0.31.1. Ñāṇakathā
1.01.1.1. Sutamayañāṇaniddesa
1.1PTS 1.4Kathaṁ sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṁ?
2.1“Ime dhammā abhiññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
3.1“Ime dhammā pariññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
4.1“Ime dhammā pahātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
5.1“Ime dhammā bhāvetabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
6.1“Ime dhammā sacchikātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
7.1“Ime dhammā hānabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
8.1“Ime dhammā ṭhitibhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
9.1“Ime dhammā visesabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
10.1“Ime dhammā nibbedhabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
11.1“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
12.1“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
13.1“Sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
14.1“Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
15.1“Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
16.1“Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
17.1PTS 1.5“Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
18.1Kathaṁ “ime dhammā abhiññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
19.1Eko dhammo abhiññeyyo—19.2sabbe sattā āhāraṭṭhitikā.
20.1Dve dhammā abhiññeyyā—20.2dve dhātuyo.
21.1Tayo dhammā abhiññeyyā—21.2tisso dhātuyo.
22.1Cattāro dhammā abhiññeyyā—22.2cattāri ariyasaccāni.
23.1Pañca dhammā abhiññeyyā—23.2pañca vimuttāyatanāni.
24.1Cha dhammā abhiññeyyā—24.2cha anuttariyāni.
25.1Satta dhammā abhiññeyyā—25.2satta niddasavatthūni.
26.1Aṭṭha dhammā abhiññeyyā—26.2aṭṭha abhibhāyatanāni.
27.1Nava dhammā abhiññeyyā—27.2nava anupubbavihārā.
28.1Dasa dhammā abhiññeyyā—28.2dasa nijjaravatthūni. [10]
29.1“Sabbaṁ, bhikkhave, abhiññeyyaṁ.29.2Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ abhiññeyyaṁ?29.3Cakkhu, bhikkhave, abhiññeyyaṁ;29.4rūpā abhiññeyyā;29.5cakkhuviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;29.6cakkhusamphasso abhiññeyyo;29.7yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi abhiññeyyaṁ.29.8Sotaṁ abhiññeyyaṁ;29.9saddā abhiññeyyā …29.10ghānaṁ abhiññeyyaṁ;29.11gandhā abhiññeyyā …29.12jivhā abhiññeyyā;29.13rasā abhiññeyyā …29.14kāyo abhiññeyyo;29.15phoṭṭhabbā abhiññeyyā …29.16mano abhiññeyyo;29.17dhammā abhiññeyyā;29.18manoviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ,29.19manosamphasso abhiññeyyo;29.20yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi abhiññeyyaṁ”. [30]
30.1Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;30.2vedanā abhiññeyyā;30.3saññā abhiññeyyā;30.4saṅkhārā abhiññeyyā;30.5viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ. [5]
31.1PTS 1.6Cakkhu abhiññeyyaṁ;31.2sotaṁ abhiññeyyaṁ;31.3ghānaṁ abhiññeyyaṁ;31.4jivhā abhiññeyyā;31.5kāyo abhiññeyyo;31.6mano abhiññeyyo.31.7Rūpā abhiññeyyā;31.8saddā abhiññeyyā;31.9gandhā abhiññeyyā;31.10rasā abhiññeyyā;31.11phoṭṭhabbā abhiññeyyā;31.12dhammā abhiññeyyā.31.13Cakkhuviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;31.14sotaviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;31.15ghānaviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;31.16jivhāviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;31.17kāyaviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;31.18manoviññāṇaṁ abhiññeyyaṁ.31.19Cakkhusamphasso abhiññeyyo;31.20sotasamphasso abhiññeyyo;31.21ghānasamphasso abhiññeyyo;31.22jivhāsamphasso abhiññeyyo;31.23kāyasamphasso abhiññeyyo;31.24manosamphasso abhiññeyyo;31.25cakkhusamphassajā vedanā abhiññeyyā;31.26sotasamphassajā vedanā abhiññeyyā;31.27ghānasamphassajā vedanā abhiññeyyā;31.28jivhāsamphassajā vedanā abhiññeyyā;31.29kāyasamphassajā vedanā abhiññeyyā;31.30manosamphassajā vedanā abhiññeyyā.31.31Rūpasaññā abhiññeyyā;31.32saddasaññā abhiññeyyā;31.33gandhasaññā abhiññeyyā;31.34rasasaññā abhiññeyyā;31.35phoṭṭhabbasaññā abhiññeyyā;31.36dhammasaññā abhiññeyyā.31.37Rūpasañcetanā abhiññeyyā;31.38saddasañcetanā abhiññeyyā;31.39gandhasañcetanā abhiññeyyā;31.40rasasañcetanā abhiññeyyā;31.41phoṭṭhabbasañcetanā abhiññeyyā;31.42dhammasañcetanā abhiññeyyā.31.43Rūpataṇhā abhiññeyyā;31.44saddataṇhā abhiññeyyā;31.45gandhataṇhā abhiññeyyā;31.46rasataṇhā abhiññeyyā;31.47phoṭṭhabbataṇhā abhiññeyyā;31.48dhammataṇhā abhiññeyyā.31.49Rūpavitakko abhiññeyyo;31.50saddavitakko abhiññeyyo;31.51gandhavitakko abhiññeyyo;31.52rasavitakko abhiññeyyo;31.53phoṭṭhabbavitakko abhiññeyyo;31.54dhammavitakko abhiññeyyo.31.55Rūpavicāro abhiññeyyo;31.56saddavicāro abhiññeyyo;31.57gandhavicāro abhiññeyyo;31.58rasavicāro abhiññeyyo;31.59phoṭṭhabbavicāro abhiññeyyo;31.60dhammavicāro abhiññeyyo. [60]
32.1Pathavīdhātu abhiññeyyā;32.2āpodhātu abhiññeyyā;32.3tejodhātu abhiññeyyā;32.4vāyodhātu abhiññeyyā;32.5ākāsadhātu abhiññeyyā;32.6viññāṇadhātu abhiññeyyā. [6]
33.1Pathavīkasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.2āpokasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.3tejokasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.4vāyokasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.5nīlakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.6pītakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.7lohitakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.8odātakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.9ākāsakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ;33.10viññāṇakasiṇaṁ abhiññeyyaṁ. [10]
34.1PTS 1.7Kesā abhiññeyyā;34.2lomā abhiññeyyā;34.3nakhā abhiññeyyā;34.4dantā abhiññeyyā;34.5taco abhiññeyyo, maṁsaṁ abhiññeyyaṁ;34.6nhārū abhiññeyyā;34.7aṭṭhī abhiññeyyā;34.8aṭṭhimiñjā abhiññeyyā;34.9vakkaṁ abhiññeyyaṁ;34.10hadayaṁ abhiññeyyaṁ;34.11yakanaṁ abhiññeyyaṁ;34.12kilomakaṁ abhiññeyyaṁ;34.13pihakaṁ abhiññeyyaṁ;34.14papphāsaṁ abhiññeyyaṁ;34.15antaṁ abhiññeyyaṁ antaguṇaṁ abhiññeyyaṁ;34.16udariyaṁ abhiññeyyaṁ;34.17karīsaṁ abhiññeyyaṁ;34.18pittaṁ abhiññeyyaṁ;34.19semhaṁ abhiññeyyaṁ;34.20pubbo abhiññeyyo;34.21lohitaṁ abhiññeyyaṁ;34.22sedo abhiññeyyo;34.23medo abhiññeyyo;34.24assu abhiññeyyaṁ;34.25vasā abhiññeyyā;34.26kheḷo abhiññeyyo;34.27siṅghāṇikā abhiññeyyā;34.28lasikā abhiññeyyā;34.29muttaṁ abhiññeyyaṁ;34.30matthaluṅgaṁ abhiññeyyaṁ. [32]
35.1Cakkhāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;35.2rūpāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.35.3Sotāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;35.4saddāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.35.5Ghānāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;35.6gandhāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.35.7Jivhāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;35.8rasāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.35.9Kāyāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;35.10phoṭṭhabbāyatanaṁ abhiññeyyaṁ.35.11Manāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;35.12dhammāyatanaṁ abhiññeyyaṁ. [12]
36.1Cakkhudhātu abhiññeyyā;36.2rūpadhātu abhiññeyyā;36.3cakkhuviññāṇadhātu abhiññeyyā.36.4Sotadhātu abhiññeyyā;36.5saddadhātu abhiññeyyā;36.6sotaviññāṇadhātu abhiññeyyā.36.7Ghānadhātu abhiññeyyā;36.8gandhadhātu abhiññeyyā;36.9ghānaviññāṇadhātu abhiññeyyā.36.10Jivhādhātu abhiññeyyā;36.11rasadhātu abhiññeyyā;36.12jivhāviññāṇadhātu abhiññeyyā.36.13Kāyadhātu abhiññeyyā;36.14phoṭṭhabbadhātu abhiññeyyā;36.15kāyaviññāṇadhātu abhiññeyyā.36.16Manodhātu abhiññeyyā;36.17dhammadhātu abhiññeyyā;36.18manoviññāṇadhātu abhiññeyyā. [18]
37.1Cakkhundriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.2sotindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.3ghānindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.4jivhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.5kāyindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.6manindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.7jīvitindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.8itthindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.9purisindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.10sukhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.11dukkhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.12somanassindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.13domanassindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.14upekkhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.15saddhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.16vīriyindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.17satindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.18samādhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.19paññindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.20anaññātaññassāmītindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.21aññindriyaṁ abhiññeyyaṁ;37.22aññātāvindriyaṁ abhiññeyyaṁ. [22]
38.1PTS 1.8Kāmadhātu abhiññeyyā;38.2rūpadhātu abhiññeyyā;38.3arūpadhātu abhiññeyyā.38.4Kāmabhavo abhiññeyyo;38.5rūpabhavo abhiññeyyo;38.6arūpabhavo abhiññeyyo.38.7Saññābhavo abhiññeyyo;38.8asaññābhavo abhiññeyyo;38.9nevasaññānāsaññābhavo abhiññeyyo.38.10Ekavokārabhavo abhiññeyyo;38.11catuvokārabhavo abhiññeyyo;38.12pañcavokārabhavo abhiññeyyo. [12]
39.1Paṭhamaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;39.2dutiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;39.3tatiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;39.4catutthaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ.39.5Mettācetovimutti abhiññeyyā;39.6karuṇācetovimutti abhiññeyyā;39.7muditācetovimutti abhiññeyyā;39.8upekkhācetovimutti abhiññeyyā.39.9Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;39.10viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;39.11ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā;39.12nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā. [12]
40.1Avijjā abhiññeyyā;40.2saṅkhārā abhiññeyyā;40.3viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ;40.4nāmarūpaṁ abhiññeyyaṁ;40.5saḷāyatanaṁ abhiññeyyaṁ;40.6phasso abhiññeyyo;40.7vedanā abhiññeyyā;40.8taṇhā abhiññeyyā;40.9upādānaṁ abhiññeyyaṁ;40.10bhavo abhiññeyyo;40.11jāti abhiññeyyā;40.12jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ. [12]
41.1Dukkhaṁ abhiññeyyaṁ;41.2dukkhasamudayo abhiññeyyo;41.3dukkhanirodho abhiññeyyo;41.4dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā.41.5Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;41.6rūpasamudayo abhiññeyyo;41.7rūpanirodho abhiññeyyo;41.8rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā.41.9Vedanā abhiññeyyā …pe…41.10saññā abhiññeyyā …pe…41.11saṅkhārā abhiññeyyā …pe…41.12viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ.41.13Cakkhu abhiññeyyaṁ …pe…41.14jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ;41.15jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo;41.16jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo;41.17jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā. [808]
42.1PTS 1.9Dukkhassa pariññaṭṭho abhiññeyyo;42.2dukkhasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo;42.3dukkhanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;42.4dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo.42.5Rūpassa pariññaṭṭho abhiññeyyo;42.6rūpasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo;42.7rūpanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;42.8rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo.42.9Vedanāya …pe…42.10saññāya …42.11saṅkhārānaṁ …42.12viññāṇassa …42.13cakkhussa …pe…42.14jarāmaraṇassa pariññaṭṭho abhiññeyyo;42.15jarāmaraṇasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo;42.16jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;42.17jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo. [808]
43.1Dukkhassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.2dukkhasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.3dukkhanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.4dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo.43.5Rūpassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.6rūpasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.7rūpanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.8rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo.43.9Vedanāya …pe…43.10saññāya …43.11saṅkhārānaṁ …43.12viññāṇassa …43.13cakkhussa …pe…43.14jarāmaraṇassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.15jarāmaraṇasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.16jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;43.17jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo. [808]
44.1Dukkhaṁ abhiññeyyaṁ;44.2dukkhasamudayo abhiññeyyo;44.3dukkhanirodho abhiññeyyo;44.4dukkhassa samudayanirodho abhiññeyyo;44.5dukkhassa chandarāganirodho abhiññeyyo;44.6dukkhassa assādo abhiññeyyo;44.7dukkhassa ādīnavo abhiññeyyo;44.8dukkhassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.44.9Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;44.10rūpasamudayo abhiññeyyo;44.11rūpanirodho abhiññeyyo;44.12rūpassa samudayanirodho abhiññeyyo;44.13rūpassa chandarāganirodho abhiññeyyo;44.14rūpassa assādo abhiññeyyo;44.15rūpassa ādīnavo abhiññeyyo;44.16rūpassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.44.17Vedanā abhiññeyyā …pe…44.18saññā abhiññeyyā …44.19saṅkhārā abhiññeyyā …44.20viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ …44.21cakkhu abhiññeyyaṁ …pe…44.22jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ;44.23jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo;44.24jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo;44.25jarāmaraṇassa samudayanirodho abhiññeyyo;44.26jarāmaraṇassa chandarāganirodho abhiññeyyo;44.27jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo;44.28jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo;44.29jarāmaraṇassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ. [1616]
45.1PTS 1.10Dukkhaṁ abhiññeyyaṁ;45.2dukkhasamudayo abhiññeyyo;45.3dukkhanirodho abhiññeyyo;45.4dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā;45.5dukkhassa assādo abhiññeyyo;45.6dukkhassa ādīnavo abhiññeyyo;45.7dukkhassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.45.8Rūpaṁ abhiññeyyaṁ;45.9rūpasamudayo abhiññeyyo;45.10rūpanirodho abhiññeyyo;45.11rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā;45.12rūpassa assādo abhiññeyyo;45.13rūpassa ādīnavo abhiññeyyo;45.14rūpassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ.45.15Vedanā abhiññeyyā …pe…45.16saññā abhiññeyyā …45.17saṅkhārā abhiññeyyā …45.18viññāṇaṁ abhiññeyyaṁ …45.19cakkhu abhiññeyyaṁ …pe…45.20jarāmaraṇaṁ abhiññeyyaṁ;45.21jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo;45.22jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo;45.23jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā;45.24jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo;45.25jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo;45.26jarāmaraṇassa nissaraṇaṁ abhiññeyyaṁ. [1414]
46.1Aniccānupassanā abhiññeyyā;46.2dukkhānupassanā abhiññeyyā;46.3anattānupassanā abhiññeyyā;46.4nibbidānupassanā abhiññeyyā;46.5virāgānupassanā abhiññeyyā;46.6nirodhānupassanā abhiññeyyā;46.7paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā.46.8Rūpe aniccānupassanā abhiññeyyā;46.9rūpe dukkhānupassanā abhiññeyyā;46.10rūpe anattānupassanā abhiññeyyā;46.11rūpe nibbidānupassanā abhiññeyyā;46.12rūpe virāgānupassanā abhiññeyyā;46.13rūpe nirodhānupassanā abhiññeyyā;46.14rūpe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā.46.15Vedanāya …pe…46.16saññāya …46.17saṅkhāresu …46.18viññāṇe …46.19cakkhusmiṁ …pe…46.20jarāmaraṇe aniccānupassanā abhiññeyyā;46.21jarāmaraṇe dukkhānupassanā abhiññeyyā;46.22jarāmaraṇe anattānupassanā abhiññeyyā;46.23jarāmaraṇe nibbidānupassanā abhiññeyyā;46.24jarāmaraṇe virāgānupassanā abhiññeyyā;46.25jarāmaraṇe nirodhānupassanā abhiññeyyā;46.26jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā. [1414]
47.1PTS 1.11Uppādo abhiññeyyo;47.2pavattaṁ abhiññeyyaṁ;47.3nimittaṁ abhiññeyyaṁ;47.4āyūhanā abhiññeyyā;47.5paṭisandhi abhiññeyyā;47.6gati abhiññeyyā;47.7nibbatti abhiññeyyā;47.8upapatti abhiññeyyā;47.9jāti abhiññeyyā;47.10jarā abhiññeyyā;47.11byādhi abhiññeyyo, maraṇaṁ abhiññeyyaṁ;47.12soko abhiññeyyo;47.13paridevo abhiññeyyo;47.14upāyāso abhiññeyyo. [15]
48.1Anuppādo abhiññeyyo;48.2appavattaṁ abhiññeyyaṁ;48.3animittaṁ abhiññeyyaṁ;48.4anāyūhanā abhiññeyyā;48.5appaṭisandhi abhiññeyyā;48.6agati abhiññeyyā;48.7anibbatti abhiññeyyā;48.8anupapatti abhiññeyyā;48.9ajāti abhiññeyyā;48.10ajarā abhiññeyyā;48.11abyādhi abhiññeyyo;48.12amataṁ abhiññeyyaṁ;48.13asoko abhiññeyyo;48.14aparidevo abhiññeyyo;48.15anupāyāso abhiññeyyo. [15]
49.1Uppādo abhiññeyyo;49.2anuppādo abhiññeyyo;49.3pavattaṁ abhiññeyyaṁ;49.4appavattaṁ abhiññeyyaṁ.49.5Nimittaṁ abhiññeyyaṁ;49.6animittaṁ abhiññeyyaṁ.49.7Āyūhanā abhiññeyyā;49.8anāyūhanā abhiññeyyā.49.9Paṭisandhi abhiññeyyā;49.10appaṭisandhi abhiññeyyā.49.11Gati abhiññeyyā;49.12agati abhiññeyyā.49.13Nibbatti abhiññeyyā;49.14anibbatti abhiññeyyā.49.15Upapatti abhiññeyyā;49.16anupapatti abhiññeyyā.49.17Jāti abhiññeyyā;49.18ajāti abhiññeyyā.49.19Jarā abhiññeyyā;49.20ajarā abhiññeyyā.49.21Byādhi abhiññeyyo;49.22abyādhi abhiññeyyo.49.23Maraṇaṁ abhiññeyyaṁ;49.24amataṁ abhiññeyyaṁ.49.25Soko abhiññeyyo;49.26asoko abhiññeyyo.49.27Paridevo abhiññeyyo;49.28aparidevo abhiññeyyo.49.29Upāyāso abhiññeyyo;49.30anupāyāso abhiññeyyo. [30]
50.1Uppādo dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.2Pavattaṁ dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.3Nimittaṁ dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.4Āyūhanā dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.5Paṭisandhi dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.6Gati dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.7Nibbatti dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.8Upapatti dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.9Jāti dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.10Jarā dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.11Byādhi dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.12Maraṇaṁ dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.13Soko dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.14Paridevo dukkhanti abhiññeyyaṁ.50.15Upāyāso dukkhanti abhiññeyyaṁ. [15]
51.1PTS 1.12Anuppādo sukhanti abhiññeyyaṁ.51.2Appavattaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.51.3Animittaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.51.4Anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṁ.51.5Appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṁ.51.6Agati sukhanti abhiññeyyaṁ.51.7Anibbatti sukhanti abhiññeyyaṁ.51.8Anupapatti sukhanti abhiññeyyaṁ.51.9Ajāti sukhanti abhiññeyyaṁ.51.10Ajarā sukhanti abhiññeyyaṁ.51.11Abyādhi sukhanti abhiññeyyaṁ.51.12Amataṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.51.13Asoko sukhanti abhiññeyyaṁ.51.14Aparidevo sukhanti abhiññeyyaṁ.51.15Anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṁ. [15]
52.1Uppādo dukkhaṁ, anuppādo sukhanti abhiññeyyaṁ.52.2Pavattaṁ dukkhaṁ, appavattaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.52.3Nimittaṁ dukkhaṁ, animittaṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.52.4Āyūhanā dukkhaṁ, anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṁ.52.5Paṭisandhi dukkhaṁ, appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṁ.52.6Gati dukkhaṁ, agati sukhanti abhiññeyyaṁ.52.7Nibbatti dukkhaṁ, anibbatti sukhanti abhiññeyyaṁ.52.8Upapatti dukkhaṁ, anupapatti sukhanti abhiññeyyaṁ.52.9Jāti dukkhaṁ, ajāti sukhanti abhiññeyyaṁ.52.10Jarā dukkhaṁ, ajarā sukhanti abhiññeyyaṁ.52.11Byādhi dukkhaṁ, abyādhi sukhanti abhiññeyyaṁ.52.12Maraṇaṁ dukkhaṁ, amataṁ sukhanti abhiññeyyaṁ.52.13Soko dukkhaṁ, asoko sukhanti abhiññeyyaṁ.52.14Paridevo dukkhaṁ, aparidevo sukhanti abhiññeyyaṁ.52.15Upāyāso dukkhaṁ, anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṁ. [30]
53.1Uppādo bhayanti abhiññeyyaṁ.53.2Pavattaṁ bhayanti abhiññeyyaṁ.53.3Nimittaṁ bhayanti abhiññeyyaṁ.53.4Āyūhanā bhayanti abhiññeyyaṁ.53.5Paṭisandhi bhayanti abhiññeyyaṁ.53.6Gati bhayanti abhiññeyyaṁ.53.7Nibbatti bhayanti abhiññeyyaṁ.53.8Upapatti bhayanti abhiññeyyaṁ.53.9Jāti bhayanti abhiññeyyaṁ.53.10Jarā bhayanti abhiññeyyaṁ.53.11Byādhi bhayanti abhiññeyyaṁ.53.12Maraṇaṁ bhayanti abhiññeyyaṁ.53.13Soko bhayanti abhiññeyyaṁ.53.14Paridevo bhayanti abhiññeyyaṁ.53.15Upāyāso bhayanti abhiññeyyaṁ. [15]
54.1PTS 1.13Anuppādo khemanti abhiññeyyaṁ.54.2Appavattaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.54.3Animittaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.54.4Anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṁ.54.5Appaṭisandhi khemanti abhiññeyyaṁ.54.6Agati khemanti abhiññeyyaṁ.54.7Anibbatti khemanti abhiññeyyaṁ.54.8Anupapatti khemanti abhiññeyyaṁ.54.9Ajāti khemanti abhiññeyyaṁ.54.10Ajarā khemanti abhiññeyyaṁ.54.11Abyādhi khemanti abhiññeyyaṁ.54.12Amataṁ khemanti abhiññeyyaṁ.54.13Asoko khemanti abhiññeyyaṁ.54.14Aparidevo khemanti abhiññeyyaṁ.54.15Anupāyāso khemanti abhiññeyyaṁ. [15]
55.1Uppādo bhayaṁ, anuppādo khemanti abhiññeyyaṁ.55.2Pavattaṁ bhayaṁ, appavattaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.55.3Nimittaṁ bhayaṁ, animittaṁ khemanti abhiññeyyaṁ.55.4Āyūhanā bhayaṁ, anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṁ.55.5Paṭisandhi bhayaṁ, appaṭisandhi khemanti abhiññeyyaṁ.55.6Gati bhayaṁ, agati khemanti abhiññeyyaṁ.55.7Nibbatti bhayaṁ, anibbatti khemanti abhiññeyyaṁ.55.8Upapatti bhayaṁ, anupapatti khemanti abhiññeyyaṁ.55.9Jāti bhayaṁ, ajāti khemanti abhiññeyyaṁ.55.10Jarā bhayaṁ, ajarā khemanti abhiññeyyaṁ.55.11Byādhi bhayaṁ, abyādhi khemanti abhiññeyyaṁ.55.12Maraṇaṁ bhayaṁ, amataṁ khemanti abhiññeyyaṁ.55.13Soko bhayaṁ, asoko khemanti abhiññeyyaṁ.55.14Paridevo bhayaṁ, aparidevo khemanti abhiññeyyaṁ.55.15Upāyāso bhayaṁ, anupāyāso khemanti abhiññeyyaṁ. [30]
56.1Uppādo sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.2Pavattaṁ sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.3Nimittaṁ sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.4Āyūhanā sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.5Paṭisandhi sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.6Gati sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.7Nibbatti sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.8Upapatti sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.9Jāti sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.10Jarā sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.11Byādhi sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.12Maraṇaṁ sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.13Soko sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.14Paridevo sāmisanti abhiññeyyaṁ.56.15Upāyāso sāmisanti abhiññeyyaṁ. [15]
57.1PTS 1.14Anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.2Appavattaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.3Animittaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.4Anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.5Appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.6Agati nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.7Anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.8Anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.9Ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.10Ajarā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.11Abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.12Amataṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.13Asoko nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.14Aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.57.15Anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṁ. [15]
58.1Uppādo sāmisaṁ, anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.2Pavattaṁ sāmisaṁ, appavattaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.3Nimittaṁ sāmisaṁ, animittaṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.4Āyūhanā sāmisaṁ, anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.5Paṭisandhi sāmisaṁ, appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.6Gati sāmisaṁ, agati nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.7Nibbatti sāmisaṁ, anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.8Upapatti sāmisaṁ, anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.9Jāti sāmisaṁ, ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.10Jarā sāmisaṁ, ajarā nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.11Byādhi sāmisaṁ, abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.12Maraṇaṁ sāmisaṁ, amataṁ nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.13Soko sāmisaṁ, asoko nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.14Paridevo sāmisaṁ, aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṁ.58.15Upāyāso sāmisaṁ, anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṁ. [30]
59.1Uppādo saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.2Pavattaṁ saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.3Nimittaṁ saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.4Āyūhanā saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.5Paṭisandhi saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.6Gati saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.7Nibbatti saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.8Upapatti saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.9Jāti saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.10Jarā saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.11Byādhi saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.12Maraṇaṁ saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.13Soko saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.14Paridevo saṅkhārāti abhiññeyyaṁ.59.15Upāyāso saṅkhārāti abhiññeyyaṁ. [15]
60.1PTS 1.15Anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.2Appavattaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.3Animittaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.4Anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.5Appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.6Agati nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.7Anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.8Anupapatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.9Ajāti nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.10Ajaraṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.11Abyādhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.12Amataṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.13Asoko nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.14Aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṁ.60.15Anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṁ. [15]
61.1Uppādo saṅkhārā, anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.2Pavattaṁ saṅkhārā, appavattaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.3Nimittaṁ saṅkhārā, animittaṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.4Āyūhanā saṅkhārā, anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.5Paṭisandhi saṅkhārā, appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.6Gati saṅkhārā, agati nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.7Nibbatti saṅkhārā, anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.8Upapatti saṅkhārā, anupapatti nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.9Jāti saṅkhārā, ajāti nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.10Jarā saṅkhārā, ajarā nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.11Byādhi saṅkhārā, abyādhi nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.12Maraṇaṁ saṅkhārā, amataṁ nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.13Soko saṅkhārā, asoko nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.14Paridevo saṅkhārā, aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṁ.61.15Upāyāso saṅkhārā, anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṁ. [30]
61.16Paṭhamabhāṇavāro.
