Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Ps 1.284 min read

Discussion of Views

Diṭṭhikathā

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Paṭisambhidāmagga
  • 0.21 Mahāvagga

0.31.2. Diṭṭhikathā

1.1PTS 1.135Kā diṭṭhi, kati diṭṭhiṭṭhānāni, kati diṭṭhipariyuṭṭhānāni, kati diṭṭhiyo, kati diṭṭhābhinivesā, katamo diṭṭhiṭṭhānasamugghātoti?

2.1<b>Kā diṭṭhī</b>ti abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

3.1<b>Kati diṭṭhiṭṭhānānī</b>ti aṭṭha diṭṭhiṭṭhānāni.

4.1<b>Kati diṭṭhipariyuṭṭhānānī</b>ti aṭṭhārasa diṭṭhipariyuṭṭhānāni.

5.1<b>Kati diṭṭhiyo</b>ti soḷasa diṭṭhiyo.

6.1<b>Kati diṭṭhābhinivesā</b>ti tīṇi sataṁ diṭṭhābhinivesā.

7.1<b>Katamo diṭṭhiṭṭhānasamugghāto</b>ti sotāpattimaggo diṭṭhiṭṭhānasamugghāto.

8.1PTS 1.136Kathaṁ <b>abhinivesaparāmāso diṭṭhi</b>?8.2Rūpaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—8.3abhinivesaparāmāso diṭṭhi.8.4Vedanaṁ etaṁ mama …pe…8.5saññaṁ etaṁ mama …pe…8.6saṅkhāre etaṁ mama …pe…8.7viññāṇaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—8.8abhinivesaparāmāso diṭṭhi.8.9Cakkhuṁ etaṁ mama …8.10sotaṁ etaṁ mama …8.11ghānaṁ etaṁ mama …8.12jivhaṁ etaṁ mama …8.13kāyaṁ etaṁ mama …8.14manaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—8.15abhinivesaparāmāso diṭṭhi.8.16Rūpe etaṁ mama …8.17sadde etaṁ mama …8.18gandhe etaṁ mama …8.19rase etaṁ mama …8.20phoṭṭhabbe etaṁ mama …8.21dhamme etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—8.22abhinivesaparāmāso diṭṭhi.8.23Cakkhuviññāṇaṁ etaṁ mama …8.24sotaviññāṇaṁ etaṁ mama …8.25ghānaviññāṇaṁ etaṁ mama …8.26jivhāviññāṇaṁ etaṁ mama …8.27kāyaviññāṇaṁ etaṁ mama …8.28manoviññāṇaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—8.29abhinivesaparāmāso diṭṭhi.8.30Cakkhusamphassaṁ etaṁ mama …8.31sotasamphassaṁ etaṁ mama …8.32ghānasamphassaṁ etaṁ mama …8.33jivhāsamphassaṁ etaṁ mama …8.34kāyasamphassaṁ etaṁ mama …8.35manosamphassaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—8.36abhinivesaparāmāso diṭṭhi.8.37Cakkhusamphassajaṁ vedanaṁ …8.38sotasamphassajaṁ vedanaṁ …8.39ghānasamphassajaṁ vedanaṁ …8.40jivhāsamphassajaṁ vedanaṁ …8.41kāyasamphassajaṁ vedanaṁ …8.42manosamphassajaṁ vedanaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—8.43abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

