Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Ja 53825 min read

Mūgapakkha the Wise

Mūgapakkhajātaka

“Shew no intelligence”—This story the Master told at Jatavana concerning the great renunciation. One day the Brethren seated in the Hall of Truth were discussing the praises of the Blessed One’s great renunciation. When the Master came and inquired of the Brethren what was the topic which they were discussing as they sat there, on hearing what it was, he said, “No, Brethren, this my renunciation of the world, after leaving my kingdom, was not wonderful, when I had fully exercised the perfections; for before, even when my wisdom was still immature, and while I was still attaining the perfections, I left my kingdom and renounced the world.” And at their request he told them a story of the past.

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

0.41 Mūgapakkhajātaka

1.1PTS 6.4“Mā paṇḍiccayaṁ vibhāvaya,1.2Bālamato bhava sabbapāṇinaṁ;1.3Sabbo taṁ jano ocināyatu,1.4Evaṁ tava attho bhavissati”.

2.1“Karomi te taṁ vacanaṁ,2.2yaṁ maṁ bhaṇasi devate;2.3Atthakāmāsi me amma,2.4hitakāmāsi devate”.

3.1PTS 6.12“Kiṁ nu santaramānova,3.2kāsuṁ khaṇasi sārathi;3.3Puṭṭho me samma akkhāhi,3.4kiṁ kāsuyā karissasi”.

4.1“Rañño mūgo ca pakkho ca,4.2putto jāto acetaso;4.3Somhi raññā samajjhiṭṭho,4.4puttaṁ me nikhaṇaṁ vane”.

5.1“Na badhiro na mūgosmi,5.2na pakkho na ca vīkalo;5.3Adhammaṁ sārathi kayirā,5.4mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.

6.1PTS 6.13Ūrū bāhuñca me passa,6.2bhāsitañca suṇohi me;6.3Adhammaṁ sārathi kayirā,6.4mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane”.

7.1“Devatā nusi gandhabbo,7.2adu sakko purindado;7.3Ko vā tvaṁ kassa vā putto,7.4kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”.

8.1“Namhi devo na gandhabbo,8.2nāpi sakko purindado;8.3Kāsirañño ahaṁ putto,8.4yaṁ kāsuyā nikhaññasi.

9.1Tassa rañño ahaṁ putto,9.2yaṁ tvaṁ sammūpajīvasi;9.3Adhammaṁ sārathi kayirā,9.4mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.

10.1Yassa rukkhassa chāyāya,10.2nisīdeyya sayeyya vā;10.3Na tassa sākhaṁ bhañjeyya,10.4mittadubbho hi pāpako.

11.1Yathā rukkho tathā rājā,11.2yathā sākhā tathā ahaṁ;11.3Yathā chāyūpago poso,11.4evaṁ tvamasi sārathi;11.5Adhammaṁ sārathi kayirā,11.6mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.

12.1PTS 6.14Pahūtabhakkho bhavati,12.2vippavuttho sakaṁ gharā;12.3Bahū naṁ upajīvanti,12.4yo mittānaṁ na dubbhati.

13.1Yaṁ yaṁ janapadaṁ yāti,13.2nigame rājadhāniyo;13.3Sabbattha pūjito hoti,13.4yo mittānaṁ na dubbhati.

14.1Nāssa corā pasāhanti,14.2nātimaññanti khattiyā;14.3Sabbe amitte tarati,14.4yo mittānaṁ na dubbhati.

15.1Akkuddho sagharaṁ eti,15.2sabhāyaṁ paṭinandito;15.3Ñātīnaṁ uttamo hoti,15.4yo mittānaṁ na dubbhati.

16.1Sakkatvā sakkato hoti,16.2garu hoti sagāravo;16.3Vaṇṇakittibhato hoti,16.4yo mittānaṁ na dubbhati.

17.1Pūjako labhate pūjaṁ,17.2vandako paṭivandanaṁ;17.3Yaso kittiñca pappoti,17.4yo mittānaṁ na dubbhati.