62.1PTS 1.16Pariggahaṭṭho abhiññeyyo;62.2parivāraṭṭho abhiññeyyo;62.3paripūraṭṭho abhiññeyyo;62.4ekaggaṭṭho abhiññeyyo;62.5avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;62.6paggahaṭṭho abhiññeyyo;62.7avisāraṭṭho abhiññeyyo;62.8anāvilaṭṭho abhiññeyyo;62.9aniñjanaṭṭho abhiññeyyo;62.10ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitaṭṭho abhiññeyyo;62.11ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo;62.12gocaraṭṭho abhiññeyyo;62.13pahānaṭṭho abhiññeyyo;62.14pariccāgaṭṭho abhiññeyyo;62.15vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;62.16vivaṭṭanaṭṭho abhiññeyyo;62.17santaṭṭho abhiññeyyo;62.18paṇītaṭṭho abhiññeyyo;62.19vimuttaṭṭho abhiññeyyo;62.20anāsavaṭṭho abhiññeyyo;62.21taraṇaṭṭho abhiññeyyo;62.22animittaṭṭho abhiññeyyo;62.23appaṇihitaṭṭho abhiññeyyo;62.24suññataṭṭho abhiññeyyo;62.25ekarasaṭṭho abhiññeyyo;62.26anativattanaṭṭho abhiññeyyo;62.27yuganaddhaṭṭho abhiññeyyo;62.28niyyānaṭṭho abhiññeyyo;62.29hetuṭṭho abhiññeyyo;62.30dassanaṭṭho abhiññeyyo;62.31ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo. [31]
63.1Samathassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;63.2vipassanāya anupassanaṭṭho abhiññeyyo;63.3samathavipassanānaṁ ekarasaṭṭho abhiññeyyo;63.4yuganaddhassa anativattanaṭṭho abhiññeyyo. [4]
64.1Sikkhāya samādānaṭṭho abhiññeyyo;64.2ārammaṇassa gocaraṭṭho abhiññeyyo;64.3līnassa cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;64.4uddhatassa cittassa niggahaṭṭho abhiññeyyo;64.5ubhovisuddhānaṁ ajjhupekkhanaṭṭho abhiññeyyo;64.6visesādhigamaṭṭho abhiññeyyo;64.7uttari paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;64.8saccābhisamayaṭṭho abhiññeyyo;64.9nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭho abhiññeyyo. [9]
65.1Saddhindriyassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;65.2vīriyindriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;65.3satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;65.4samādhindriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;65.5paññindriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [5]
66.1Saddhābalassa assaddhiye akampiyaṭṭho abhiññeyyo;66.2vīriyabalassa kosajje akampiyaṭṭho abhiññeyyo;66.3satibalassa pamāde akampiyaṭṭho abhiññeyyo;66.4samādhibalassa uddhacce akampiyaṭṭho abhiññeyyo;66.5paññābalassa avijjāya akampiyaṭṭho abhiññeyyo. [5]
67.1Satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;67.2dhammavicayasambojjhaṅgassa pavicayaṭṭho abhiññeyyo;67.3vīriyasambojjhaṅgassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;67.4pītisambojjhaṅgassa pharaṇaṭṭho abhiññeyyo;67.5passaddhisambojjhaṅgassa upasamaṭṭho abhiññeyyo;67.6samādhisambojjhaṅgassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;67.7upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānaṭṭho abhiññeyyo. [7]
68.1PTS 1.17Sammādiṭṭhiyā dassanaṭṭho abhiññeyyo;68.2sammāsaṅkappassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo;68.3sammāvācāya pariggahaṭṭho abhiññeyyo;68.4sammākammantassa samuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;68.5sammāājīvassa vodānaṭṭho abhiññeyyo;68.6sammāvāyāmassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;68.7sammāsatiyā upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;68.8sammāsamādhissa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo. [8]
69.1Indriyānaṁ ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo;69.2balānaṁ akampiyaṭṭho abhiññeyyo;69.3bojjhaṅgānaṁ niyyānaṭṭho abhiññeyyo;69.4maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo;69.5satipaṭṭhānānaṁ upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;69.6sammappadhānānaṁ padahanaṭṭho abhiññeyyo;69.7iddhipādānaṁ ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;69.8saccānaṁ tathaṭṭho abhiññeyyo;69.9payogānaṁ paṭippassaddhaṭṭho abhiññeyyo;69.10phalānaṁ sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo. [10]
70.1Vitakkassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo;70.2vicārassa upavicāraṭṭho abhiññeyyo;70.3pītiyā pharaṇaṭṭho abhiññeyyo;70.4sukhassa abhisandanaṭṭho abhiññeyyo.70.5Cittassa ekaggaṭṭho abhiññeyyo. [50]
71.1Āvajjanaṭṭho abhiññeyyo;71.2vijānanaṭṭho abhiññeyyo;71.3pajānanaṭṭho abhiññeyyo;71.4sañjānanaṭṭho abhiññeyyo;71.5ekodaṭṭho abhiññeyyo.71.6Abhiññāya ñātaṭṭho abhiññeyyo;71.7pariññāya tīraṇaṭṭho abhiññeyyo;71.8pahānassa pariccāgaṭṭho abhiññeyyo;71.9bhāvanāya ekarasaṭṭho abhiññeyyo;71.10sacchikiriyāya phassanaṭṭho abhiññeyyo;71.11khandhānaṁ khandhaṭṭho abhiññeyyo;71.12dhātūnaṁ dhātuṭṭho abhiññeyyo;71.13āyatanānaṁ āyatanaṭṭho abhiññeyyo;71.14saṅkhatānaṁ saṅkhataṭṭho abhiññeyyo;71.15asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo. [15]
72.1Cittaṭṭho abhiññeyyo;72.2cittānantariyaṭṭho abhiññeyyo;72.3cittassa vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;72.4cittassa vivaṭṭanaṭṭho abhiññeyyo;72.5cittassa hetuṭṭho abhiññeyyo;72.6cittassa paccayaṭṭho abhiññeyyo;72.7cittassa vatthuṭṭho abhiññeyyo;72.8cittassa bhūmaṭṭho abhiññeyyo;72.9cittassa ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo;72.10cittassa gocaraṭṭho abhiññeyyo;72.11cittassa cariyaṭṭho abhiññeyyo;72.12cittassa gataṭṭho abhiññeyyo;72.13cittassa abhinīhāraṭṭho abhiññeyyo;72.14cittassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo;72.15cittassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo. [15]
73.1PTS 1.18Ekatte āvajjanaṭṭho abhiññeyyo;73.2ekatte vijānanaṭṭho abhiññeyyo;73.3ekatte pajānanaṭṭho abhiññeyyo;73.4ekatte sañjānanaṭṭho abhiññeyyo;73.5ekatte ekodaṭṭho abhiññeyyo;73.6(…) ekatte pakkhandanaṭṭho abhiññeyyo;73.7ekatte pasīdanaṭṭho abhiññeyyo;73.8ekatte santiṭṭhanaṭṭho abhiññeyyo;73.9ekatte vimuccanaṭṭho abhiññeyyo;73.10ekatte “etaṁ santan”ti passanaṭṭho abhiññeyyo;73.11ekatte yānīkataṭṭho abhiññeyyo;73.12ekatte vatthukataṭṭho abhiññeyyo;73.13ekatte anuṭṭhitaṭṭho abhiññeyyo;73.14ekatte paricitaṭṭho abhiññeyyo;73.15ekatte susamāraddhaṭṭho abhiññeyyo;73.16ekatte pariggahaṭṭho abhiññeyyo;73.17ekatte parivāraṭṭho abhiññeyyo;73.18ekatte paripūraṭṭho abhiññeyyo;73.19ekatte samodhānaṭṭho abhiññeyyo;73.20ekatte adhiṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;73.21ekatte āsevanaṭṭho abhiññeyyo;73.22ekatte bhāvanaṭṭho abhiññeyyo;73.23ekatte bahulīkammaṭṭho abhiññeyyo;73.24ekatte susamuggataṭṭho abhiññeyyo;73.25ekatte suvimuttaṭṭho abhiññeyyo;73.26ekatte bujjhanaṭṭho abhiññeyyo;73.27ekatte anubujjhanaṭṭho abhiññeyyo;73.28ekatte paṭibujjhanaṭṭho abhiññeyyo;73.29ekatte sambujjhanaṭṭho abhiññeyyo;73.30ekatte bodhanaṭṭho abhiññeyyo;73.31ekatte anubodhanaṭṭho abhiññeyyo;73.32ekatte paṭibodhanaṭṭho abhiññeyyo;73.33ekatte sambodhanaṭṭho abhiññeyyo;73.34ekatte bodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;73.35ekatte anubodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;73.36ekatte paṭibodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;73.37ekatte sambodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo;73.38ekatte jotanaṭṭho abhiññeyyo;73.39ekatte ujjotanaṭṭho abhiññeyyo;73.40ekatte anujotanaṭṭho abhiññeyyo;73.41ekatte paṭijotanaṭṭho abhiññeyyo;73.42ekatte sañjotanaṭṭho abhiññeyyo. [42]
74.1PTS 1.19Patāpanaṭṭho abhiññeyyo;74.2virocanaṭṭho abhiññeyyo;74.3kilesānaṁ santāpanaṭṭho abhiññeyyo;74.4amalaṭṭho abhiññeyyo;74.5vimalaṭṭho abhiññeyyo;74.6nimmalaṭṭho abhiññeyyo;74.7samaṭṭho abhiññeyyo;74.8samayaṭṭho abhiññeyyo;74.9vivekaṭṭho abhiññeyyo;74.10vivekacariyaṭṭho abhiññeyyo;74.11virāgaṭṭho abhiññeyyo;74.12virāgacariyaṭṭho abhiññeyyo;74.13nirodhaṭṭho abhiññeyyo;74.14nirodhacariyaṭṭho abhiññeyyo;74.15vosaggaṭṭho abhiññeyyo;74.16vosaggacariyaṭṭho abhiññeyyo;74.17vimuttaṭṭho abhiññeyyo;74.18vimutticariyaṭṭho abhiññeyyo. [18]
75.1Chandaṭṭho abhiññeyyo;75.2chandassa mūlaṭṭho abhiññeyyo;75.3chandassa pādaṭṭho abhiññeyyo;75.4chandassa padhānaṭṭho abhiññeyyo;75.5chandassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;75.6chandassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;75.7chandassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;75.8chandassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;75.9chandassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;75.10chandassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
76.1Vīriyaṭṭho abhiññeyyo;76.2vīriyassa mūlaṭṭho abhiññeyyo;76.3vīriyassa pādaṭṭho abhiññeyyo;76.4vīriyassa padhānaṭṭho abhiññeyyo;76.5vīriyassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;76.6vīriyassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;76.7vīriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;76.8vīriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;76.9vīriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;76.10vīriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
77.1Cittaṭṭho abhiññeyyo;77.2cittassa mūlaṭṭho abhiññeyyo;77.3cittassa pādaṭṭho abhiññeyyo;77.4cittassa padhānaṭṭho abhiññeyyo;77.5cittassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;77.6cittassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;77.7cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo;77.8cittassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;77.9cittassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;77.10cittassa dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
78.1Vīmaṁsaṭṭho abhiññeyyo;78.2vīmaṁsāya mūlaṭṭho abhiññeyyo;78.3vīmaṁsāya pādaṭṭho abhiññeyyo;78.4vīmaṁsāya padhānaṭṭho abhiññeyyo;78.5vīmaṁsāya ijjhanaṭṭho abhiññeyyo;78.6vīmaṁsāya adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo;78.7vīmaṁsāya paggahaṭṭho abhiññeyyo;78.8vīmaṁsāya upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo;78.9vīmaṁsāya avikkhepaṭṭho abhiññeyyo;78.10vīmaṁsāya dassanaṭṭho abhiññeyyo. [10]
79.1PTS 1.20Dukkhaṭṭho abhiññeyyo;79.2dukkhassa pīḷanaṭṭho abhiññeyyo;79.3dukkhassa saṅkhataṭṭho abhiññeyyo;79.4dukkhassa santāpaṭṭho abhiññeyyo;79.5dukkhassa vipariṇāmaṭṭho abhiññeyyo.79.6Samudayaṭṭho abhiññeyyo;79.7samudayassa āyūhanaṭṭho abhiññeyyo;79.8samudayassa nidānaṭṭho abhiññeyyo;79.9samudayassa saññogaṭṭho abhiññeyyo;79.10samudayassa palibodhaṭṭho abhiññeyyo;79.11nirodhaṭṭho abhiññeyyo;79.12nirodhassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo;79.13nirodhassa vivekaṭṭho abhiññeyyo;79.14nirodhassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo;79.15nirodhassa amataṭṭho abhiññeyyo.79.16Maggaṭṭho abhiññeyyo;79.17maggassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo;79.18maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo;79.19maggassa dassanaṭṭho abhiññeyyo;79.20maggassa ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo. [16]
80.1Tathaṭṭho abhiññeyyo;80.2anattaṭṭho abhiññeyyo;80.3saccaṭṭho abhiññeyyo;80.4paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo;80.5abhijānanaṭṭho abhiññeyyo;80.6parijānanaṭṭho abhiññeyyo;80.7dhammaṭṭho abhiññeyyo;80.8dhātuṭṭho abhiññeyyo;80.9ñātaṭṭho abhiññeyyo;80.10sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo;80.11phassanaṭṭho abhiññeyyo;80.12abhisamayaṭṭho abhiññeyyo. [12]
81.1Nekkhammaṁ abhiññeyyaṁ;81.2abyāpādo abhiññeyyo;81.3ālokasaññā abhiññeyyā;81.4avikkhepo abhiññeyyo;81.5dhammavavatthānaṁ abhiññeyyaṁ;81.6ñāṇaṁ abhiññeyyaṁ;81.7pāmojjaṁ abhiññeyyaṁ.
82.1Paṭhamaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;82.2dutiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;82.3tatiyaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ;82.4catutthaṁ jhānaṁ abhiññeyyaṁ.82.5Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;82.6viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā;82.7ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā;82.8nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā. [8]
83.1Aniccānupassanā abhiññeyyā;83.2dukkhānupassanā abhiññeyyā;83.3anattānupassanā abhiññeyyā;83.4nibbidānupassanā abhiññeyyā;83.5virāgānupassanā abhiññeyyā;83.6nirodhānupassanā abhiññeyyā;83.7paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā;83.8khayānupassanā abhiññeyyā;83.9vayānupassanā abhiññeyyā;83.10vipariṇāmānupassanā abhiññeyyā;83.11animittānupassanā abhiññeyyā;83.12appaṇihitānupassanā abhiññeyyā;83.13suññatānupassanā abhiññeyyā;83.14adhipaññādhammavipassanā abhiññeyyā;83.15yathābhūtañāṇadassanaṁ abhiññeyyaṁ;83.16ādīnavānupassanā abhiññeyyā;83.17paṭisaṅkhānupassanā abhiññeyyā;83.18vivaṭṭanānupassanā abhiññeyyā. [18]
84.1PTS 1.21Sotāpattimaggo abhiññeyyo;84.2sotāpattiphalasamāpatti abhiññeyyā;84.3sakadāgāmimaggo abhiññeyyo;84.4sakadāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā;84.5anāgāmimaggo abhiññeyyo;84.6anāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā;84.7arahattamaggo abhiññeyyo;84.8arahattaphalasamāpatti abhiññeyyā. [8]
85.1Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;85.2paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ abhiññeyyaṁ;85.3upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ abhiññeyyaṁ;85.4avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ abhiññeyyaṁ;85.5dassanaṭṭhena paññindriyaṁ abhiññeyyaṁ.
86.1Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṁ abhiññeyyaṁ;86.2kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṁ abhiññeyyaṁ;86.3pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṁ abhiññeyyaṁ;86.4uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ abhiññeyyaṁ;86.5avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṁ abhiññeyyaṁ;86.6upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgo abhiññeyyo;86.7pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññeyyo;86.8paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgo abhiññeyyo;86.9pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgo abhiññeyyo;86.10upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgo abhiññeyyo;86.11avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgo abhiññeyyo;86.12paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgo abhiññeyyo.
87.1Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi abhiññeyyā;87.2abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo abhiññeyyo;87.3pariggahaṭṭhena sammāvācā abhiññeyyā;87.4samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto abhiññeyyo;87.5vodānaṭṭhena sammāājīvo abhiññeyyo;87.6paggahaṭṭhena sammāvāyāmo abhiññeyyo;87.7upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati abhiññeyyā;87.8avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi abhiññeyyo.
88.1Ādhipateyyaṭṭhena indriyā abhiññeyyā;88.2akampiyaṭṭhena balā abhiññeyyā;88.3niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā abhiññeyyā;88.4hetuṭṭhena maggo abhiññeyyo;88.5upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā abhiññeyyā;88.6padahanaṭṭhena sammappadhānā abhiññeyyā;88.7ijjhanaṭṭhena iddhipādā abhiññeyyā;88.8tathaṭṭhena saccā abhiññeyyā. [33]
89.1Avikkhepaṭṭhena samatho abhiññeyyo;89.2anupassanaṭṭhena vipassanā abhiññeyyā;89.3ekarasaṭṭhena samathavipassanā abhiññeyyā;89.4anativattanaṭṭhena yuganaddhaṁ abhiññeyyaṁ. [4]
90.1PTS 1.22Saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi abhiññeyyā;90.2avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi abhiññeyyā;90.3dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi abhiññeyyā;90.4muttaṭṭhena vimokkho abhiññeyyo;90.5paṭivedhaṭṭhena vijjā abhiññeyyā;90.6pariccāgaṭṭhena vimutti abhiññeyyā;90.7samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṁ abhiññeyyaṁ;90.8paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṁ abhiññeyyaṁ. [8]
91.1Chando mūlaṭṭhena abhiññeyyo;91.2manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena abhiññeyyo;91.3phasso samodhānaṭṭhena abhiññeyyo;91.4vedanā samosaraṇaṭṭhena abhiññeyyā;91.5samādhi pamukhaṭṭhena abhiññeyyo;91.6sati ādhipateyyaṭṭhena abhiññeyyā;91.7paññā taduttaraṭṭhena abhiññeyyā;91.8vimutti sāraṭṭhena abhiññeyyā;91.9amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena abhiññeyyaṁ. [9]
92.1Ye ye dhammā abhiññātā honti te te dhammā ñātā honti.92.2Taṁñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.92.3Tena vuccati—92.4“ime dhammā abhiññeyyāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [1]
92.5Abhiññeyyaniddeso.
92.6Dutiyabhāṇavāro.
93.1Kathaṁ “ime dhammā pariññeyyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
94.1Eko dhammo pariññeyyo—94.2phasso sāsavo upādāniyo.
95.1Dve dhammā pariññeyyā—95.2nāmañca rūpañca.
96.1Tayo dhammā pariññeyyā—96.2tisso vedanā.
97.1Cattāro dhammā pariññeyyā—97.2cattāro āhārā.
98.1Pañca dhammā pariññeyyā—98.2pañcupādānakkhandhā.
99.1Cha dhammā pariññeyyā—99.2cha ajjhattikāni āyatanāni.
100.1Satta dhammā pariññeyyā—100.2satta viññāṇaṭṭhitiyo.
101.1Aṭṭha dhammā pariññeyyā—101.2aṭṭha lokadhammā.
102.1Nava dhammā pariññeyyā—102.2nava sattāvāsā.
103.1Dasa dhammā pariññeyyā—103.2dasāyatanāni. [10]
104.1PTS 1.23“Sabbaṁ, bhikkhave, pariññeyyaṁ.104.2Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ pariññeyyaṁ?104.3Cakkhu, bhikkhave, pariññeyyaṁ;104.4rūpā pariññeyyā;104.5cakkhuviññāṇaṁ pariññeyyaṁ;104.6cakkhusamphasso pariññeyyo;104.7yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pariññeyyaṁ.104.8Sotaṁ pariññeyyaṁ;104.9saddā pariññeyyā …pe…104.10ghānaṁ pariññeyyaṁ, gandhā pariññeyyā …104.11jivhā pariññeyyā;104.12rasā pariññeyyā …104.13kāyo pariññeyyo;104.14phoṭṭhabbā pariññeyyā …pe…104.15mano pariññeyyo;104.16dhammā pariññeyyā …104.17manoviññāṇaṁ pariññeyyaṁ;104.18manosamphasso pariññeyyo;104.19yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pariññeyyaṁ”.104.20Rūpaṁ pariññeyyaṁ …104.21vedanā pariññeyyā …104.22saññā pariññeyyā …104.23saṅkhārā pariññeyyā …104.24viññāṇaṁ pariññeyyaṁ …104.25cakkhu pariññeyyaṁ …pe…104.26jarāmaraṇaṁ pariññeyyaṁ …pe…104.27amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena pariññeyyaṁ.104.28Yesaṁ yesaṁ dhammānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti, evaṁ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca.
105.1Nekkhammaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nekkhammaṁ paṭiladdhaṁ hoti.105.2Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.105.3Abyāpādaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa abyāpādo paṭiladdho hoti.105.4Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.105.5Ālokasaññaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ālokasaññā paṭiladdhā hoti.105.6Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.105.7Avikkhepaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa avikkhepo paṭiladdho hoti.105.8Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.105.9Dhammavavatthānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa dhammavavatthānaṁ paṭiladdhaṁ hoti.105.10Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.105.11Ñāṇaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ñāṇaṁ paṭiladdhaṁ hoti.105.12Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.105.13Pāmojjaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa pāmojjaṁ paṭiladdhaṁ hoti.105.14Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [7]
106.1PTS 1.24Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭhamaṁ jhānaṁ paṭiladdhaṁ hoti.106.2Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.106.3Dutiyaṁ jhānaṁ …pe…106.4tatiyaṁ jhānaṁ …106.5catutthaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa catutthaṁ jhānaṁ paṭiladdhaṁ hoti.106.6Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.106.7Ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākāsānañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.106.8Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.106.9Viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa viññāṇañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.106.10Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.106.11Ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākiñcaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.106.12Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.106.13Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti.106.14Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [8]
107.1PTS 1.25Aniccānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa aniccānupassanā paṭiladdhā hoti.107.2Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.3Dukkhānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa dukkhānupassanā paṭiladdhā hoti.107.4Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.5Anattānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa anattānupassanā paṭiladdhā hoti.107.6Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.7Nibbidānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nibbidānupassanā paṭiladdhā hoti.107.8Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.9Virāgānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa virāgānupassanā paṭiladdhā hoti.107.10Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.11Nirodhānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa nirodhānupassanā paṭiladdhā hoti.107.12Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.13Paṭinissaggānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭinissaggānupassanā paṭiladdhā hoti.107.14Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.15Khayānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa khayānupassanā paṭiladdhā hoti.107.16Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.17Vayānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa vayānupassanā paṭiladdhā hoti.107.18Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.19Vipariṇāmānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa vipariṇāmānupassanā paṭiladdhā hoti.107.20Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.21Animittānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa animittānupassanā paṭiladdhā hoti.107.22Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.23Appaṇihitānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa appaṇihitānupassanā paṭiladdhā hoti.107.24Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.107.25Suññatānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa suññatānupassanā paṭiladdhā hoti.107.26Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.
108.1Adhipaññādhammavipassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa adhipaññādhammavipassanā paṭiladdhā hoti.108.2Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.108.3Yathābhūtañāṇadassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa yathābhūtañāṇadassanaṁ paṭiladdhaṁ hoti.108.4Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.108.5Ādīnavānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa ādīnavānupassanā paṭiladdhā hoti.108.6Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.108.7Paṭisaṅkhānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭisaṅkhānupassanā paṭiladdhā hoti.108.8Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.108.9Vivaṭṭanānupassanaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa vivaṭṭanānupassanā paṭiladdhā hoti.108.10Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [18]
109.1PTS 1.26Sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa sotāpattimaggo paṭiladdho hoti.109.2Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.109.3Sakadāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa sakadāgāmimaggo paṭiladdho hoti.109.4Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.109.5Anāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa anāgāmimaggo paṭiladdho hoti.109.6Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.109.7Arahattamaggaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa arahattamaggo paṭiladdho hoti.109.8Evaṁ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. [4]
110.1Yesaṁ yesaṁ dhammānaṁ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti.110.2Evaṁ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca.110.3Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.110.4Tena vuccati—110.5“ime dhammā pariññeyyāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [2]
110.6Pariññeyyaniddeso.
111.1Kathaṁ “ime dhammā pahātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
112.1Eko dhammo pahātabbo—112.2asmimāno.
113.1Dve dhammā pahātabbā—113.2avijjā ca bhavataṇhā ca.
114.1Tayo dhammā pahātabbā—114.2tisso taṇhā.
115.1Cattāro dhammā pahātabbā—115.2cattāro oghā.
116.1Pañca dhammā pahātabbā—116.2pañca nīvaraṇāni.
117.1Cha dhammā pahātabbā—117.2cha taṇhākāyā.
118.1Satta dhammā pahātabbā—118.2sattānusayā.
119.1Aṭṭha dhammā pahātabbā—119.2aṭṭha micchattā.
120.1Nava dhammā pahātabbā—120.2nava taṇhāmūlakā.
121.1Dasa dhammā pahātabbā—121.2dasa micchattā.
122.1Dve pahānāni—122.2samucchedappahānaṁ, paṭippassaddhippahānaṁ.122.3Samucchedappahānañca lokuttaraṁ khayagāmimaggaṁ bhāvayato;122.4paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe.
123.1Tīṇi pahānāni—123.2kāmānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ nekkhammaṁ;123.3rūpānametaṁ nissaraṇaṁ yadidaṁ āruppaṁ;123.4yaṁ kho pana kiñci bhūtaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ, nirodho tassa nissaraṇaṁ.123.5Nekkhammaṁ paṭiladdhassa kāmā pahīnā ceva honti pariccattā ca.123.6Āruppaṁ paṭiladdhassa rūpā pahīnā ceva honti pariccattā ca.123.7Nirodhaṁ paṭiladdhassa saṅkhārā pahīnā ceva honti pariccattā ca.
124.1PTS 1.27Cattāri pahānāni dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati;124.2samudayasaccaṁ pahānapaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati;124.3nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati;124.4maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto pajahati.
125.1Pañca pahānāni—125.2vikkhambhanappahānaṁ, tadaṅgappahānaṁ, samucchedappahānaṁ, paṭippassaddhippahānaṁ, nissaraṇappahānaṁ.125.3Vikkhambhanappahānañca nīvaraṇānaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ bhāvayato;125.4tadaṅgappahānañca diṭṭhigatānaṁ nibbedhabhāgiyaṁ samādhiṁ bhāvayato;125.5samucchedappahānañca lokuttaraṁ khayagāmimaggaṁ bhāvayato;125.6paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe;125.7nissaraṇappahānañca nirodho nibbānaṁ.
126.1“Sabbaṁ, bhikkhave, pahātabbaṁ.126.2Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ pahātabbaṁ?126.3Cakkhu, bhikkhave, pahātabbaṁ;126.4rūpā pahātabbā;126.5cakkhuviññāṇaṁ pahātabbaṁ;126.6cakkhusamphasso pahātabbo;126.7yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pahātabbaṁ.126.8Sotaṁ pahātabbaṁ;126.9saddā pahātabbā …pe…126.10ghānaṁ pahātabbaṁ;126.11gandhā pahātabbā …126.12jivhā pahātabbā;126.13rasā pahātabbā …126.14kāyo pahātabbo;126.15phoṭṭhabbā pahātabbā …126.16mano pahātabbo;126.17dhammā pahātabbā …126.18manoviññāṇaṁ pahātabbaṁ;126.19…126.20manosamphasso pahātabbo;126.21yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi pahātabbaṁ”.126.22Rūpaṁ passanto pajahati, vedanaṁ passanto pajahati, saññaṁ passanto pajahati, saṅkhāre passanto pajahati, viññāṇaṁ passanto pajahati.126.23Cakkhuṁ …pe…126.24jarāmaraṇaṁ …pe…126.25amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena passanto pajahati.126.26Ye ye dhammā pahīnā honti te te dhammā pariccattā honti.126.27Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.126.28Tena vuccati—126.29“ime dhammā pahātabbāti sotāvadhānaṁ, taṁ pajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [3]
126.30Tatiyabhāṇavāro.
127.1PTS 1.28Kathaṁ “ime dhammā bhāvetabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
128.1Eko dhammo bhāvetabbo—128.2kāyagatāsati sātasahagatā.
129.1Dve dhammā bhāvetabbā—129.2samatho ca vipassanā ca.
130.1Tayo dhammā bhāvetabbā—130.2tayo samādhī.
131.1Cattāro dhammā bhāvetabbā—131.2cattāro satipaṭṭhānā.
132.1Pañca dhammā bhāvetabbā—132.2pañcaṅgiko samādhi.
133.1Cha dhammā bhāvetabbā—133.2cha anussatiṭṭhānāni.
134.1Satta dhammā bhāvetabbā—134.2satta bojjhaṅgā.
135.1Aṭṭha dhammā bhāvetabbā—135.2ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
136.1Nava dhammā bhāvetabbā—136.2nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni.
137.1Dasa dhammā bhāvetabbā—137.2dasa kasiṇāyatanāni.
138.1Dve bhāvanā—138.2lokiyā ca bhāvanā, lokuttarā ca bhāvanā.
139.1Tisso bhāvanā—139.2rūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā, arūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā, apariyāpannakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā.139.3Rūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā atthi hīnā, atthi majjhā, atthi paṇītā.139.4Arūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā atthi hīnā, atthi majjhā, atthi paṇītā.139.5Apariyāpannakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā paṇītā.
140.1Catasso bhāvanā—140.2dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti, samudayasaccaṁ pahānappaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti, nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti, maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti.140.3Imā catasso bhāvanā. [4]
141.1Aparāpi catasso bhāvanā—141.2esanābhāvanā, paṭilābhabhāvanā, ekarasabhāvanā, āsevanābhāvanā.
142.1Katamā esanābhāvanā?142.2Sabbesaṁ samādhiṁ samāpajjantānaṁ tattha jātā dhammā ekarasā hontīti—142.3ayaṁ esanābhāvanā.
143.1Katamā paṭilābhabhāvanā?143.2Sabbesaṁ samādhiṁ samāpannānaṁ tattha jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—143.3ayaṁ paṭilābhabhāvanā.
144.1PTS 1.29Katamā ekarasabhāvanā?144.2Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ bhāvayato saddhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—144.3indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.144.4Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ bhāvayato vīriyindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—144.5indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.144.6Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ bhāvayato satindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—144.7indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.144.8Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ bhāvayato samādhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—144.9indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.144.10Dassanaṭṭhena paññindriyaṁ bhāvayato paññindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti—144.11indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
145.1Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṁ bhāvayato saddhābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—145.2balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.145.3Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṁ bhāvayato vīriyabalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—145.4balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.145.5Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṁ bhāvayato satibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—145.6balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.145.7Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ bhāvayato samādhibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—145.8balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.145.9Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṁ bhāvayato paññābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti—145.10balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
146.1PTS 1.30Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṁ bhāvayato satisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—146.2bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.146.3Pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāvayato dhammavicayasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—146.4bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.146.5Paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāvayato vīriyasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—146.6bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.146.7Pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṁ bhāvayato pītisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—146.8bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.146.9Upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāvayato passaddhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—146.10bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.146.11Avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṁ bhāvayato samādhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—146.12bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.146.13Paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāvayato upekkhāsambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti—146.14bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
147.1Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṁ bhāvayato sammādiṭṭhiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.2maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.3Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṁ bhāvayato sammāsaṅkappassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.4maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.5Pariggahaṭṭhena sammāvācaṁ bhāvayato sammāvācāya vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.6maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.7Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammantaṁ bhāvayato sammākammantassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.8maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.9Vodānaṭṭhena sammāājīvaṁ bhāvayato sammāājīvassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.10maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.11Paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṁ bhāvayato sammāvāyāmassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.12maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.13Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṁ bhāvayato sammāsatiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.14maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.15Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṁ bhāvayato sammāsamādhissa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti—147.16maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.147.17Ayaṁ ekarasabhāvanā.
148.1Katamā āsevanābhāvanā?148.2Idha bhikkhu pubbaṇhasamayaṁ āsevati, majjhanhikasamayampi āsevati, sāyanhasamayampi āsevati, purebhattampi āsevati, pacchābhattampi āsevati, purimepi yāme āsevati, majjhimepi yāme āsevati, pacchimepi yāme āsevati, rattimpi āsevati, divāpi āsevati, rattindivāpi āsevati, kāḷepi āsevati, juṇhepi āsevati, vassepi āsevati, hemantepi āsevati, gimhepi āsevati, purimepi vayokhandhe āsevati, majjhimepi vayokhandhe āsevati, pacchimepi vayokhandhe āsevati—148.3ayaṁ āsevanābhāvanā.148.4Imā catasso bhāvanā.
149.1PTS 1.31Aparāpi catasso bhāvanā—149.2tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā.
150.1Kathaṁ tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā?150.2Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.3tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.4Byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.5tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.6Thinamiddhaṁ pajahato ālokasaññāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.7tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.8Uddhaccaṁ pajahato avikkhepavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.9tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.10Vicikicchaṁ pajahato dhammavavatthānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.11tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.12Avijjaṁ pajahato ñāṇavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.13tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.14Aratiṁ pajahato pāmojjavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.15tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.16Nīvaraṇe pajahato paṭhamajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.17tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.18Vitakkavicāre pajahato dutiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.19tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.20Pītiṁ pajahato tatiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.21tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.150.22Sukhadukkhe pajahato catutthajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—150.23tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
151.1PTS 1.32Rūpasaññaṁ paṭighasaññaṁ nānattasaññaṁ pajahato ākāsānañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—151.2tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.151.3Ākāsānañcāyatanasaññaṁ pajahato viññāṇañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—151.4tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.151.5Viññāṇañcāyatanasaññaṁ pajahato ākiñcaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—151.6tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.151.7Ākiñcaññāyatanasaññaṁ pajahato nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—151.8tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
152.1PTS 1.33Niccasaññaṁ pajahato aniccānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.2tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.3Sukhasaññaṁ pajahato dukkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.4tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.5Attasaññaṁ pajahato anattānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.6tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.7Nandiṁ pajahato nibbidānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.8tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.9Rāgaṁ pajahato virāgānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.10tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.11Samudayaṁ pajahato nirodhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.12tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.13Ādānaṁ pajahato paṭinissaggānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.14tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.15Ghanasaññaṁ pajahato khayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.16tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.17Āyūhanaṁ pajahato vayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.18tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.19Dhuvasaññaṁ pajahato vipariṇāmānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.20tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.21Nimittaṁ pajahato animittānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.22tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā. paṇidhiṁ pajahato appaṇihitānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.23tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.24Abhinivesaṁ pajahato suññatānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.25tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.26Sārādānābhinivesaṁ pajahato adhipaññā dhammavipassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.27tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.28Sammohābhinivesaṁ pajahato yathābhūtañāṇadassanavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.29tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.30Ālayābhinivesaṁ pajahato ādīnavānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.31tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.32Appaṭisaṅkhaṁ pajahato paṭisaṅkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.33tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.152.34Saññogābhinivesaṁ pajahato vivaṭṭanānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—152.35tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
153.1Diṭṭhekaṭṭhe kilese pajahato sotāpattimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—153.2tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.153.3Oḷārike kilese pajahato sakadāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—153.4tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.153.5Anusahagate kilese pajahato anāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—153.6tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.153.7Sabbakilese pajahato arahattamaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti—153.8tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.153.9Evaṁ tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.
154.1PTS 1.34Kathaṁ indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā?154.2Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti—154.3indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.154.4Byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti—154.5indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā …pe…154.6sabbakilese pajahato arahattamaggavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti—154.7indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.154.8Evaṁ indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā.
155.1Kathaṁ tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā?155.2Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena vīriyaṁ vāhetīti—155.3tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.155.4Byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena vīriyaṁ vāhetīti—155.5tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā …pe…155.6sabbakilese pajahato arahattamaggavasena vīriyaṁ vāhetīti—155.7tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.155.8Evaṁ tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.
156.1Kathaṁ āsevanaṭṭhena bhāvanā?156.2Kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammaṁ āsevatīti—156.3āsevanaṭṭhena bhāvanā.156.4Byāpādaṁ pajahanto abyāpādaṁ āsevatīti—156.5āsevanaṭṭhena bhāvanā …pe…156.6sabbakilese pajahanto arahattamaggaṁ āsevatīti—156.7āsevanaṭṭhena bhāvanā.156.8Evaṁ āsevanaṭṭhena bhāvanā.
157.1Imā catasso bhāvanā rūpaṁ passanto bhāveti, vedanaṁ passanto bhāveti, saññaṁ passanto bhāveti, saṅkhāre passanto bhāveti, viññāṇaṁ passanto bhāveti, cakkhuṁ …pe…157.2jarāmaraṇaṁ …pe…157.3amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena passanto bhāveti.157.4Ye ye dhammā bhāvitā honti te te dhammā ekarasā honti.157.5Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.157.6Tena vuccati—157.7“ime dhammā bhāvetabbāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti. [4]
157.8Bhāvetabbaniddeso.
157.9Catutthabhāṇavāro.
158.1Kathaṁ “ime dhammā sacchikātabbā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
159.1Eko dhammo sacchikātabbo—159.2akuppā cetovimutti.
160.1Dve dhammā sacchikātabbā—160.2vijjā ca vimutti ca.
161.1Tayo dhammā sacchikātabbā—161.2tisso vijjā.
162.1Cattāro dhammā sacchikātabbā—162.2cattāri sāmaññaphalāni.
163.1Pañca dhammā sacchikātabbā—163.2pañca dhammakkhandhā.
164.1PTS 1.35Cha dhammā sacchikātabbā—164.2cha abhiññā.
165.1Satta dhammā sacchikātabbā—165.2satta khīṇāsavabalāni.
166.1Aṭṭha dhammā sacchikātabbā—166.2aṭṭha vimokkhā.
167.1Nava dhammā sacchikātabbā—167.2nava anupubbanirodhā.
168.1Dasa dhammā sacchikātabbā—168.2dasa asekkhā dhammā.
169.1“Sabbaṁ, bhikkhave, sacchikātabbaṁ.169.2Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ sacchikātabbaṁ?169.3Cakkhu, bhikkhave, sacchikātabbaṁ;169.4rūpā sacchikātabbā;169.5cakkhuviññāṇaṁ sacchikātabbaṁ;169.6cakkhusamphasso sacchikātabbo;169.7yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi sacchikātabbaṁ.169.8Sotaṁ sacchikātabbaṁ;169.9saddā sacchikātabbā …pe…169.10ghānaṁ sacchikātabbaṁ;169.11gandhā sacchikātabbā …169.12jivhā sacchikātabbā;169.13rasā sacchikātabbā …169.14kāyo sacchikātabbo;169.15phoṭṭhabbā sacchikātabbā …169.16mano sacchikātabbo;169.17dhammā sacchikātabbā;169.18manoviññāṇaṁ sacchikātabbaṁ;169.19manosamphasso sacchikātabbo;169.20yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi sacchikātabbaṁ”.169.21Rūpaṁ passanto sacchikaroti,169.22vedanaṁ passanto sacchikaroti,169.23saññaṁ passanto sacchikaroti,169.24saṅkhāre passanto sacchikaroti,169.25viññāṇaṁ passanto sacchikaroti.169.26Cakkhuṁ …pe…169.27jarāmaraṇaṁ …pe…169.28amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena passanto sacchikaroti.169.29Ye ye dhammā sacchikatā honti te te dhammā phassitā honti.169.30Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.169.31Tena vuccati—169.32“ime dhammā sacchikātabbāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇan”ti.