9.1Rūpasaññaṁ etaṁ mama …9.2saddasaññaṁ etaṁ mama …9.3gandhasaññaṁ etaṁ mama …9.4rasasaññaṁ etaṁ mama …9.5phoṭṭhabbasaññaṁ etaṁ mama …9.6dhammasaññaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—9.7abhinivesaparāmāso diṭṭhi.9.8Rūpasañcetanaṁ etaṁ mama …9.9saddasañcetanaṁ etaṁ mama …9.10gandhasañcetanaṁ etaṁ mama …9.11rasasañcetanaṁ etaṁ mama …9.12phoṭṭhabbasañcetanaṁ etaṁ mama …9.13dhammasañcetanaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—9.14abhinivesaparāmāso diṭṭhi.9.15Rūpataṇhaṁ etaṁ mama …9.16saddataṇhaṁ etaṁ mama …9.17gandhataṇhaṁ etaṁ mama …9.18rasataṇhaṁ etaṁ mama …9.19phoṭṭhabbataṇhaṁ etaṁ mama …9.20dhammataṇhaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—9.21abhinivesaparāmāso diṭṭhi.9.22Rūpavitakkaṁ etaṁ mama …9.23saddavitakkaṁ etaṁ mama …9.24gandhavitakkaṁ etaṁ mama …9.25rasavitakkaṁ etaṁ mama …9.26phoṭṭhabbavitakkaṁ etaṁ mama …9.27dhammavitakkaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—9.28abhinivesaparāmāso diṭṭhi.9.29Rūpavicāraṁ etaṁ mama …9.30saddavicāraṁ etaṁ mama …9.31gandhavicāraṁ etaṁ mama …9.32rasavicāraṁ etaṁ mama …9.33phoṭṭhabbavicāraṁ etaṁ mama …9.34dhammavicāraṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—9.35abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

10.1Pathavīdhātuṁ etaṁ mama …10.2āpodhātuṁ etaṁ mama …10.3tejodhātuṁ etaṁ mama …10.4vāyodhātuṁ etaṁ mama …10.5ākāsadhātuṁ etaṁ mama …10.6viññāṇadhātuṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—10.7abhinivesaparāmāso diṭṭhi.10.8Pathavīkasiṇaṁ etaṁ mama …10.9āpokasiṇaṁ …10.10tejokasiṇaṁ …10.11vāyokasiṇaṁ …10.12nīlakasiṇaṁ …10.13pītakasiṇaṁ …10.14lohitakasiṇaṁ …10.15odātakasiṇaṁ …10.16ākāsakasiṇaṁ …10.17viññāṇakasiṇaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—10.18abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

11.1PTS 1.137Kesaṁ etaṁ mama …11.2lomaṁ etaṁ mama …11.3nakhaṁ etaṁ mama …11.4dantaṁ etaṁ mama …11.5tacaṁ etaṁ mama …11.6maṁsaṁ etaṁ mama …11.7nhāruṁ etaṁ mama …11.8aṭṭhiṁ etaṁ mama …11.9aṭṭhimiñjaṁ etaṁ mama …11.10vakkaṁ etaṁ mama …11.11hadayaṁ etaṁ mama …11.12yakanaṁ etaṁ mama …11.13kilomakaṁ etaṁ mama …11.14pihakaṁ etaṁ mama …11.15papphāsaṁ etaṁ mama …11.16antaṁ etaṁ mama …11.17antaguṇaṁ etaṁ mama …11.18udariyaṁ etaṁ mama …11.19karīsaṁ etaṁ mama …11.20pittaṁ etaṁ mama …11.21semhaṁ etaṁ mama …11.22pubbaṁ etaṁ mama …11.23lohitaṁ etaṁ mama …11.24sedaṁ etaṁ mama …11.25medaṁ etaṁ mama …11.26assuṁ etaṁ mama …11.27vasaṁ etaṁ mama …11.28kheḷaṁ etaṁ mama …11.29siṅghāṇikaṁ etaṁ mama …11.30lasikaṁ etaṁ mama …11.31muttaṁ etaṁ mama …11.32matthaluṅgaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—11.33abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

12.1Cakkhāyatanaṁ etaṁ mama …12.2rūpāyatanaṁ etaṁ mama …12.3sotāyatanaṁ etaṁ mama …12.4saddāyatanaṁ etaṁ mama …12.5ghānāyatanaṁ etaṁ mama …12.6gandhāyatanaṁ etaṁ mama …12.7jivhāyatanaṁ etaṁ mama …12.8rasāyatanaṁ etaṁ mama …12.9kāyāyatanaṁ etaṁ mama …12.10phoṭṭhabbāyatanaṁ etaṁ mama …12.11manāyatanaṁ etaṁ mama …12.12dhammāyatanaṁ etaṁ mama.