18.1Aggi yathā pajjalati,18.2devatāva virocati;18.3Siriyā ajahito hoti,18.4yo mittānaṁ na dubbhati.

19.1Gāvo tassa pajāyanti,19.2khette vuttaṁ virūhati;19.3Vuttānaṁ phalamasnāti,19.4yo mittānaṁ na dubbhati.

20.1Darito pabbatāto vā,20.2rukkhato patito naro;20.3Cuto patiṭṭhaṁ labhati,20.4yo mittānaṁ na dubbhati.

21.1Virūḷhamūlasantānaṁ,21.2nigrodhamiva māluto;21.3Amittā nappasāhanti,21.4yo mittānaṁ na dubbhati”.

22.1PTS 6.15“Ehi taṁ paṭinessāmi,22.2rājaputta sakaṁ gharaṁ;22.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,22.4kiṁ araññe karissasi”.

23.1“Alaṁ me tena rajjena,23.2ñātakehi dhanena vā;23.3Yaṁ me adhammacariyāya,23.4rajjaṁ labbhetha sārathi”.

24.1“Puṇṇapattaṁ maṁ lābhehi,24.2rājaputta ito gato;24.3Pitā mātā ca me dajjuṁ,24.4rājaputta tayī gate.

25.1Orodhā ca kumārā ca,25.2vesiyānā ca brāhmaṇā;25.3Tepi attamanā dajjuṁ,25.4rājaputta tayī gate.

26.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,26.2rathikā pattikārakā;26.3Tepi attamanā dajjuṁ,26.4rājaputta tayī gate.

27.1Bahudhaññā jānapadā,27.2negamā ca samāgatā;27.3Upāyanāni me dajjuṁ,27.4rājaputta tayī gate”.

28.1PTS 6.16“Pitu mātu cahaṁ catto,28.2raṭṭhassa nigamassa ca;28.3Atho sabbakumārānaṁ,28.4natthi mayhaṁ sakaṁ gharaṁ.

29.1Anuññāto ahaṁ matyā,29.2sañcatto pitarā mahaṁ;29.3Ekoraññe pabbajito,29.4na kāme abhipatthaye.

30.1Api ataramānānaṁ,30.2phalāsāva samijjhati;30.3Vipakkabrahmacariyosmi,30.4evaṁ jānāhi sārathi.

31.1Api ataramānānaṁ,31.2sammadattho vipaccati;31.3Vipakkabrahmacariyosmi,31.4nikkhanto akutobhayo”.

32.1“Evaṁ vaggukatho santo,32.2visaṭṭhavacano casi;32.3Kasmā pitu ca mātucca,32.4santike na bhaṇī tadā”.

33.1“Nāhaṁ asandhitā pakkho,33.2na badhiro asotatā;33.3Nāhaṁ ajivhatā mūgo,33.4mā maṁ mūgamadhārayi.

34.1Purimaṁ sarāmahaṁ jātiṁ,34.2yattha rajjamakārayiṁ;34.3Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ,34.4pāpatthaṁ nirayaṁ bhusaṁ.

35.1Vīsatiñceva vassāni,35.2tahiṁ rajjamakārayiṁ;35.3Asītivassasahassāni,35.4nirayamhi apaccisaṁ.

36.1PTS 6.17Tassa rajjassahaṁ bhīto,36.2mā maṁ rajjābhisecayuṁ;36.3Tasmā pitu ca mātucca,36.4santike na bhaṇiṁ tadā.

37.1Ucchaṅge maṁ nisādetvā,37.2pitā atthānusāsati;37.3Ekaṁ hanatha bandhatha,37.4ekaṁ khārāpatacchikaṁ;37.5Ekaṁ sūlasmiṁ uppetha,37.6iccassa manusāsati.

