0.41 Mūgapakkhajātaka
1.1PTS 6.4“Mā paṇḍiccayaṁ vibhāvaya,1.2Bālamato bhava sabbapāṇinaṁ;1.3Sabbo taṁ jano ocināyatu,1.4Evaṁ tava attho bhavissati”.
2.1“Karomi te taṁ vacanaṁ,2.2yaṁ maṁ bhaṇasi devate;2.3Atthakāmāsi me amma,2.4hitakāmāsi devate”.
3.1PTS 6.12“Kiṁ nu santaramānova,3.2kāsuṁ khaṇasi sārathi;3.3Puṭṭho me samma akkhāhi,3.4kiṁ kāsuyā karissasi”.
4.1“Rañño mūgo ca pakkho ca,4.2putto jāto acetaso;4.3Somhi raññā samajjhiṭṭho,4.4puttaṁ me nikhaṇaṁ vane”.
5.1“Na badhiro na mūgosmi,5.2na pakkho na ca vīkalo;5.3Adhammaṁ sārathi kayirā,5.4mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.
6.1PTS 6.13Ūrū bāhuñca me passa,6.2bhāsitañca suṇohi me;6.3Adhammaṁ sārathi kayirā,6.4mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane”.
7.1“Devatā nusi gandhabbo,7.2adu sakko purindado;7.3Ko vā tvaṁ kassa vā putto,7.4kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”.
8.1“Namhi devo na gandhabbo,8.2nāpi sakko purindado;8.3Kāsirañño ahaṁ putto,8.4yaṁ kāsuyā nikhaññasi.
9.1Tassa rañño ahaṁ putto,9.2yaṁ tvaṁ sammūpajīvasi;9.3Adhammaṁ sārathi kayirā,9.4mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.
10.1Yassa rukkhassa chāyāya,10.2nisīdeyya sayeyya vā;10.3Na tassa sākhaṁ bhañjeyya,10.4mittadubbho hi pāpako.
11.1Yathā rukkho tathā rājā,11.2yathā sākhā tathā ahaṁ;11.3Yathā chāyūpago poso,11.4evaṁ tvamasi sārathi;11.5Adhammaṁ sārathi kayirā,11.6mañce tvaṁ nikhaṇaṁ vane.
12.1PTS 6.14Pahūtabhakkho bhavati,12.2vippavuttho sakaṁ gharā;12.3Bahū naṁ upajīvanti,12.4yo mittānaṁ na dubbhati.
13.1Yaṁ yaṁ janapadaṁ yāti,13.2nigame rājadhāniyo;13.3Sabbattha pūjito hoti,13.4yo mittānaṁ na dubbhati.
14.1Nāssa corā pasāhanti,14.2nātimaññanti khattiyā;14.3Sabbe amitte tarati,14.4yo mittānaṁ na dubbhati.
15.1Akkuddho sagharaṁ eti,15.2sabhāyaṁ paṭinandito;15.3Ñātīnaṁ uttamo hoti,15.4yo mittānaṁ na dubbhati.
16.1Sakkatvā sakkato hoti,16.2garu hoti sagāravo;16.3Vaṇṇakittibhato hoti,16.4yo mittānaṁ na dubbhati.
17.1Pūjako labhate pūjaṁ,17.2vandako paṭivandanaṁ;17.3Yaso kittiñca pappoti,17.4yo mittānaṁ na dubbhati.
18.1Aggi yathā pajjalati,18.2devatāva virocati;18.3Siriyā ajahito hoti,18.4yo mittānaṁ na dubbhati.
19.1Gāvo tassa pajāyanti,19.2khette vuttaṁ virūhati;19.3Vuttānaṁ phalamasnāti,19.4yo mittānaṁ na dubbhati.
20.1Darito pabbatāto vā,20.2rukkhato patito naro;20.3Cuto patiṭṭhaṁ labhati,20.4yo mittānaṁ na dubbhati.
21.1Virūḷhamūlasantānaṁ,21.2nigrodhamiva māluto;21.3Amittā nappasāhanti,21.4yo mittānaṁ na dubbhati”.
22.1PTS 6.15“Ehi taṁ paṭinessāmi,22.2rājaputta sakaṁ gharaṁ;22.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,22.4kiṁ araññe karissasi”.
23.1“Alaṁ me tena rajjena,23.2ñātakehi dhanena vā;23.3Yaṁ me adhammacariyāya,23.4rajjaṁ labbhetha sārathi”.
24.1“Puṇṇapattaṁ maṁ lābhehi,24.2rājaputta ito gato;24.3Pitā mātā ca me dajjuṁ,24.4rājaputta tayī gate.