13.1Cakkhudhātuṁ etaṁ mama …13.2rūpadhātuṁ etaṁ mama …13.3cakkhuviññāṇadhātuṁ etaṁ mama …13.4sotadhātuṁ etaṁ mama …13.5saddadhātuṁ etaṁ mama …13.6sotaviññāṇadhātuṁ etaṁ mama …13.7ghānadhātuṁ etaṁ mama …13.8gandhadhātuṁ etaṁ mama …13.9ghānaviññāṇadhātuṁ etaṁ mama …13.10jivhādhātuṁ etaṁ mama …13.11rasadhātuṁ etaṁ mama …13.12jivhāviññāṇadhātuṁ etaṁ mama …13.13kāyadhātuṁ etaṁ mama …13.14phoṭṭhabbadhātuṁ etaṁ mama …13.15kāyaviññāṇadhātuṁ etaṁ mama …13.16manodhātuṁ etaṁ mama …13.17dhammadhātuṁ etaṁ mama …13.18manoviññāṇadhātuṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—13.19abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

14.1Cakkhundriyaṁ etaṁ mama …14.2sotindriyaṁ etaṁ mama …14.3ghānindriyaṁ etaṁ mama …14.4jivhindriyaṁ etaṁ mama …14.5kāyindriyaṁ etaṁ mama …14.6manindriyaṁ etaṁ mama …14.7jīvitindriyaṁ etaṁ mama …14.8itthindriyaṁ etaṁ mama …14.9purisindriyaṁ etaṁ mama …14.10sukhindriyaṁ etaṁ mama …14.11dukkhindriyaṁ etaṁ mama …14.12somanassindriyaṁ etaṁ mama …14.13domanassindriyaṁ etaṁ mama …14.14upekkhindriyaṁ etaṁ mama …14.15saddhindriyaṁ etaṁ mama …14.16vīriyindriyaṁ etaṁ mama …14.17satindriyaṁ etaṁ mama …14.18samādhindriyaṁ etaṁ mama …14.19paññindriyaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—14.20abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

15.1PTS 1.138Kāmadhātuṁ etaṁ mama …15.2rūpadhātuṁ etaṁ mama …15.3arūpadhātuṁ etaṁ mama …15.4kāmabhavaṁ etaṁ mama …15.5rūpabhavaṁ etaṁ mama …15.6arūpabhavaṁ etaṁ mama …15.7saññābhavaṁ etaṁ mama …15.8asaññābhavaṁ etaṁ mama …15.9nevasaññānāsaññābhavaṁ etaṁ mama …15.10ekavokārabhavaṁ etaṁ mama …15.11catuvokārabhavaṁ etaṁ mama …15.12pañcavokārabhavaṁ etaṁ mama …15.13paṭhamajjhānaṁ etaṁ mama …15.14dutiyajjhānaṁ etaṁ mama …15.15tatiyajjhānaṁ etaṁ mama …15.16catutthajjhānaṁ etaṁ mama …15.17mettaṁ cetovimuttiṁ etaṁ mama …15.18karuṇaṁ cetovimuttiṁ etaṁ mama …15.19muditaṁ cetovimuttiṁ etaṁ mama …15.20upekkhaṁ cetovimuttiṁ etaṁ mama …15.21ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ etaṁ mama …15.22viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ etaṁ mama …15.23ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ etaṁ mama …15.24nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—15.25abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

16.1Avijjaṁ etaṁ mama …16.2saṅkhāre etaṁ mama …16.3viññāṇaṁ etaṁ mama …16.4nāmarūpaṁ etaṁ mama …16.5saḷāyatanaṁ etaṁ mama …16.6phassaṁ etaṁ mama …16.7vedanaṁ etaṁ mama …16.8taṇhaṁ etaṁ mama …16.9upādānaṁ etaṁ mama …16.10bhavaṁ etaṁ mama …16.11jātiṁ etaṁ mama …16.12jarāmaraṇaṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti—16.13abhinivesaparāmāso diṭṭhi.16.14Evaṁ abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

