0.414. Posālamāṇavapucchāniddesa
1.1<b>Yo atītaṁ ādisati,</b>1.2(iccāyasmā posālo)1.3<b>Anejo chinnasaṁsayo;</b>1.4<b>Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,</b>1.5<b>Atthi pañhena āgamaṁ. </b>
2.1<b>Yo atītaṁ ādisatī</b>ti.2.2<b>Yo</b>ti yo so bhagavā sayambhū.2.3Anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto, balesu ca vasībhāvaṁ.2.4<b>Atītaṁ ādisatī</b>ti bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati, anāgatampi ādisati, paccuppannampi ādisati.
3.1Kathaṁ bhagavā attano atītaṁ ādisati?3.2Bhagavā attano atītaṁ ekampi jātiṁ ādisati, dvepi jātiyo ādisati, tissopi jātiyo ādisati, catassopi jātiyo ādisati, pañcapi jātiyo ādisati, dasapi jātiyo ādisati, vīsampi jātiyo ādisati, tiṁsampi jātiyo ādisati, cattālīsampi jātiyo ādisati, paññāsampi jātiyo ādisati, jātisatampi …pe…3.3jātisahassampi …3.4jātisatasahassampi …3.5anekepi saṁvaṭṭakappe …3.6anekepi vivaṭṭakappe …3.7anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe ādisati—3.8“amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ;3.9tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti.3.10Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ ādisati.3.11Evaṁ bhagavā attano atītaṁ ādisati.
4.1Kathaṁ bhagavā paresaṁ atītaṁ ādisati?4.2Bhagavā paresaṁ atītaṁ ekampi jātiṁ ādisati, dvepi jātiyo ādisati …pe…4.3anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe ādisati—4.4“amutrāsi evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādi;4.5tatrāpāsi evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti.4.6Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ ādisati.4.7Evaṁ bhagavā paresaṁ atītaṁ ādisati.
5.1Bhagavā pañca jātakasatāni bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāpadāniyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāsudassaniyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāgovindiyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, maghadeviyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati.
6.1Vuttañhetaṁ bhagavatā—6.2“atītaṁ kho, cunda, addhānaṁ ārabbha tathāgatassa satānusāriñāṇaṁ hoti.6.3So yāvatakaṁ ākaṅkhati tāvatakaṁ anussarati.6.4Anāgatañca kho, cunda …pe…6.5paccuppannañca kho, cunda, addhānaṁ ārabbha tathāgatassa bodhijaṁ ñāṇaṁ uppajjati—6.6‘ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
7.1Indriyaparopariyattañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sattānaṁ āsayānusayañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, yamakapāṭihīre ñāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sabbaññutañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, anāvaraṇañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sabbattha asaṅgamappaṭihatamanāvaraṇañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ.7.2Evaṁ bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati anāgatampi ādisati paccuppannampi ādisati ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti pakāsetīti—7.3yo atītaṁ ādisati.
8.1<b>Iccāyasmā posālo</b>ti.8.2<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…8.3<b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe…8.4<b>posālo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—8.5iccāyasmā posālo.
9.1<b>Anejo chinnasaṁsayo</b>ti ejā vuccati taṇhā.9.2Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.9.3Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.9.4Tasmā buddho anejo.9.5Ejāya pahīnattā anejo.9.6Bhagavā lābhepi na iñjati …pe…9.7dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti anejo.9.8<b>Chinnasaṁsayo</b>ti saṁsayo vuccati vicikicchā.9.9Dukkhe kaṅkhā …pe… chambhitattaṁ cittassa manovilekho.9.10So saṁsayo buddhassa bhagavato pahīno chinno ucchinno samucchinno vūpasanto paṭinissaggo paṭippassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho.9.11Tasmā buddho chinnasaṁsayoti—9.12anejo chinnasaṁsayo.
10.1<b>Pāraguṁ sabbadhammānan</b>ti bhagavā sabbadhammānaṁ abhiññāpāragū pariññāpāragū pahānapāragū bhāvanāpāragū sacchikiriyāpāragū samāpattipāragū abhiññāpāragū sabbadhammānaṁ …pe…10.2jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—10.3pāragū sabbadhammānaṁ.
11.1<b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi …pe…11.2“vahassetaṁ bhāran”ti—11.3atthi pañhena āgamaṁ.11.4Tenāha so brāhmaṇo—
12.1“Yo atītaṁ ādisati,12.2(iccāyasmā posālo)12.3Anejo chinnasaṁsayo;12.4Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,12.5Atthi pañhena āgaman”ti.
13.1<b>Vibhūtarūpasaññissa,</b>13.2<b>sabbakāyappahāyino;</b>13.3<b>Ajjhattañca bahiddhā ca,</b>13.4<b>natthi kiñcīti passato;</b>13.5<b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,</b>13.6<b>kathaṁ neyyo tathāvidho. </b>
14.1<b>Vibhūtarūpasaññissā</b>ti katamā rūpasaññā?14.2Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—14.3ayaṁ rūpasaññā.14.4<b>Vibhūtarūpasaññissā</b>ti catasso arūpasamāpattiyo paṭiladdhassa rūpasaññā vibhūtā honti vigatā atikkantā samatikkantā vītivattāti—14.5vibhūtarūpasaññissa.