38.1Tāyāhaṁ pharusaṁ sutvā,38.2vācāyo samudīritā;38.3Amūgo mūgavaṇṇena,38.4apakkho pakkhasammato;38.5Sake muttakarīsasmiṁ,38.6acchāhaṁ samparipluto.

39.1Kasirañca parittañca,39.2tañca dukkhena saṁyutaṁ;39.3Komaṁ jīvitamāgamma,39.4veraṁ kayirātha kenaci.

40.1Paññāya ca alābhena,40.2dhammassa ca adassanā;40.3Komaṁ jīvitamāgamma,40.4veraṁ kayirātha kenaci.

41.1Api ataramānānaṁ,41.2phalāsāva samijjhati;41.3Vipakkabrahmacariyosmi,41.4evaṁ jānāhi sārathi.

42.1Api ataramānānaṁ,42.2sammadattho vipaccati;42.3Vipakkabrahmacariyosmi,42.4nikkhanto akutobhayo”.

43.1PTS 6.18“Ahampi pabbajissāmi,43.2rājaputta tavantike;43.3Avhāyassu maṁ bhaddante,43.4pabbajjā mama ruccati”.

44.1“Rathaṁ niyyādayitvāna,44.2anaṇo ehi sārathi;44.3Anaṇassa hi pabbajjā,44.4etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ”.

45.1“Yadeva tyāhaṁ vacanaṁ,45.2akaraṁ bhaddamatthu te;45.3Tadeva me tvaṁ vacanaṁ,45.4yācito kattumarahasi.

46.1Idheva tāva acchassu,46.2yāva rājānamānaye;46.3Appeva te pitā disvā,46.4patīto sumano siyā”.

47.1PTS 6.19“Karomi tetaṁ vacanaṁ,47.2yaṁ maṁ bhaṇasi sārathi;47.3Ahampi daṭṭhukāmosmi,47.4pitaraṁ me idhāgataṁ.

48.1Ehi samma nivattassu,48.2kusalaṁ vajjāsi ñātinaṁ;48.3Mātaraṁ pitaraṁ mayhaṁ,48.4vutto vajjāsi vandanaṁ”.

49.1Tassa pāde gahetvāna,49.2katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;49.3Sārathi rathamāruyha,49.4rājadvāraṁ upāgami.

50.1Suññaṁ mātā rathaṁ disvā,50.2ekaṁ sārathimāgataṁ;50.3Assupuṇṇehi nettehi,50.4rodantī naṁ udikkhati.

51.1“Ayaṁ so sārathi eti,51.2nihantvā mama atrajaṁ;51.3Nihato nūna me putto,51.4pathabyā bhūmivaḍḍhano.

52.1Amittā nūna nandanti,52.2patītā nūna verino;52.3Āgataṁ sārathiṁ disvā,52.4nihantvā mama atrajaṁ”.

53.1Suññaṁ mātā rathaṁ disvā,53.2ekaṁ sārathimāgataṁ;53.3Assupuṇṇehi nettehi,53.4rodantī paripucchi naṁ.

54.1“Kiṁ nu mūgo kiṁ nu pakkho,54.2kiṁ nu so vilapī tadā;54.3Nihaññamāno bhūmiyā,54.4taṁ me akkhāhi sārathi.

55.1Kathaṁ hatthehi pādehi,55.2mūgapakkho vivajjayi;55.3Nihaññamāno bhūmiyā,55.4taṁ me akkhāhi pucchito”.

56.1PTS 6.20“Akkheyyaṁ te ahaṁ ayye,56.2dajjāsi abhayaṁ mama;56.3Yaṁ me sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā,56.4rājaputtassa santike”.

57.1“Abhayaṁ samma te dammi,57.2abhīto bhaṇa sārathi;57.3Yaṁ te sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā,57.4rājaputtassa santike”.

58.1“Na so mūgo na so pakkho,58.2visaṭṭhavacano ca so;58.3Rajjassa kira so bhīto,58.4akarā ālaye bahū.