17.1Katamāni <b>aṭṭha diṭṭhiṭṭhānāni?</b>17.2Khandhāpi diṭṭhiṭṭhānaṁ, avijjāpi diṭṭhiṭṭhānaṁ, phassopi diṭṭhiṭṭhānaṁ, saññāpi diṭṭhiṭṭhānaṁ, vitakkopi diṭṭhiṭṭhānaṁ, ayoniso manasikāropi diṭṭhiṭṭhānaṁ, pāpamittopi diṭṭhiṭṭhānaṁ, paratoghosopi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

18.1Khandhā hetu khandhā paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena—18.2evaṁ khandhāpi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

19.1Avijjā hetu avijjā paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena—19.2evaṁ avijjāpi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

20.1Phasso hetu phasso paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena—20.2evaṁ phassopi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

21.1Saññā hetu saññā paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena—21.2evaṁ saññāpi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

22.1Vitakko hetu vitakko paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya, samuṭṭhānaṭṭhena—22.2evaṁ vitakkopi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

23.1Ayoniso manasikāro hetu ayoniso manasikāro paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena—23.2evaṁ ayoniso manasikāropi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

24.1Pāpamitto hetu pāpamitto paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya, samuṭṭhānaṭṭhena—24.2evaṁ pāpamittopi diṭṭhiṭṭhānaṁ.

25.1Paratoghoso hetu paratoghoso paccayo diṭṭhiṭṭhānaṁ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena—25.2evaṁ paratoghosopi diṭṭhiṭṭhānaṁ.25.3Imāni aṭṭha diṭṭhiṭṭhānāni.

26.1Katamāni <b>aṭṭhārasa diṭṭhipariyuṭṭhānāni?</b>26.2Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ, diṭṭhigahanaṁ, diṭṭhikantāraṁ, diṭṭhivisūkaṁ, diṭṭhivipphanditaṁ, diṭṭhisaññojanaṁ, diṭṭhisallaṁ, diṭṭhisambādho, diṭṭhipalibodho, diṭṭhibandhanaṁ, diṭṭhipapāto, diṭṭhānusayo, diṭṭhisantāpo, diṭṭhipariḷāho, diṭṭhigantho, diṭṭhupādānaṁ, diṭṭhābhiniveso, diṭṭhiparāmāso—26.3imāni aṭṭhārasa diṭṭhipariyuṭṭhānāni.

27.1PTS 1.139Katamā <b>soḷasa diṭṭhiyo?</b>27.2Assādadiṭṭhi, attānudiṭṭhi, micchādiṭṭhi, sakkāyadiṭṭhi, sakkāyavatthukā sassatadiṭṭhi, sakkāyavatthukā ucchedadiṭṭhi, antaggāhikā diṭṭhi, pubbantānudiṭṭhi, aparantānudiṭṭhi, saññojanikā diṭṭhi, ahanti mānavinibandhā diṭṭhi, mamanti mānavinibandhā diṭṭhi, attavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi, lokavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi, bhavadiṭṭhi, vibhavadiṭṭhi—27.3imā soḷasa diṭṭhiyo.

28.1Katame <b>tīṇi sataṁ diṭṭhābhinivesā?</b>28.2Assādadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.3Attānudiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.4Micchādiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.5Sakkāyadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.6Sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.7Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.8Antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.9Pubbantānudiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.10Aparantānudiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.11Saññojanikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.12Ahanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.13Mamanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.14Attavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.15Lokavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.16Bhavadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?28.17Vibhavadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?

29.1PTS 1.140Assādadiṭṭhiyā pañcatiṁsāya ākārehi abhiniveso hoti.29.2Attānudiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.29.3Micchādiṭṭhiyā dasahākārehi abhiniveso hoti.29.4Sakkāyadiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.29.5Sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā pannarasahi ākārehi abhiniveso hoti.29.6Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso hoti.29.7Antaggāhikāya diṭṭhiyā paññāsāya ākārehi abhiniveso hoti.29.8Pubbantānudiṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.29.9Aparantānudiṭṭhiyā catucattālīsāya ākārehi abhiniveso hoti.29.10Saññojanikāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.29.11Ahanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.29.12Mamanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.29.13Attavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.29.14Lokavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā aṭṭhahi ākārehi abhiniveso hoti.29.15Bhavadiṭṭhiyā ekena ākārena abhiniveso hoti.29.16Vibhavadiṭṭhiyā ekena ākārena abhiniveso hoti.

