Vedanaṁ dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato …pe…50.3nissaraṇato passanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.50.4Imehi cattālīsāya ākārehi vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gametīti—50.5ajjhattañca bahiddhā ca vedanaṁ nābhinandato.

51.1<b>Evaṁ satassa carato</b>ti evaṁ satassa sampajānassa carato viharato iriyato vattayato pālayato yapayato yāpayatoti—51.2evaṁ satassa carato.

52.1<b>Viññāṇaṁ uparujjhatī</b>ti puññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ apuññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ āneñjābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—52.2viññāṇaṁ uparujjhati.52.3Tenāha bhagavā—

53.1“Ajjhattañca bahiddhā ca,53.2vedanaṁ nābhinandato;53.3Evaṁ satassa carato,53.4viññāṇaṁ uparujjhatī”ti.

54.1Saha gāthāpariyosānā …pe…54.2satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.

54.3Udayamāṇavapucchāniddeso terasamo.