59.1Purimaṁ sarati so jātiṁ,59.2yattha rajjamakārayi;59.3Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ,59.4pāpattha nirayaṁ bhusaṁ.

60.1Vīsatiñceva vassāni,60.2tahiṁ rajjamakārayi;60.3Asītivassasahassāni,60.4nirayamhi apacci so.

61.1Tassa rajjassa so bhīto,61.2mā maṁ rajjābhisecayuṁ;61.3Tasmā pitu ca mātucca,61.4santike na bhaṇī tadā.

62.1Aṅgapaccaṅgasampanno,62.2ārohapariṇāhavā;62.3Visaṭṭhavacano pañño,62.4magge saggassa tiṭṭhati.

63.1Sace tvaṁ daṭṭhukāmāsi,63.2rājaputtaṁ tavatrajaṁ;63.3Ehi taṁ pāpayissāmi,63.4yattha sammati temiyo”.

64.1PTS 6.21“Yojayantu rathe asse,64.2Kacchaṁ nāgāna bandhatha;64.3Udīrayantu saṅkhapaṇavā,64.4Vādantu ekapokkharā.

65.1Vādantu bherī sannaddhā,65.2vaggū vādantu dundubhī;65.3Negamā ca maṁ anventu,65.4gacchaṁ puttanivedako.

66.1Orodhā ca kumārā ca,66.2vesiyānā ca brāhmaṇā;66.3Khippaṁ yānāni yojentu,66.4gacchaṁ puttanivedako.

67.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,67.2rathikā pattikārakā;67.3Khippaṁ yānāni yojentu,67.4gacchaṁ puttanivedako.

68.1Samāgatā jānapadā,68.2negamā ca samāgatā;68.3Khippaṁ yānāni yojentu,68.4gacchaṁ puttanivedako”.

69.1PTS 6.22Asse ca sārathī yutte,69.2sindhave sīghavāhane;69.3Rājadvāraṁ upāgacchuṁ,69.4“yuttā deva ime hayā”.

70.1“Thūlā javena hāyanti,70.2kisā hāyanti thāmunā;70.3Kise thūle vivajjetvā,70.4saṁsaṭṭhā yojitā hayā”.

71.1Tato rājā taramāno,71.2yuttamāruyha sandanaṁ;71.3Itthāgāraṁ ajjhabhāsi,71.4“sabbāva anuyātha maṁ.

72.1Vālabījanimuṇhīsaṁ,72.2khaggaṁ chattañca paṇḍaraṁ;72.3Upādhī rathamāruyha,72.4suvaṇṇehi alaṅkatā”.

73.1Tato sa rājā pāyāsi,73.2purakkhatvāna sārathiṁ;73.3Khippameva upāgacchi,73.4yattha sammati temiyo.

74.1PTS 6.23Tañca disvāna āyantaṁ,74.2jalantamiva tejasā;74.3Khattasaṅghaparibyūḷhaṁ,74.4temiyo etadabravi.

75.1“Kacci nu tāta kusalaṁ,75.2kacci tāta anāmayaṁ;75.3Sabbā ca rājakaññāyo,75.4arogā mayha mātaro”.

76.1“Kusalañceva me putta,76.2atho putta anāmayaṁ;76.3Sabbā ca rājakaññāyo,76.4arogā tuyha mātaro”.

77.1“Kacci amajjapo tāta,77.2kacci te suramappiyaṁ;77.3Kacci sacce ca dhamme ca,77.4dāne te ramate mano”.

78.1“Amajjapo ahaṁ putta,78.2atho me suramappiyaṁ;78.3Atho sacce ca dhamme ca,78.4dāne me ramate mano”.

79.1“Kacci arogaṁ yoggaṁ te,79.2kacci vahati vāhanaṁ;79.3Kacci te byādhayo natthi,79.4sarīrassupatāpanā”.