25.1Orodhā ca kumārā ca,25.2vesiyānā ca brāhmaṇā;25.3Tepi attamanā dajjuṁ,25.4rājaputta tayī gate.
26.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,26.2rathikā pattikārakā;26.3Tepi attamanā dajjuṁ,26.4rājaputta tayī gate.
27.1Bahudhaññā jānapadā,27.2negamā ca samāgatā;27.3Upāyanāni me dajjuṁ,27.4rājaputta tayī gate”.
28.1PTS 6.16“Pitu mātu cahaṁ catto,28.2raṭṭhassa nigamassa ca;28.3Atho sabbakumārānaṁ,28.4natthi mayhaṁ sakaṁ gharaṁ.
29.1Anuññāto ahaṁ matyā,29.2sañcatto pitarā mahaṁ;29.3Ekoraññe pabbajito,29.4na kāme abhipatthaye.
30.1Api ataramānānaṁ,30.2phalāsāva samijjhati;30.3Vipakkabrahmacariyosmi,30.4evaṁ jānāhi sārathi.
31.1Api ataramānānaṁ,31.2sammadattho vipaccati;31.3Vipakkabrahmacariyosmi,31.4nikkhanto akutobhayo”.
32.1“Evaṁ vaggukatho santo,32.2visaṭṭhavacano casi;32.3Kasmā pitu ca mātucca,32.4santike na bhaṇī tadā”.
33.1“Nāhaṁ asandhitā pakkho,33.2na badhiro asotatā;33.3Nāhaṁ ajivhatā mūgo,33.4mā maṁ mūgamadhārayi.
34.1Purimaṁ sarāmahaṁ jātiṁ,34.2yattha rajjamakārayiṁ;34.3Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ,34.4pāpatthaṁ nirayaṁ bhusaṁ.
35.1Vīsatiñceva vassāni,35.2tahiṁ rajjamakārayiṁ;35.3Asītivassasahassāni,35.4nirayamhi apaccisaṁ.
36.1PTS 6.17Tassa rajjassahaṁ bhīto,36.2mā maṁ rajjābhisecayuṁ;36.3Tasmā pitu ca mātucca,36.4santike na bhaṇiṁ tadā.
37.1Ucchaṅge maṁ nisādetvā,37.2pitā atthānusāsati;37.3Ekaṁ hanatha bandhatha,37.4ekaṁ khārāpatacchikaṁ;37.5Ekaṁ sūlasmiṁ uppetha,37.6iccassa manusāsati.
38.1Tāyāhaṁ pharusaṁ sutvā,38.2vācāyo samudīritā;38.3Amūgo mūgavaṇṇena,38.4apakkho pakkhasammato;38.5Sake muttakarīsasmiṁ,38.6acchāhaṁ samparipluto.
39.1Kasirañca parittañca,39.2tañca dukkhena saṁyutaṁ;39.3Komaṁ jīvitamāgamma,39.4veraṁ kayirātha kenaci.
40.1Paññāya ca alābhena,40.2dhammassa ca adassanā;40.3Komaṁ jīvitamāgamma,40.4veraṁ kayirātha kenaci.
41.1Api ataramānānaṁ,41.2phalāsāva samijjhati;41.3Vipakkabrahmacariyosmi,41.4evaṁ jānāhi sārathi.
42.1Api ataramānānaṁ,42.2sammadattho vipaccati;42.3Vipakkabrahmacariyosmi,42.4nikkhanto akutobhayo”.
43.1PTS 6.18“Ahampi pabbajissāmi,43.2rājaputta tavantike;43.3Avhāyassu maṁ bhaddante,43.4pabbajjā mama ruccati”.
44.1“Rathaṁ niyyādayitvāna,44.2anaṇo ehi sārathi;44.3Anaṇassa hi pabbajjā,44.4etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ”.
45.1“Yadeva tyāhaṁ vacanaṁ,45.2akaraṁ bhaddamatthu te;45.3Tadeva me tvaṁ vacanaṁ,45.4yācito kattumarahasi.
46.1Idheva tāva acchassu,46.2yāva rājānamānaye;46.3Appeva te pitā disvā,46.4patīto sumano siyā”.
47.1PTS 6.19“Karomi tetaṁ vacanaṁ,47.2yaṁ maṁ bhaṇasi sārathi;47.3Ahampi daṭṭhukāmosmi,47.4pitaraṁ me idhāgataṁ.
48.1Ehi samma nivattassu,48.2kusalaṁ vajjāsi ñātinaṁ;48.3Mātaraṁ pitaraṁ mayhaṁ,48.4vutto vajjāsi vandanaṁ”.