170.1Kathaṁ “ime dhammā hānabhāgiyā, ime dhammā ṭhitibhāgiyā, ime dhammā visesabhāgiyā, ime dhammā nibbedhabhāgiyā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
171.1PTS 1.36Paṭhamassa jhānassa lābhiṁ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—171.2hānabhāgiyo dhammo.171.3Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—171.4ṭhitibhāgiyo dhammo.171.5Avitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—171.6visesabhāgiyo dhammo.171.7Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—171.8nibbedhabhāgiyo dhammo.
172.1Dutiyassa jhānassa lābhiṁ vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—172.2hānabhāgiyo dhammo.172.3Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—172.4ṭhitibhāgiyo dhammo.172.5Upekkhāsukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—172.6visesabhāgiyo dhammo.172.7Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—172.8nibbedhabhāgiyo dhammo.
173.1Tatiyassa jhānassa lābhiṁ pītisukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—173.2hānabhāgiyo dhammo.173.3Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—173.4ṭhitibhāgiyo dhammo.173.5Adukkhamasukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—173.6visesabhāgiyo dhammo.173.7Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—173.8nibbedhabhāgiyo dhammo.
174.1Catutthassa jhānassa lābhiṁ upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—174.2hānabhāgiyo dhammo.174.3Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—174.4ṭhitibhāgiyo dhammo.174.5Ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—174.6visesabhāgiyo dhammo.174.7Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—174.8nibbedhabhāgiyo dhammo.
175.1Ākāsānañcāyatanassa lābhiṁ rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—175.2hānabhāgiyo dhammo.175.3Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—175.4ṭhitibhāgiyo dhammo.175.5Viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—175.6visesabhāgiyo dhammo.175.7Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—175.8nibbedhabhāgiyo dhammo.
176.1Viññāṇañcāyatanassa lābhiṁ ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—176.2hānabhāgiyo dhammo.176.3Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—176.4ṭhitibhāgiyo dhammo.176.5Ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—176.6visesabhāgiyo dhammo.176.7Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—176.8nibbedhabhāgiyo dhammo.
177.1PTS 1.37Ākiñcaññāyatanassa lābhiṁ viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—177.2hānabhāgiyo dhammo.177.3Tadanudhammatā sati santiṭṭhati—177.4ṭhitibhāgiyo dhammo.177.5Nevasaññānāsaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti—177.6visesabhāgiyo dhammo.177.7Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṁhitā—177.8nibbedhabhāgiyo dhammo.177.9Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.177.10Tena vuccati—177.11“ime dhammā hānabhāgiyā, ime dhammā ṭhitibhāgiyā, ime dhammā visesabhāgiyā, ime dhammā nibbedhabhāgiyāti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ”.
178.1Kathaṁ “sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?178.2“Rūpaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.178.3“Vedanā …178.4saññā …178.5saṅkhārā …178.6viññāṇaṁ …178.7cakkhu …pe…178.8jarāmaraṇaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.178.9Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.178.10Tena vuccati—178.11“sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
179.1Kathaṁ “idaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ?
180.1Tattha katamaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ?180.2Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ;180.3saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
181.1Tattha katamā jāti?181.2Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho—181.3ayaṁ vuccati jāti.
182.1Tattha katamā jarā yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—182.2ayaṁ vuccati jarā.
183.1PTS 1.38Tattha katamaṁ maraṇaṁ?183.2Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo—183.3idaṁ vuccati maraṇaṁ.
184.1Tattha katamo soko?184.2Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ—184.3ayaṁ vuccati soko.
185.1Tattha katamo paridevo?185.2Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā, paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ—185.3ayaṁ vuccati paridevo.
186.1Tattha katamaṁ dukkhaṁ?186.2Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—186.3idaṁ vuccati dukkhaṁ.
187.1Tattha katamaṁ domanassaṁ?187.2Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ, cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—187.3idaṁ vuccati domanassaṁ.
188.1Tattha katamo upāyāso?188.2Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsanā upāyāsanā āyāsitattaṁ upāyāsitattaṁ—188.3ayaṁ vuccati upāyāso.
189.1PTS 1.39Tattha katamo appiyehi sampayogo dukkho?189.2Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṁ saṅgati samāgamo samodhānaṁ missībhāvo—189.3ayaṁ vuccati appiyehi sampayogo dukkho.
190.1Tattha katamo piyehi vippayogo dukkho?190.2Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, yā tehi saddhiṁ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṁ amissībhāvo—190.3ayaṁ vuccati piyehi vippayogo dukkho.
191.1Tattha katamaṁ yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ?191.2Jātidhammānaṁ sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati—191.3“aho vata mayaṁ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā”ti.191.4Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ—191.5idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.191.6Jarādhammānaṁ sattānaṁ …pe…191.7byādhidhammānaṁ sattānaṁ …191.8maraṇadhammānaṁ sattānaṁ …191.9sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati—191.10“aho vata mayaṁ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun”ti.191.11Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ—191.12idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
192.1Tattha katame saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā?192.2Seyyathidaṁ—192.3rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho—192.4ime vuccanti saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.192.5Idaṁ vuccati dukkhaṁ ariyasaccaṁ.
193.1PTS 1.40Tattha katamaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ?193.2Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—193.3kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, sā kho panesā taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati?193.4Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.193.5Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?193.6Cakkhu loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.193.7Sotaṁ loke …pe…193.8ghānaṁ loke …193.9jivhā loke …193.10kāyo loke …193.11mano loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.193.12Rūpā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.193.13Saddā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ …pe…193.14dhammā loke …193.15cakkhuviññāṇaṁ loke …pe…193.16manoviññāṇaṁ loke …193.17cakkhusamphasso loke …pe…193.18manosamphasso loke …193.19cakkhusamphassajā vedanā loke …pe…193.20manosamphassajā vedanā loke …193.21rūpasaññā loke …pe…193.22dhammasaññā loke …193.23rūpasañcetanā loke …pe…193.24dhammasañcetanā loke …193.25rūpataṇhā loke …pe…193.26dhammataṇhā loke …193.27rūpavitakko loke …pe…193.28dhammavitakko loke …193.29rūpavicāro loke …pe…193.30dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.193.31Idaṁ vuccati dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ.
194.1Tattha katamaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ?194.2Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo, sā kho panesā taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati?194.3Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.194.4Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?194.5Cakkhuloke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati …pe…194.6dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.194.7Idaṁ vuccati dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ.
195.1PTS 1.41Tattha katamaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ?195.2Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—195.3sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.195.4Tattha katamā sammādiṭṭhi?195.5Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ—195.6ayaṁ vuccati sammādiṭṭhi.
196.1Tattha katamo sammāsaṅkappo?196.2Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo—196.3ayaṁ vuccati sammāsaṅkappo.
197.1Tattha katamā sammāvācā?197.2Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī—197.3ayaṁ vuccati sammāvācā.
198.1Tattha katamo sammākammanto?198.2Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī—198.3ayaṁ vuccati sammākammanto.
199.1Tattha katamo sammāājīvo?199.2Idha ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvikaṁ kappeti—199.3ayaṁ vuccati sammāājīvo.
200.1Tattha katamo sammāvāyāmo?200.2Idha bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…200.3anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…200.4uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati—200.5ayaṁ vuccati sammāvāyāmo.
201.1Tattha katamā sammāsati?201.2Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.201.3Vedanāsu …pe…201.4citte …pe…201.5dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ—201.6ayaṁ vuccati sammāsati.
202.1PTS 1.42Tattha katamo sammāsamādhi?202.2Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.202.3Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.202.4Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.202.5Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.202.6Ayaṁ vuccati sammāsamādhi.202.7Idaṁ vuccati dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.202.8Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.202.9Tena vuccati—202.10“idaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ, idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”ti sotāvadhānaṁ, taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.202.11Evaṁ sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṁ.
202.12Sutamayañāṇaniddeso paṭhamo.
203.01.1.2. Sīlamayañāṇaniddesa
203.1Kathaṁ sutvāna saṁvare paññā sīlamaye ñāṇaṁ?203.2Pañca sīlāni—203.3pariyantapārisuddhisīlaṁ, apariyantapārisuddhisīlaṁ, paripuṇṇapārisuddhisīlaṁ, aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṁ, paṭippassaddhipārisuddhisīlanti.
204.1Tattha katamaṁ pariyantapārisuddhisīlaṁ?204.2Anupasampannānaṁ pariyantasikkhāpadānaṁ—204.3idaṁ pariyantapārisuddhisīlaṁ.
205.1Katamaṁ apariyantapārisuddhisīlaṁ?205.2Upasampannānaṁ apariyantasikkhāpadānaṁ—205.3idaṁ apariyantapārisuddhisīlaṁ.
206.1Katamaṁ paripuṇṇapārisuddhisīlaṁ?206.2Puthujjanakalyāṇakānaṁ kusaladhamme yuttānaṁ sekkhapariyante paripūrakārīnaṁ kāye ca jīvite ca anapekkhānaṁ pariccattajīvitānaṁ—206.3idaṁ paripuṇṇapārisuddhisīlaṁ.
207.1Katamaṁ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṁ?207.2Sattannaṁ sekkhānaṁ—207.3idaṁ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṁ.
208.1PTS 1.43Katamaṁ paṭippassaddhipārisuddhisīlaṁ?208.2Tathāgatasāvakānaṁ khīṇāsavānaṁ paccekabuddhānaṁ tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ—208.3idaṁ paṭippassaddhipārisuddhisīlaṁ.
209.1Atthi sīlaṁ pariyantaṁ, atthi sīlaṁ apariyantaṁ.
210.1Tattha katamaṁ taṁ sīlaṁ pariyantaṁ?210.2Atthi sīlaṁ lābhapariyantaṁ, atthi sīlaṁ yasapariyantaṁ, atthi sīlaṁ ñātipariyantaṁ, atthi sīlaṁ aṅgapariyantaṁ, atthi sīlaṁ jīvitapariyantaṁ.
211.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ lābhapariyantaṁ?211.2Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamati—211.3idaṁ taṁ sīlaṁ lābhapariyantaṁ.
212.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ yasapariyantaṁ?212.2Idhekacco yasahetu yasapaccayā yasakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamati—212.3idaṁ taṁ sīlaṁ yasapariyantaṁ.
213.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ ñātipariyantaṁ?213.2Idhekacco ñātihetu ñātipaccayā ñātikāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamati—213.3idaṁ taṁ sīlaṁ ñātipariyantaṁ.
214.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ aṅgapariyantaṁ?214.2Idhekacco aṅgahetu aṅgapaccayā aṅgakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamati—214.3idaṁ taṁ sīlaṁ aṅgapariyantaṁ.
215.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ jīvitapariyantaṁ?215.2Idhekacco jīvitahetu jīvitapaccayā jīvitakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamati—215.3idaṁ taṁ sīlaṁ jīvitapariyantaṁ.215.4Evarūpāni sīlāni khaṇḍāni chiddāni sabalāni kammāsāni na bhujissāni na viññuppasatthāni parāmaṭṭhāni asamādhisaṁvattanikāni na avippaṭisāravatthukāni na pāmojjavatthukāni na pītivatthukāni na passaddhivatthukāni na sukhavatthukāni na samādhivatthukāni na yathābhūtañāṇadassanavatthukāni na ekantanibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattanti—215.5idaṁ taṁ sīlaṁ pariyantaṁ.
216.1PTS 1.44Katamaṁ taṁ sīlaṁ apariyantaṁ?216.2Atthi sīlaṁ na lābhapariyantaṁ, atthi sīlaṁ na yasapariyantaṁ, atthi sīlaṁ na ñātipariyantaṁ, atthi sīlaṁ na aṅgapariyantaṁ, atthi sīlaṁ na jīvitapariyantaṁ.
217.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ na lābhapariyantaṁ?217.2Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṁ so vītikkamissati.217.3Idaṁ taṁ sīlaṁ na lābhapariyantaṁ.
218.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ na yasapariyantaṁ?218.2Idhekacco yasahetu yasapaccayā yasakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṁ so vītikkamissati.218.3Idaṁ taṁ sīlaṁ na yasapariyantaṁ.
219.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ na ñātipariyantaṁ?219.2Idhekacco ñātihetu ñātipaccayā ñātikāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṁ so vītikkamissati.219.3Idaṁ taṁ sīlaṁ na ñātipariyantaṁ.
220.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ na aṅgapariyantaṁ?220.2Idhekacco aṅgahetu aṅgapaccayā aṅgakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṁ so vītikkamissati.220.3Idaṁ taṁ sīlaṁ na aṅgapariyantaṁ.
221.1Katamaṁ taṁ sīlaṁ na jīvitapariyantaṁ?221.2Idhekacco jīvitahetu jīvitapaccayā jīvitakāraṇā yathāsamādinnaṁ sikkhāpadaṁ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṁ so vītikkamissati.221.3Idaṁ taṁ sīlaṁ na jīvitapariyantaṁ.221.4Evarūpāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni avippaṭisāravatthukāni pāmojjavatthukāni pītivatthukāni passaddhivatthukāni sukhavatthukāni samādhivatthukāni yathābhūtañāṇadassanavatthukāni ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti—221.5idaṁ taṁ sīlaṁ apariyantaṁ.
222.1Kiṁ sīlaṁ?222.2Kati sīlāni?222.3Kiṁ samuṭṭhānaṁ sīlaṁ?222.4Kati dhammasamodhānaṁ sīlaṁ?
223.1<b>Kiṁ sīlan</b>ti cetanā sīlaṁ, cetasikaṁ sīlaṁ, saṁvaro sīlaṁ, avītikkamo sīlaṁ.
224.1<b>Kati sīlānī</b>ti tīṇi sīlāni—224.2kusalasīlaṁ, akusalasīlaṁ, abyākatasīlaṁ.
225.1PTS 1.45<b>Kiṁ samuṭṭhānaṁ sīlan</b>ti kusalacittasamuṭṭhānaṁ kusalasīlaṁ, akusalacittasamuṭṭhānaṁ akusalasīlaṁ, abyākatacittasamuṭṭhānaṁ abyākatasīlaṁ.
226.1<b>Kati dhammasamodhānaṁ sīlan</b>ti saṁvarasamodhānaṁ sīlaṁ, avītikkamasamodhānaṁ sīlaṁ, tathābhāve jātacetanāsamodhānaṁ sīlaṁ.
227.1Pāṇātipātaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.2Adinnādānaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.3Kāmesumicchācāraṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.4Musāvādaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.5Pisuṇaṁ vācaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.6Pharusaṁ vācaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.7Samphappalāpaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.8Abhijjhaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.9Byāpādaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.227.10Micchādiṭṭhiṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.
228.1Nekkhammena kāmacchandaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.228.2Abyāpādena byāpādaṁ saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.228.3Ālokasaññāya thinamiddhaṁ …228.4avikkhepaṭṭhena uddhaccaṁ …228.5dhammavavatthānena vicikicchaṁ …228.6ñāṇena avijjaṁ …228.7pāmojjena aratiṁ ….
229.1Paṭhamena jhānena nīvaraṇe …229.2dutiyena jhānena vitakkavicāre …229.3tatiyena jhānena pītiṁ …229.4catutthena jhānena sukhadukkhaṁ …229.5ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññaṁ paṭighasaññaṁ nānattasaññaṁ …229.6viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññaṁ …229.7ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññaṁ …229.8nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññaṁ.
230.1PTS 1.46Aniccānupassanāya niccasaññaṁ …230.2dukkhānupassanāya sukhasaññaṁ …230.3anattā anupassanāya attasaññaṁ …230.4nibbidānupassanāya nandiṁ …230.5virāgānupassanāya rāgaṁ …230.6nirodhānupassanāya samudayaṁ …230.7paṭinissaggānupassanāya ādānaṁ …230.8khayānupassanāya ghanasaññaṁ …230.9vayānupassanāya āyūhanaṁ …230.10vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññaṁ …230.11animittānupassanāya nimittaṁ …230.12appaṇihitānupassanāya paṇidhiṁ …230.13suññatānupassanāya abhinivesaṁ …230.14adhipaññādhammavipassanāya sārādānābhinivesaṁ …230.15yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesaṁ …230.16ādīnavānupassanāya ālayābhinivesaṁ …230.17paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhaṁ …230.18vivaṭṭanānupassanāya saññogābhinivesaṁ ….
231.1Sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhe kilese …231.2sakadāgāmimaggena oḷārike kilese …231.3anāgāmimaggena aṇusahagate kilese …231.4arahattamaggena sabbakilese saṁvaraṭṭhena sīlaṁ, avītikkamaṭṭhena sīlaṁ.
232.1Pañca sīlāni—232.2pāṇātipātassa pahānaṁ sīlaṁ, veramaṇī sīlaṁ, cetanā sīlaṁ, saṁvaro sīlaṁ, avītikkamo sīlaṁ.232.3Evarūpāni sīlāni cittassa avippaṭisārāya saṁvattanti, pāmojjāya saṁvattanti, pītiyā saṁvattanti, passaddhiyā saṁvattanti, somanassāya saṁvattanti, āsevanāya saṁvattanti, bhāvanāya saṁvattanti, bahulīkammāya saṁvattanti, alaṅkārāya saṁvattanti, parikkhārāya saṁvattanti, parivārāya saṁvattanti, pāripūriyā saṁvattanti, ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.
233.1Evarūpānaṁ sīlānaṁ saṁvarapārisuddhi adhisīlaṁ, saṁvarapārisuddhiyā ṭhitaṁ cittaṁ na vikkhepaṁ gacchati, avikkhepapārisuddhi adhicittaṁ saṁvarapārisuddhiṁ sammā passati, avikkhepapārisuddhiṁ sammā passati.233.2Dassanapārisuddhi adhipaññā.233.3Yo tattha saṁvaraṭṭho, ayaṁ adhisīlasikkhā.233.4Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṁ adhicittasikkhā.233.5Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṁ adhipaññāsikkhā.
234.1Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati, jānanto sikkhati, passanto sikkhati, paccavekkhanto sikkhati, cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkhati, saddhāya adhimuccanto sikkhati, vīriyaṁ paggaṇhanto sikkhati, satiṁ upaṭṭhapento sikkhati, cittaṁ samādahanto sikkhati, paññāya pajānanto sikkhati, abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkhati, pariññeyyaṁ parijānanto sikkhati, pahātabbaṁ pajahanto sikkhati, sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkhati, bhāvetabbaṁ bhāvento sikkhati.
235.1Pañca sīlāni—235.2adinnādānassa …235.3kāmesumicchācārassa …235.4musāvādassa …235.5pisuṇāya vācāya …235.6pharusāya vācāya …235.7samphappalāpassa …235.8abhijjhāya …235.9byāpādassa …235.10micchādiṭṭhiyā …
236.1PTS 1.47Nekkhammena kāmacchandassa …236.2abyāpādena byāpādassa …236.3ālokasaññāya thinamiddhassa …236.4avikkhepena uddhaccassa …236.5dhammavavatthānena vicikicchāya …236.6ñāṇena avijjāya …236.7pāmojjena aratiyā …
237.1Paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṁ …237.2dutiyena jhānena vitakkavicārānaṁ …237.3tatiyena jhānena pītiyā …237.4catutthena jhānena sukhadukkhānaṁ …237.5ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya …237.6viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya …237.7ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya …237.8nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya …
238.1Aniccānupassanāya niccasaññāya …238.2dukkhānupassanāya sukhasaññāya …238.3anattānupassanāya attasaññāya …238.4nibbidānupassanāya nandiyā …238.5virāgānupassanāya rāgassa …238.6nirodhānupassanāya samudayassa …238.7paṭinissaggānupassanāya ādānassa …238.8khayānupassanāya ghanasaññāya …238.9vayānupassanāya āyūhanassa …238.10vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññāya …238.11animittānupassanāya nimittassa …238.12appaṇihitānupassanāya paṇidhiyā …238.13suññatānupassanāya abhinivesassa …238.14adhipaññādhammavipassanāya sārāgābhinivesassa …238.15yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesassa …238.16ādīnavānupassanāya ālayābhinivesassa …238.17paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhāya …238.18vivaṭṭanānupassanāya saññogābhinivesassa.
239.1Sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhānaṁ kilesānaṁ …239.2sakadāgāmimaggena oḷārikānaṁ kilesānaṁ …239.3anāgāmimaggena anusahagatānaṁ kilesānaṁ …239.4arahattamaggena sabbakilesānaṁ pahānaṁ sīlaṁ, veramaṇī sīlaṁ, cetanā sīlaṁ, saṁvaro sīlaṁ, avītikkamo sīlaṁ.239.5Evarūpāni sīlāni cittassa avippaṭisārāya saṁvattanti, pāmojjāya saṁvattanti, pītiyā saṁvattanti, passaddhiyā saṁvattanti, somanassāya saṁvattanti, āsevanāya saṁvattanti, bhāvanāya saṁvattanti, bahulīkammāya saṁvattanti, alaṅkārāya saṁvattanti, parikkhārāya saṁvattanti, parivārāya saṁvattanti, pāripūriyā saṁvattanti, ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti.
240.1PTS 1.48Evarūpānaṁ sīlānaṁ saṁvarapārisuddhi adhisīlaṁ.240.2Saṁvarapārisuddhiyā ṭhitaṁ cittaṁ avikkhepaṁ gacchati, avikkhepapārisuddhi adhicittaṁ.240.3Saṁvarapārisuddhiṁ sammā passati, avikkhepapārisuddhiṁ sammā passati.240.4Dassanapārisuddhi adhipaññā.240.5Yo tattha saṁvaraṭṭho, ayaṁ adhisīlasikkhā.240.6Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṁ adhicittasikkhā.240.7Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṁ adhipaññāsikkhā.240.8Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati, jānanto sikkhati, passanto sikkhati, paccavekkhanto sikkhati, cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkhati, saddhāya adhimuccanto sikkhati, vīriyaṁ paggaṇhanto sikkhati, satiṁ upaṭṭhapento sikkhati, cittaṁ samādahanto sikkhati, paññāya pajānanto sikkhati, abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkhati, pariññeyyaṁ parijānanto sikkhati pahātabbaṁ pajahanto sikkhati, sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkhati, bhāvetabbaṁ bhāvento sikkhati.240.9Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena paññā.240.10Tena vuccati—240.11“sutvāna saṁvare paññā sīlamaye ñāṇaṁ”.
240.12Sīlamayañāṇaniddeso dutiyo.
241.01.1.3. Samādhibhāvanāmayañāṇaniddesa
241.1Kathaṁ saṁvaritvā samādahane paññā samādhibhāvanāmaye ñāṇaṁ?
242.1Eko samādhi—242.2cittassa ekaggatā.
243.1Dve samādhī—243.2lokiyo samādhi, lokuttaro samādhi.
244.1Tayo samādhī—244.2savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi.
245.1Cattāro samādhī—245.2hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo samādhi.
246.1Pañca samādhī—246.2pītipharaṇatā, sukhapharaṇatā, cetopharaṇatā, ālokapharaṇatā, paccavekkhaṇānimittaṁ.
247.1Cha samādhī—247.2buddhānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, dhammānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, saṅghānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, sīlānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, cāgānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, devatānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi.
248.1PTS 1.49Satta samādhī—248.2samādhikusalatā, samādhissa samāpattikusalatā, samādhissa ṭhitikusalatā, samādhissa vuṭṭhānakusalatā, samādhissa kallatākusalatā, samādhissa gocarakusalatā, samādhissa abhinīhārakusalatā.
249.1Aṭṭha samādhī—249.2pathavīkasiṇavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, āpokasiṇavasena …pe…249.3tejokasiṇavasena …249.4vāyokasiṇavasena …249.5nīlakasiṇavasena …249.6pītakasiṇavasena …249.7lohitakasiṇavasena …249.8odātakasiṇavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi.
250.1Nava samādhī—250.2rūpāvacaro samādhi atthi hīno, atthi majjho, atthi paṇīto;250.3arūpāvacaro samādhi atthi hīno, atthi majjho, atthi paṇīto;250.4suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi.
251.1Dasa samādhī—251.2uddhumātakasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, vinīlakasaññāvasena …251.3vipubbakasaññāvasena …251.4vicchiddakasaññāvasena …251.5vikkhāyitakasaññāvasena …251.6vikkhittakasaññāvasena …251.7hatavikkhittakasaññāvasena …251.8lohitakasaññāvasena …251.9puḷavakasaññāvasena …251.10aṭṭhikasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi.251.11Ime pañcapaññāsa samādhī.
252.1Api ca pañcavīsati samādhissa samādhiṭṭhā—252.2pariggahaṭṭhena samādhi, parivāraṭṭhena samādhi, paripūraṭṭhena samādhi, ekaggaṭṭhena samādhi, avikkhepaṭṭhena samādhi, avisāraṭṭhena samādhi, anāvilaṭṭhena samādhi, aniñjanaṭṭhena samādhi, vimuttaṭṭhena samādhi, ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitattā samādhi, samaṁ esatīti samādhi, visamaṁ nesatīti samādhi, samaṁ esitattā samādhi, visamaṁ nesitattā samādhi, samaṁ ādiyatīti samādhi, visamaṁ nādiyatīti samādhi, samaṁ ādinnattā samādhi, visamaṁ anādinnattā samādhi, samaṁ paṭipajjatīti samādhi, visamaṁ nappaṭipajjatīti samādhi, samaṁ paṭipannattā samādhi, visamaṁ nappaṭipannattā samādhi, samaṁ jhāyatīti samādhi, visamaṁ jhāpetīti samādhi, samaṁ jhātattā samādhi, visamaṁ jhāpitattā samādhi, samo ca hito ca sukho cāti samādhi.252.3Ime pañcavīsati samādhissa samādhiṭṭhā.252.4Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.252.5Tena vuccati—252.6“saṁvaritvā samādahane paññā samādhibhāvanāmaye ñāṇaṁ”.
252.7Samādhibhāvanāmayañāṇaniddeso tatiyo.
253.01.1.4. Dhammaṭṭhitiñāṇaniddesa
253.1PTS 1.50Kathaṁ paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ?253.2Avijjā saṅkhārānaṁ uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti ca paccayaṭṭhiti ca.253.3Imehi navahākārehi avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā.253.4Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—253.5paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.253.6Atītampi addhānaṁ …253.7anāgatampi addhānaṁ avijjā saṅkhārānaṁ uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti ca paccayaṭṭhiti ca.253.8Imehi navahākārehi avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā.253.9Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—253.10paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
254.1Saṅkhārā viññāṇassa …pe…254.2viññāṇaṁ nāmarūpassa …254.3nāmarūpaṁ saḷāyatanassa …254.4saḷāyatanaṁ phassassa …254.5phasso vedanāya …254.6vedanā taṇhāya …254.7taṇhā upādānassa …254.8upādānaṁ bhavassa …254.9bhavo jātiyā …254.10jāti jarāmaraṇassa uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti ca paccayaṭṭhiti ca.254.11Imehi navahākārehi jāti paccayo, jarāmaraṇaṁ paccayasamuppannaṁ.254.12Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—254.13paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.254.14Atītampi addhānaṁ …254.15anāgatampi addhānaṁ jāti jarāmaraṇassa uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti ca paccayaṭṭhiti ca.254.16Imehi navahākārehi jāti paccayo, jarāmaraṇaṁ paccayasamuppannaṁ.254.17Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—254.18paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
255.1PTS 1.51Avijjā hetu, saṅkhārā hetusamuppannā.255.2Ubhopete dhammā hetusamuppannāti—255.3paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.255.4Atītampi addhānaṁ …255.5anāgatampi addhānaṁ avijjā hetu, saṅkhārā hetusamuppannā.255.6Ubhopete dhammā hetusamuppannāti—255.7paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
256.1Saṅkhārā hetu, viññāṇaṁ hetusamuppannaṁ …pe…256.2viññāṇaṁ hetu, nāmarūpaṁ hetusamuppannaṁ …256.3nāmarūpaṁ hetu, saḷāyatanaṁ hetusamuppannaṁ …256.4saḷāyatanaṁ hetu, phasso hetusamuppanno …256.5phasso hetu, vedanā hetusamuppannā …256.6vedanā hetu, taṇhā hetusamuppannā …256.7taṇhā hetu, upādānaṁ hetusamuppannaṁ …256.8upādānaṁ hetu, bhavo hetusamuppanno …256.9bhavo hetu, jāti hetusamuppannā …256.10jāti hetu, jarāmaraṇaṁ hetusamuppannaṁ.256.11Ubhopete dhammā hetusamuppannāti—256.12paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.256.13Atītampi addhānaṁ …256.14anāgatampi addhānaṁ jāti hetu, jarāmaraṇaṁ hetusamuppannaṁ.256.15Ubhopete dhammā hetusamuppannāti—256.16paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
257.1Avijjā paṭiccā, saṅkhārā paṭiccasamuppannā.257.2Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti—257.3paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.257.4Atītampi addhānaṁ …257.5anāgatampi addhānaṁ avijjā paṭiccā, saṅkhārā paṭiccasamuppannā.257.6Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti—257.7paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
258.1Saṅkhārā paṭiccā, viññāṇaṁ paṭiccasamuppannaṁ …pe…258.2viññāṇaṁ paṭiccaṁ, nāmarūpaṁ paṭiccasamuppannaṁ …258.3nāmarūpaṁ paṭiccaṁ, saḷāyatanaṁ paṭiccasamuppannaṁ …258.4saḷāyatanaṁ paṭiccaṁ, phasso paṭiccasamuppanno …258.5phasso paṭicco, vedanā paṭiccasamuppannā …258.6vedanā paṭiccā, taṇhā paṭiccasamuppannā …258.7taṇhā paṭiccā, upādānaṁ paṭiccasamuppannaṁ …258.8upādānaṁ paṭiccaṁ, bhavo paṭiccasamuppanno …258.9bhavo paṭicco, jāti paṭiccasamuppannā …258.10jāti paṭiccā, jarāmaraṇaṁ paṭiccasamuppannaṁ.258.11Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti—258.12paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.258.13Atītampi addhānaṁ …258.14anāgatampi addhānaṁ jāti paṭiccā, jarāmaraṇaṁ paṭiccasamuppannaṁ.258.15Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti—258.16paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
259.1PTS 1.52Avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā.259.2Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—259.3paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.259.4Atītampi addhānaṁ …259.5anāgatampi addhānaṁ avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā.259.6Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—259.7paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
260.1Saṅkhārā paccayā, viññāṇaṁ paccayasamuppannaṁ …pe…260.2viññāṇaṁ paccayo, nāmarūpaṁ paccayasamuppannaṁ …260.3nāmarūpaṁ paccayo, saḷāyatanaṁ paccayasamuppannaṁ …260.4saḷāyatanaṁ paccayo, phasso paccayasamuppanno …260.5phasso paccayo, vedanā paccayasamuppannā …260.6vedanā paccayo, taṇhā paccayasamuppannā …260.7taṇhā paccayo, upādānaṁ paccayasamuppannaṁ …260.8upādānaṁ paccayo, bhavo paccayasamuppanno …260.9bhavo paccayo, jāti paccayasamuppannā …260.10jāti paccayo, jarāmaraṇaṁ paccayasamuppannaṁ.260.11Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—260.12paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.260.13Atītampi addhānaṁ …260.14anāgatampi addhānaṁ jāti paccayo, jarāmaraṇaṁ paccayasamuppannaṁ.260.15Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti—260.16paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ.
261.1Purimakammabhavasmiṁ moho avijjā, āyūhanā saṅkhārā, nikanti taṇhā, upagamanaṁ upādānaṁ, cetanā bhavo.261.2Ime pañca dhammā purimakammabhavasmiṁ idha paṭisandhiyā paccayā.261.3Idha paṭisandhi viññāṇaṁ, okkanti nāmarūpaṁ, pasādo āyatanaṁ, phuṭṭho phasso, vedayitaṁ vedanā.261.4Ime pañca dhammā idhupapattibhavasmiṁ purekatassa kammassa paccayā.261.5Idha paripakkattā āyatanānaṁ moho avijjā, āyūhanā saṅkhārā, nikanti taṇhā upagamanaṁ upādānaṁ, cetanā bhavo.261.6Ime pañca dhammā idha kammabhavasmiṁ āyatiṁ paṭisandhiyā paccayā.261.7Āyatiṁ paṭisandhi viññāṇaṁ, okkanti nāmarūpaṁ, pasādo āyatanaṁ, phuṭṭho phasso, vedayitaṁ vedanā.261.8Ime pañca dhammā āyatiṁ upapattibhavasmiṁ idha katassa kammassa paccayā.261.9Itime catusaṅkhepe tayo addhe tisandhiṁ vīsatiyā ākārehi paṭiccasamuppādaṁ jānāti passati aññāti paṭivijjhati.261.10Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.261.11Tena vuccati—261.12“paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṁ”.
261.13Dhammaṭṭhitiñāṇaniddeso catuttho.
262.01.1.5. Sammasanañāṇaniddesa
262.1PTS 1.53Kathaṁ atītānāgatapaccuppannānaṁ dhammānaṁ saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ?
263.1Yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ aniccato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ, dukkhato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ, anattato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ.