15.1<b>Sabbakāyappahāyino</b>ti sabbo tassa paṭisandhiko rūpakāyo pahīno, tadaṅgasamatikkamā vikkhambhanappahānena pahīno tassa rūpakāyoti—15.2sabbakāyappahāyino.
16.1<b>Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato</b>ti.16.2<b>Natthi kiñcī</b>ti ākiñcaññāyatanasamāpatti.16.3Kiṅkāraṇā?16.4Natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti.16.5Yaṁ viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā taññeva viññāṇaṁ abhāveti, vibhāveti, antaradhāpeti, “natthi kiñcī”ti passati—16.6taṅkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpattīti—16.7ajjhattañca bahiddhā ca natthi kiñcīti passato.
17.1<b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmī</b>ti.17.2<b>Sakkā</b>ti—17.3sakko.17.4Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko …pe… pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.17.5<b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmī</b>ti tassa ñāṇaṁ pucchāmi, paññaṁ pucchāmi, sambuddhaṁ pucchāmi.17.6“Kīdisaṁ kiṁsaṇṭhitaṁ kiṁpakāraṁ kiṁpaṭibhāgaṁ ñāṇaṁ icchitabban”ti—17.7ñāṇaṁ sakkānupucchāmi.
18.1<b>Kathaṁ neyyo tathāvidho</b>ti kathaṁ so netabbo vinetabbo anunetabbo paññāpetabbo nijjhāpetabbo pekkhetabbo pasādetabbo?18.2Kathaṁ tena uttari ñāṇaṁ uppādetabbaṁ?18.3<b>Tathāvidho</b>ti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo yo so ākiñcaññāyatanasamāpattilābhīti—18.4kathaṁ neyyo tathāvidho.18.5Tenāha so brāhmaṇo—
19.1“Vibhūtarūpasaññissa,19.2sabbakāyappahāyino;19.3Ajjhattañca bahiddhā ca,19.4natthi kiñcīti passato;19.5Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,19.6kathaṁ neyyo tathāvidho”ti.
20.1<b>Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,</b>20.2(posālāti bhagavā)20.3<b>Abhijānaṁ tathāgato;</b>20.4<b>Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,</b>20.5<b>Dhimuttaṁ tapparāyaṇaṁ. </b>
21.1<b>Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā</b>ti bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti, paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti.21.2Kathaṁ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti?21.3Vuttañhetaṁ bhagavatā—21.4“rūpupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.21.5Vedanupayaṁ vā, bhikkhave …pe…21.6saññupayaṁ vā, bhikkhave …pe…21.7saṅkhārupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyā”ti.21.8Evaṁ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti.
22.1Kathaṁ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti?22.2Vuttañhetaṁ bhagavatā—22.3“santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā nānattasaññino—22.4seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.22.5Ayaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.
23.1Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā.23.2Ayaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.
24.1Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā.24.2Ayaṁ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.
25.1Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā.25.2Ayaṁ catutthī viññāṇaṭṭhiti.
26.1Santi, bhikkhave, sattā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā, ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpagā.26.2Ayaṁ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.
27.1Santi, bhikkhave, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma, anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpagā.27.2Ayaṁ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.
28.1Santi, bhikkhave, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma, natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpagā.28.2Ayaṁ sattamī viññāṇaṭṭhiti”.28.3Evaṁ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānātīti—28.4viññāṇaṭṭhitiyo sabbā.
29.1<b>Posālāti bhagavā</b>ti.29.2<b>Posālā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.29.3<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—29.4posālāti bhagavā.
30.1<b>Abhijānaṁ tathāgato</b>ti.30.2<b>Abhijānan</b>ti abhijānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto tathāgato.30.3Vuttañhetaṁ bhagavatā—30.4“atītañcepi kho, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.30.5Atītañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.30.6Atītañcepi kho, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tasseva pañhassa veyyākaraṇāya.30.7Anāgatañcepi, cunda, hoti …pe…30.8paccuppannañcepi, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.30.9Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.30.10Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.30.11Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī.30.12Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
31.1Yaṁ kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, sabbaṁ taṁ tathāgatena abhisambuddhaṁ.31.2Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.31.3Yañca, cunda, rattiṁ tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, yañca rattiṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṁ etasmiṁ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṁ taṁ tatheva hoti no aññathā.31.4Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.31.5Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī;31.6yathākārī tathāvādī.31.7Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī.31.8Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.31.9Sadevake, cunda, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī.31.10Tasmā tathāgatoti vuccatī”ti—31.11abhijānaṁ tathāgato.
32.1<b>Tiṭṭhantamenaṁ jānātī</b>ti bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—32.2“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī”ti.32.3Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—32.4“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī”ti.32.5Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—32.6“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī”ti.32.7Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—32.8“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī”ti.32.9Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—32.10“ayaṁ puggalo suppaṭipanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī”ti.