49.1Tassa pāde gahetvāna,49.2katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;49.3Sārathi rathamāruyha,49.4rājadvāraṁ upāgami.
50.1Suññaṁ mātā rathaṁ disvā,50.2ekaṁ sārathimāgataṁ;50.3Assupuṇṇehi nettehi,50.4rodantī naṁ udikkhati.
51.1“Ayaṁ so sārathi eti,51.2nihantvā mama atrajaṁ;51.3Nihato nūna me putto,51.4pathabyā bhūmivaḍḍhano.
52.1Amittā nūna nandanti,52.2patītā nūna verino;52.3Āgataṁ sārathiṁ disvā,52.4nihantvā mama atrajaṁ”.
53.1Suññaṁ mātā rathaṁ disvā,53.2ekaṁ sārathimāgataṁ;53.3Assupuṇṇehi nettehi,53.4rodantī paripucchi naṁ.
54.1“Kiṁ nu mūgo kiṁ nu pakkho,54.2kiṁ nu so vilapī tadā;54.3Nihaññamāno bhūmiyā,54.4taṁ me akkhāhi sārathi.
55.1Kathaṁ hatthehi pādehi,55.2mūgapakkho vivajjayi;55.3Nihaññamāno bhūmiyā,55.4taṁ me akkhāhi pucchito”.
56.1PTS 6.20“Akkheyyaṁ te ahaṁ ayye,56.2dajjāsi abhayaṁ mama;56.3Yaṁ me sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā,56.4rājaputtassa santike”.
57.1“Abhayaṁ samma te dammi,57.2abhīto bhaṇa sārathi;57.3Yaṁ te sutaṁ vā diṭṭhaṁ vā,57.4rājaputtassa santike”.
58.1“Na so mūgo na so pakkho,58.2visaṭṭhavacano ca so;58.3Rajjassa kira so bhīto,58.4akarā ālaye bahū.
59.1Purimaṁ sarati so jātiṁ,59.2yattha rajjamakārayi;59.3Kārayitvā tahiṁ rajjaṁ,59.4pāpattha nirayaṁ bhusaṁ.
60.1Vīsatiñceva vassāni,60.2tahiṁ rajjamakārayi;60.3Asītivassasahassāni,60.4nirayamhi apacci so.
61.1Tassa rajjassa so bhīto,61.2mā maṁ rajjābhisecayuṁ;61.3Tasmā pitu ca mātucca,61.4santike na bhaṇī tadā.
62.1Aṅgapaccaṅgasampanno,62.2ārohapariṇāhavā;62.3Visaṭṭhavacano pañño,62.4magge saggassa tiṭṭhati.
63.1Sace tvaṁ daṭṭhukāmāsi,63.2rājaputtaṁ tavatrajaṁ;63.3Ehi taṁ pāpayissāmi,63.4yattha sammati temiyo”.
64.1PTS 6.21“Yojayantu rathe asse,64.2Kacchaṁ nāgāna bandhatha;64.3Udīrayantu saṅkhapaṇavā,64.4Vādantu ekapokkharā.
65.1Vādantu bherī sannaddhā,65.2vaggū vādantu dundubhī;65.3Negamā ca maṁ anventu,65.4gacchaṁ puttanivedako.
66.1Orodhā ca kumārā ca,66.2vesiyānā ca brāhmaṇā;66.3Khippaṁ yānāni yojentu,66.4gacchaṁ puttanivedako.
67.1Hatthārohā anīkaṭṭhā,67.2rathikā pattikārakā;67.3Khippaṁ yānāni yojentu,67.4gacchaṁ puttanivedako.
68.1Samāgatā jānapadā,68.2negamā ca samāgatā;68.3Khippaṁ yānāni yojentu,68.4gacchaṁ puttanivedako”.
69.1PTS 6.22Asse ca sārathī yutte,69.2sindhave sīghavāhane;69.3Rājadvāraṁ upāgacchuṁ,69.4“yuttā deva ime hayā”.
70.1“Thūlā javena hāyanti,70.2kisā hāyanti thāmunā;70.3Kise thūle vivajjetvā,70.4saṁsaṭṭhā yojitā hayā”.
71.1Tato rājā taramāno,71.2yuttamāruyha sandanaṁ;71.3Itthāgāraṁ ajjhabhāsi,71.4“sabbāva anuyātha maṁ.
72.1Vālabījanimuṇhīsaṁ,72.2khaggaṁ chattañca paṇḍaraṁ;72.3Upādhī rathamāruyha,72.4suvaṇṇehi alaṅkatā”.