264.1Yā kāci vedanā …pe…264.2yā kāci saññā …264.3ye keci saṅkhārā …264.4yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ aniccato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ, dukkhato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ, anattato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ.
265.1Cakkhuṁ …pe…265.2jarāmaraṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ aniccato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ, dukkhato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ, anattato vavattheti ekaṁ sammasanaṁ.
266.1Rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena anattā asārakaṭṭhenāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.266.2Vedanā …pe…266.3saññā …pe…266.4saṅkhārā …pe…266.5viññāṇaṁ …pe…266.6cakkhu …pe…266.7jarāmaraṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ aniccaṁ khayaṭṭhena, dukkhaṁ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.
267.1Rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ aniccaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.267.2Vedanā …pe…267.3saññā …267.4saṅkhārā …267.5viññāṇaṁ …267.6cakkhu …pe…267.7jarāmaraṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ aniccaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.
268.1PTS 1.54Jātipaccayā jarāmaraṇaṁ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.268.2Atītampi addhānaṁ …268.3anāgatampi addhānaṁ jātipaccayā jarāmaraṇaṁ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.268.4Bhavapaccayā jāti, asati …pe…268.5upādānapaccayā bhavo, asati …pe…268.6taṇhāpaccayā upādānaṁ, asati …pe…268.7vedanāpaccayā taṇhā, asati …pe…268.8phassapaccayā vedanā, asati …pe…268.9saḷāyatanapaccayā phasso, asati …pe…268.10nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, asati …pe…268.11viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, asati …pe…268.12saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, asati …pe…268.13avijjāpaccayā saṅkhārā, asati avijjāya natthi saṅkhārāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.268.14Atītampi addhānaṁ …268.15anāgatampi addhānaṁ avijjāpaccayā saṅkhārā, asati avijjāya natthi saṅkhārāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ.268.16Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.268.17Tena vuccati—268.18“atītānāgatapaccuppannānaṁ dhammānaṁ saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṁ”.
268.19Sammasanañāṇaniddeso pañcamo.
269.01.1.6. Udayabbayañāṇaniddesa
269.1Kathaṁ paccuppannānaṁ dhammānaṁ vipariṇāmānupassane paññā udayabbayānupassane ñāṇaṁ?269.2Jātaṁ rūpaṁ paccuppannaṁ, tassa nibbattilakkhaṇaṁ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṁ vayo, anupassanā ñāṇaṁ.269.3Jātā vedanā …269.4jātā saññā …269.5jātā saṅkhārā …269.6jātaṁ viññāṇaṁ …269.7jātaṁ cakkhu …pe…269.8jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṁ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṁ vayo, anupassanā ñāṇaṁ.
270.1PTS 1.55Pañcannaṁ khandhānaṁ udayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati?270.2Pañcannaṁ khandhānaṁ udayaṁ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati;270.3udayabbayaṁ passanto paññāsa lakkhaṇāni passati.
271.1Rūpakkhandhassa udayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati?271.2Vedanākkhandhassa …pe…271.3saññākkhandhassa …pe…271.4saṅkhārakkhandhassa …pe…271.5viññāṇakkhandhassa udayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṁ passanto kati lakkhaṇāni passati?271.6Rūpakkhandhassa udayaṁ passanto pañca lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto pañca lakkhaṇāni passati;271.7udayabbayaṁ passanto dasa lakkhaṇāni passati.271.8Vedanākkhandhassa …pe…271.9saññākkhandhassa …271.10saṅkhārakkhandhassa …271.11viññāṇakkhandhassa udayaṁ passanto pañca lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto pañca lakkhaṇāni passati;271.12udayabbayaṁ passanto dasa lakkhaṇāni passati.
272.1Rūpakkhandhassa udayaṁ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati?272.2Avijjāsamudayā rūpasamudayoti—272.3paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṁ passati.272.4Taṇhāsamudayā rūpasamudayoti—272.5paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṁ passati.272.6Kammasamudayā rūpasamudayoti—272.7paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṁ passati.272.8Āhārasamudayā rūpasamudayoti—272.9paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṁ passati.272.10Nibbattilakkhaṇaṁ passantopi rūpakkhandhassa udayaṁ passati.272.11Rūpakkhandhassa udayaṁ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.
273.1PTS 1.56Vayaṁ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati?273.2Avijjānirodhā rūpanirodhoti—273.3paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṁ passati.273.4Taṇhānirodhā rūpanirodhoti—273.5paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṁ passati.273.6Kammanirodhā rūpanirodhoti—273.7paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṁ passati.273.8Āhāranirodhā rūpanirodhoti—273.9paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṁ passati.273.10Vipariṇāmalakkhaṇaṁ passantopi rūpakkhandhassa vayaṁ passati.273.11Rūpakkhandhassa vayaṁ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.273.12Udayabbayaṁ passanto imāni dasa lakkhaṇāni passati.
274.1Vedanākkhandhassa udayaṁ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati?274.2Avijjāsamudayā vedanāsamudayoti—274.3paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṁ passati.274.4Taṇhāsamudayā vedanāsamudayoti—274.5paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṁ passati.274.6Kammasamudayā vedanāsamudayoti—274.7paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṁ passati.274.8Phassasamudayā vedanāsamudayoti—274.9paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṁ passati.274.10Nibbattilakkhaṇaṁ passantopi vedanākkhandhassa udayaṁ passati.274.11Vedanākkhandhassa udayaṁ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.
275.1Vayaṁ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati?275.2Avijjānirodhā vedanānirodhoti—275.3paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṁ passati.275.4Taṇhānirodhā vedanānirodhoti—275.5paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṁ passati.275.6Kammanirodhā vedanānirodhoti—275.7paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṁ passati.275.8Phassanirodhā vedanānirodhoti—275.9paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṁ passati.275.10Vipariṇāmalakkhaṇaṁ passantopi vedanākkhandhassa vayaṁ passati.275.11Vedanākkhandhassa vayaṁ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.275.12Udayabbayaṁ passanto imāni dasa lakkhaṇāni passati.
276.1PTS 1.57Saññākkhandhassa …pe…276.2saṅkhārakkhandhassa …pe…276.3viññāṇakkhandhassa udayaṁ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati?276.4Avijjāsamudayā viññāṇasamudayoti—276.5paccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṁ passati.276.6Taṇhāsamudayā viññāṇasamudayoti paccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṁ passati.276.7Kammasamudayā viññāṇasamudayoti—276.8paccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṁ passati.276.9Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayoti—276.10paccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṁ passati.276.11Nibbattilakkhaṇaṁ passantopi viññāṇakkhandhassa udayaṁ passati.276.12Viññāṇakkhandhassa udayaṁ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.
277.1Vayaṁ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati?277.2Avijjānirodhā viññāṇanirodhoti—277.3paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṁ passati.277.4Taṇhānirodhā viññāṇanirodhoti—277.5paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṁ passati.277.6Kammanirodhā viññāṇanirodhoti—277.7paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṁ passati.277.8Nāmarūpanirodhā viññāṇanirodhoti—277.9paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṁ passati.277.10Vipariṇāmalakkhaṇaṁ passantopi viññāṇakkhandhassa vayaṁ passati.277.11Viññāṇakkhandhassa vayaṁ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.277.12Udayabbayaṁ passanto imāni dasa lakkhaṇāni passati.
278.1Pañcannaṁ khandhānaṁ udayaṁ passanto imāni pañcavīsati lakkhaṇāni passati, vayaṁ passanto imāni pañcavīsati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṁ passanto imāni paññāsa lakkhaṇāni passati.278.2Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.278.3Tena vuccati—278.4“paccuppannānaṁ dhammānaṁ vipariṇāmānupassane paññā udayabbayānupassane ñāṇaṁ”.278.5Rūpakkhandho āhārasamudayo.278.6Vedanā, saññā, saṅkhārā—278.7tayo khandhā phassasamudayā.278.8Viññāṇakkhandho nāmarūpasamudayo.
278.9Udayabbayañāṇaniddeso chaṭṭho.
279.01.1.7. Bhaṅgānupassanāñāṇaniddesa
279.1Kathaṁ ārammaṇaṁ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṁ?279.2Rūpārammaṇatā cittaṁ uppajjitvā bhijjati.279.3Taṁ ārammaṇaṁ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṁ anupassati.
280.1PTS 1.58<b>Anupassatī</b>ti, kathaṁ anupassati?280.2Aniccato anupassati, no niccato.280.3Dukkhato anupassati, no sukhato.280.4Anattato anupassati, no attato.280.5Nibbindati, no nandati, virajjati, no rajjati.280.6Nirodheti, no samudeti.280.7Paṭinissajjati, no ādiyati.
281.1Aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati.281.2Dukkhato anupassanto sukhasaññaṁ pajahati.281.3Anattato anupassanto attasaññaṁ pajahati.281.4Nibbindanto nandiṁ pajahati.281.5Virajjanto rāgaṁ pajahati.281.6Nirodhento samudayaṁ pajahati.281.7Paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.
282.1Vedanārammaṇatā …pe…282.2saññārammaṇatā …282.3saṅkhārārammaṇatā …282.4viññāṇārammaṇatā …282.5cakkhu …pe…282.6jarāmaraṇārammaṇatā cittaṁ uppajjitvā bhijjati.282.7Taṁ ārammaṇaṁ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṁ anupassati.282.8Anupassatīti, kathaṁ anupassati?282.9Aniccato anupassati, no niccato.282.10Dukkhato anupassati, no sukhato.282.11Anattato anupassati, no attato.282.12Nibbindati, no nandati.282.13Virajjati, no rajjati.282.14Nirodheti, no samudeti.282.15Paṭinissajjati, no ādiyati.
283.1Aniccato anupassanto niccasaññaṁ pajahati.283.2Dukkhato anupassanto sukhasaññaṁ pajahati.283.3Anattato anupassanto attasaññaṁ pajahati.283.4Nibbindanto nandiṁ pajahati.283.5Virajjanto rāgaṁ pajahati.283.6Nirodhento samudayaṁ pajahati.283.7Paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.
284.1Vatthusaṅkamanā ceva,284.2paññāya ca vivaṭṭanā;284.3Āvajjanā balañceva,284.4paṭisaṅkhā vipassanā.
285.1Ārammaṇaanvayena,285.2ubho ekavavatthanā;285.3Nirodhe adhimuttatā,285.4vayalakkhaṇavipassanā.
286.1Ārammaṇañca paṭisaṅkhā,286.2bhaṅgañca anupassati;286.3Suññato ca upaṭṭhānaṁ,286.4adhipaññā vipassanā.
287.1Kusalo tīsu anupassanāsu,287.2Catasso ca vipassanāsu;287.3Tayo upaṭṭhāne kusalatā,287.4Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.
288.1Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.288.2Tena vuccati—288.3“ārammaṇaṁ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṁ”.
288.4Bhaṅgānupassanāñāṇaniddeso sattamo.
289.01.1.8. Ādīnavañāṇaniddesa
289.1PTS 1.59Kathaṁ bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ?289.2Uppādo bhayanti—289.3bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.289.4Pavattaṁ bhayanti—289.5bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.289.6Nimittaṁ bhayanti …pe…289.7āyūhanā bhayanti …pe…289.8paṭisandhi bhayanti …289.9gati bhayanti …289.10nibbatti bhayanti …289.11upapatti bhayanti …289.12jāti bhayanti …289.13jarā bhayanti …289.14byādhi bhayanti …289.15maraṇaṁ bhayanti …289.16soko bhayanti …289.17paridevo bhayanti …289.18upāyāso bhayanti—289.19bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.
290.1Anuppādo khemanti—290.2santipade ñāṇaṁ.290.3Appavattaṁ khemanti—290.4santipade ñāṇaṁ …pe…290.5anupāyāso khemanti—290.6santipade ñāṇaṁ.
291.1Uppādo bhayaṁ, anuppādo khemanti—291.2santipade ñāṇaṁ.291.3Pavattaṁ bhayaṁ, appavattaṁ khemanti—291.4santipade ñāṇaṁ …pe…291.5upāyāso bhayaṁ, anupāyāso khemanti—291.6santipade ñāṇaṁ.
292.1Uppādo dukkhanti—292.2bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.292.3Pavattaṁ dukkhanti—292.4bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ …pe…292.5upāyāso dukkhanti—292.6bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.
293.1Anuppādo sukhanti—293.2santipade ñāṇaṁ.293.3Appavattaṁ sukhanti—293.4santipade ñāṇaṁ …pe…293.5anupāyāso sukhanti—293.6santipade ñāṇaṁ.
294.1Uppādo dukkhaṁ, anuppādo sukhanti—294.2santipade ñāṇaṁ.294.3Pavattaṁ dukkhaṁ, appavattaṁ sukhanti—294.4santipade ñāṇaṁ …pe…294.5upāyāso dukkhaṁ, anupāyāso sukhanti—294.6santipade ñāṇaṁ.
295.1Uppādo sāmisanti—295.2bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.295.3Pavattaṁ sāmisanti—295.4bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ …pe…295.5upāyāso sāmisanti—295.6bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.
296.1Anuppādo nirāmisanti—296.2santipade ñāṇaṁ.296.3Appavattaṁ nirāmisanti—296.4santipade ñāṇaṁ …pe…296.5anupāyāso nirāmisanti—296.6santipade ñāṇaṁ.
297.1PTS 1.60Uppādo sāmisaṁ, anuppādo nirāmisanti—297.2santipade ñāṇaṁ.297.3Pavattaṁ sāmisaṁ, appavattaṁ nirāmisanti—297.4santipade ñāṇaṁ …pe…297.5upāyāso sāmisaṁ, anupāyāso nirāmisanti—297.6santipade ñāṇaṁ.
298.1Uppādo saṅkhārāti—298.2bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.298.3Pavattaṁ saṅkhārāti—298.4bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ …pe…298.5upāyāso saṅkhārāti—298.6bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ.
299.1Anuppādo nibbānanti—299.2santipade ñāṇaṁ.299.3Appavattaṁ nibbānanti—299.4santipade ñāṇaṁ …pe…299.5anupāyāso nibbānanti—299.6santipade ñāṇaṁ.
300.1Uppādo saṅkhārā, anuppādo nibbānanti—300.2santipade ñāṇaṁ.300.3Pavattaṁ saṅkhārā, appavattaṁ nibbānanti—300.4santipade ñāṇaṁ …pe…300.5upāyāso saṅkhārā, anupāyāso nibbānanti—300.6santipade ñāṇaṁ.
301.1Uppādañca pavattañca,301.2nimittaṁ dukkhanti passati;301.3Āyūhanaṁ paṭisandhiṁ,301.4ñāṇaṁ ādīnave idaṁ.
302.1Anuppādaṁ appavattaṁ,302.2Animittaṁ sukhanti ca;302.3Anāyūhanaṁ appaṭisandhiṁ,302.4Ñāṇaṁ santipade idaṁ.
303.1Idaṁ ādīnave ñāṇaṁ,303.2Pañcaṭhānesu jāyati;303.3Pañcaṭhāne santipade,303.4Dasa ñāṇe pajānāti;303.5Dvinnaṁ ñāṇānaṁ kusalatā,303.6Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.
304.1Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.304.2Tena vuccati—304.3“bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṁ”.
304.4Ādīnavañāṇaniddeso aṭṭhamo.
305.01.1.9. Saṅkhārupekkhāñāṇaniddesa
305.1Kathaṁ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ?305.2Uppādaṁ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ, pavattaṁ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ, nimittaṁ muñcitukamyatā …pe…305.3āyūhanaṁ muñcitukamyatā …305.4paṭisandhiṁ muñcitukamyatā …305.5gatiṁ muñcitukamyatā …305.6nibbattiṁ muñcitukamyatā …305.7upapattiṁ muñcitukamyatā …305.8jātiṁ muñcitukamyatā …305.9jaraṁ muñcitukamyatā …305.10byādhiṁ muñcitukamyatā …305.11maraṇaṁ muñcitukamyatā …305.12sokaṁ muñcitukamyatā …305.13paridevaṁ muñcitukamyatā …pe…305.14upāyāsaṁ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.
306.1PTS 1.61Uppādo dukkhanti—306.2muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.306.3Pavattaṁ dukkhanti—306.4muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ …pe…306.5upāyāso dukkhanti—306.6muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.
307.1Uppādo bhayanti—307.2muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.307.3Pavattaṁ bhayanti—307.4muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ …pe…307.5upāyāso bhayanti—307.6muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.
308.1Uppādo sāmisanti—308.2muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.308.3Pavattaṁ sāmisanti—308.4muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ …pe…308.5upāyāso sāmisanti—308.6muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.
309.1Uppādo saṅkhārāti—309.2muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.309.3Pavattaṁ saṅkhārāti—309.4muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ …pe…309.5upāyāso saṅkhārāti—309.6muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.
310.1Uppādo saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti—310.2saṅkhārupekkhā.310.3Ye ca saṅkhārā yā ca upekkhā ubhopete saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti—310.4saṅkhārupekkhā.310.5Pavattaṁ saṅkhārā …pe…310.6nimittaṁ saṅkhārā …310.7āyūhanā saṅkhārā …310.8paṭisandhi saṅkhārā …310.9gati saṅkhārā …310.10nibbatti saṅkhārā …310.11upapatti saṅkhārā …310.12jāti saṅkhārā …310.13jarā saṅkhārā …310.14byādhi saṅkhārā …310.15maraṇaṁ saṅkhārā …310.16soko saṅkhārā …310.17paridevo saṅkhārā …pe…310.18upāyāso saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti—310.19saṅkhārupekkhā.310.20Ye ca saṅkhārā yā ca upekkhā ubhopete saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti—310.21saṅkhārupekkhā.
311.1PTS 1.62Katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti?311.2Aṭṭhahākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.311.3Puthujjanassa katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti?311.4Sekkhassa katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti?311.5Vītarāgassa katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti?311.6Puthujjanassa dvīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.311.7Sekkhassa tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.311.8Vītarāgassa tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.
312.1Puthujjanassa katamehi dvīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti?312.2Puthujjano saṅkhārupekkhaṁ abhinandati vā vipassati vā.312.3Puthujjanassa imehi dvīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.312.4Sekkhassa katamehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti?312.5Sekkho saṅkhārupekkhaṁ abhinandati vā vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṁ samāpajjati.312.6Sekkhassa imehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.312.7Vītarāgassa katamehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti?312.8Vītarāgo saṅkhārupekkhaṁ vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṁ samāpajjati, tadajjhupekkhitvā suññatavihārena vā animittavihārena vā appaṇihitavihārena vā viharati.312.9Vītarāgassa imehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.
313.1Kathaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṁ hoti?313.2Puthujjanassa saṅkhārupekkhaṁ abhinandato cittaṁ kilissati, bhāvanāya paripantho hoti, paṭivedhassa antarāyo hoti, āyatiṁ paṭisandhiyā paccayo hoti.313.3Sekkhassapi saṅkhārupekkhaṁ abhinandato cittaṁ kilissati, bhāvanāya paripantho hoti, uttaripaṭivedhassa antarāyo hoti, āyatiṁ paṭisandhiyā paccayo hoti.313.4Evaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṁ hoti abhinandaṭṭhena.
314.1PTS 1.63Kathaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṁ hoti?314.2Puthujjano saṅkhārupekkhaṁ aniccatopi dukkhatopi anattatopi vipassati.314.3Sekkhopi saṅkhārupekkhaṁ aniccatopi dukkhatopi anattatopi vipassati.314.4Vītarāgopi saṅkhārupekkhaṁ aniccatopi dukkhatopi anattatopi vipassati.314.5Evaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṁ hoti anupassanaṭṭhena.
315.1Kathaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti?315.2Puthujjanassa saṅkhārupekkhā kusalā hoti.315.3Sekkhassapi saṅkhārupekkhā kusalā hoti.315.4Vītarāgassa saṅkhārupekkhā abyākatā hoti.315.5Evaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti kusalābyākataṭṭhena.
316.1Kathaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti?316.2Puthujjanassa saṅkhārupekkhā kiñcikāle suviditā hoti, kiñcikāle na suviditā hoti.316.3Sekkhassapi saṅkhārupekkhā kiñcikāle suviditā hoti, kiñcikāle na suviditā hoti.316.4Vītarāgassa saṅkhārupekkhā accantaṁ suviditā hoti.316.5Evaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti viditaṭṭhena ca aviditaṭṭhena ca.
317.1Kathaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti?317.2Puthujjano saṅkhārupekkhaṁ atittattā vipassati.317.3Sekkhopi saṅkhārupekkhaṁ atittattā vipassati.317.4Vītarāgo saṅkhārupekkhaṁ tittattā vipassati.317.5Evaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti tittaṭṭhena ca atittaṭṭhena ca.
318.1Kathaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti?318.2Puthujjano saṅkhārupekkhaṁ tiṇṇaṁ saññojanānaṁ pahānāya sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya vipassati.318.3Sekkho saṅkhārupekkhaṁ tiṇṇaṁ saññojanānaṁ pahīnattā uttaripaṭilābhatthāya vipassati.318.4Vītarāgo saṅkhārupekkhaṁ sabbakilesānaṁ pahīnattā diṭṭhadhammasukhavihāratthāya vipassati.318.5Evaṁ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti pahīnaṭṭhena ca appahīnaṭṭhena ca.
319.1PTS 1.64Kathaṁ sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti?319.2Sekkho saṅkhārupekkhaṁ abhinandati vā vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṁ samāpajjati.319.3Vītarāgo saṅkhārupekkhaṁ vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṁ samāpajjati, tadajjhupekkhitvā suññatavihārena vā animittavihārena vā appaṇihitavihārena vā viharati.319.4Evaṁ sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṁ hoti vihārasamāpattaṭṭhena.
320.1Kati saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti?320.2Kati saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti?320.3Aṭṭha saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti.320.4Dasa saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti.
321.1Katamā aṭṭha saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti?321.2Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya nīvaraṇe paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.3Dutiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakkavicāre paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.4Tatiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya pītiṁ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.5Catutthaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya sukhadukkhe paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.6Ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya rūpasaññaṁ paṭighasaññaṁ nānattasaññaṁ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.7Viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya ākāsānañcāyatanasaññaṁ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.8Ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya viññāṇañcāyatanasaññaṁ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.9Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya ākiñcaññāyatanasaññaṁ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.321.10Imā aṭṭha saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti.
322.1PTS 1.65Katamā dasa saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti?322.2Sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ gatiṁ nibbattiṁ upapattiṁ jātiṁ jaraṁ byādhiṁ maraṇaṁ sokaṁ paridevaṁ upāyāsaṁ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.322.3Sotāpattiphalasamāpattatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.322.4Sakadāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…322.5sakadāgāmiphalasamāpattatthāya …322.6anāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…322.7anāgāmiphalasamāpattatthāya …322.8arahattamaggaṁ paṭilābhatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ gatiṁ nibbattiṁ upapattiṁ jātiṁ jaraṁ byādhiṁ maraṇaṁ sokaṁ paridevaṁ upāyāsaṁ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.322.9Arahattaphalasamāpattatthāya …pe…322.10suññatavihārasamāpattatthāya …pe…322.11animittavihārasamāpattatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ …322.12paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ.322.13Imā dasa saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti.
323.1Kati saṅkhārupekkhā kusalā, kati akusalā, kati abyākatā?323.2Pannarasa saṅkhārupekkhā kusalā, tisso saṅkhārupekkhā abyākatā.323.3Natthi saṅkhārupekkhā akusalā.
324.1Paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā,324.2Aṭṭha cittassa gocarā;324.3Puthujjanassa dve honti,324.4Tayo sekkhassa gocarā;324.5Tayo ca vītarāgassa,324.6Yehi cittaṁ vivaṭṭati.
325.1Aṭṭha samādhissa paccayā,325.2dasa ñāṇassa gocarā;325.3Aṭṭhārasa saṅkhārupekkhā,325.4tiṇṇaṁ vimokkhāna paccayā.
326.1Ime aṭṭhārasākārā,326.2Paññā yassa pariccitā;326.3Kusalo saṅkhārupekkhāsu,326.4Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.
327.1Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.327.2Tena vuccati—327.3“muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ”.
327.4Saṅkhārupekkhāñāṇaniddeso navamo.
328.01.1.10. Gotrabhuñāṇaniddesa
328.1PTS 1.66Kathaṁ bahiddhā vuṭṭhānavivaṭṭane paññā gotrabhuñāṇaṁ?328.2Uppādaṁ abhibhuyyatīti—328.3gotrabhu.328.4Pavattaṁ abhibhuyyatīti—328.5gotrabhu.328.6Nimittaṁ abhibhuyyatīti—328.7gotrabhu.328.8Āyūhanaṁ abhibhuyyatīti—328.9gotrabhu.328.10Paṭisandhiṁ abhibhuyyatīti—328.11gotrabhu.328.12Gatiṁ abhibhuyyatīti—328.13gotrabhu.328.14Nibbattiṁ abhibhuyyatīti—328.15gotrabhu.328.16Upapattiṁ abhibhuyyatīti—328.17gotrabhu.328.18Jātiṁ abhibhuyyatīti—328.19gotrabhu.328.20Jaraṁ abhibhuyyatīti—328.21gotrabhu.328.22Byādhiṁ abhibhuyyatīti—328.23gotrabhu.328.24Maraṇaṁ abhibhuyyatīti—328.25gotrabhu.328.26Sokaṁ abhibhuyyatīti—328.27gotrabhu.328.28Paridevaṁ abhibhuyyatīti—328.29gotrabhu.328.30Upāyāsaṁ abhibhuyyatīti—328.31gotrabhu.328.32Bahiddhā saṅkhāranimittaṁ abhibhuyyatīti—328.33gotrabhu.328.34Anuppādaṁ pakkhandatīti—328.35gotrabhu.328.36Appavattaṁ pakkhandatīti—328.37gotrabhu …pe…328.38nirodhaṁ nibbānaṁ pakkhandatīti—328.39gotrabhu.
329.1Uppādaṁ abhibhuyyitvā anuppādaṁ pakkhandatīti—329.2gotrabhu.329.3Pavattaṁ abhibhuyyitvā appavattaṁ pakkhandatīti—329.4gotrabhu.329.5Nimittaṁ abhibhuyyitvā animittaṁ pakkhandatīti—329.6gotrabhu …pe…329.7bahiddhā saṅkhāranimittaṁ abhibhuyyitvā nirodhaṁ nibbānaṁ pakkhandatīti—329.8gotrabhu.
330.1Uppādā vuṭṭhātīti—330.2gotrabhu.330.3Pavattā vuṭṭhātīti—330.4gotrabhu.330.5Nimittā vuṭṭhātīti—330.6gotrabhu.330.7Āyūhanā vuṭṭhātīti—330.8gotrabhu.330.9Paṭisandhiyā vuṭṭhātīti—330.10gotrabhu.330.11Gatiyā vuṭṭhātīti—330.12gotrabhu.330.13Nibbattiyā vuṭṭhātīti—330.14gotrabhu.330.15Upapattiyā vuṭṭhātīti—330.16gotrabhu.330.17Jātiyā vuṭṭhātīti—330.18gotrabhu.330.19Jarāya vuṭṭhātīti—330.20gotrabhu.330.21Byādhimhā vuṭṭhātīti—330.22gotrabhu.330.23Maraṇā vuṭṭhātīti—330.24gotrabhu.330.25Sokā vuṭṭhātīti—330.26gotrabhu.330.27Paridevā vuṭṭhātīti—330.28gotrabhu.330.29Upāyāsā vuṭṭhātīti—330.30gotrabhu.330.31Bahiddhā saṅkhāranimittā vuṭṭhātīti—330.32gotrabhu.330.33Anuppādaṁ pakkhandatīti—330.34gotrabhu.330.35Appavattaṁ pakkhandatīti—330.36gotrabhu …pe…330.37nirodhaṁ nibbānaṁ pakkhandatīti—330.38gotrabhu.
331.1PTS 1.67Uppādā vuṭṭhahitvā anuppādaṁ pakkhandatīti—331.2gotrabhu.331.3Pavattā vuṭṭhahitvā appavattaṁ pakkhandatīti—331.4gotrabhu.331.5Nimittā vuṭṭhahitvā animittaṁ pakkhandatīti—331.6gotrabhu.331.7Āyūhanā vuṭṭhahitvā anāyūhanaṁ pakkhandatīti—331.8gotrabhu.331.9Paṭisandhiyā vuṭṭhahitvā appaṭisandhiṁ pakkhandatīti—331.10gotrabhu.331.11Gatiyā vuṭṭhahitvā agatiṁ pakkhandatīti—331.12gotrabhu.331.13Nibbattiyā vuṭṭhahitvā anibbattiṁ pakkhandatīti—331.14gotrabhu.331.15Upapattiyā vuṭṭhahitvā anupapattiṁ pakkhandatīti—331.16gotrabhu.331.17Jātiyā vuṭṭhahitvā ajātiṁ pakkhandatīti—331.18gotrabhu.331.19Jarāya vuṭṭhahitvā ajaraṁ pakkhandatīti—331.20gotrabhu.331.21Byādhimhā vuṭṭhahitvā abyādhiṁ pakkhandatīti—331.22gotrabhu.331.23Maraṇā vuṭṭhahitvā amataṁ pakkhandatīti—331.24gotrabhu.331.25Sokā vuṭṭhahitvā asokaṁ pakkhandatīti—331.26gotrabhu.331.27Paridevā vuṭṭhahitvā aparidevaṁ pakkhandatīti—331.28gotrabhu.331.29Upāyāsā vuṭṭhahitvā anupāyāsaṁ pakkhandatīti—331.30gotrabhu.331.31Bahiddhā saṅkhāranimittā vuṭṭhahitvā nirodhaṁ nibbānaṁ pakkhandatīti—331.32gotrabhu.
332.1Uppādā vivaṭṭatīti—332.2gotrabhu.332.3Pavattā vivaṭṭatīti—332.4gotrabhu …pe…332.5bahiddhā saṅkhāranimittā vivaṭṭatīti—332.6gotrabhu.332.7Anuppādaṁ pakkhandatīti—332.8gotrabhu.332.9Appavattaṁ pakkhandatīti—332.10gotrabhu …pe…332.11nirodhaṁ nibbānaṁ pakkhandatīti—332.12gotrabhu.
333.1Uppādā vivaṭṭitvā anuppādaṁ pakkhandatīti—333.2gotrabhu.333.3Pavattā vivaṭṭitvā appavattaṁ pakkhandatīti—333.4gotrabhu …pe…333.5bahiddhā saṅkhāranimittā vivaṭṭitvā nirodhaṁ nibbānaṁ pakkhandatīti—333.6gotrabhu.
334.1Kati gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti?334.2Kati gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti?334.3Aṭṭha gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti.334.4Dasa gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti.
335.1PTS 1.68Katame aṭṭha gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti?335.2Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya nīvaraṇe abhibhuyyatīti—335.3gotrabhu.335.4Dutiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakkavicāre abhibhuyyatīti—335.5gotrabhu.335.6Tatiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya pītiṁ abhibhuyyatīti—335.7gotrabhu.335.8Catutthaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya sukhadukkhe abhibhuyyatīti—335.9gotrabhu.335.10Ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya rūpasaññaṁ paṭighasaññaṁ nānattasaññaṁ abhibhuyyatīti—335.11gotrabhu.335.12Viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya ākāsānañcāyatanasaññaṁ abhibhuyyatīti—335.13gotrabhu.335.14Ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya viññāṇañcāyatanasaññaṁ abhibhuyyatīti—335.15gotrabhu.335.16Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya ākiñcaññāyatanasaññaṁ abhibhuyyatīti—335.17gotrabhu.335.18Ime aṭṭha gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti.
336.1Katame dasa gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti?336.2Sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ gatiṁ nibbattiṁ upapattiṁ jātiṁ jaraṁ byādhiṁ maraṇaṁ sokaṁ paridevaṁ upāyāsaṁ bahiddhā saṅkhāranimittaṁ abhibhuyyatīti—336.3gotrabhu.336.4Sotāpattiphalasamāpattatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ abhibhuyyatīti—336.5gotrabhu.336.6Sakadāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…336.7sakadāgāmiphalasamāpattatthāya …336.8anāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …336.9anāgāmiphalasamāpattatthāya …336.10arahattamaggaṁ paṭilābhatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ gatiṁ nibbattiṁ upapattiṁ jātiṁ jaraṁ byādhiṁ maraṇaṁ sokaṁ paridevaṁ upāyāsaṁ bahiddhā saṅkhāranimittaṁ abhibhuyyatīti—336.11gotrabhu.336.12Arahattaphalasamāpattatthāya …336.13suññatavihārasamāpattatthāya …336.14animittavihārasamāpattatthāya uppādaṁ pavattaṁ nimittaṁ āyūhanaṁ paṭisandhiṁ abhibhuyyatīti—336.15gotrabhu.336.16Ime dasa gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti.
337.1Kati gotrabhū dhammā kusalā, kati akusalā, kati abyākatā?337.2Pannarasa gotrabhū dhammā kusalā, tayo gotrabhū dhammā abyākatā.337.3Natthi gotrabhū dhammā akusalāti.
338.1Sāmisañca nirāmisaṁ,338.2Paṇihitañca appaṇihitaṁ;338.3Saññuttañca visaññuttaṁ,338.4Vuṭṭhitañca avuṭṭhitaṁ.