80.1“Atho arogaṁ yoggaṁ me,80.2atho vahati vāhanaṁ;80.3Atho me byādhayo natthi,80.4sarīrassupatāpanā”.

81.1“Kacci antā ca te phītā,81.2majjhe ca bahalā tava;81.3Koṭṭhāgārañca kosañca,81.4kacci te paṭisanthataṁ”.

82.1“Atho antā ca me phītā,82.2majjhe ca bahalā mama;82.3Koṭṭhāgārañca kosañca,82.4sabbaṁ me paṭisanthataṁ”.

83.1“Svāgataṁ te mahārāja,83.2atho te adurāgataṁ;83.3Patiṭṭhapentu pallaṅkaṁ,83.4yattha rājā nisakkati.

84.1PTS 6.24Idheva te nisīdassu,84.2niyate paṇṇasanthare;84.3Etto udakamādāya,84.4pāde pakkhālayassu te.

85.1Idampi paṇṇakaṁ mayhaṁ,85.2randhaṁ rāja aloṇakaṁ;85.3Paribhuñja mahārāja,85.4pāhuno mesidhāgato”.

86.1“Na cāhaṁ paṇṇaṁ bhuñjāmi,86.2Na hetaṁ mayha bhojanaṁ;86.3Sālīnaṁ odanaṁ bhuñje,86.4Suciṁ maṁsūpasecanaṁ”.

87.1“Accherakaṁ maṁ paṭibhāti,87.2ekakampi rahogataṁ;87.3Edisaṁ bhuñjamānānaṁ,87.4kena vaṇṇo pasīdati”.

88.1PTS 6.25“Eko rāja nipajjāmi,88.2niyate paṇṇasanthare;88.3Tāya me ekaseyyāya,88.4rāja vaṇṇo pasīdati.

89.1Na ca nettiṁsabandhā me,89.2rājarakkhā upaṭṭhitā;89.3Tāya me sukhaseyyāya,89.4rāja vaṇṇo pasīdati.

90.1Atītaṁ nānusocāmi,90.2nappajappāmināgataṁ;90.3Paccuppannena yāpemi,90.4tena vaṇṇo pasīdati.

91.1Anāgatappajappāya,91.2atītassānusocanā;91.3Etena bālā sussanti,91.4naḷova harito luto”.

92.1“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ,92.2asse pattī ca vammino;92.3Nivesanāni rammāni,92.4ahaṁ putta dadāmi te.

93.1Itthāgārampi te dammi,93.2sabbālaṅkārabhūsitaṁ;93.3Tā putta paṭipajjassu,93.4tvaṁ no rājā bhavissasi.

94.1Kusalā naccagītassa,94.2sikkhitā cāturitthiyo;94.3Kāme taṁ ramayissanti,94.4kiṁ araññe karissasi.

95.1Paṭirājūhi te kaññā,95.2ānayissaṁ alaṅkatā;95.3Tāsu putte janetvāna,95.4atha pacchā pabbajissasi.

96.1Yuvā ca daharo cāsi,96.2paṭhamuppattiko susu;96.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,96.4kiṁ araññe karissasi”.

97.1“Yuvā care brahmacariyaṁ,97.2brahmacārī yuvā siyā;97.3Daharassa hi pabbajjā,97.4etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ.

98.1PTS 6.26Yuvā care brahmacariyaṁ,98.2brahmacārī yuvā siyā;98.3Brahmacariyaṁ carissāmi,98.4nāhaṁ rajjena matthiko.

99.1Passāmi vohaṁ daharaṁ,99.2amma tāta vadantaraṁ;99.3Kicchāladdhaṁ piyaṁ puttaṁ,99.4appatvāva jaraṁ mataṁ.

100.1Passāmi vohaṁ dahariṁ,100.2kumāriṁ cārudassaniṁ;100.3Navavaṁsakaḷīraṁva,100.4paluggaṁ jīvitakkhayaṁ.

101.1Daharāpi hi miyyanti,101.2narā ca atha nāriyo;101.3Tattha ko vissase poso,101.4daharomhīti jīvite.