73.1Tato sa rājā pāyāsi,73.2purakkhatvāna sārathiṁ;73.3Khippameva upāgacchi,73.4yattha sammati temiyo.
74.1PTS 6.23Tañca disvāna āyantaṁ,74.2jalantamiva tejasā;74.3Khattasaṅghaparibyūḷhaṁ,74.4temiyo etadabravi.
75.1“Kacci nu tāta kusalaṁ,75.2kacci tāta anāmayaṁ;75.3Sabbā ca rājakaññāyo,75.4arogā mayha mātaro”.
76.1“Kusalañceva me putta,76.2atho putta anāmayaṁ;76.3Sabbā ca rājakaññāyo,76.4arogā tuyha mātaro”.
77.1“Kacci amajjapo tāta,77.2kacci te suramappiyaṁ;77.3Kacci sacce ca dhamme ca,77.4dāne te ramate mano”.
78.1“Amajjapo ahaṁ putta,78.2atho me suramappiyaṁ;78.3Atho sacce ca dhamme ca,78.4dāne me ramate mano”.
79.1“Kacci arogaṁ yoggaṁ te,79.2kacci vahati vāhanaṁ;79.3Kacci te byādhayo natthi,79.4sarīrassupatāpanā”.
80.1“Atho arogaṁ yoggaṁ me,80.2atho vahati vāhanaṁ;80.3Atho me byādhayo natthi,80.4sarīrassupatāpanā”.
81.1“Kacci antā ca te phītā,81.2majjhe ca bahalā tava;81.3Koṭṭhāgārañca kosañca,81.4kacci te paṭisanthataṁ”.
82.1“Atho antā ca me phītā,82.2majjhe ca bahalā mama;82.3Koṭṭhāgārañca kosañca,82.4sabbaṁ me paṭisanthataṁ”.
83.1“Svāgataṁ te mahārāja,83.2atho te adurāgataṁ;83.3Patiṭṭhapentu pallaṅkaṁ,83.4yattha rājā nisakkati.
84.1PTS 6.24Idheva te nisīdassu,84.2niyate paṇṇasanthare;84.3Etto udakamādāya,84.4pāde pakkhālayassu te.
85.1Idampi paṇṇakaṁ mayhaṁ,85.2randhaṁ rāja aloṇakaṁ;85.3Paribhuñja mahārāja,85.4pāhuno mesidhāgato”.
86.1“Na cāhaṁ paṇṇaṁ bhuñjāmi,86.2Na hetaṁ mayha bhojanaṁ;86.3Sālīnaṁ odanaṁ bhuñje,86.4Suciṁ maṁsūpasecanaṁ”.
87.1“Accherakaṁ maṁ paṭibhāti,87.2ekakampi rahogataṁ;87.3Edisaṁ bhuñjamānānaṁ,87.4kena vaṇṇo pasīdati”.
88.1PTS 6.25“Eko rāja nipajjāmi,88.2niyate paṇṇasanthare;88.3Tāya me ekaseyyāya,88.4rāja vaṇṇo pasīdati.
89.1Na ca nettiṁsabandhā me,89.2rājarakkhā upaṭṭhitā;89.3Tāya me sukhaseyyāya,89.4rāja vaṇṇo pasīdati.
90.1Atītaṁ nānusocāmi,90.2nappajappāmināgataṁ;90.3Paccuppannena yāpemi,90.4tena vaṇṇo pasīdati.
91.1Anāgatappajappāya,91.2atītassānusocanā;91.3Etena bālā sussanti,91.4naḷova harito luto”.
92.1“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ,92.2asse pattī ca vammino;92.3Nivesanāni rammāni,92.4ahaṁ putta dadāmi te.
93.1Itthāgārampi te dammi,93.2sabbālaṅkārabhūsitaṁ;93.3Tā putta paṭipajjassu,93.4tvaṁ no rājā bhavissasi.
94.1Kusalā naccagītassa,94.2sikkhitā cāturitthiyo;94.3Kāme taṁ ramayissanti,94.4kiṁ araññe karissasi.
95.1Paṭirājūhi te kaññā,95.2ānayissaṁ alaṅkatā;95.3Tāsu putte janetvāna,95.4atha pacchā pabbajissasi.
96.1Yuvā ca daharo cāsi,96.2paṭhamuppattiko susu;96.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,96.4kiṁ araññe karissasi”.
97.1“Yuvā care brahmacariyaṁ,97.2brahmacārī yuvā siyā;97.3Daharassa hi pabbajjā,97.4etaṁ isīhi vaṇṇitaṁ.