339.1Aṭṭha samādhissa paccayā,339.2dasa ñāṇassa gocarā;339.3Aṭṭhārasa gotrabhū dhammā,339.4tiṇṇaṁ vimokkhāna paccayā.
340.1Ime aṭṭhārasākārā,340.2Paññā yassa pariccitā;340.3Kusalo vivaṭṭe vuṭṭhāne,340.4Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.
341.1Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.341.2Tena vuccati—341.3“bahiddhā vuṭṭhānavivaṭṭane paññā gotrabhuñāṇaṁ”.
341.4Gotrabhuñāṇaniddeso dasamo.
342.01.1.11. Maggañāṇaniddesa
342.1PTS 1.69Kathaṁ dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ?342.2Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.342.3Tena vuccati—342.4“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.342.5Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.342.6Tena vuccati—342.7“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
343.1Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.343.2Tena vuccati—343.3“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
344.1Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.344.2Tena vuccati—344.3“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
345.1Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.345.2Tena vuccati—345.3“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
346.1Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.346.2Tena vuccati—346.3“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
347.1Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.347.2Tena vuccati—347.3“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
348.1Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.348.2Tena vuccati—348.3“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
349.1PTS 1.70Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe…349.2avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.349.3Tena vuccati—349.4“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
350.1Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe…350.2avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.350.3Tena vuccati—350.4“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
351.1Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe…351.2avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.351.3Tena vuccati—351.4“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
352.1Ajātaṁ jhāpeti jātena,352.2jhānaṁ tena pavuccati;352.3Jhānavimokkhe kusalatā,352.4nānādiṭṭhīsu na kampati.
353.1Samādahitvā yathā ce vipassati,353.2Vipassamāno tathā ce samādahe;353.3Vipassanā ca samatho tadā ahu,353.4Samānabhāgā yuganaddhā vattare.
354.1Dukkhā saṅkhārā sukho,354.2nirodho iti dassanaṁ;354.3Dubhato vuṭṭhitā paññā,354.4phasseti amataṁ padaṁ.
355.1Vimokkhacariyaṁ jānāti,355.2Nānattekattakovido;355.3Dvinnaṁ ñāṇānaṁ kusalatā,355.4Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.
356.1Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.356.2Tena vuccati—356.3“dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṁ”.
356.4Maggañāṇaniddeso ekādasamo.
357.01.1.12. Phalañāṇaniddesa
357.1PTS 1.71Kathaṁ payogappaṭippassaddhipaññā phale ñāṇaṁ?357.2Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.357.3Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammādiṭṭhi.357.4Maggassetaṁ phalaṁ.
358.1Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā vuṭṭhāti tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.358.2Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsaṅkappo.358.3Maggassetaṁ phalaṁ.
359.1Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.359.2Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāvācā.359.3Maggassetaṁ phalaṁ.
360.1Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.360.2Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammākammanto.360.3Maggassetaṁ phalaṁ.
361.1Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.361.2Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāājīvo.361.3Maggassetaṁ phalaṁ.
362.1Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.362.2Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāvāyāmo.362.3Maggassetaṁ phalaṁ.
363.1Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.363.2Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsati.363.3Maggassetaṁ phalaṁ.
364.1PTS 1.72Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.364.2Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi.364.3Maggassetaṁ phalaṁ.
365.1Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe…365.2avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.365.3Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi.365.4Maggassetaṁ phalaṁ.
366.1Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe…366.2avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.366.3Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi.366.4Maggassetaṁ phalaṁ.
367.1Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe…367.2avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.367.3Taṁpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi.367.4Maggassetaṁ phalaṁ.367.5Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.367.6Tena vuccati—367.7“payogappaṭippassaddhipaññā phale ñāṇaṁ”.
367.8Phalañāṇaniddeso dvādasamo.
368.01.1.13. Vimuttiñāṇaniddesa
368.1PTS 1.73Kathaṁ chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṁ?368.2Sotāpattimaggena sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti.368.3Imehi pañcahi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṁ vimuttaṁ hoti suvimuttaṁ.368.4Taṁvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.368.5Tena vuccati—368.6“chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṁ”.
369.1Sakadāgāmimaggena oḷārikaṁ kāmarāgasaññojanaṁ, paṭighasaññojanaṁ, oḷāriko kāmarāgānusayo, paṭighānusayo—369.2attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti.369.3Imehi catūhi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṁ vimuttaṁ hoti suvimuttaṁ.369.4Taṁvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.369.5Tena vuccati—369.6“chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṁ”.
370.1Anāgāmimaggena anusahagataṁ kāmarāgasaññojanaṁ, paṭighasaññojanaṁ, anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo—370.2attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti.370.3Imehi catūhi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṁ vimuttaṁ hoti suvimuttaṁ.370.4Taṁvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.370.5Tena vuccati—370.6“chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṁ”.
371.1Arahattamaggena rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṁ, avijjā, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo—371.2attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti.371.3Imehi aṭṭhahi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṁ vimuttaṁ hoti suvimuttaṁ.371.4Taṁvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.371.5Tena vuccati—371.6“chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṁ”.371.7Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.371.8Tena vuccati—371.9“chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṁ”.
371.10Vimuttiñāṇaniddeso terasamo.
372.01.1.14 Paccavekkhaṇañāṇaniddesa
372.1PTS 1.74Kathaṁ tadā samudāgate dhamme passane paññā paccavekkhaṇe ñāṇaṁ?372.2Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā.372.3Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo tadā samudāgato.372.4Pariggahaṭṭhena sammāvācā tadā samudāgatā.372.5Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto tadā samudāgato.372.6Vodānaṭṭhena sammāājīvo tadā samudāgato.372.7Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo tadā samudāgato.372.8Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati tadā samudāgatā.372.9Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi tadā samudāgato.
373.1Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgo tadā samudāgato.373.2Pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgo tadā samudāgato.373.3Paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgo tadā samudāgato.373.4Pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgo tadā samudāgato.373.5Upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgo tadā samudāgato.373.6Avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgo tadā samudāgato.373.7Paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgo tadā samudāgato.
374.1Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṁ tadā samudāgataṁ.374.2Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṁ tadā samudāgataṁ.374.3Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṁ tadā samudāgataṁ.374.4Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ tadā samudāgataṁ.374.5Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṁ tadā samudāgataṁ.
375.1Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ tadā samudāgataṁ.375.2Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ tadā samudāgataṁ.375.3Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ tadā samudāgataṁ.375.4Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ tadā samudāgataṁ.375.5Dassanaṭṭhena paññindriyaṁ tadā samudāgataṁ.
376.1Ādhipateyyaṭṭhena indriyā tadā samudāgatā.376.2Akampiyaṭṭhena balā tadā samudāgatā.376.3Niyyānaṭṭhena sambojjhaṅgā tadā samudāgatā.376.4Hetuṭṭhena maggo tadā samudāgato.376.5Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā tadā samudāgatā.376.6Padahanaṭṭhena sammappadhānā tadā samudāgatā.376.7Ijjhanaṭṭhena iddhipādā tadā samudāgatā.376.8Tathaṭṭhena saccā tadā samudāgatā.376.9Avikkhepaṭṭhena samatho tadā samudāgato.376.10Anupassanaṭṭhena vipassanā tadā samudāgatā.376.11Ekarasaṭṭhena samathavipassanā tadā samudāgatā.376.12Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṁ tadā samudāgataṁ.376.13Saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi tadā samudāgatā.376.14Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi tadā samudāgatā.376.15Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi tadā samudāgatā.376.16Vimuttaṭṭhena vimokkho tadā samudāgato.376.17Paṭivedhaṭṭhena vijjā tadā samudāgatā.376.18Pariccāgaṭṭhena vimutti tadā samudāgatā.376.19Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṁ tadā samudāgataṁ.
377.1PTS 1.75Chando mūlaṭṭhena tadā samudāgato.377.2Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena tadā samudāgato.377.3Phasso samodhānaṭṭhena tadā samudāgato.377.4Vedanā samosaraṇaṭṭhena tadā samudāgatā.377.5Samādhi pamukhaṭṭhena tadā samudāgato.377.6Sati ādhipateyyaṭṭhena tadā samudāgatā.377.7Paññā taduttaraṭṭhena tadā samudāgatā.377.8Vimutti sāraṭṭhena tadā samudāgatā.377.9Amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṁ.377.10Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā.
378.1Sotāpattiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā.378.2Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo tadā samudāgato …pe…378.3paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṁ tadā samudāgataṁ.378.4Chando mūlaṭṭhena tadā samudāgato.378.5Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena tadā samudāgato.378.6Phasso samodhānaṭṭhena tadā samudāgato.378.7Vedanā samosaraṇaṭṭhena tadā samudāgatā.378.8Samādhi pamukhaṭṭhena tadā samudāgato.378.9Sati ādhipateyyaṭṭhena tadā samudāgatā.378.10Paññā taduttaraṭṭhena tadā samudāgatā.378.11Vimutti sāraṭṭhena tadā samudāgatā.378.12Amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṁ.378.13Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā.
379.1Sakadāgāmimaggakkhaṇe …pe…379.2sakadāgāmiphalakkhaṇe …pe…379.3anāgāmimaggakkhaṇe …pe…379.4anāgāmiphalakkhaṇe …pe…379.5arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā …pe…379.6samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṁ tadā samudāgataṁ.379.7Chando mūlaṭṭhena tadā samudāgato …pe…379.8amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṁ.379.9Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā.
380.1PTS 1.76Arahattaphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā …pe…380.2paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṁ tadā samudāgataṁ.380.3Chando mūlaṭṭhena tadā samudāgato …pe…380.4amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṁ.380.5Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā.380.6Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.380.7Tena vuccati—380.8“tadā samudāgate dhamme passane paññā paccavekkhaṇe ñāṇaṁ”.
380.9Paccavekkhaṇañāṇaniddeso cuddasamo.
381.01.1.15. Vatthunānattañāṇaniddesa
381.1Kathaṁ ajjhattavavatthāne paññā vatthunānatte ñāṇaṁ?381.2Kathaṁ ajjhattadhamme vavattheti?381.3Cakkhuṁ ajjhattaṁ vavattheti, sotaṁ ajjhattaṁ vavattheti, ghānaṁ ajjhattaṁ vavattheti, jivhaṁ ajjhattaṁ vavattheti, kāyaṁ ajjhattaṁ vavattheti, manaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
382.1PTS 1.77Kathaṁ cakkhuṁ ajjhattaṁ vavattheti?382.2Cakkhu avijjāsambhūtanti vavattheti, cakkhu taṇhāsambhūtanti vavattheti, cakkhu kammasambhūtanti vavattheti, cakkhu āhārasambhūtanti vavattheti, cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti, cakkhu uppannanti vavattheti, cakkhu samudāgatanti vavattheti.382.3Cakkhu ahutvā sambhūtaṁ, hutvā na bhavissatīti vavattheti.382.4Cakkhuṁ antavantato vavattheti, cakkhu addhuvaṁ asassataṁ vipariṇāmadhammanti vavattheti, cakkhu aniccaṁ saṅkhataṁ paṭiccasamuppannaṁ khayadhammaṁ vayadhammaṁ virāgadhammaṁ nirodhadhammanti vavattheti.382.5Cakkhuṁ aniccato vavattheti, no niccato;382.6dukkhato vavattheti, no sukhato;382.7anattato vavattheti, no attato;382.8nibbindati, no nandati;382.9virajjati, no rajjati;382.10nirodheti, no samudeti;382.11paṭinissajjati, no ādiyati.382.12Aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṁ pajahati, nibbindanto nandiṁ pajahati, virajjanto rāgaṁ pajahati, nirodhento samudayaṁ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.382.13Evaṁ cakkhuṁ ajjhattaṁ vavattheti.
383.1Kathaṁ sotaṁ ajjhattaṁ vavattheti?383.2Sotaṁ avijjāsambhūtanti vavattheti …pe…383.3evaṁ sotaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
384.1Kathaṁ ghānaṁ ajjhattaṁ vavattheti?384.2Ghānaṁ avijjāsambhūtanti vavattheti …pe…384.3evaṁ ghānaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
385.1Kathaṁ jivhaṁ ajjhattaṁ vavattheti?385.2Jivhā avijjāsambhūtāti vavattheti, jivhā taṇhāsambhūtāti vavattheti, jivhā kammasambhūtāti vavattheti, jivhā āhārasambhūtāti vavattheti, jivhā catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti, jivhā uppannāti vavattheti, jivhā samudāgatāti vavattheti.385.3Jivhā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissatīti vavattheti.385.4Jivhaṁ antavantato vavattheti, jivhā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti, jivhā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti.385.5Jivhaṁ aniccato vavattheti, no niccato …pe…385.6paṭinissajjati, no ādiyati.385.7Aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati …pe…385.8paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.385.9Evaṁ jivhaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
386.1Kathaṁ kāyaṁ ajjhattaṁ vavattheti?386.2Kāyo avijjāsambhūtoti vavattheti, kāyo taṇhāsambhūtoti vavattheti, kāyo kammasambhūtoti vavattheti, kāyo āhārasambhūtoti vavattheti, kāyo catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti, kāyo uppannoti vavattheti, kāyo samudāgatoti vavattheti.386.3Kāyo ahutvā sambhūto, hutvā na bhavissatīti vavattheti.386.4Kāyaṁ antavantato vavattheti, kāyo addhuvo asassato vipariṇāmadhammoti vavattheti, kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammoti vavattheti.386.5Kāyaṁ aniccato vavattheti, no niccato;386.6dukkhato vavattheti, no sukhato …pe…386.7paṭinissajjati, no ādiyati.386.8Aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ pajahati …pe…386.9paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.386.10Evaṁ kāyaṁ ajjhattaṁ vavattheti.
387.1Kathaṁ manaṁ ajjhattaṁ vavattheti?387.2Mano avijjāsambhūtoti vavattheti, mano taṇhāsambhūtoti vavattheti, mano kammasambhūtoti vavattheti, mano āhārasambhūtoti vavattheti, mano uppannoti vavattheti, mano samudāgatoti vavattheti.387.3Mano ahutvā sambhūto, hutvā na bhavissatīti vavattheti.387.4Manaṁ antavantato vavattheti, mano addhuvo asassato vipariṇāmadhammoti vavattheti, mano anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammoti vavattheti.387.5Manaṁ aniccato vavattheti, no niccato;387.6dukkhato vavattheti, no sukhato;387.7anattato vavattheti, no attato;387.8nibbindati, no nandati;387.9virajjati, no rajjati;387.10nirodheti, no samudeti;387.11paṭinissajjati, no ādiyati.387.12Aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṁ pajahati, nibbindanto nandiṁ pajahati, virajjanto rāgaṁ pajahati, nirodhento samudayaṁ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.387.13Evaṁ manaṁ ajjhattaṁ vavattheti.387.14Evaṁ ajjhattadhamme vavattheti.387.15Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.387.16Tena vuccati—387.17“ajjhattavavatthāne paññā vatthunānatte ñāṇaṁ”.
387.18Vatthunānattañāṇaniddeso pannarasamo.
388.01.1.16. Gocaranānattañāṇaniddesa
388.1Kathaṁ bahiddhā vavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṁ?388.2Kathaṁ bahiddhā dhamme vavattheti?388.3Rūpe bahiddhā vavattheti, sadde bahiddhā vavattheti, gandhe bahiddhā vavattheti, rase bahiddhā vavattheti, phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti, dhamme bahiddhā vavattheti.
389.1PTS 1.78Kathaṁ rūpe bahiddhā vavattheti?389.2Rūpā avijjāsambhūtāti vavattheti rūpā taṇhāsambhūtāti vavattheti, rūpā kammasambhūtāti vavattheti, rūpā āhārasambhūtāti vavattheti, rūpā catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti, rūpā uppannāti vavattheti, rūpā samudāgatāti vavattheti.389.3Rūpā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissantīti vavattheti.389.4Rūpe antavantato vavattheti, rūpā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti.389.5Rūpā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti.389.6Rūpe aniccato vavattheti, no niccato;389.7dukkhato vavattheti, no sukhato;389.8anattato vavattheti, no attato;389.9nibbindati, no nandati;389.10virajjati, no rajjati;389.11nirodheti, no samudeti;389.12paṭinissajjati, no ādiyati.389.13Aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṁ pajahati, nibbindanto nandiṁ pajahati, virajjanto rāgaṁ pajahati, nirodhento samudayaṁ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.389.14Evaṁ rūpe bahiddhā vavattheti.
390.1Kathaṁ sadde bahiddhā vavattheti?390.2Saddā (…) catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāyāti vavattheti, saddā uppannāti vavattheti, saddā samudāgatāti vavattheti.390.3Saddā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissantīti vavattheti.390.4Sadde antavantato vavattheti, saddā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti, saddā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti.390.5Sadde aniccato vavattheti, no niccato …pe…390.6evaṁ sadde bahiddhā vavattheti.
391.1Kathaṁ gandhe bahiddhā vavattheti?391.2Gandhā avijjāsambhūtāti vavattheti, gandhā taṇhāsambhūtāti vavattheti …pe…391.3evaṁ gandhe bahiddhā vavattheti.391.4Kathaṁ rase bahiddhā vavattheti?391.5Rasā avijjāsambhūtāti vavattheti, rasā taṇhāsambhūtāti vavattheti …pe…391.6evaṁ rase bahiddhā vavattheti.
392.1Kathaṁ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti?392.2Phoṭṭhabbā avijjāsambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā taṇhāsambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā kammasambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā āhārasambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā uppannāti vavattheti.392.3Phoṭṭhabbā samudāgatāti vavattheti …pe…392.4evaṁ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti.
393.1Kathaṁ dhamme bahiddhā vavattheti?393.2Dhammā avijjāsambhūtāti vavattheti, dhammā taṇhāsambhūtāti vavattheti, dhammā kammasambhūtāti vavattheti, dhammā āhārasambhūtāti vavattheti, dhammā uppannāti vavattheti, dhammā samudāgatāti vavattheti.393.3Dhammā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissantīti vavattheti.393.4Dhamme antavantato vavattheti, dhammā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti, dhammā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti.393.5Dhamme aniccato vavattheti, no niccato;393.6dukkhato vavattheti, no sukhato;393.7anattato vavattheti, no attato;393.8nibbindati, no nandati;393.9virajjati, no rajjati;393.10nirodheti, no samudeti;393.11paṭinissajjati, no ādiyati …pe…393.12aniccato vavatthento niccasaññaṁ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṁ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṁ pajahati, nibbindanto nandiṁ pajahati, virajjanto rāgaṁ pajahati, nirodhento samudayaṁ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṁ pajahati.393.13Evaṁ dhamme bahiddhā vavattheti.393.14Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.393.15Tena vuccati—393.16“bahiddhā vavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṁ”.
393.17Gocaranānattañāṇaniddeso soḷasamo.
394.01.1.17. Cariyānānattañāṇaniddesa
394.1PTS 1.79Kathaṁ cariyāvavatthāne paññā cariyānānatte ñāṇaṁ?394.2<b>Cariyā</b>ti tisso cariyāyo—394.3viññāṇacariyā, aññāṇacariyā, ñāṇacariyā.
395.1Katamā viññāṇacariyā?395.2Dassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā rūpesu, dassanaṭṭho cakkhuviññāṇaṁ viññāṇacariyā rūpesu, diṭṭhattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā rūpesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā rūpesu.
396.1Savanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā saddesu, savanattho sotaviññāṇaṁ viññāṇacariyā saddesu, sutattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā saddesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā saddesu.
397.1Ghāyanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā gandhesu, ghāyanaṭṭho ghānaviññāṇaṁ viññāṇacariyā gandhesu, ghāyitattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā gandhesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā gandhesu.
398.1Sāyanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā rasesu, sāyanaṭṭho jivhāviññāṇaṁ viññāṇacariyā rasesu, sāyitattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā rasesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā rasesu.
399.1Phusanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu, phusanaṭṭho kāyaviññāṇaṁ viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu, phuṭṭhattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu.
400.1Vijānanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā dhammesu, vijānanaṭṭho manoviññāṇaṁ viññāṇacariyā dhammesu.400.2(…)
401.1PTS 1.80<b>Viññāṇacariyā</b>ti kenaṭṭhena viññāṇacariyā?401.2Nīrāgā caratīti—401.3viññāṇacariyā.401.4Niddosā caratīti—401.5viññāṇacariyā.401.6Nimmohā caratīti—401.7viññāṇacariyā.401.8Nimmānā caratīti—401.9viññāṇacariyā.401.10Niddiṭṭhi caratīti—401.11viññāṇacariyā niuddhaccā caratīti—401.12viññāṇacariyā.401.13Nibbicikicchā caratīti—401.14viññāṇacariyā.401.15Nānusayā caratīti—401.16viññāṇacariyā.401.17Rāgavippayuttā caratīti—401.18viññāṇacariyā.401.19Dosavippayuttā caratīti—401.20viññāṇacariyā.401.21Mohavippayuttā caratīti—401.22viññāṇacariyā.401.23Mānavippayuttā caratīti—401.24viññāṇacariyā.401.25Diṭṭhivippayuttā caratīti—401.26viññāṇacariyā.401.27Uddhaccavippayuttā caratīti—401.28viññāṇacariyā.401.29Vicikicchāvippayuttā caratīti—401.30viññāṇacariyā.401.31Anusayavippayuttā caratīti—401.32viññāṇacariyā.401.33Kusalehi kammehi sampayuttā caratīti—401.34viññāṇacariyā.401.35Akusalehi kammehi vippayuttā caratīti—401.36viññāṇacariyā.401.37Sāvajjehi kammehi vippayuttā caratīti—401.38viññāṇacariyā.401.39Anavajjehi kammehi sampayuttā caratīti—401.40viññāṇacariyā.401.41Kaṇhehi kammehi vippayuttā caratīti—401.42viññāṇacariyā.401.43Sukkehi kammehi sampayuttā caratīti—401.44viññāṇacariyā.401.45Sukhudrayehi kammehi sampayuttā caratīti—401.46viññāṇacariyā.401.47Dukkhudrayehi kammehi vippayuttā caratīti—401.48viññāṇacariyā.401.49Sukhavipākehi kammehi sampayuttā caratīti—401.50viññāṇacariyā.401.51Dukkhavipākehi kammehi vippayuttā caratīti—401.52viññāṇacariyā.401.53Viññāte caratīti—401.54viññāṇacariyā.401.55Viññāṇassa evarūpā cariyā hotīti—401.56viññāṇacariyā.401.57Pakatiparisuddhamidaṁ cittaṁ nikkilesaṭṭhenāti—401.58viññāṇacariyā.401.59Ayaṁ viññāṇacariyā.
402.1PTS 1.81Katamā aññāṇacariyā?402.2Manāpiyesu rūpesu rāgassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.3rāgassa javanā aññāṇacariyā.402.4Amanāpiyesu rūpesu dosassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.5dosassa javanā aññāṇacariyā.402.6Tadubhayena asamapekkhanasmiṁ vatthusmiṁ mohassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.7mohassa javanā aññāṇacariyā.402.8Vinibandhassa mānassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.9mānassa javanā aññāṇacariyā.402.10Parāmaṭṭhāya diṭṭhiyā javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.11diṭṭhiyā javanā aññāṇacariyā.402.12Vikkhepagatassa uddhaccassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.13uddhaccassa javanā aññāṇacariyā.402.14Aniṭṭhaṅgatāya vicikicchāya javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.15vicikicchāya javanā aññāṇacariyā.402.16Thāmagatassa anusayassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;402.17anusayassa javanā aññāṇacariyā.
403.1Manāpiyesu saddesu …pe…403.2manāpiyesu gandhesu …pe…403.3manāpiyesu rasesu …pe…403.4manāpiyesu phoṭṭhabbesu …pe…403.5manāpiyesu dhammesu rāgassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.6rāgassa javanā aññāṇacariyā.403.7Amanāpiyesu dhammesu dosassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.8dosassa javanā aññāṇacariyā.403.9Tadubhayena asamapekkhanasmiṁ vatthusmiṁ mohassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.10mohassa javanā aññāṇacariyā.403.11Vinibandhassa mānassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.12mānassa javanā aññāṇacariyā.403.13Parāmaṭṭhāya diṭṭhiyā javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.14diṭṭhiyā javanā aññāṇacariyā.403.15Vikkhepagatassa uddhaccassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.16uddhaccassa javanā aññāṇacariyā;403.17aniṭṭhaṅgatāya vicikicchāya javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.18vicikicchāya javanā aññāṇacariyā.403.19Thāmagatassa anusayassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;403.20anusayassa javanā aññāṇacariyā.
404.1PTS 1.82<b>Aññāṇacariyā</b>ti kenaṭṭhena aññāṇacariyā?404.2Sarāgā caratīti—404.3aññāṇacariyā.404.4Sadosā caratīti—404.5aññāṇacariyā.404.6Samohā caratīti—404.7aññāṇacariyā.404.8Samānā caratīti—404.9aññāṇacariyā.404.10Sadiṭṭhi caratīti—404.11aññāṇacariyā.404.12Sauddhaccā caratīti—404.13aññāṇacariyā.404.14Savicikicchā caratīti—404.15aññāṇacariyā.404.16Sānusayā caratīti—404.17aññāṇacariyā.404.18Rāgasampayuttā caratīti—404.19aññāṇacariyā.404.20Dosasampayuttā caratīti—404.21aññāṇacariyā.404.22Mohasampayuttā caratīti—404.23aññāṇacariyā.404.24Mānasampayuttā caratīti—404.25aññāṇacariyā.404.26Diṭṭhisampayuttā caratīti—404.27aññāṇacariyā.404.28Uddhaccasampayuttā caratīti—404.29aññāṇacariyā.404.30Vicikicchāsampayuttā caratīti—404.31aññāṇacariyā.404.32Anusayasampayuttā caratīti—404.33aññāṇacariyā.404.34Kusalehi kammehi vippayuttā caratīti—404.35aññāṇacariyā.404.36Akusalehi kammehi sampayuttā caratīti—404.37aññāṇacariyā.404.38Sāvajjehi kammehi sampayuttā caratīti—404.39aññāṇacariyā.404.40Anavajjehi kammehi vippayuttā caratīti—404.41aññāṇacariyā.404.42Kaṇhehi kammehi sampayuttā caratīti—404.43aññāṇacariyā.404.44Sukkehi kammehi vippayuttā caratīti—404.45aññāṇacariyā.404.46Sukhudrayehi kammehi vippayuttā caratīti—404.47aññāṇacariyā.404.48Dukkhudrayehi kammehi sampayuttā caratīti—404.49aññāṇacariyā.404.50Sukhavipākehi kammehi vippayuttā caratīti—404.51aññāṇacariyā.404.52Dukkhavipākehi kammehi sampayuttā caratīti—404.53aññāṇacariyā.404.54Aññāte caratīti—404.55aññāṇacariyā.404.56Aññāṇassa evarūpā cariyā hotīti—404.57aññāṇacariyā.404.58Ayaṁ aññāṇacariyā.
405.1Katamā ñāṇacariyā?405.2Aniccānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;405.3aniccānupassanā ñāṇacariyā.405.4Dukkhānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;405.5dukkhānupassanā ñāṇacariyā.405.6Anattānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;405.7anattānupassanā ñāṇacariyā.405.8Nibbidānupassanatthāya …pe…405.9virāgānupassanatthāya …405.10nirodhānupassanatthāya …405.11paṭinissaggānupassanatthāya …405.12khayānupassanatthāya …405.13vayānupassanatthāya …405.14vipariṇāmānupassanatthāya …405.15animittānupassanatthāya …405.16appaṇihitānupassanatthāya …405.17suññatānupassanatthāya …405.18adhipaññādhammānupassanatthāya …405.19yathābhūtañāṇadassanatthāya …405.20ādīnavānupassanatthāya …405.21paṭisaṅkhānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā;405.22paṭisaṅkhānupassanā ñāṇacariyā.405.23Vivaṭṭanānupassanā ñāṇacariyā.405.24Sotāpattimaggo ñāṇacariyā.405.25Sotāpattiphalasamāpatti ñāṇacariyā.405.26Sakadāgāmimaggo ñāṇacariyā.405.27Sakadāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā.405.28Anāgāmimaggo ñāṇacariyā.405.29Anāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā.405.30Arahattamaggo ñāṇacariyā.405.31Arahattaphalasamāpatti ñāṇacariyā.
406.1PTS 1.83<b>Ñāṇacariyā</b>ti kenaṭṭhena ñāṇacariyā?406.2Nīrāgā caratīti—406.3ñāṇacariyā.406.4Niddosā caratīti—406.5ñāṇacariyā …pe…406.6nānusayā caratīti—406.7ñāṇacariyā.406.8Rāgavippayuttā caratīti—406.9ñāṇacariyā.406.10Dosavippayuttā caratīti—406.11ñāṇacariyā.406.12Mohavippayuttā caratīti—406.13ñāṇacariyā.406.14Mānavippayuttā …pe…406.15diṭṭhivippayuttā …406.16uddhaccavippayuttā …406.17vicikicchāvippayuttā …406.18anusayavippayuttā …406.19kusalehi kammehi sampayuttā …406.20akusalehi kammehi vippayuttā …406.21sāvajjehi kammehi vippayuttā …406.22anavajjehi kammehi sampayuttā …406.23kaṇhehi kammehi vippayuttā …406.24sukkehi kammehi sampayuttā …406.25sukhudrayehi kammehi sampayuttā …406.26dukkhudrayehi kammehi vippayuttā …406.27sukhavipākehi kammehi sampayuttā caratīti—406.28ñāṇacariyā.406.29Dukkhavipākehi kammehi vippayuttā caratīti—406.30ñāṇacariyā.406.31Ñāte caratīti—406.32ñāṇacariyā.406.33Ñāṇassa evarūpā cariyā hotīti—406.34ñāṇacariyā.406.35Ayaṁ ñāṇacariyā.406.36Aññā viññāṇacariyā, aññā aññāṇacariyā, aññā ñāṇacariyāti.406.37Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.406.38Tena vuccati—406.39“cariyāvavatthāne paññā cariyānānatte ñāṇaṁ”.
406.40Cariyānānattañāṇaniddeso sattarasamo.
407.01.1.18. Bhūminānattañāṇaniddesa
407.1Kathaṁ catudhammavavatthāne paññā bhūminānatte ñāṇaṁ?407.2Catasso bhūmiyo—407.3kāmāvacarā bhūmi, rūpāvacarā bhūmi, arūpāvacarā bhūmi, apariyāpannā bhūmi.407.4Katamā kāmāvacarā bhūmi?407.5Heṭṭhato avīcinirayaṁ pariyantaṁ karitvā uparito paranimmitavasavattī deve antokaritvā yaṁ etasmiṁ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātuāyatanā rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—407.6ayaṁ kāmāvacarā bhūmi.
408.1PTS 1.84Katamā rūpāvacarā bhūmi?408.2Heṭṭhato brahmalokaṁ pariyantaṁ karitvā uparito akaniṭṭhe deve antokaritvā yaṁ etasmiṁ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā—408.3ayaṁ rūpāvacarā bhūmi.
409.1Katamā arūpāvacarā bhūmi?409.2Heṭṭhato ākāsānañcāyatanūpage deve pariyantaṁ karitvā uparito nevasaññānāsaññāyatanūpage deve antokaritvā yaṁ etasmiṁ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā—409.3ayaṁ arūpāvacarā bhūmi.
410.1Katamā apariyāpannā bhūmi?410.2Apariyāpannā maggā ca maggaphalāni ca asaṅkhatā ca dhātu—410.3ayaṁ apariyāpannā bhūmi.410.4Imā catasso bhūmiyo.
411.1Aparāpi catasso bhūmiyo cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, cattāri jhānāni, catasso appamaññāyo, catasso arūpasamāpattiyo, catasso paṭisambhidā, catasso paṭipadā, cattāri ārammaṇāni, cattāro ariyavaṁsā, cattāri saṅgahavatthūni, cattāri cakkāni, cattāri dhammapadāni—411.2imā catasso bhūmiyo.411.3Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.411.4Tena vuccati—411.5“catudhammavavatthāne paññā bhūminānatte ñāṇaṁ”.
411.6Bhūminānattañāṇaniddeso aṭṭhārasamo.
412.01.1.19. Dhammanānattañāṇaniddesa
412.1Kathaṁ navadhammavavatthāne paññā dhammanānatte ñāṇaṁ?412.2Kathaṁ dhamme vavattheti?412.3Kāmāvacare dhamme kusalato vavattheti, akusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.412.4Rūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.412.5Arūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.412.6Apariyāpanne dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.
413.1PTS 1.85Kathaṁ kāmāvacare dhamme kusalato vavattheti, akusalato vavattheti, abyākatato vavattheti?413.2Dasa kusalakammapathe kusalato vavattheti, dasa akusalakammapathe akusalato vavattheti, rūpañca vipākañca kiriyañca abyākatato vavattheti—413.3evaṁ kāmāvacare dhamme kusalato vavattheti, akusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.
414.1Kathaṁ rūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti?414.2Idhaṭṭhassa cattāri jhānāni kusalato vavattheti, tatrūpapannassa cattāri jhānāni abyākatato vavattheti—414.3evaṁ rūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.