102.1Yassa ratyā vivasāne,102.2āyu appataraṁ siyā;102.3Appodakeva macchānaṁ,102.4kiṁ nu komārakaṁ tahiṁ.

103.1Niccamabbhāhato loko,103.2niccañca parivārito;103.3Amoghāsu vajantīsu,103.4kiṁ maṁ rajjebhisiñcasi”.

104.1“Kena mabbhāhato loko,104.2kena ca parivārito;104.3Kāyo amoghā gacchanti,104.4taṁ me akkhāhi pucchito”.

105.1“Maccunābbhāhato loko,105.2jarāya parivārito;105.3Ratyo amoghā gacchanti,105.4evaṁ jānāhi khattiya.

106.1Yathāpi tante vitate,106.2yaṁ yadevūpaviyyati;106.3Appakaṁ hoti vetabbaṁ,106.4evaṁ maccāna jīvitaṁ.

107.1Yathā vārivaho pūro,107.2gacchannupanivattati;107.3Evamāyu manussānaṁ,107.4gacchannupanivattati.

108.1Yathā vārivaho pūro,108.2vahe rukkhepakūlaje;108.3Evaṁ jarāmaraṇena,108.4vuyhante sabbapāṇino”.

109.1PTS 6.27“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ,109.2asse pattī ca vammino;109.3Nivesanāni rammāni,109.4ahaṁ putta dadāmi te.

110.1Itthāgārampi te dammi,110.2sabbālaṅkārabhūsitaṁ;110.3Tā putta paṭipajjassu,110.4tvaṁ no rājā bhavissasi.

111.1Kusalā naccagītassa,111.2sikkhitā cāturitthiyo;111.3Kāme taṁ ramayissanti,111.4kiṁ araññe karissasi.

112.1Paṭirājūhi te kaññā,112.2ānayissaṁ alaṅkatā;112.3Tāsu putte janetvāna,112.4atha pacchā pabbajissasi.

113.1Yuvā ca daharo cāsi,113.2paṭhamuppattiko susu;113.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,113.4kiṁ araññe karissasi.

114.1Koṭṭhāgārañca kosañca,114.2vāhanāni balāni ca;114.3Nivesanāni rammāni,114.4ahaṁ putta dadāmi te.

115.1Gomaṇḍalaparibyūḷho,115.2dāsisaṅghapurakkhato;115.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,115.4kiṁ araññe karissasi”.

116.1“Kiṁ dhanena yaṁ khīyetha,116.2Kiṁ bhariyāya marissati;116.3Kiṁ yobbanena jiṇṇena,116.4Yaṁ jarāyābhibhuyyati.

117.1Tattha kā nandi kā khiḍḍā,117.2kā rati kā dhanesanā;117.3Kiṁ me puttehi dārehi,117.4rāja muttosmi bandhanā.

118.1Yohaṁ evaṁ pajānāmi,118.2maccu me nappamajjati;118.3Antakenādhipannassa,118.4kā ratī kā dhanesanā.

119.1PTS 6.28Phalānamiva pakkānaṁ,119.2niccaṁ patanato bhayaṁ;119.3Evaṁ jātāna maccānaṁ,119.4niccaṁ maraṇato bhayaṁ.

120.1Sāyameke na dissanti,120.2pāto diṭṭhā bahū janā;120.3Pāto eke na dissanti,120.4sāyaṁ diṭṭhā bahū janā.

121.1Ajjeva kiccaṁ ātapaṁ,121.2ko jaññā maraṇaṁ suve;121.3Na hi no saṅgaraṁ tena,121.4mahāsenena maccunā.

122.1Corā dhanassa patthenti,122.2rāja muttosmi bandhanā;122.3Ehi rāja nivattassu,122.4nāhaṁ rajjena matthiko”ti.

123.1Mūgapakkhajātakaṁ paṭhamaṁ.