98.1PTS 6.26Yuvā care brahmacariyaṁ,98.2brahmacārī yuvā siyā;98.3Brahmacariyaṁ carissāmi,98.4nāhaṁ rajjena matthiko.
99.1Passāmi vohaṁ daharaṁ,99.2amma tāta vadantaraṁ;99.3Kicchāladdhaṁ piyaṁ puttaṁ,99.4appatvāva jaraṁ mataṁ.
100.1Passāmi vohaṁ dahariṁ,100.2kumāriṁ cārudassaniṁ;100.3Navavaṁsakaḷīraṁva,100.4paluggaṁ jīvitakkhayaṁ.
101.1Daharāpi hi miyyanti,101.2narā ca atha nāriyo;101.3Tattha ko vissase poso,101.4daharomhīti jīvite.
102.1Yassa ratyā vivasāne,102.2āyu appataraṁ siyā;102.3Appodakeva macchānaṁ,102.4kiṁ nu komārakaṁ tahiṁ.
103.1Niccamabbhāhato loko,103.2niccañca parivārito;103.3Amoghāsu vajantīsu,103.4kiṁ maṁ rajjebhisiñcasi”.
104.1“Kena mabbhāhato loko,104.2kena ca parivārito;104.3Kāyo amoghā gacchanti,104.4taṁ me akkhāhi pucchito”.
105.1“Maccunābbhāhato loko,105.2jarāya parivārito;105.3Ratyo amoghā gacchanti,105.4evaṁ jānāhi khattiya.
106.1Yathāpi tante vitate,106.2yaṁ yadevūpaviyyati;106.3Appakaṁ hoti vetabbaṁ,106.4evaṁ maccāna jīvitaṁ.
107.1Yathā vārivaho pūro,107.2gacchannupanivattati;107.3Evamāyu manussānaṁ,107.4gacchannupanivattati.
108.1Yathā vārivaho pūro,108.2vahe rukkhepakūlaje;108.3Evaṁ jarāmaraṇena,108.4vuyhante sabbapāṇino”.
109.1PTS 6.27“Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ,109.2asse pattī ca vammino;109.3Nivesanāni rammāni,109.4ahaṁ putta dadāmi te.
110.1Itthāgārampi te dammi,110.2sabbālaṅkārabhūsitaṁ;110.3Tā putta paṭipajjassu,110.4tvaṁ no rājā bhavissasi.
111.1Kusalā naccagītassa,111.2sikkhitā cāturitthiyo;111.3Kāme taṁ ramayissanti,111.4kiṁ araññe karissasi.
112.1Paṭirājūhi te kaññā,112.2ānayissaṁ alaṅkatā;112.3Tāsu putte janetvāna,112.4atha pacchā pabbajissasi.
113.1Yuvā ca daharo cāsi,113.2paṭhamuppattiko susu;113.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,113.4kiṁ araññe karissasi.
114.1Koṭṭhāgārañca kosañca,114.2vāhanāni balāni ca;114.3Nivesanāni rammāni,114.4ahaṁ putta dadāmi te.
115.1Gomaṇḍalaparibyūḷho,115.2dāsisaṅghapurakkhato;115.3Rajjaṁ kārehi bhaddante,115.4kiṁ araññe karissasi”.
116.1“Kiṁ dhanena yaṁ khīyetha,116.2Kiṁ bhariyāya marissati;116.3Kiṁ yobbanena jiṇṇena,116.4Yaṁ jarāyābhibhuyyati.
117.1Tattha kā nandi kā khiḍḍā,117.2kā rati kā dhanesanā;117.3Kiṁ me puttehi dārehi,117.4rāja muttosmi bandhanā.
118.1Yohaṁ evaṁ pajānāmi,118.2maccu me nappamajjati;118.3Antakenādhipannassa,118.4kā ratī kā dhanesanā.
119.1PTS 6.28Phalānamiva pakkānaṁ,119.2niccaṁ patanato bhayaṁ;119.3Evaṁ jātāna maccānaṁ,119.4niccaṁ maraṇato bhayaṁ.
120.1Sāyameke na dissanti,120.2pāto diṭṭhā bahū janā;120.3Pāto eke na dissanti,120.4sāyaṁ diṭṭhā bahū janā.
121.1Ajjeva kiccaṁ ātapaṁ,121.2ko jaññā maraṇaṁ suve;121.3Na hi no saṅgaraṁ tena,121.4mahāsenena maccunā.
122.1Corā dhanassa patthenti,122.2rāja muttosmi bandhanā;122.3Ehi rāja nivattassu,122.4nāhaṁ rajjena matthiko”ti.
123.1Mūgapakkhajātakaṁ paṭhamaṁ.