415.1Kathaṁ arūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti?415.2Idhaṭṭhassa catasso arūpāvacarasamāpattiyo kusalato vavattheti, tatrūpapannassa catasso arūpāvacarasamāpattiyo abyākatato vavattheti—415.3evaṁ arūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.
416.1Kathaṁ apariyāpanne dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti?416.2Cattāro ariyamagge kusalato vavattheti, cattāri ca sāmaññaphalāni nibbānañca abyākatato vavattheti—416.3evaṁ apariyāpanne dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.416.4Evaṁ dhamme vavattheti.
417.1Nava pāmojjamūlakā dhammā.417.2Aniccato manasikaroto pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.417.3Samāhite citte yathābhūtaṁ pajānāti passati.417.4Yathābhūtaṁ jānaṁ passaṁ nibbindati, nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati.417.5Dukkhato manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…417.6anattato manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…
418.1PTS 1.86Rūpaṁ aniccato manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…418.2rūpaṁ dukkhato manasikaroto …pe…418.3vedanaṁ …418.4saññaṁ …418.5saṅkhāre …418.6viññāṇaṁ …418.7cakkhuṁ …pe…418.8jarāmaraṇaṁ aniccato manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…418.9jarāmaraṇaṁ dukkhato manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…418.10jarāmaraṇaṁ anattato manasikaroto pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.418.11Samāhite citte yathābhūtaṁ pajānāti passati.418.12Yathābhūtaṁ jānaṁ passaṁ nibbindati, nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati.418.13Ime nava pāmojjamūlakā dhammā.
419.1Nava yoniso manasikāramūlakā dhammā.419.2Aniccato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.419.3Samāhitena cittena “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.419.4Dukkhato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.419.5Samāhitena cittena “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.419.6Anattato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe….
420.1PTS 1.87Rūpaṁ aniccato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…420.2rūpaṁ dukkhato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…420.3rūpaṁ anattato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…420.4vedanaṁ …420.5saññaṁ …420.6saṅkhāre …420.7viññāṇaṁ …420.8cakkhuṁ …pe…420.9jarāmaraṇaṁ aniccato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…420.10jarāmaraṇaṁ dukkhato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati …pe…420.11jarāmaraṇaṁ anattato yoniso manasikaroto pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati.420.12Samāhitena cittena “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.420.13Ime nava yoniso manasikāramūlakā dhammā.
421.1Nava nānattā—421.2dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ, phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattaṁ, vedanānānattaṁ paṭicca uppajjati saññānānattaṁ, saññānānattaṁ paṭicca uppajjati saṅkappanānattaṁ, saṅkappanānattaṁ paṭicca uppajjati chandanānattaṁ, chandanānattaṁ paṭicca uppajjati pariḷāhanānattaṁ, pariḷāhanānattaṁ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṁ, pariyesanānānattaṁ paṭicca uppajjati lābhanānattaṁ—421.3ime nava nānattā.421.4Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.421.5Tena vuccati—421.6“navadhammavavatthāne paññā dhammanānatte ñāṇaṁ”.
421.7Dhammanānattañāṇaniddeso ekūnavīsatimo.
422.01.1.20–24 Ñāṇapañcakaniddesa
422.1Kathaṁ abhiññāpaññā ñātaṭṭhe ñāṇaṁ, pariññāpaññā tīraṇaṭṭhe ñāṇaṁ, pahāne paññā pariccāgaṭṭhe ñāṇaṁ, bhāvanā paññā ekarasaṭṭhe ñāṇaṁ, sacchikiriyāpaññā phassanaṭṭhe ñāṇaṁ?422.2Ye ye dhammā abhiññātā honti, te te dhammā ñātā honti.422.3Ye ye dhammā pariññātā honti, te te dhammā tīritā honti.422.4Ye ye dhammā pahīnā honti, te te dhammā pariccattā honti.422.5Ye ye dhammā bhāvitā honti, te te dhammā ekarasā honti.422.6Ye ye dhammā sacchikatā honti, te te dhammā phassitā honti.422.7Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.422.8Tena vuccati—422.9“abhiññā paññā ñātaṭṭhe ñāṇaṁ, pariññā paññā tīraṇaṭṭhe ñāṇaṁ, pahāne paññā pariccāgaṭṭhe ñāṇaṁ, bhāvanā paññā ekarasaṭṭhe ñāṇaṁ, sacchikiriyā paññā phassanaṭṭhe ñāṇaṁ”.
422.10Ñāṇapañcakaniddeso catuvīsatimo.
423.01.1.25–28 Paṭisambhidāñāṇaniddesa
423.1PTS 1.88Kathaṁ atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ?423.2Saddhindriyaṁ dhammo, vīriyindriyaṁ dhammo, satindriyaṁ dhammo, samādhindriyaṁ dhammo, paññindriyaṁ dhammo.423.3Añño saddhindriyaṁ dhammo, añño vīriyindriyaṁ dhammo, añño satindriyaṁ dhammo, añño samādhindriyaṁ dhammo, añño paññindriyaṁ dhammo.423.4Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti.423.5Tena vuccati—423.6“dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
424.1Adhimokkhaṭṭho attho, paggahaṭṭho attho, upaṭṭhānaṭṭho attho, avikkhepaṭṭho attho, dassanaṭṭho attho.424.2Añño adhimokkhaṭṭho attho, añño paggahaṭṭho attho, añño upaṭṭhānaṭṭho attho, añño avikkhepaṭṭho attho, añño dassanaṭṭho attho.424.3Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti.424.4Tena vuccati “atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
425.1Pañca dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.425.2Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo.425.3Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti.425.4Tena vuccati—425.5“niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ”.
426.1Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni.426.2Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni.426.3Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti.426.4Tena vuccati—426.5“paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
427.1PTS 1.89Saddhābalaṁ dhammo, vīriyabalaṁ dhammo, satibalaṁ dhammo, samādhibalaṁ dhammo, paññābalaṁ dhammo.427.2Añño saddhābalaṁ dhammo, añño vīriyabalaṁ dhammo, añño satibalaṁ dhammo, añño samādhibalaṁ dhammo, añño paññābalaṁ dhammo.427.3Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti.427.4Tena vuccati—427.5“dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
428.1Assaddhiye akampiyaṭṭho attho.428.2Kosajje akampiyaṭṭho attho.428.3Pamāde akampiyaṭṭho attho.428.4Uddhacce akampiyaṭṭho attho.428.5Avijjāya akampiyaṭṭho attho.428.6Añño assaddhiye akampiyaṭṭho attho, añño kosajje akampiyaṭṭho attho, añño pamāde akampiyaṭṭho attho, añño uddhacce akampiyaṭṭho attho, añño avijjāya akampiyaṭṭho attho.428.7Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti.428.8Tena vuccati—428.9“atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
429.1Pañca dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.429.2Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo.429.3Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti.429.4Tena vuccati—429.5“niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ”.
430.1Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni.430.2Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni.430.3Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti.430.4Tena vuccati—430.5“paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
431.1Satisambojjhaṅgo dhammo, dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo, vīriyasambojjhaṅgo dhammo, pītisambojjhaṅgo dhammo, passaddhisambojjhaṅgo dhammo, samādhisambojjhaṅgo dhammo, upekkhāsambojjhaṅgo dhammo.431.2Añño satisambojjhaṅgo dhammo, añño dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo, añño vīriyasambojjhaṅgo dhammo, añño pītisambojjhaṅgo dhammo, añño passaddhisambojjhaṅgo dhammo, añño samādhisambojjhaṅgo dhammo, añño upekkhāsambojjhaṅgo dhammo.431.3Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti.431.4Tena vuccati—431.5“dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
432.1PTS 1.90Upaṭṭhānaṭṭho attho, pavicayaṭṭho attho, paggahaṭṭho attho, pharaṇaṭṭho attho, upasamaṭṭho attho, avikkhepaṭṭho attho, paṭisaṅkhānaṭṭho attho.432.2Añño upaṭṭhānaṭṭho attho, añño pavicayaṭṭho attho, añño paggahaṭṭho attho, añño pharaṇaṭṭho attho, añño upasamaṭṭho attho, añño avikkhepaṭṭho attho, añño paṭisaṅkhānaṭṭho attho.432.3Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti.432.4Tena vuccati—432.5“atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
433.1Satta dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, satta atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.433.2Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo.433.3Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti.433.4Tena vuccati—433.5“niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ”.
434.1Sattasu dhammesu ñāṇāni, sattasu atthesu ñāṇāni, cuddasasu niruttīsu ñāṇāni.434.2Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni.434.3Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti.434.4Tena vuccati—434.5“paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
435.1Sammādiṭṭhi dhammo, sammāsaṅkappo dhammo, sammāvācā dhammo, sammākammanto dhammo, sammāājīvo dhammo, sammāvāyāmo dhammo, sammāsati dhammo, sammāsamādhi dhammo.435.2Añño sammādiṭṭhi dhammo, añño sammāsaṅkappo dhammo, añño sammāvācā dhammo, añño sammākammanto dhammo, añño sammāājīvo dhammo, añño sammāvāyāmo dhammo, añño sammāsati dhammo, añño sammāsamādhi dhammo.435.3Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti.435.4Tena vuccati—435.5“dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
436.1PTS 1.91Dassanaṭṭho attho, abhiniropanaṭṭho attho, pariggahaṭṭho attho, samuṭṭhānaṭṭho attho, vodānaṭṭho attho, paggahaṭṭho attho, upaṭṭhānaṭṭho attho, avikkhepaṭṭho attho.436.2Añño dassanaṭṭho attho, añño abhiniropanaṭṭho attho, añño pariggahaṭṭho attho, añño samuṭṭhānaṭṭho attho, añño vodānaṭṭho attho, añño paggahaṭṭho attho, añño upaṭṭhānaṭṭho attho, añño avikkhepaṭṭho attho.436.3Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti.436.4Tena vuccati—436.5“atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
437.1Aṭṭha dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, aṭṭha atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.437.2Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo.437.3Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti.437.4Tena vuccati—437.5“niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ”.
438.1Aṭṭhasu dhammesu ñāṇāni, aṭṭhasu atthesu ñāṇāni soḷasasu niruttīsu ñāṇāni.438.2Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni.438.3Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti.438.4Tena vuccati—438.5“paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ”.438.6Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.438.7Tena vuccati—438.8“atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ.438.9Dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ.438.10Niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ.438.11Paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
438.12Paṭisambhidāñāṇaniddeso aṭṭhavīsatimo.
439.01.1.29–31 Ñāṇattayaniddesa
439.1Kathaṁ vihāranānatte paññā vihāraṭṭhe ñāṇaṁ, samāpattinānatte paññā samāpattaṭṭhe ñāṇaṁ, vihārasamāpattinānatte paññā vihārasamāpattaṭṭhe ñāṇaṁ?439.2Nimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—439.3animitto vihāro. paṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—439.4appaṇihito vihāro.439.5Abhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—439.6suññato vihāro.
440.1PTS 1.92Nimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ animittaṁ āvajjitvā samāpajjati—440.2animittā samāpatti. paṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ appaṇihitaṁ āvajjitvā samāpajjati—440.3appaṇihitā samāpatti.440.4Abhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ suññataṁ āvajjitvā samāpajjati—440.5suññatā samāpatti.
441.1Nimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ animittaṁ āvajjitvā samāpajjati—441.2animittavihārasamāpatti. paṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ appaṇihitaṁ āvajjitvā samāpajjati—441.3appaṇihitavihārasamāpatti.441.4Abhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ suññataṁ āvajjitvā samāpajjati—441.5suññatavihārasamāpatti.
442.1Rūpanimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—442.2animitto vihāro.442.3Rūpapaṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—442.4appaṇihito vihāro.442.5Rūpābhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—442.6suññato vihāro.
443.1Rūpanimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ animittaṁ āvajjitvā samāpajjati—443.2animittā samāpatti.443.3Rūpapaṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ appaṇihitaṁ āvajjitvā samāpajjati—443.4appaṇihitā samāpatti.443.5Rūpābhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ suññataṁ āvajjitvā samāpajjati—443.6suññatā samāpatti.
444.1PTS 1.93Rūpanimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ animittaṁ āvajjitvā samāpajjati—444.2animittavihārasamāpatti.444.3Rūpapaṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ appaṇihitaṁ āvajjitvā samāpajjati—444.4appaṇihitavihārasamāpatti.444.5Rūpābhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ suññataṁ āvajjitvā samāpajjati—444.6suññatavihārasamāpatti.
445.1Vedanānimittaṁ …pe…445.2saññānimittaṁ …445.3saṅkhāranimittaṁ …445.4viññāṇanimittaṁ …445.5cakkhunimittaṁ …pe…445.6jarāmaraṇanimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—445.7animitto vihāro.445.8Jarāmaraṇapaṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—445.9appaṇihito vihāro.445.10Jarāmaraṇābhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati—445.11suññato vihāro.
446.1Jarāmaraṇanimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ animittaṁ āvajjitvā samāpajjati—446.2animittā samāpatti.446.3Jarāmaraṇapaṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ appaṇihitaṁ āvajjitvā samāpajjati—446.4appaṇihitā samāpatti.446.5Jarāmaraṇābhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ suññataṁ āvajjitvā samāpajjati—446.6suññatā samāpatti.
447.1PTS 1.94Jarāmaraṇanimittaṁ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ animittaṁ āvajjitvā samāpajjati—447.2animittavihārasamāpatti.447.3Jarāmaraṇapaṇidhiṁ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ appaṇihitaṁ āvajjitvā samāpajjati—447.4appaṇihitavihārasamāpatti.447.5Jarāmaraṇābhinivesaṁ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṁ passati, pavattaṁ ajjhupekkhitvā nirodhaṁ nibbānaṁ suññataṁ āvajjitvā samāpajjati—447.6suññatavihārasamāpatti.447.7Añño animitto vihāro, añño appaṇihito vihāro, añño suññato vihāro.447.8Aññā animittā samāpatti, aññā appaṇihitā samāpatti, aññā suññatā samāpatti.447.9Aññā animittā vihārasamāpatti, aññā appaṇihitā vihārasamāpatti, aññā suññatā vihārasamāpatti.447.10Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.447.11Tena vuccati—447.12“vihāranānatte paññā vihāraṭṭhe ñāṇaṁ, samāpattinānatte paññā samāpattaṭṭhe ñāṇaṁ, vihārasamāpattinānatte paññā vihārasamāpattaṭṭhe ñāṇaṁ”.
447.13Ñāṇattayaniddeso ekatiṁsatimo.
448.01.1.32. Ānantarikasamādhiñāṇaniddesa
448.1Kathaṁ avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṁ?448.2Nekkhammavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi.448.3Tassa samādhissa vasena uppajjati ñāṇaṁ.448.4Tena ñāṇena āsavā khīyanti.448.5Iti paṭhamaṁ samatho, pacchā ñāṇaṁ.448.6Tena ñāṇena āsavānaṁ khayo hoti.448.7Tena vuccati—448.8“avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṁ”.
449.1<b>Āsavā</b>ti katame te āsavā?449.2Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
450.1Katthete āsavā khīyanti?450.2Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati, apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati.450.3Etthete āsavā khīyanti.450.4Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.450.5Etthete āsavā khīyanti.450.6Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.450.7Etthete āsavā khīyanti.450.8Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati.450.9Etthete āsavā khīyanti.
451.1PTS 1.95Abyāpādavasena …pe…451.2ālokasaññāvasena …451.3avikkhepavasena …451.4dhammavavatthānavasena …451.5ñāṇavasena …451.6pāmojjavasena …451.7paṭhamajjhānavasena …451.8dutiyajjhānavasena …451.9tatiyajjhānavasena …451.10catutthajjhānavasena …451.11ākāsānañcāyatanasamāpattivasena …451.12viññāṇañcāyatanasamāpattivasena …451.13ākiñcaññāyatanasamāpattivasena …451.14nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena …451.15pathavīkasiṇavasena …451.16āpokasiṇavasena …451.17tejokasiṇavasena …451.18vāyokasiṇavasena …451.19nīlakasiṇavasena …451.20pītakasiṇavasena …451.21lohitakasiṇavasena …451.22odātakasiṇavasena …451.23ākāsakasiṇavasena …451.24viññāṇakasiṇavasena …451.25buddhānussativasena …451.26dhammānussativasena …451.27saṅghānussativasena …451.28sīlānussativasena …451.29cāgānussativasena …451.30devatānussativasena …451.31ānāpānassativasena …451.32maraṇassativasena …451.33kāyagatāsativasena …451.34upasamānussativasena …451.35uddhumātakasaññāvasena …451.36vinīlakasaññāvasena …451.37vipubbakasaññāvasena …451.38vicchiddakasaññāvasena …451.39vikkhāyitakasaññāvasena …451.40vikkhittakasaññāvasena …451.41hatavikkhittakasaññāvasena …451.42lohitakasaññāvasena …451.43puḷavakasaññāvasena …451.44aṭṭhikasaññāvasena.
452.1PTS 1.96Dīghaṁ assāsavasena …pe…452.2dīghaṁ passāsavasena …452.3rassaṁ assāsavasena …452.4rassaṁ passāsavasena …452.5sabbakāyapaṭisaṁvedī assāsavasena …452.6sabbakāyapaṭisaṁvedī passāsavasena …452.7passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assāsavasena …452.8passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passāsavasena …452.9pītipaṭisaṁvedī assāsavasena …452.10pītipaṭisaṁvedī passāsavasena …452.11sukhapaṭisaṁvedī assāsavasena …452.12sukhapaṭisaṁvedī passāsavasena …452.13cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī assāsavasena …452.14cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī passāsavasena …452.15passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ assāsavasena …452.16passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ passāsavasena …452.17cittapaṭisaṁvedī assāsavasena …452.18cittapaṭisaṁvedī passāsavasena …452.19abhippamodayaṁ cittaṁ assāsavasena …452.20abhippamodayaṁ cittaṁ passāsavasena …452.21samādahaṁ cittaṁ …pe…452.22vimocayaṁ cittaṁ …452.23aniccānupassī …452.24virāgānupassī …452.25nirodhānupassī …452.26paṭinissaggānupassī assāsavasena …452.27paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi.452.28Tassa samādhissa vasena uppajjati ñāṇaṁ, tena ñāṇena āsavā khīyanti.452.29Iti paṭhamaṁ samatho, pacchā ñāṇaṁ.452.30Tena ñāṇena āsavānaṁ khayo hoti.452.31Tena vuccati—452.32“avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṁ”.
453.1<b>Āsavā</b>ti katame te āsavā?453.2Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.453.3Katthete āsavā khīyanti?453.4Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati, apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati.453.5Etthete āsavā khīyanti.453.6Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.453.7Etthete āsavā khīyanti.453.8Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.453.9Etthete āsavā khīyanti.453.10Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati.453.11Etthete āsavā khīyanti.453.12Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.453.13Tena vuccati—453.14“avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṁ”.
453.15Ānantarikasamādhiñāṇaniddeso dvattiṁsatimo.
454.01.1.33. Araṇavihārañāṇaniddesa
454.1Kathaṁ dassanādhipateyyaṁ santo ca vihārādhigamo paṇītādhimuttatā paññā araṇavihāre ñāṇaṁ?
455.1<b>Dassanādhipateyyan</b>ti aniccānupassanā dassanādhipateyyaṁ, dukkhānupassanā dassanādhipateyyaṁ, anattānupassanā dassanādhipateyyaṁ, rūpe aniccānupassanā dassanādhipateyyaṁ, rūpe dukkhānupassanā dassanādhipateyyaṁ, rūpe anattānupassanā dassanādhipateyyaṁ;455.2vedanāya …pe…455.3saññāya …455.4saṅkhāresu …455.5viññāṇe …455.6cakkhusmiṁ …pe…455.7jarāmaraṇe aniccānupassanā dassanādhipateyyaṁ, jarāmaraṇe dukkhānupassanā dassanādhipateyyaṁ, jarāmaraṇe anattānupassanā dassanādhipateyyaṁ.
456.1PTS 1.97<b>Santo ca vihārādhigamo</b>ti suññato vihāro santo vihārādhigamo.456.2Animitto vihāro santo vihārādhigamo.456.3Appaṇihito vihāro santo vihārādhigamo.
457.1<b>Paṇītādhimuttatā</b>ti suññate adhimuttatā paṇītādhimuttatā.457.2Animitte adhimuttatā paṇītādhimuttatā.457.3Appaṇihite adhimuttatā paṇītādhimuttatā.
458.1<b>Araṇavihāro</b>ti paṭhamaṁ jhānaṁ araṇavihāro.458.2Dutiyaṁ jhānaṁ araṇavihāro.458.3Tatiyaṁ jhānaṁ araṇavihāro.458.4Catutthaṁ jhānaṁ araṇavihāro.458.5Ākāsānañcāyatanasamāpatti araṇavihāro …pe…458.6nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti araṇavihāro.
459.1<b>Araṇavihāro</b>ti kenaṭṭhena araṇavihāro?459.2Paṭhamena jhānena nīvaraṇe haratīti—459.3araṇavihāro.459.4Dutiyena jhānena vitakkavicāre haratīti—459.5araṇavihāro.459.6Tatiyena jhānena pītiṁ haratīti—459.7araṇavihāro.459.8Catutthena jhānena sukhadukkhe haratīti—459.9araṇavihāro.459.10Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññaṁ paṭighasaññaṁ nānattasaññaṁ haratīti—459.11araṇavihāro.459.12Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññaṁ haratīti—459.13araṇavihāro.459.14Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññaṁ haratīti—459.15araṇavihāro.459.16Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññaṁ haratīti—459.17araṇavihāro.459.18Ayaṁ araṇavihāro.459.19Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.459.20Tena vuccati—459.21“dassanādhipateyyaṁ santo ca vihārādhigamo paṇītādhimuttatā paññā araṇavihāre ñāṇaṁ”.
459.22Araṇavihārañāṇaniddeso tettiṁsatimo.
460.01.1.34. Nirodhasamāpattiñāṇaniddesa
460.1Kathaṁ dvīhi balehi samannāgatattā tayo ca saṅkhārānaṁ paṭippassaddhiyā soḷasahi ñāṇacariyāhi navahi samādhicariyāhi vasibhāvatā paññā nirodhasamāpattiyā ñāṇaṁ?
461.1PTS 1.98<b>Dvīhi balehī</b>ti dve balāni—461.2samathabalaṁ, vipassanābalaṁ.461.3Katamaṁ samathabalaṁ?461.4Nekkhammavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṁ.461.5Abyāpādavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṁ.461.6Ālokasaññāvasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṁ.461.7Avikkhepavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṁ …pe…461.8paṭinissaggānupassī assāsavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṁ.461.9Paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṁ.
462.1<b>Samathabalan</b>ti kenaṭṭhena samathabalaṁ?462.2Paṭhamena jhānena nīvaraṇe na kampatīti—462.3samathabalaṁ.462.4Dutiyena jhānena vitakkavicāre na kampatīti—462.5samathabalaṁ.462.6Tatiyena jhānena pītiyā na kampatīti—462.7samathabalaṁ.462.8Catutthena jhānena sukhadukkhe na kampatīti—462.9samathabalaṁ.462.10Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya na kampatīti—462.11samathabalaṁ.462.12Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya na kampatīti—462.13samathabalaṁ.462.14Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya na kampatīti—462.15samathabalaṁ.462.16Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya na kampatīti—462.17samathabalaṁ.462.18Uddhacce ca uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti—462.19samathabalaṁ.462.20Idaṁ samathabalaṁ.
463.1Katamaṁ vipassanābalaṁ?463.2Aniccānupassanā vipassanābalaṁ.463.3Dukkhānupassanā vipassanābalaṁ.463.4Anattānupassanā vipassanābalaṁ.463.5Nibbidānupassanā vipassanābalaṁ.463.6Virāgānupassanā vipassanābalaṁ.463.7Nirodhānupassanā vipassanābalaṁ.463.8Paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṁ.463.9Rūpe aniccānupassanā vipassanābalaṁ …pe…463.10rūpe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṁ.463.11Vedanāya …pe…463.12saññāya …463.13saṅkhāresu …463.14viññāṇe …463.15cakkhusmiṁ …pe…463.16jarāmaraṇe aniccānupassanā vipassanābalaṁ …pe…463.17jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṁ.
464.1PTS 1.99<b>Vipassanābalan</b>ti kenaṭṭhena vipassanābalaṁ?464.2Aniccānupassanāya niccasaññāya na kampatīti—464.3vipassanābalaṁ.464.4Dukkhānupassanāya sukhasaññāya na kampatīti—464.5vipassanābalaṁ.464.6Anattānupassanāya attasaññāya na kampatīti—464.7vipassanābalaṁ.464.8Nibbidānupassanāya nandiyā na kampatīti—464.9vipassanābalaṁ.464.10Virāgānupassanāya rāge na kampatīti—464.11vipassanābalaṁ.464.12Nirodhānupassanāya samudaye na kampatīti—464.13vipassanābalaṁ.464.14Paṭinissaggānupassanāya ādāne na kampatīti—464.15vipassanābalaṁ.464.16Avijjāya ca avijjā sahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti—464.17vipassanābalaṁ.464.18Idaṁ vipassanābalaṁ.
465.1<b>Tayo ca saṅkhārānaṁ paṭippassaddhiyā</b>ti katamesaṁ tiṇṇannaṁ saṅkhārānaṁ paṭippassaddhiyā?465.2Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā vacīsaṅkhārā paṭippassaddhā honti.465.3Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā kāyasaṅkhārā paṭippassaddhā honti.465.4Saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā ca vedanā ca cittasaṅkhārā paṭippassaddhā honti.465.5Imesaṁ tiṇṇannaṁ saṅkhārānaṁ paṭippassaddhiyā.
466.1<b>Soḷasahi ñāṇacariyāhī</b>ti katamāhi soḷasahi ñāṇacariyāhi?466.2Aniccānupassanā ñāṇacariyā, dukkhānupassanā ñāṇacariyā, anattānupassanā ñāṇacariyā, nibbidānupassanā ñāṇacariyā, virāgānupassanā ñāṇacariyā, nirodhānupassanā ñāṇacariyā, paṭinissaggānupassanā ñāṇacariyā, vivaṭṭanānupassanā ñāṇacariyā, sotāpattimaggo ñāṇacariyā, sotāpattiphalasamāpatti ñāṇacariyā, sakadāgāmimaggo ñāṇacariyā, sakadāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā, anāgāmimaggo ñāṇacariyā, anāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā, arahattamaggo ñāṇacariyā, arahattaphalasamāpatti ñāṇacariyā—466.3imāhi soḷasahi ñāṇacariyāhi.
467.1<b>Navahi samādhicariyāhī</b>ti katamāhi navahi samādhicariyāhi?467.2Paṭhamaṁ jhānaṁ samādhicariyā, dutiyaṁ jhānaṁ samādhicariyā, tatiyaṁ jhānaṁ samādhicariyā, catutthaṁ jhānaṁ samādhicariyā, ākāsānañcāyatanasamāpatti …pe…467.3viññāṇañcāyatanasamāpatti …467.4ākiñcaññāyatanasamāpatti …467.5nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti samādhicariyā.467.6Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca …pe…467.7nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca—467.8imāhi navahi samādhicariyāhi.
468.1PTS 1.100<b>Vasī</b>ti pañca vasiyo.468.2Āvajjanavasī, samāpajjanavasī, adhiṭṭhānavasī, vuṭṭhānavasī, paccavekkhaṇāvasī.468.3Paṭhamaṁ jhānaṁ yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ āvajjati;468.4āvajjanāya dandhāyitattaṁ natthīti—468.5āvajjanavasī.468.6Paṭhamaṁ jhānaṁ yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjati;468.7samāpajjanāya dandhāyitattaṁ natthīti—468.8samāpajjanavasī.468.9Paṭhamaṁ jhānaṁ yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ adhiṭṭhāti;468.10adhiṭṭhāne dandhāyitattaṁ natthīti—468.11adhiṭṭhānavasī.468.12Paṭhamaṁ jhānaṁ yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ vuṭṭhāti;468.13vuṭṭhāne dandhāyitattaṁ natthīti—468.14vuṭṭhānavasī.468.15Paṭhamaṁ jhānaṁ yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ paccavekkhati;468.16paccavekkhaṇāya dandhāyitattaṁ natthīti—468.17paccavekkhaṇāvasī.
469.1Dutiyaṁ jhānaṁ …pe…469.2nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ āvajjati;469.3āvajjanāya dandhāyitattaṁ natthīti—469.4āvajjanavasī.469.5Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjati …pe…469.6adhiṭṭhāti …469.7vuṭṭhāti …469.8paccavekkhati;469.9paccavekkhaṇāya dandhāyitattaṁ natthīti—469.10paccavekkhaṇāvasī.469.11Imā pañca vasiyo.469.12Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.469.13Tena vuccati—469.14“dvīhi balehi samannāgatattā tayo ca saṅkhārānaṁ paṭippassaddhiyā soḷasahi ñāṇacariyāhi navahi samādhicariyāhi vasībhāvatā paññā nirodhasamāpattiyā ñāṇaṁ”.
469.15Nirodhasamāpattiñāṇaniddeso catuttiṁsatimo.
470.01.1.35. Parinibbānañāṇaniddesa
470.1PTS 1.101Kathaṁ sampajānassa pavattapariyādāne paññā parinibbāne ñāṇaṁ?470.2Idha sampajāno nekkhammena kāmacchandassa pavattaṁ pariyādiyati, abyāpādena byāpādassa pavattaṁ pariyādiyati, ālokasaññāya thinamiddhassa pavattaṁ pariyādiyati, avikkhepena uddhaccassa pavattaṁ pariyādiyati, dhammavavatthānena vicikicchāya …pe…470.3ñāṇena avijjāya …470.4pāmojjena aratiyā …470.5paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṁ pavattaṁ pariyādiyati …pe…470.6arahattamaggena sabbakilesānaṁ pavattaṁ pariyādiyati.
471.1Atha vā pana sampajānassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa idañceva cakkhupavattaṁ pariyādiyati, aññañca cakkhupavattaṁ na uppajjati.471.2Idañceva sotapavattaṁ …pe…471.3ghānapavattaṁ …471.4jivhāpavattaṁ …471.5kāyapavattaṁ …471.6manopavattaṁ pariyādiyati, aññañca manopavattaṁ na uppajjati.471.7Idaṁ sampajānassa pavattapariyādāne paññā parinibbāne ñāṇaṁ.471.8Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.471.9Tena vuccati—471.10“sampajānassa pavattapariyādāne paññā parinibbāne ñāṇaṁ”.
471.11Parinibbānañāṇaniddeso pañcatiṁsatimo.
472.01.1.36. Samasīsaṭṭhañāṇaniddesa
472.1Kathaṁ sabbadhammānaṁ sammā samucchede nirodhe ca anupaṭṭhānatā paññā samasīsaṭṭhe ñāṇaṁ?472.2<b>Sabbadhammānan</b>ti—472.3pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā, kāmāvacarā dhammā, rūpāvacarā dhammā, arūpāvacarā dhammā, apariyāpannā dhammā.472.4<b>Sammā samucchede</b>ti nekkhammena kāmacchandaṁ sammā samucchindati.472.5Abyāpādena byāpādaṁ sammā samucchindati.472.6Ālokasaññāya thinamiddhaṁ sammā samucchindati.472.7Avikkhepena uddhaccaṁ sammā samucchindati.472.8Dhammavavatthānena vicikicchaṁ sammā samucchindati.472.9Ñāṇena avijjaṁ sammā samucchindati.472.10Pāmojjena aratiṁ sammā samucchindati.472.11Paṭhamena jhānena nīvaraṇe sammā samucchindati …pe…472.12arahattamaggena sabbakilese sammā samucchindati.
473.1<b>Nirodhe</b>ti nekkhammena kāmacchandaṁ nirodheti.473.2Abyāpādena byāpādaṁ nirodheti.473.3Ālokasaññāya thinamiddhaṁ nirodheti.473.4Avikkhepena uddhaccaṁ nirodheti.473.5Dhammavavatthānena vicikicchaṁ nirodheti.473.6Ñāṇena avijjaṁ nirodheti.473.7Pāmojjena aratiṁ nirodheti.473.8Paṭhamena jhānena nīvaraṇe nirodheti …pe…473.9arahattamaggena sabbakilese nirodheti.
474.1PTS 1.102<b>Anupaṭṭhānatā</b>ti nekkhammaṁ paṭiladdhassa kāmacchando na upaṭṭhāti.474.2Abyāpādaṁ paṭiladdhassa byāpādo na upaṭṭhāti.474.3Ālokasaññaṁ paṭiladdhassa thinamiddhaṁ na upaṭṭhāti.474.4Avikkhepaṁ paṭiladdhassa uddhaccaṁ na upaṭṭhāti.474.5Dhammavavatthānaṁ paṭiladdhassa vicikicchā na upaṭṭhāti.474.6Ñāṇaṁ paṭiladdhassa avijjā na upaṭṭhāti.474.7Pāmojjaṁ paṭiladdhassa arati na upaṭṭhāti.474.8Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭiladdhassa nīvaraṇā na upaṭṭhahanti …pe…474.9arahattamaggaṁ paṭiladdhassa sabbakilesā na upaṭṭhahanti.