33.1Vuttañhetaṁ bhagavatā—33.2“idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—33.3‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno, tathā ca iriyati, tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī’ti.
34.1Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—34.2‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī’ti.
35.1Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—35.2‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī’ti.
36.1Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—36.2‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī’ti.
37.1Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—37.2‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī’ti.
38.1Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—38.2‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’”ti—38.3tiṭṭhantamenaṁ jānāti.
39.1<b>Dhimuttaṁ tapparāyaṇan</b>ti.39.2<b>Dhimuttan</b>ti ākiñcaññāyatanaṁ.39.3Dhimuttanti vimokkhena dhimuttaṁ tatrādhimuttaṁ tadadhimuttaṁ tadādhipateyyaṁ.39.4Atha vā bhagavā jānāti—39.5“ayaṁ puggalo rūpādhimutto saddādhimutto gandhādhimutto rasādhimutto phoṭṭhabbādhimutto kulādhimutto gaṇādhimutto āvāsādhimutto lābhādhimutto yasādhimutto pasaṁsādhimutto sukhādhimutto cīvarādhimutto piṇḍapātādhimutto senāsanādhimutto gilānapaccayabhesajjaparikkhārādhimutto suttantādhimutto vinayādhimutto abhidhammādhimutto āraññakaṅgādhimutto piṇḍapātikaṅgādhimutto paṁsukūlikaṅgādhimutto tecīvarikaṅgādhimutto sapadānacārikaṅgādhimutto khalupacchābhattikaṅgādhimutto nesajjikaṅgādhimutto yathāsanthatikaṅgādhimutto paṭhamajjhānādhimutto dutiyajjhānādhimutto tatiyajjhānādhimutto catutthajjhānādhimutto ākāsānañcāyatanasamāpattādhimutto viññāṇañcāyatanasamāpattādhimutto ākiñcaññāyatanasamāpattādhimutto nevasaññānāsaññāyatanasamāpattādhimutto”ti dhimuttaṁ.
40.1<b>Tapparāyaṇan</b>ti ākiñcaññāyatanamayaṁ tapparāyaṇaṁ kammaparāyaṇaṁ vipākaparāyaṇaṁ kammagarukaṁ paṭisandhigarukaṁ.40.2Atha vā bhagavā jānāti—40.3“ayaṁ puggalo rūpaparāyaṇo …pe…40.4nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiparāyaṇo”ti—40.5dhimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.40.6Tenāha bhagavā—
41.1“Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,41.2(posālāti bhagavā)41.3Abhijānaṁ tathāgato;41.4Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,41.5Dhimuttaṁ tapparāyaṇan”ti.
42.1<b>Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,</b>42.2<b>Nandisaṁyojanaṁ iti;</b>42.3<b>Evametaṁ abhiññāya,</b>42.4<b>Tato tattha vipassati;</b>42.5<b>Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,</b>42.6<b>Brāhmaṇassa vusīmato. </b>
43.1<b>Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā</b>ti ākiñcaññasambhavoti vuccati ākiñcaññāyatanasaṁvattaniko kammābhisaṅkhāro.43.2Ākiñcaññāyatanasaṁvattanikaṁ kammābhisaṅkhāraṁ ākiñcaññasambhavoti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—43.3ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā.
44.1<b>Nandisaṁyojanaṁ itī</b>ti <b>nandisaṁyojanaṁ</b> vuccati arūparāgo.44.2Arūparāgena taṁ kammaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ arūparāgaṁ nandisaṁyojananti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.44.3<b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ itīti—44.4nandisaṁyojanaṁ iti.
45.1<b>Evametaṁ abhiññāyā</b>ti evaṁ etaṁ abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—45.2evametaṁ abhiññāya.
46.1<b>Tato tattha vipassatī</b>ti.46.2<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā tattha jāte cittacetasike dhamme aniccato vipassati, dukkhato vipassati, rogato …pe…46.3nissaraṇato vipassati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—46.4tato tattha vipassati.
47.1<b>Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassā</b>ti etaṁ ñāṇaṁ tacchaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītaṁ tassāti—47.2etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa.
48.1<b>Brāhmaṇassa vusīmato</b>ti.48.2<b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo …pe… asito tādi pavuccate sa brahmāti.48.3<b>Brāhmaṇassa vusīmato</b>ti puthujjanakalyāṇaṁ upādāya satta sekkhā appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti;48.4arahā vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto,48.5so vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro;48.6natthi tassa punabbhavoti—48.7brāhmaṇassa vusīmato.48.8Tenāha bhagavā—
49.1“Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,49.2nandisaṁyojanaṁ iti;49.3Evametaṁ abhiññāya,49.4tato tattha vipassati;49.5Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,49.6brāhmaṇassa vusīmato”ti.
50.1Saha gāthāpariyosānā …pe…50.2satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
50.3Posālamāṇavapucchāniddeso cuddasamo.