475.1<b>Saman</b>ti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṁ samaṁ.475.2Byāpādassa pahīnattā abyāpādo samaṁ.475.3Thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññā samaṁ.475.4Uddhaccassa pahīnattā avikkhepo samaṁ.475.5Vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthānaṁ samaṁ.475.6Avijjāya pahīnattā ñāṇaṁ samaṁ.475.7Aratiyā pahīnattā pāmojjaṁ samaṁ.475.8Nīvaraṇānaṁ pahīnattā paṭhamaṁ jhānaṁ samaṁ …pe…475.9sabbakilesānaṁ pahīnattā arahattamaggo samaṁ.
476.1<b>Sīsan</b>ti terasa sīsāni—476.2palibodhasīsañca taṇhā, vinibandhanasīsañca māno, parāmāsasīsañca diṭṭhi, vikkhepasīsañca uddhaccaṁ, saṅkilesasīsañca avijjā, adhimokkhasīsañca saddhā, paggahasīsañca vīriyaṁ, upaṭṭhānasīsañca sati, avikkhepasīsañca samādhi, dassanasīsañca paññā, pavattasīsañca jīvitindriyaṁ, gocarasīsañca vimokkho, saṅkhārasīsañca nirodho.476.3Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.476.4Tena vuccati—476.5“sabbadhammānaṁ sammā samucchede nirodhe ca anupaṭṭhānatā paññā samasīsaṭṭhe ñāṇaṁ”.
476.6Samasīsaṭṭhañāṇaniddeso chattiṁsatimo.
477.01.1.37. Sallekhaṭṭhañāṇaniddesa
477.1Kathaṁ puthunānattatejapariyādāne paññā sallekhaṭṭhe ñāṇaṁ?477.2<b>Puthū</b>ti—477.3rāgo puthu, doso puthu, moho puthu, kodho …pe…477.4upanāho …477.5makkho …477.6paḷāso …477.7issā …477.8macchariyaṁ …477.9māyā …477.10sāṭheyyaṁ …477.11thambho …477.12sārambho …477.13māno …477.14atimāno …477.15mado …477.16pamādo …477.17sabbe kilesā …477.18sabbe duccaritā …477.19sabbe abhisaṅkhārā …477.20sabbe bhavagāmikammā.
478.1PTS 1.103<b>Nānattekattan</b>ti kāmacchando nānattaṁ, nekkhammaṁ ekattaṁ.478.2Byāpādo nānattaṁ, abyāpādo ekattaṁ.478.3Thinamiddhaṁ nānattaṁ, ālokasaññā ekattaṁ.478.4Uddhaccaṁ nānattaṁ, avikkhepo ekattaṁ.478.5Vicikicchā nānattaṁ, dhammavavatthānaṁ ekattaṁ.478.6Avijjā nānattaṁ, ñāṇaṁ ekattaṁ.478.7Arati nānattaṁ, pāmojjaṁ ekattaṁ.478.8Nīvaraṇā nānattaṁ, paṭhamaṁ jhānaṁ ekattaṁ …pe…478.9sabbe kilesā nānattaṁ, arahattamaggo ekattaṁ.
479.1<b>Tejo</b>ti pañca tejā—479.2caraṇatejo, guṇatejo, paññātejo, puññatejo, dhammatejo.479.3Caraṇatejena tejitattā dussīlyatejaṁ pariyādiyati.479.4Guṇatejena tejitattā aguṇatejaṁ pariyādiyati.479.5Paññātejena tejitattā duppaññatejaṁ pariyādiyati.479.6Puññatejena tejitattā apuññatejaṁ pariyādiyati.479.7Dhammatejena tejitattā adhammatejaṁ pariyādiyati.
480.1<b>Sallekho</b>ti kāmacchando asallekho, nekkhammaṁ sallekho.480.2Byāpādo asallekho, abyāpādo sallekho.480.3Thinamiddhaṁ asallekho, ālokasaññā sallekho.480.4Uddhaccaṁ asallekho, avikkhepo sallekho.480.5Vicikicchā asallekho, dhammavavatthānaṁ sallekho.480.6Avijjā asallekho, ñāṇaṁ sallekho.480.7Arati asallekho, pāmojjaṁ sallekho.480.8Nīvaraṇā asallekho, paṭhamaṁ jhānaṁ sallekho …pe…480.9sabbakilesā asallekho, arahattamaggo sallekho.480.10Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.480.11Tena vuccati—480.12“puthunānattatejapariyādāne paññā sallekhaṭṭhe ñāṇaṁ”.
480.13Sallekhaṭṭhañāṇaniddeso sattatiṁsatimo.
481.01.1.38 Vīriyārambhañāṇaniddesa
481.1PTS 1.104Kathaṁ asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ?481.2Anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.481.3Uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.481.4Anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.481.5Uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.
482.1Anuppannassa kāmacchandassa anuppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.482.2Uppannassa kāmacchandassa pahānāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.482.3Anuppannassa nekkhammassa uppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.482.4Uppannassa nekkhammassa ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ …pe….
483.1Anuppannānaṁ sabbakilesānaṁ anuppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.483.2Uppannānaṁ sabbakilesānaṁ pahānāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ …pe…483.3anuppannassa arahattamaggassa uppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.483.4Uppannassa arahattamaggassa ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ.483.5Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.483.6Tena vuccati—483.7“asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṁ”.
483.8Vīriyārambhañāṇaniddeso aṭṭhatiṁsatimo.
484.01.1.39. Atthasandassanañāṇaniddesa
484.1Kathaṁ nānādhammappakāsanatā paññā atthasandassane ñāṇaṁ?484.2<b>Nānādhammā</b>ti pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā, kāmāvacarā dhammā, rūpāvacarā dhammā, arūpāvacarā dhammā, apariyāpannā dhammā.
485.1PTS 1.105<b>Pakāsanatā</b>ti rūpaṁ aniccato pakāseti, rūpaṁ dukkhato pakāseti, rūpaṁ anattato pakāseti.485.2Vedanaṁ …pe…485.3saññaṁ …485.4saṅkhāre …485.5viññāṇaṁ …485.6cakkhuṁ …pe…485.7jarāmaraṇaṁ aniccato pakāseti, jarāmaraṇaṁ dukkhato pakāseti, jarāmaraṇaṁ anattato pakāseti.
486.1<b>Atthasandassane</b>ti kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammatthaṁ sandasseti.486.2Byāpādaṁ pajahanto abyāpādatthaṁ sandasseti.486.3Thinamiddhaṁ pajahanto ālokasaññatthaṁ sandasseti.486.4Uddhaccaṁ pajahanto avikkhepatthaṁ sandasseti.486.5Vicikicchaṁ pajahanto dhammavavatthānatthaṁ sandasseti.486.6Avijjaṁ pajahanto ñāṇatthaṁ sandasseti.486.7Aratiṁ pajahanto pāmojjatthaṁ sandasseti.486.8Nīvaraṇe pajahanto paṭhamajjhānatthaṁ sandasseti …pe…486.9sabbakilese pajahanto arahattamaggatthaṁ sandasseti.486.10Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.486.11Tena vuccati—486.12“nānādhammappakāsanatā paññā atthasandassane ñāṇaṁ”.
486.13Atthasandassanañāṇaniddeso navatiṁsatimo.
487.01.1.40. Dassanavisuddhiñāṇaniddesa
487.1Kathaṁ sabbadhammānaṁ ekasaṅgahatānānattekattapaṭivedhe paññā dassanavisuddhiñāṇaṁ?487.2<b>Sabbadhammānan</b>ti pañcakkhandhā …pe…487.3apariyāpannā dhammā.
488.1<b>Ekasaṅgahatā</b>ti dvādasahi ākārehi sabbe dhammā ekasaṅgahitā.488.2Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhijānanaṭṭhena, parijānanaṭṭhena, dhammaṭṭhena, dhātuṭṭhena, ñātaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena, phusanaṭṭhena, abhisamayaṭṭhena—488.3imehi dvādasahi ākārehi sabbe dhammā ekasaṅgahitā.
489.1<b>Nānattekattan</b>ti kāmacchando nānattaṁ, nekkhammaṁ ekattaṁ …pe…489.2sabbakilesā nānattaṁ, arahattamaggo ekattaṁ.
490.1<b>Paṭivedhe</b>ti dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati.490.2Samudayasaccaṁ pahānapaṭivedhaṁ paṭivijjhati.490.3Nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati.490.4Maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati.
491.1PTS 1.106<b>Dassanavisuddhī</b>ti sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṁ visujjhati;491.2sotāpattiphalakkhaṇe dassanaṁ visuddhaṁ.491.3Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṁ visujjhati;491.4sakadāgāmiphalakkhaṇe dassanaṁ visuddhaṁ.491.5Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṁ visujjhati;491.6anāgāmiphalakkhaṇe dassanaṁ visuddhaṁ.491.7Arahattamaggakkhaṇe dassanaṁ visujjhati;491.8arahattaphalakkhaṇe dassanaṁ visuddhaṁ.491.9Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.491.10Tena vuccati—491.11“sabbadhammānaṁ ekasaṅgahatānānattekattapaṭivedhe paññā dassanavisuddhiñāṇaṁ”.
491.12Dassanavisuddhiñāṇaniddeso cattālīsamo.
492.01.1.41. Khantiñāṇaniddesa
492.1Kathaṁ viditattā paññā khantiñāṇaṁ?492.2Rūpaṁ aniccato viditaṁ, rūpaṁ dukkhato viditaṁ, rūpaṁ anattato viditaṁ.492.3Yaṁ yaṁ viditaṁ taṁ taṁ khamatīti—492.4viditattā paññā khantiñāṇaṁ.492.5Vedanā …pe…492.6saññā …492.7saṅkhārā …492.8viññāṇaṁ …492.9cakkhu …pe…492.10jarāmaraṇaṁ aniccato viditaṁ, jarāmaraṇaṁ dukkhato viditaṁ, jarāmaraṇaṁ anattato viditaṁ.492.11Yaṁ yaṁ viditaṁ taṁ taṁ khamatīti—492.12viditattā paññā khantiñāṇaṁ.492.13Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.492.14Tena vuccati—492.15“viditattā paññā khantiñāṇaṁ”.
492.16Khantiñāṇaniddeso ekacattālīsamo.
493.01.1.42 Pariyogāhaṇañāṇaniddesa
493.1Kathaṁ phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ?493.2Rūpaṁ aniccato phusati, rūpaṁ dukkhato phusati, rūpaṁ anattato phusati.493.3Yaṁ yaṁ phusati taṁ taṁ pariyogahatīti—493.4phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ.493.5Vedanaṁ …pe…493.6saññaṁ …493.7saṅkhāre …493.8viññāṇaṁ …493.9cakkhuṁ …pe…493.10jarāmaraṇaṁ aniccato phusati, dukkhato phusati, anattato phusati.493.11Yaṁ yaṁ phusati taṁ taṁ pariyogahatīti—493.12phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ.493.13Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.493.14Tena vuccati—493.15“phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ”.
493.16Pariyogāhaṇañāṇaniddeso dvecattālīsamo.
494.01.1.43. Padesavihārañāṇaniddesa
494.1PTS 1.107Kathaṁ samodahane paññā padesavihāre ñāṇaṁ?494.2Micchādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṁ, micchādiṭṭhivūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.494.3Sammādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṁ, sammādiṭṭhivūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.494.4Micchāsaṅkappapaccayāpi vedayitaṁ, micchāsaṅkappavūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.494.5Sammāsaṅkappapaccayāpi vedayitaṁ, sammāsaṅkappavūpasamapaccayāpi vedayitaṁ …pe…494.6micchāvimuttipaccayāpi vedayitaṁ, micchāvimuttivūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.494.7Sammāvimuttipaccayāpi vedayitaṁ, sammāvimuttivūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.494.8Chandapaccayāpi vedayitaṁ, chandavūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.494.9Vitakkapaccayāpi vedayitaṁ, vitakkavūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.494.10Saññāpaccayāpi vedayitaṁ, saññāvūpasamapaccayāpi vedayitaṁ.
495.1Chando ca avūpasanto hoti, vitakko ca avūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṁ.495.2Chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca avūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṁ.495.3Chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṁ.495.4Chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca vūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṁ.495.5Appattassa pattiyā atthi āyavaṁ, tasmimpi ṭhāne anuppatte tappaccayāpi vedayitaṁ.495.6Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.495.7Tena vuccati—495.8“samodahane paññā padesavihāre ñāṇaṁ”.
495.9Padesavihārañāṇaniddeso tecattālīsamo.
496.01.1.44–49 Chavivaṭṭañāṇaniddesa
496.1PTS 1.108Kathaṁ adhipatattā paññā <b>saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ</b>?496.2Nekkhammādhipatattā paññā kāmacchandato saññāya vivaṭṭatīti—496.3adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.4Abyāpādādhipatattā paññā byāpādato saññāya vivaṭṭatīti—496.5adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.6Ālokasaññādhipatattā paññā thinamiddhato saññāya vivaṭṭatīti—496.7adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.8Avikkhepādhipatattā paññā uddhaccato saññāya vivaṭṭatīti—496.9adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.10Dhammavavatthānādhipatattā paññā vicikicchāya saññāya vivaṭṭatīti—496.11adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.12Ñāṇādhipatattā paññā avijjāya saññāya vivaṭṭatīti—496.13adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.14Pāmojjādhipatattā paññā aratiyā saññāya vivaṭṭatīti—496.15adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.16Paṭhamajjhānādhipatattā paññā nīvaraṇehi saññāya vivaṭṭatīti—496.17adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ …pe…496.18arahattamaggādhipatattā paññā sabbakilesehi saññāya vivaṭṭatīti—496.19adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ.496.20Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.496.21Tena vuccati—496.22“adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṁ”.
497.1Kathaṁ nānatte paññā <b>cetovivaṭṭe ñāṇaṁ</b>?497.2Kāmacchando nānattaṁ, nekkhammaṁ ekattaṁ.497.3Nekkhammekattaṁ cetayato kāmacchandato cittaṁ vivaṭṭatīti—497.4nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ.497.5Byāpādo nānattaṁ, abyāpādo ekattaṁ.497.6Abyāpādekattaṁ cetayato byāpādato cittaṁ vivaṭṭatīti—497.7nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ.497.8Thinamiddhaṁ nānattaṁ, ālokasaññā ekattaṁ.497.9Ālokasaññekattaṁ cetayato thinamiddhato cittaṁ vivaṭṭatīti—497.10nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ …pe…497.11sabbakilesā nānattaṁ, arahattamaggo ekattaṁ.497.12Arahattamaggekattaṁ cetayato sabbakilesehi cittaṁ vivaṭṭatīti—497.13nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ.497.14Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.497.15Tena vuccati—497.16“nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ”.
498.1PTS 1.109Kathaṁ adhiṭṭhāne paññā <b>cittavivaṭṭe ñāṇaṁ</b>?498.2Kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—498.3adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ.498.4Byāpādaṁ pajahanto abyāpādavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—498.5adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ.498.6Thinamiddhaṁ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—498.7adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ …pe…498.8sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—498.9adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ.498.10Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.498.11Tena vuccati—498.12“adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ”.
499.1Kathaṁ suññate paññā <b>ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṁ</b>?499.2“Cakkhu suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā”ti yathābhūtaṁ jānato passato cakkhābhinivesato ñāṇaṁ vivaṭṭatīti—499.3suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṁ.499.4“Sotaṁ suññaṁ …pe…499.5ghānaṁ suññaṁ …499.6jivhā suññā …499.7kāyo suñño …499.8mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā”ti yathābhūtaṁ jānato passato manābhinivesato ñāṇaṁ vivaṭṭatīti—499.9suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṁ.499.10Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.499.11Tena vuccati—499.12“suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṁ”.
500.1PTS 1.110Kathaṁ vosagge paññā <b>vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ</b>?500.2Nekkhammena kāmacchandaṁ vosajjatīti—500.3vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ.500.4Abyāpādena byāpādaṁ vosajjatīti—500.5vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ.500.6Ālokasaññāya thinamiddhaṁ vosajjatīti—500.7vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ.500.8Avikkhepena uddhaccaṁ vosajjatīti—500.9vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ.500.10Dhammavavatthānena vicikicchaṁ vosajjatīti—500.11vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ …pe…500.12arahattamaggena sabbakilese vosajjatīti—500.13vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ.500.14Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.500.15Tena vuccati—500.16“vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṁ”.
501.1Kathaṁ tathaṭṭhe paññā <b>saccavivaṭṭe ñāṇaṁ</b>?501.2Dukkhassa pīḷanaṭṭhaṁ saṅkhataṭṭhaṁ santāpaṭṭhaṁ vipariṇāmaṭṭhaṁ parijānanto vivaṭṭatīti—501.3tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṁ.501.4Samudayassa āyūhanaṭṭhaṁ nidānaṭṭhaṁ saññogaṭṭhaṁ palibodhaṭṭhaṁ pajahanto vivaṭṭatīti—501.5tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṁ.501.6Nirodhassa nissaraṇaṭṭhaṁ vivekaṭṭhaṁ asaṅkhataṭṭhaṁ amataṭṭhaṁ sacchikaronto vivaṭṭatīti—501.7tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṁ.501.8Maggassa niyyānaṭṭhaṁ hetuṭṭhaṁ dassanaṭṭhaṁ ādhipateyyaṭṭhaṁ bhāvento vivaṭṭatīti—501.9tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṁ.
502.1<b>Saññāvivaṭṭo, cetovivaṭṭo, cittavivaṭṭo, ñāṇavivaṭṭo, vimokkhavivaṭṭo, saccavivaṭṭo.</b>502.2Sañjānanto vivaṭṭatīti—502.3saññāvivaṭṭo.502.4Cetayanto vivaṭṭatīti—502.5cetovivaṭṭo.502.6Vijānanto vivaṭṭatīti—502.7cittavivaṭṭo.502.8Ñāṇaṁ karonto vivaṭṭatīti—502.9ñāṇavivaṭṭo.502.10Vosajjanto vivaṭṭatīti—502.11vimokkhavivaṭṭo.502.12Tathaṭṭhe vivaṭṭatīti—502.13saccavivaṭṭo.
503.1PTS 1.111Yattha saññāvivaṭṭo, tattha cetovivaṭṭo.503.2Yattha cetovivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo.503.3Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo tattha cittavivaṭṭo.503.4Yattha cittavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo.503.5Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo, tattha ñāṇavivaṭṭo.503.6Yattha ñāṇavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo.503.7Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo, tattha vimokkhavivaṭṭo.503.8Yattha vimokkhavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo.503.9Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo, tattha saccavivaṭṭo.503.10Yattha saccavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo.503.11Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.503.12Tena vuccati—503.13“tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṁ”.
503.14Chavivaṭṭañāṇaniddeso navacattālīsamo.
504.01.1.50. Iddhividhañāṇaniddesa
504.1Kathaṁ kāyampi cittampi ekavavatthānatā sukhasaññañca lahusaññañca adhiṭṭhānavasena ijjhanaṭṭhe paññā iddhividhe ñāṇaṁ?504.2Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.504.3So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāveti paridameti, muduṁ karoti kammaniyaṁ.504.4So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāvetvā paridametvā muduṁ karitvā kammaniyaṁ kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, kāyavasena cittaṁ pariṇāmeti, cittavasena kāyaṁ pariṇāmeti, kāyavasena cittaṁ adhiṭṭhāti, cittavasena kāyaṁ adhiṭṭhāti;504.5kāyavasena cittaṁ pariṇāmetvā cittavasena kāyaṁ pariṇāmetvā kāyavasena cittaṁ adhiṭṭhahitvā cittavasena kāyaṁ adhiṭṭhahitvā sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati.504.6So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena iddhividhañāṇāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.504.7So anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhoti.
505.1Ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti;505.2āvibhāvaṁ tirobhāvaṁ;505.3tirokuṭṭaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse;505.4pathaviyāpi ummujjanimujjaṁ karoti, seyyathāpi udake;505.5udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṁ;505.6ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo;505.7imepi candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati;505.8yāva brahmalokāpi kāyena vasaṁ vatteti.505.9Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.505.10Tena vuccati—505.11“kāyampi cittampi ekavavatthānatā sukhasaññañca lahusaññañca adhiṭṭhānavasena ijjhanaṭṭhe paññā iddhividhe ñāṇaṁ”.
505.12Iddhividhañāṇaniddeso paññāsamo.
506.01.1.51. Sotadhātuvisuddhiñāṇaniddesa
506.1PTS 1.112Kathaṁ vitakkavipphāravasena nānattekattasaddanimittānaṁ pariyogāhaṇe paññā sotadhātuvisuddhiñāṇaṁ?506.2Idha bhikkhu chandasamādhi …pe…506.3vīriyasamādhi …506.4cittasamādhi …506.5vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.506.6So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāveti paridameti, muduṁ karoti kammaniyaṁ.506.7So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāvetvā paridametvā, muduṁ karitvā kammaniyaṁ dūrepi saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, santikepi saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, oḷārikānampi saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, sukhumānampi saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, saṇhasaṇhānampi saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, puratthimāyapi disāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, pacchimāyapi disāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, uttarāyapi disāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, dakkhiṇāyapi disāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, puratthimāyapi anudisāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, pacchimāyapi anudisāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, uttarāyapi anudisāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, dakkhiṇāyapi anudisāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, heṭṭhimāyapi disāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti, uparimāyapi disāya saddānaṁ saddanimittaṁ manasi karoti.506.8So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena sotadhātuvisuddhiñāṇāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.506.9So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti—506.10dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.506.11Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.506.12Tena vuccati—506.13“vitakkavipphāravasena nānattekattasaddanimittānaṁ pariyogāhaṇe paññā sotadhātuvisuddhiñāṇaṁ”.
506.14Sotadhātuvisuddhiñāṇaniddeso ekapaññāsamo.
507.01.1.52. Cetopariyañāṇaniddesa
507.1PTS 1.113Kathaṁ tiṇṇaṁ cittānaṁ vipphārattā indriyānaṁ pasādavasena nānattekattaviññāṇacariyāpariyogāhaṇe paññā cetopariyañāṇaṁ?507.2Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīriyasamādhi …pe…507.3cittasamādhi …pe…507.4vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.507.5So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāveti paridameti, muduṁ karoti kammaniyaṁ.507.6So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāvetvā paridametvā, muduṁ karitvā kammaniyaṁ evaṁ pajānāti—507.7“idaṁ rūpaṁ somanassindriyasamuṭṭhitaṁ, idaṁ rūpaṁ domanassindriyasamuṭṭhitaṁ, idaṁ rūpaṁ upekkhindriyasamuṭṭhitan”ti.507.8So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena cetopariyañāṇāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.507.9So parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā ceto paricca pajānāti—507.10sarāgaṁ vā cittaṁ “sarāgaṁ cittan”ti pajānāti,507.11vītarāgaṁ vā cittaṁ “vītarāgaṁ cittan”ti pajānāti,507.12sadosaṁ vā cittaṁ …pe…507.13vītadosaṁ vā cittaṁ …507.14samohaṁ vā cittaṁ …507.15vītamohaṁ vā cittaṁ …507.16saṅkhittaṁ vā cittaṁ …507.17vikkhittaṁ vā cittaṁ …507.18mahaggataṁ vā cittaṁ …507.19amahaggataṁ vā cittaṁ …507.20sauttaraṁ vā cittaṁ …507.21anuttaraṁ vā cittaṁ …507.22samāhitaṁ vā cittaṁ …507.23asamāhitaṁ vā cittaṁ …507.24vimuttaṁ vā cittaṁ …507.25avimuttaṁ vā cittaṁ “avimuttaṁ cittan”ti pajānāti.507.26Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.507.27Tena vuccati—507.28“tiṇṇaṁ cittānaṁ vipphārattā indriyānaṁ pasādavasena nānattekattaviññāṇacariyāpariyogāhaṇe paññā cetopariyañāṇaṁ”.
507.29Cetopariyañāṇaniddeso dvepaññāsamo.
508.01.1.53. Pubbenivāsānussatiñāṇaniddesa
508.1PTS 1.114Kathaṁ paccayapavattānaṁ dhammānaṁ nānattekattakammavipphāravasena pariyogāhaṇe paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṁ?508.2Idha bhikkhu chandasamādhi …pe…508.3muduṁ karitvā kammaniyaṁ evaṁ pajānāti—508.4“imasmiṁ sati idaṁ hoti, imassuppādā idaṁ uppajjati, yadidaṁ—508.5avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti;508.6evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti”.
509.1So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.509.2So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—509.3ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo, jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe—509.4“amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ;509.5tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti.509.6Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.509.7Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.509.8Tena vuccati—509.9“paccayapavattānaṁ dhammānaṁ nānattekattakammavipphāravasena pariyogāhaṇe paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṁ”.
509.10Pubbenivāsānussatiñāṇaniddeso tepaññāsamo.
510.01.1.54. Dibbacakkhuñāṇaniddesa
510.1PTS 1.115Kathaṁ obhāsavasena nānattekattarūpanimittānaṁ dassanaṭṭhe paññā dibbacakkhuñāṇaṁ?510.2Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti, vīriyasamādhi …pe…510.3cittasamādhi …pe…510.4vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.510.5So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāveti paridameti, muduṁ karoti kammaniyaṁ.510.6So imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāvetvā paridametvā, muduṁ karitvā kammaniyaṁ ālokasaññaṁ manasi karoti, divāsaññaṁ adhiṭṭhāti—510.7“yathā divā tathā rattiṁ, yathā rattiṁ tathā divā”.510.8Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.510.9So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti.510.10So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena, satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti—510.11“ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṁ upavādakā, micchādiṭṭhikā, micchādiṭṭhikammasamādānā;510.12te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā.510.13Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā;510.14te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā”ti.510.15Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.510.16Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.510.17Tena vuccati—510.18“obhāsavasena nānattekattarūpanimittānaṁ dassanaṭṭhe paññā dibbacakkhuñāṇaṁ”.
510.19Dibbacakkhuñāṇaniddeso catupaññāsamo.
511.01.1.55. Āsavakkhayañāṇaniddesa
511.1Kathaṁ catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṁ indriyānaṁ vasibhāvatā paññā āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ?511.2Katamesaṁ tiṇṇannaṁ indriyānaṁ?511.3Anaññātaññassāmītindriyassa aññindriyassa aññātāvindriyassa.
512.1PTS 1.116Anaññātaññassāmītindriyaṁ kati ṭhānāni gacchati, aññindriyaṁ kati ṭhānāni gacchati, aññātāvindriyaṁ kati ṭhānāni gacchati?512.2Anaññātaññassāmītindriyaṁ ekaṁ ṭhānaṁ gacchati—512.3sotāpattimaggaṁ.512.4Aññindriyaṁ cha ṭhānāni gacchati—512.5sotāpattiphalaṁ, sakadāgāmimaggaṁ, sakadāgāmiphalaṁ, anāgāmimaggaṁ, anāgāmiphalaṁ, arahattamaggaṁ.512.6Aññātāvindriyaṁ ekaṁ ṭhānaṁ gacchati—512.7arahattaphalaṁ.
513.1Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ hoti, vīriyindriyaṁ paggahaparivāraṁ hoti, satindriyaṁ upaṭṭhānaparivāraṁ hoti, samādhindriyaṁ avikkhepaparivāraṁ hoti, paññindriyaṁ dassanaparivāraṁ hoti, manindriyaṁ vijānanaparivāraṁ hoti, somanassindriyaṁ abhisandanaparivāraṁ hoti, jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti.513.2Sotāpattimaggakkhaṇe jātā dhammā ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva kusalā honti, sabbeva anāsavā honti, sabbeva niyyānikā honti, sabbeva apacayagāmino honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti.513.3Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṁsaṭṭhā honti, sampayuttā honti.513.4Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.
514.1Sotāpattiphalakkhaṇe aññindriyassa saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ hoti, vīriyindriyaṁ paggahaparivāraṁ hoti, satindriyaṁ upaṭṭhānaparivāraṁ hoti, samādhindriyaṁ avikkhepaparivāraṁ hoti, paññindriyaṁ dassanaparivāraṁ hoti, manindriyaṁ vijānanaparivāraṁ hoti, somanassindriyaṁ abhisandanaparivāraṁ hoti, jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti.514.2Sotāpattiphalakkhaṇe jātā dhammā sabbeva abyākatā honti, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva anāsavā honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti.514.3Sotāpattiphalakkhaṇe aññindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṁsaṭṭhā honti, sampayuttā honti.514.4Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.
515.1PTS 1.117Sakadāgāmimaggakkhaṇe …pe…515.2sakadāgāmiphalakkhaṇe …pe…515.3anāgāmimaggakkhaṇe …pe…515.4anāgāmiphalakkhaṇe …pe…515.5arahattamaggakkhaṇe aññindriyassa saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ hoti …pe…515.6jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti.515.7Arahattamaggakkhaṇe jātā dhammā ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva kusalā honti, sabbeva anāsavā honti, sabbeva niyyānikā honti, sabbeva apacayagāmino honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti.515.8Arahattamaggakkhaṇe aññindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṁsaṭṭhā honti, sampayuttā honti.515.9Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.
516.1Arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ hoti, vīriyindriyaṁ paggahaparivāraṁ hoti, satindriyaṁ upaṭṭhānaparivāraṁ hoti, samādhindriyaṁ avikkhepaparivāraṁ hoti, paññindriyaṁ dassanaparivāraṁ hoti, manindriyaṁ vijānanaparivāraṁ hoti, somanassindriyaṁ abhisandanaparivāraṁ hoti, jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti.516.2Arahattaphalakkhaṇe jātā dhammā sabbeva abyākatā honti, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva anāsavā honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti.516.3Arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṁsaṭṭhā honti, sampayuttā honti.516.4Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.516.5Iti imāni aṭṭhaṭṭhakāni catusaṭṭhi honti.
517.1PTS 1.118<b>Āsavā</b>ti katame te āsavā?517.2Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.517.3Katthete āsavā khīyanti?517.4Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati, apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati.517.5Etthete āsavā khīyanti.517.6Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.517.7Etthete āsavā khīyanti.517.8Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.517.9Etthete āsavā khīyanti.517.10Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati.517.11Etthete āsavā khīyanti.517.12Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.517.13Tena vuccati—517.14“catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṁ indriyānaṁ vasibhāvatā paññā āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ”.
517.15Āsavakkhayañāṇaniddeso pañcapaññāsamo.
518.01.1.56–63 Saccañāṇacatukkadvayaniddesa
518.1Kathaṁ pariññaṭṭhe paññā <b>dukkhe ñāṇaṁ</b>, pahānaṭṭhe paññā <b>samudaye ñāṇaṁ</b>, sacchikiriyaṭṭhe paññā <b>nirodhe ñāṇaṁ</b>, bhāvanaṭṭhe paññā <b>magge ñāṇaṁ</b>?518.2Dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho pariññātaṭṭho;518.3samudayassa āyūhanaṭṭho nidānaṭṭho saññogaṭṭho palibodhaṭṭho pahānaṭṭho;518.4nirodhassa nissaraṇaṭṭho vivekaṭṭho asaṅkhataṭṭho amataṭṭho sacchikiriyaṭṭho;518.5maggassa niyyānaṭṭho hetuṭṭho dassanaṭṭho ādhipateyyaṭṭho bhāvanaṭṭho.518.6Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.518.7Tena vuccati—518.8“pariññaṭṭhe paññā dukkhe ñāṇaṁ, pahānaṭṭhe paññā samudaye ñāṇaṁ, sacchikiriyaṭṭhe paññā nirodhe ñāṇaṁ, bhāvanaṭṭhe paññā magge ñāṇaṁ”.
519.1PTS 1.119Kathaṁ <b>dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ</b>?519.2Maggasamaṅgissa ñāṇaṁ dukkhepetaṁ ñāṇaṁ, dukkhasamudayepetaṁ ñāṇaṁ, dukkhanirodhepetaṁ ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapetaṁ ñāṇaṁ.
520.1Tattha katamaṁ dukkhe ñāṇaṁ?520.2Dukkhaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—520.3idaṁ vuccati dukkhe ñāṇaṁ.520.4Dukkhasamudayaṁ ārabbha …pe…520.5dukkhanirodhaṁ ārabbha …pe…520.6dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—520.7idaṁ vuccati dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ.520.8Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.520.9Tena vuccati—520.10“dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ”.
520.11Saccañāṇacatukkadvayaniddeso tesaṭṭhimo.
521.01.1.64–67 Suddhikapaṭisambhidāñāṇaniddesa
521.1PTS 1.120Kathaṁ <b>atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ</b>?521.2Atthesu ñāṇaṁ atthapaṭisambhidā, dhammesu ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā, niruttīsu ñāṇaṁ niruttipaṭisambhidā, paṭibhānesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā.521.3Atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ, atthavavatthāne paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammavavatthāne paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ niruttivavatthāne paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānavavatthāne paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.
522.1Atthasallakkhaṇe paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammasallakkhaṇe paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttisallakkhaṇe paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānasallakkhaṇe paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.522.2Atthūpalakkhaṇe paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammūpalakkhaṇe paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttūpalakkhaṇe paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānūpalakkhaṇe paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.
523.1Atthappabhede paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammappabhede paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttippabhede paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānappabhede paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.523.2Atthappabhāvane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammappabhāvane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttippabhāvane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānappabhāvane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.
524.1Atthajotane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammajotane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttijotane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānajotane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.524.2Atthavirocane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammavirocane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttivirocane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānavirocane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.524.3Atthappakāsane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammappakāsane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttippakāsane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānappakāsane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ.524.4Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.524.5Tena vuccati—524.6“atthapaṭisambhide ñāṇaṁ, dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ, niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ, paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ”.
524.7Suddhikapaṭisambhidāñāṇaniddeso sattasaṭṭhimo.
525.01.1.68. Indriyaparopariyattañāṇaniddesa
525.1PTS 1.121Katamaṁ <b>tathāgatassa indriyaparopariyattañāṇaṁ?</b>525.2Idha tathāgato satte passati apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino appekacce na paralokavajjabhayadassāvino.
526.1<b>Apparajakkhe mahārajakkhe</b>ti saddho puggalo apparajakkho, assaddho puggalo mahārajakkho.526.2Āraddhavīriyo puggalo apparajakkho, kusīto puggalo mahārajakkho.526.3Upaṭṭhitassati puggalo apparajakkho, muṭṭhassati puggalo mahārajakkho.526.4Samāhito puggalo apparajakkho, asamāhito puggalo mahārajakkho.526.5Paññavā puggalo apparajakkho, duppañño puggalo mahārajakkho.
527.1<b>Tikkhindriye mudindriye</b>ti saddho puggalo tikkhindriyo, assaddho puggalo mudindriyo.527.2Āraddhavīriyo puggalo tikkhindriyo, kusīto puggalo mudindriyo.527.3Upaṭṭhitassati puggalo tikkhindriyo, muṭṭhassati puggalo mudindriyo.527.4Samāhito puggalo tikkhindriyo, asamāhito puggalo mudindriyo.527.5Paññavā puggalo tikkhindriyo, duppañño puggalo mudindriyo.
528.1<b>Svākāre dvākāre</b>ti saddho puggalo svākāro, assaddho puggalo dvākāro.528.2Āraddhavīriyo puggalo svākāro, kusīto puggalo dvākāro.528.3Upaṭṭhitassati puggalo svākāro, muṭṭhassati puggalo dvākāro.528.4Samāhito puggalo svākāro, asamāhito puggalo dvākāro.528.5Paññavā puggalo svākāro, duppañño puggalo dvākāro.
529.1PTS 1.122<b>Suviññāpaye duviññāpaye</b>ti saddho puggalo suviññāpayo, assaddho puggalo duviññāpayo.529.2Āraddhavīriyo puggalo suviññāpayo, kusīto puggalo duviññāpayo.529.3Upaṭṭhitassati puggalo suviññāpayo, muṭṭhassati puggalo duviññāpayo.529.4Samāhito puggalo suviññāpayo, asamāhito puggalo duviññāpayo.529.5Paññavā puggalo suviññāpayo, duppañño puggalo duviññāpayo.
530.1<b>Appekacce paralokavajjabhayadassāvino, appekacce na paralokavajjabhayadassāvino</b>ti saddho puggalo paralokavajjabhayadassāvī, assaddho puggalo na paralokavajjabhayadassāvī.530.2Āraddhavīriyo puggalo paralokavajjabhayadassāvī, kusīto puggalo na paralokavajjabhayadassāvī.530.3Upaṭṭhitassati puggalo paralokavajjabhayadassāvī, muṭṭhassati puggalo na paralokavajjabhayadassāvī.530.4Samāhito puggalo paralokavajjabhayadassāvī, asamāhito puggalo na paralokavajjabhayadassāvī.530.5Paññavā puggalo paralokavajjabhayadassāvī, duppañño puggalo na paralokavajjabhayadassāvī.
531.1<b>Loko</b>ti—531.2khandhaloko, dhātuloko, āyatanaloko, vipattibhavaloko, vipattisambhavaloko, sampattibhavaloko, sampattisambhavaloko.
532.1Eko loko—532.2sabbe sattā āhāraṭṭhitikā.
533.1Dve lokā—533.2nāmañca, rūpañca.
534.1Tayo lokā—534.2tisso vedanā.
535.1Cattāro lokā—535.2cattāro āhārā.
536.1Pañca lokā—536.2pañcupādānakkhandhā.
537.1Cha lokā—537.2cha ajjhattikāni āyatanāni.
538.1Satta lokā—538.2satta viññāṇaṭṭhitiyo.
539.1Aṭṭha lokā—539.2aṭṭha lokadhammā.
540.1Nava lokā—540.2nava sattāvāsā.
541.1Dasa lokā—541.2dasāyatanāni.
542.1Dvādasa lokā—542.2dvādasāyatanāni.
543.1Aṭṭhārasa lokā—543.2aṭṭhārasa dhātuyo.
544.1<b>Vajjan</b>ti sabbe kilesā vajjā, sabbe duccaritā vajjā, sabbe abhisaṅkhārā vajjā, sabbe bhavagāmikammā vajjā.544.2Iti imasmiñca loke imasmiñca vajje tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi ukkhittāsike vadhake.544.3Imehi paññāsāya ākārehi imāni pañcindriyāni jānāti passati aññāti paṭivijjhati—544.4idaṁ tathāgatassa indriyaparopariyattañāṇaṁ.
544.5Indriyaparopariyattañāṇaniddeso aṭṭhasaṭṭhimo.
545.01.1.69. Āsayānusayañāṇaniddesa
545.1PTS 1.123Katamaṁ <b>tathāgatassa sattānaṁ āsayānusaye ñāṇaṁ</b>?545.2Idha tathāgato sattānaṁ āsayaṁ jānāti, anusayaṁ jānāti, caritaṁ jānāti, adhimuttiṁ jānāti, bhabbābhabbe satte pajānāti.545.3Katamo sattānaṁ āsayo?545.4“Sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā.545.5Iti bhavadiṭṭhisannissitā vā sattā honti vibhavadiṭṭhisannissitā vā.
546.1Ete vā pana ubho ante anupagamma idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu anulomikā khanti paṭiladdhā hoti, yathābhūtaṁ vā ñāṇaṁ.546.2Kāmaṁ sevantaññeva jānāti—546.3“ayaṁ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto”ti.546.4Kāmaṁ sevantaññeva jānāti—546.5“ayaṁ puggalo nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto”ti.546.6Nekkhammaṁ sevantaññeva jānāti—546.7“ayaṁ puggalo nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto”ti.546.8Nekkhammaṁ sevantaññeva jānāti—546.9“ayaṁ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto”ti.546.10Byāpādaṁ sevantaññeva jānāti—546.11“ayaṁ puggalo byāpādagaruko byāpādāsayo byāpādādhimutto”ti.546.12Byāpādaṁ sevantaññeva jānāti—546.13“ayaṁ puggalo abyāpādagaruko abyāpādāsayo abyāpādādhimutto”ti.546.14Abyāpādaṁ sevantaññeva jānāti—546.15“ayaṁ puggalo abyāpādagaruko abyāpādāsayo abyāpādādhimutto”ti.546.16Abyāpādaṁ sevantaññeva jānāti—546.17“ayaṁ puggalo byāpādagaruko byāpādāsayo byāpādādhimutto”ti.546.18Thinamiddhaṁ sevantaññeva jānāti—546.19“ayaṁ puggalo thinamiddhagaruko thinamiddhāsayo thinamiddhādhimutto”ti.546.20Thinamiddhaṁ sevantaññeva jānāti—546.21“ayaṁ puggalo ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimutto”ti.546.22Ālokasaññaṁ sevantaññeva jānāti—546.23“ayaṁ puggalo ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimutto”ti.546.24Ālokasaññaṁ sevantaññeva jānāti—546.25“ayaṁ puggalo thinamiddhagaruko thinamiddhāsayo thinamiddhādhimutto”ti.546.26Ayaṁ <b>sattānaṁ āsayo</b>.
547.1PTS 1.124Katamo ca <b>sattānaṁ anusayo</b>?547.2Sattānusayā—547.3kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, mānānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo.547.4Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, ettha sattānaṁ kāmarāgānusayo anuseti.547.5Yaṁ loke appiyarūpaṁ asātarūpaṁ, ettha sattānaṁ paṭighānusayo anuseti.547.6Iti imesu dvīsu dhammesu avijjā anupatitā, tadekaṭṭho māno ca diṭṭhi ca vicikicchā ca daṭṭhabbā.547.7Ayaṁ sattānaṁ anusayo.
548.1Katamañca <b>sattānaṁ caritaṁ</b>?548.2Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro parittabhūmako vā mahābhūmako vā.548.3Idaṁ sattānaṁ caritaṁ.
549.1Katamā ca <b>sattānaṁ adhimutti</b>?549.2Santi sattā hīnādhimuttikā, santi sattā paṇītādhimuttikā.549.3Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti.549.4Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti.549.5Atītampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu;549.6paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu.549.7Anāgatampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti;549.8paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti.549.9Ayaṁ sattānaṁ adhimutti.
550.1Katame <b>sattā abhabbā</b>?550.2Ye te sattā kammāvaraṇena samannāgatā, kilesāvaraṇena samannāgatā, vipākāvaraṇena samannāgatā, assaddhā acchandikā duppaññā, abhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ—550.3ime te sattā abhabbā.
551.1Katame <b>sattā bhabbā</b>?551.2Ye te sattā na kammāvaraṇena samannāgatā, na kilesāvaraṇena samannāgatā, na vipākāvaraṇena samannāgatā, saddhā chandikā paññavanto, bhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ—551.3ime te sattā bhabbā.551.4Idaṁ tathāgatassa sattānaṁ āsayānusaye ñāṇaṁ.
551.5Āsayānusayañāṇaniddeso navasaṭṭhimo.
552.01.1.70. Yamakapāṭihīrañāṇaniddesa
552.1PTS 1.125Katamaṁ <b>tathāgatassa yamakapāṭihīre ñāṇaṁ?</b>552.2Idha tathāgato yamakapāṭihīraṁ karoti asādhāraṇaṁ sāvakehi.552.3Uparimakāyato aggikkhandho pavattati, heṭṭhimakāyato udakadhārā pavattati;552.4heṭṭhimakāyato aggikkhandho pavattati, uparimakāyato udakadhārā pavattati;552.5puratthimakāyato aggikkhandho pavattati, pacchimakāyato udakadhārā pavattati;552.6pacchimakāyato aggikkhandho pavattati, puratthimakāyato udakadhārā pavattati;552.7dakkhiṇaakkhito aggikkhandho pavattati, vāmaakkhito udakadhārā pavattati;552.8vāmaakkhito aggikkhandho pavattati, dakkhiṇaakkhito udakadhārā pavattati;552.9dakkhiṇakaṇṇasotato aggikkhandho pavattati, vāmakaṇṇasotato udakadhārā pavattati;552.10vāmakaṇṇasotato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇakaṇṇasotato udakadhārā pavattati;552.11dakkhiṇanāsikāsotato aggikkhandho pavattati, vāmanāsikāsotato udakadhārā pavattati;552.12vāmanāsikāsotato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇanāsikāsotato udakadhārā pavattati;552.13dakkhiṇaaṁsakūṭato aggikkhandho pavattati, vāmaaṁsakūṭato udakadhārā pavattati;552.14vāmaaṁsakūṭato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇaaṁsakūṭato udakadhārā pavattati;552.15dakkhiṇahatthato aggikkhandho pavattati, vāmahatthato udakadhārā pavattati;552.16vāmahatthato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇahatthato udakadhārā pavattati;552.17dakkhiṇapassato aggikkhandho pavattati, vāmapassato udakadhārā pavattati;552.18vāmapassato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇapassato udakadhārā pavattati;552.19dakkhiṇapādato aggikkhandho pavattati, vāmapādato udakadhārā pavattati;552.20vāmapādato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇapādato udakadhārā pavattati;552.21aṅgulaṅgulehi aggikkhandho pavattati, aṅgulantarikāhi udakadhārā pavattati;552.22aṅgulantarikāhi aggikkhandho pavattati, aṅgulaṅgulehi udakadhārā pavattati;552.23ekekalomato aggikkhandho pavattati, ekekalomato udakadhārā pavattati;552.24lomakūpato lomakūpato aggikkhandho pavattati, lomakūpato lomakūpato udakadhārā pavattati.
553.1PTS 1.126Channaṁ vaṇṇānaṁ—553.2nīlānaṁ, pītakānaṁ, lohitakānaṁ, odātānaṁ, mañjiṭṭhānaṁ, pabhassarānaṁ bhagavā caṅkamati, nimmito tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṁ vā kappeti.553.3Bhagavā tiṭṭhati, nimmito caṅkamati vā nisīdati vā seyyaṁ vā kappeti.553.4Bhagavā nisīdati, nimmito caṅkamati vā tiṭṭhati vā seyyaṁ vā kappeti.553.5Bhagavā seyyaṁ kappeti, nimmito caṅkamati vā tiṭṭhati vā nisīdati vā.553.6Nimmito caṅkamati, bhagavā tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṁ vā kappeti.553.7Nimmito tiṭṭhati, bhagavā caṅkamati vā nisīdati vā seyyaṁ vā kappeti.553.8Nimmito nisīdati, bhagavā caṅkamati vā tiṭṭhati vā seyyaṁ vā kappeti.553.9Nimmito seyyaṁ kappeti, bhagavā caṅkamati vā tiṭṭhati vā nisīdati vā.553.10Idaṁ tathāgatassa yamakapāṭihīre ñāṇaṁ.
553.11Yamakapāṭihīrañāṇaniddeso sattatimo.
554.01.1.71. Mahākaruṇāñāṇaniddesa
554.1PTS 1.127Katamaṁ <b>tathāgatassa mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ?</b>554.2Bahukehi ākārehi passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.3Āditto lokasannivāsoti—554.4passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.5Uyyutto lokasannivāsoti—554.6passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.7Payāto lokasannivāsoti—554.8passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.9Kummaggappaṭipanno lokasannivāsoti—554.10passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.11Upanīyati loko addhuvoti—554.12passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.13Atāṇo loko anabhissaroti—554.14passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.15Assako loko, sabbaṁ pahāya gamanīyanti—554.16passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.17Ūno loko atitto taṇhādāsoti—554.18passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.554.19Atāyano lokasannivāsoti—554.20passantānaṁ …pe…554.21aleṇo lokasannivāsoti—554.22passantānaṁ …pe…554.23asaraṇo lokasannivāsoti—554.24passantānaṁ …pe…554.25asaraṇībhūto lokasannivāsoti—554.26passantānaṁ …pe….
555.1Uddhato loko avūpasantoti—555.2passantānaṁ …pe…555.3sasallo lokasannivāso, viddho puthusallehi;555.4tassa natthañño koci sallānaṁ uddhatā, aññatra mayāti—555.5passantānaṁ …pe…555.6avijjandhakārāvaraṇo lokasannivāso aṇḍabhūto kilesapañjarapakkhitto;555.7tassa natthañño koci ālokaṁ dassetā, aññatra mayāti—555.8passantānaṁ …pe…555.9avijjāgato lokasannivāso aṇḍabhūto pariyonaddho tantākulakajāto kulāgaṇḍikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattatīti—555.10passantānaṁ …pe…555.11avijjāvisadosasaṁlitto lokasannivāso kilesakalalībhūtoti—555.12passantānaṁ …pe…555.13rāgadosamohajaṭājaṭito lokasannivāso;555.14tassa natthañño koci jaṭaṁ vijaṭetā, aññatra mayāti—555.15passantānaṁ …pe….
556.1PTS 1.128Taṇhāsaṅghāṭapaṭimukko lokasannivāsoti—556.2passantānaṁ …pe…556.3taṇhājālena otthaṭo lokasannivāsoti—556.4passantānaṁ …pe…556.5taṇhāsotena vuyhati lokasannivāsoti—556.6passantānaṁ …pe…556.7taṇhāsaññojanena saññutto lokasannivāsoti—556.8passantānaṁ …pe…556.9taṇhānusayena anusaṭo lokasannivāsoti—556.10passantānaṁ …pe…556.11taṇhāsantāpena santappati lokasannivāsoti—556.12passantānaṁ …pe…556.13taṇhāpariḷāhena pariḍayhati lokasannivāsoti—556.14passantānaṁ …pe….
557.1Diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukko lokasannivāsoti—557.2passantānaṁ …pe…557.3diṭṭhijālena otthaṭo lokasannivāsoti—557.4passantānaṁ …pe…557.5diṭṭhisotena vuyhati lokasannivāsoti—557.6passantānaṁ …pe…557.7diṭṭhisaññojanena saññutto lokasannivāsoti—557.8passantānaṁ …pe…557.9diṭṭhānusayena anusaṭo lokasannivāsoti—557.10passantānaṁ …pe…557.11diṭṭhisantāpena santappati lokasannivāsoti—557.12passantānaṁ …pe…557.13diṭṭhipariḷāhena pariḍayhati lokasannivāsoti—557.14passantānaṁ …pe….
558.1Jātiyā anugato lokasannivāsoti—558.2passantānaṁ …pe…558.3jarāya anusaṭo lokasannivāsoti—558.4passantānaṁ …pe…558.5byādhinā abhibhūto lokasannivāsoti—558.6passantānaṁ …pe…558.7maraṇena abbhāhato lokasannivāsoti—558.8passantānaṁ …pe…558.9dukkhe patiṭṭhito lokasannivāsoti—558.10passantānaṁ …pe….
559.1PTS 1.129Taṇhāya uḍḍito lokasannivāsoti—559.2passantānaṁ …pe…559.3jarāpākāraparikkhitto lokasannivāsoti—559.4passantānaṁ …pe…559.5maccupāsena parikkhitto lokasannivāsoti—559.6passantānaṁ …pe…559.7mahābandhanabaddho lokasannivāso—559.8rāgabandhanena dosabandhanena mohabandhanena mānabandhanena diṭṭhibandhanena kilesabandhanena duccaritabandhanena;559.9tassa natthañño koci bandhanaṁ mocetā, aññatra mayāti—559.10passantānaṁ …pe…559.11mahāsambādhappaṭipanno lokasannivāso;559.12tassa natthañño koci okāsaṁ dassetā, aññatra mayāti—559.13passantānaṁ …559.14mahāpalibodhena palibuddho lokasannivāso;559.15tassa natthañño koci palibodhaṁ chetā, aññatra mayāti—559.16passantānaṁ …pe…559.17mahāpapāte patito lokasannivāso;559.18tassa natthañño koci papātā uddhatā, aññatra mayāti—559.19passantānaṁ …pe…559.20mahākantārappaṭipanno lokasannivāso;559.21tassa natthañño koci kantāraṁ tāretā, aññatra mayāti—559.22passantānaṁ …pe…559.23mahāsaṁsārappaṭipanno lokasannivāso;559.24tassa natthañño koci saṁsārā mocetā, aññatra mayāti—559.25passantānaṁ …pe…559.26mahāvidugge samparivattati lokasannivāso;559.27tassa natthañño koci viduggā uddhatā, aññatra mayāti—559.28passantānaṁ …pe…559.29mahāpalipe palipanno lokasannivāso;559.30tassa natthañño koci palipā uddhatā, aññatra mayāti—559.31passantānaṁ …pe….
560.1Abbhāhato lokasannivāsoti—560.2passantānaṁ …pe…560.3āditto lokasannivāso—560.4rāgagginā dosagginā mohagginā jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi;560.5tassa natthañño koci nibbāpetā, aññatra mayāti—560.6passantānaṁ …pe…560.7unnītako lokasannivāso haññati niccamatāṇo pattadaṇḍo takkaroti—560.8passantānaṁ …pe…560.9vajjabandhanabaddho lokasannivāso āghātanapaccupaṭṭhito;560.10tassa natthañño koci bandhanaṁ mocetā, aññatra mayāti—560.11passantānaṁ …pe…560.12anātho lokasannivāso paramakāruññappatto;560.13tassa natthañño koci tāyetā, aññatra mayāti—560.14passantānaṁ …pe…560.15dukkhābhitunno lokasannivāso cirarattaṁ pīḷitoti—560.16passantānaṁ …pe…560.17gadhito lokasannivāso niccaṁ pipāsitoti—560.18passantānaṁ …pe….
561.1Andho lokasannivāso acakkhukoti—561.2passantānaṁ …pe…561.3hatanetto lokasannivāso apariṇāyakoti—561.4passantānaṁ …pe…561.5vipathapakkhando lokasannivāso añjasāparaddho;561.6tassa natthañño koci ariyapathaṁ ānetā, aññatra mayāti—561.7passantānaṁ …pe…561.8mahoghapakkhando lokasannivāso;561.9tassa natthañño koci oghā uddhatā, aññatra mayāti—561.10passantānaṁ …pe….
562.1PTS 1.130Dvīhi diṭṭhigatehi pariyuṭṭhito lokasannivāsoti—562.2passantānaṁ …pe…562.3tīhi duccaritehi vippaṭipanno lokasannivāsoti—562.4passantānaṁ …pe…562.5catūhi yogehi yutto lokasannivāso catuyogayojitoti—562.6passantānaṁ …pe…562.7catūhi ganthehi ganthito lokasannivāsoti—562.8passantānaṁ …pe…562.9catūhi upādānehi upādīyati lokasannivāsoti—562.10passantānaṁ …pe…562.11pañcagatisamāruḷho lokasannivāsoti—562.12passantānaṁ …pe…562.13pañcahi kāmaguṇehi rajjati lokasannivāsoti—562.14passantānaṁ …pe…562.15pañcahi nīvaraṇehi otthaṭo lokasannivāsoti—562.16passantānaṁ …pe…562.17chahi vivādamūlehi vivadati lokasannivāsoti—562.18passantānaṁ …pe…562.19chahi taṇhākāyehi rajjati lokasannivāsoti—562.20passantānaṁ …pe…562.21chahi diṭṭhigatehi pariyuṭṭhito lokasannivāsoti—562.22passantānaṁ …pe…562.23sattahi anusayehi anusaṭo lokasannivāsoti—562.24passantānaṁ …pe…562.25sattahi saññojanehi saññutto lokasannivāsoti—562.26passantānaṁ …pe…562.27sattahi mānehi unnato lokasannivāsoti—562.28passantānaṁ …pe…562.29aṭṭhahi lokadhammehi samparivattati lokasannivāsoti—562.30passantānaṁ …pe…562.31aṭṭhahi micchattehi niyyāto lokasannivāsoti—562.32passantānaṁ …pe…562.33aṭṭhahi purisadosehi dussati lokasannivāsoti—562.34passantānaṁ …pe…562.35navahi āghātavatthūhi āghātito lokasannivāsoti—562.36passantānaṁ …pe…562.37navavidhamānehi unnato lokasannivāsoti—562.38passantānaṁ …pe…562.39navahi taṇhāmūlakehi dhammehi rajjati lokasannivāsoti—562.40passantānaṁ …pe…562.41dasahi kilesavatthūhi kilissati lokasannivāsoti—562.42passantānaṁ …pe…562.43dasahi āghātavatthūhi āghātito lokasannivāsoti—562.44passantānaṁ …pe…562.45dasahi akusalakammapathehi samannāgato lokasannivāsoti—562.46passantānaṁ …pe…562.47dasahi saññojanehi saññutto lokasannivāsoti—562.48passantānaṁ …pe…562.49dasahi micchattehi niyyāto lokasannivāsoti—562.50passantānaṁ …pe…562.51dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā samannāgato lokasannivāsoti—562.52passantānaṁ …pe…562.53dasavatthukāya antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato lokasannivāsoti—562.54passantānaṁ …pe…562.55aṭṭhasatataṇhāpapañcasatehi papañcito lokasannivāsoti—562.56passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.562.57Dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatehi pariyuṭṭhito lokasannivāsoti—562.58passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.
563.1PTS 1.131Ahañcamhi tiṇṇo, loko ca atiṇṇo ahañcamhi mutto, loko ca amutto;563.2ahañcamhi danto, loko ca adanto;563.3ahañcamhi santo, loko ca asanto;563.4ahañcamhi assattho, loko ca anassattho;563.5ahañcamhi parinibbuto, loko ca aparinibbuto;563.6pahomi khvāhaṁ tiṇṇo tāretuṁ, mutto mocetuṁ, danto dametuṁ, santo sametuṁ, assattho assāsetuṁ, parinibbuto pare ca parinibbāpetunti—563.7passantānaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sattesu mahākaruṇā okkamati.563.8Idaṁ tathāgatassa mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ.
563.9Mahākaruṇāñāṇaniddeso ekasattatimo.
564.01.1.72–73 Sabbaññutañāṇaniddesa
564.1Katamaṁ <b>tathāgatassa sabbaññutaññāṇaṁ?</b>564.2Sabbaṁ saṅkhatamasaṅkhataṁ anavasesaṁ jānātīti—564.3sabbaññutaññāṇaṁ.564.4Tattha āvaraṇaṁ natthīti—564.5anāvaraṇañāṇaṁ.
565.1Atītaṁ sabbaṁ jānātīti—565.2sabbaññutaññāṇaṁ.565.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—565.4anāvaraṇañāṇaṁ.565.5Anāgataṁ sabbaṁ jānātīti—565.6sabbaññutaññāṇaṁ.565.7Tattha āvaraṇaṁ natthīti—565.8anāvaraṇañāṇaṁ.565.9Paccuppannaṁ sabbaṁ jānātīti—565.10sabbaññutaññāṇaṁ.565.11Tattha āvaraṇaṁ natthīti—565.12anāvaraṇañāṇaṁ.
566.1Cakkhu ceva rūpā ca, evaṁ taṁ sabbaṁ jānātīti—566.2sabbaññutaññāṇaṁ.566.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—566.4anāvaraṇañāṇaṁ.566.5Sotañceva saddā ca …pe…566.6ghānañceva gandhā ca …566.7jivhā ceva rasā ca …566.8kāyo ceva phoṭṭhabbā ca …566.9mano ceva dhammā ca, evaṁ taṁ sabbaṁ jānātīti—566.10sabbaññutaññāṇaṁ.566.11Tattha āvaraṇaṁ natthīti—566.12anāvaraṇañāṇaṁ.
567.1PTS 1.132Yāvatā aniccaṭṭhaṁ dukkhaṭṭhaṁ anattaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—567.2sabbaññutaññāṇaṁ.567.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—567.4anāvaraṇañāṇaṁ.567.5Yāvatā rūpassa aniccaṭṭhaṁ dukkhaṭṭhaṁ anattaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—567.6sabbaññutaññāṇaṁ.567.7Tattha āvaraṇaṁ natthīti—567.8anāvaraṇañāṇaṁ.567.9Yāvatā vedanāya …pe…567.10yāvatā saññāya …pe…567.11yāvatā saṅkhārānaṁ …pe…567.12yāvatā viññāṇassa …pe…567.13yāvatā cakkhussa …pe…567.14jarāmaraṇassa aniccaṭṭhaṁ dukkhaṭṭhaṁ anattaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—567.15sabbaññutaññāṇaṁ.567.16Tattha āvaraṇaṁ natthīti—567.17anāvaraṇañāṇaṁ.
568.1Yāvatā abhiññāya abhiññaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—568.2sabbaññutaññāṇaṁ.568.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—568.4anāvaraṇañāṇaṁ.568.5Yāvatā pariññāya pariññaṭṭhaṁ …pe…568.6yāvatā pahānassa pahānaṭṭhaṁ …pe…568.7yāvatā bhāvanāya bhāvanaṭṭhaṁ …pe…568.8yāvatā sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—568.9sabbaññutaññāṇaṁ.568.10Tattha āvaraṇaṁ natthīti—568.11anāvaraṇañāṇaṁ.
569.1Yāvatā khandhānaṁ khandhaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—569.2sabbaññutaññāṇaṁ.569.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—569.4anāvaraṇañāṇaṁ.569.5Yāvatā dhātūnaṁ dhātuṭṭhaṁ …pe…569.6yāvatā āyatanānaṁ āyatanaṭṭhaṁ …pe…569.7yāvatā saṅkhatānaṁ saṅkhataṭṭhaṁ …pe…569.8yāvatā asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—569.9sabbaññutaññāṇaṁ.569.10Tattha āvaraṇaṁ natthīti—569.11anāvaraṇañāṇaṁ.
570.1Yāvatā kusale dhamme, sabbaṁ jānātīti—570.2sabbaññutaññāṇaṁ.570.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—570.4anāvaraṇañāṇaṁ.570.5Yāvatā akusale dhamme …pe…570.6yāvatā abyākate dhamme …570.7yāvatā kāmāvacare dhamme …570.8yāvatā rūpāvacare dhamme …570.9yāvatā arūpāvacare dhamme …570.10yāvatā apariyāpanne dhamme, sabbaṁ jānātīti—570.11sabbaññutaññāṇaṁ.570.12Tattha āvaraṇaṁ natthīti—570.13anāvaraṇañāṇaṁ.
571.1Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—571.2sabbaññutaññāṇaṁ.571.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—571.4anāvaraṇañāṇaṁ.571.5Yāvatā samudayassa samudayaṭṭhaṁ …pe…571.6yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭhaṁ …pe…571.7yāvatā maggassa maggaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—571.8sabbaññutaññāṇaṁ.571.9Tattha āvaraṇaṁ natthīti—571.10anāvaraṇañāṇaṁ.
572.1PTS 1.133Yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—572.2sabbaññutaññāṇaṁ.572.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—572.4anāvaraṇañāṇaṁ.572.5Yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭhaṁ …pe…572.6yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭhaṁ …pe…572.7yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭhaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—572.8sabbaññutaññāṇaṁ.572.9Tattha āvaraṇaṁ natthīti—572.10anāvaraṇañāṇaṁ.
573.1Yāvatā indriyaparopariyattañāṇaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—573.2sabbaññutaññāṇaṁ.573.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—573.4anāvaraṇañāṇaṁ.573.5Yāvatā sattānaṁ āsayānusaye ñāṇaṁ …pe…573.6yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṁ …pe…573.7yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ, taṁ sabbaṁ jānātīti—573.8sabbaññutaññāṇaṁ.573.9Tattha āvaraṇaṁ natthīti—573.10anāvaraṇañāṇaṁ.
574.1Yāvatā sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, taṁ sabbaṁ jānātīti—574.2sabbaññutaññāṇaṁ.574.3Tattha āvaraṇaṁ natthīti—574.4anāvaraṇañāṇaṁ.
575.1Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci,575.2Atho aviññātamajānitabbaṁ;575.3Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,575.4Tathāgato tena samantacakkhūti.
576.1<b>Samantacakkhū</b>ti kenaṭṭhena samantacakkhu?576.2Cuddasa buddhañāṇāni.576.3Dukkhe ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, atthapaṭisambhide ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, dhammapaṭisambhide ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, niruttipaṭisambhide ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, indriyaparopariyattañāṇaṁ buddhañāṇaṁ, sattānaṁ āsayānusaye ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, yamakapāṭihīre ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, sabbaññutaññāṇaṁ buddhañāṇaṁ, anāvaraṇañāṇaṁ buddhañāṇaṁ—576.4imāni cuddasa buddhañāṇāni.576.5Imesaṁ cuddasannaṁ buddhañāṇānaṁ aṭṭha ñāṇāni sāvakasādhāraṇāni;576.6cha ñāṇāni asādhāraṇāni sāvakehi.
577.1PTS 1.134Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho, sabbo ñāto;577.2aññāto dukkhaṭṭho natthīti—577.3sabbaññutaññāṇaṁ.577.4Tattha āvaraṇaṁ natthīti—577.5anāvaraṇañāṇaṁ.577.6Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho, sabbo ñāto, sabbo diṭṭho, sabbo vidito, sabbo sacchikato, sabbo phassito paññāya;577.7aphassito paññāya dukkhaṭṭho natthīti—577.8sabbaññutaññāṇaṁ.577.9Tattha āvaraṇaṁ natthīti—577.10anāvaraṇañāṇaṁ.577.11Yāvatā samudayassa samudayaṭṭho …577.12yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭho …577.13yāvatā maggassa maggaṭṭho …pe…577.14yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭho …577.15yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭho …577.16yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭho …577.17yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho, sabbo ñāto, sabbo diṭṭho, sabbo vidito, sabbo sacchikato, sabbo phassito paññāya;577.18aphassito paññāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho natthīti—577.19sabbaññutaññāṇaṁ.577.20Tattha āvaraṇaṁ natthīti—577.21anāvaraṇañāṇaṁ.
578.1Yāvatā indriyaparopariyattañāṇaṁ …578.2yāvatā sattānaṁ āsayānusaye ñāṇaṁ …578.3yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṁ …578.4yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ;578.5sabbaṁ ñātaṁ, sabbaṁ diṭṭhaṁ, sabbaṁ viditaṁ, sabbaṁ sacchikataṁ, sabbaṁ phassitaṁ paññāya;578.6aphassitaṁ paññāya mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ natthīti—578.7sabbaññutaññāṇaṁ.578.8Tattha āvaraṇaṁ natthīti—578.9anāvaraṇañāṇaṁ.
579.1Yāvatā sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, sabbaṁ ñātaṁ, sabbaṁ diṭṭhaṁ, sabbaṁ viditaṁ, sabbaṁ sacchikataṁ, sabbaṁ phassitaṁ paññāya;579.2aphassitaṁ paññāya natthīti—579.3sabbaññutaññāṇaṁ.579.4Tattha āvaraṇaṁ natthīti—579.5anāvaraṇañāṇaṁ.
580.1Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci,580.2Atho aviññātamajānitabbaṁ;580.3Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,580.4Tathāgato tena samantacakkhūti.
580.5Ñāṇakathā niṭṭhitā.