30.01.2.1. Assādadiṭṭhiniddesa

30.1Assādadiṭṭhiyā katamehi pañcatiṁsāya ākārehi abhiniveso hoti?30.2Yaṁ rūpaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ rūpassa assādoti—30.3abhinivesaparāmāso diṭṭhi.30.4Diṭṭhi na assādo, assādo na diṭṭhi.30.5Aññā diṭṭhi, añño assādo.30.6Yā ca diṭṭhi yo ca assādo—30.7ayaṁ vuccati assādadiṭṭhi.

31.1Assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti.31.2Tāya diṭṭhivipattiyā samannāgato puggalo diṭṭhivipanno.31.3Diṭṭhivipanno puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo.31.4Taṁ kissa hetu?31.5Diṭṭhi hissa pāpikā.31.6Yo diṭṭhiyā rāgo, so na diṭṭhi.31.7Diṭṭhi na rāgo.31.8Aññā diṭṭhi, añño rāgo.31.9Yā ca diṭṭhi yo ca rāgo—31.10ayaṁ vuccati diṭṭhirāgo.31.11Tāya ca diṭṭhiyā tena ca rāgena samannāgato puggalo diṭṭhirāgaratto.31.12Diṭṭhirāgaratte puggale dinnaṁ dānaṁ na mahapphalaṁ hoti na mahānisaṁsaṁ.31.13Taṁ kissa hetu?31.14Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

32.1PTS 1.141Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo—32.2nirayo vā tiracchānayoni vā.32.3Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ, yañca vacīkammaṁ …pe…32.4yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṁvattanti.32.5Taṁ kissa hetu?32.6Diṭṭhi hissa pāpikā.32.7Seyyathāpi nimbabījaṁ vā kosātakībījaṁ vā tittakālābubījaṁ vā allāya pathaviyā nikkhittaṁ yaṁ ceva pathavirasaṁ upādiyati, yañca āporasaṁ upādiyati, sabbaṁ taṁ tittakattāya kaṭukattāya asātattāya saṁvattati.32.8Taṁ kissa hetu?32.9Bījaṁ hissa pāpikaṁ.32.10Evamevaṁ micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ, yañca vacīkammaṁ …pe…32.11yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṁvattanti.32.12Taṁ kissa hetu?32.13Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

33.1Micchādiṭṭhi diṭṭhigataṁ, diṭṭhigahanaṁ, diṭṭhikantāraṁ, diṭṭhivisūkaṁ, diṭṭhivipphanditaṁ, diṭṭhisaññojanaṁ, diṭṭhisallaṁ, diṭṭhisambādho, diṭṭhipalibodho, diṭṭhibandhanaṁ, diṭṭhipapāto, diṭṭhānusayo, diṭṭhisantāpo, diṭṭhipariḷāho, diṭṭhigantho, diṭṭhupādānaṁ, diṭṭhābhiniveso, diṭṭhiparāmāso—33.2imehi aṭṭhārasahi ākārehi pariyuṭṭhitacittassa saññogo.

34.1Atthi saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca, atthi saññojanāni na ca diṭṭhiyo.

35.1Katamāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca?35.2Sakkāyadiṭṭhi, sīlabbataparāmāso—35.3imāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca.

36.1Katamāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo?36.2Kāmarāgasaññojanaṁ, paṭighasaññojanaṁ, mānasaññojanaṁ, vicikicchāsaññojanaṁ, bhavarāgasaññojanaṁ, issāsaññojanaṁ, macchariyasaññojanaṁ, anunayasaññojanaṁ, avijjāsaññojanaṁ—36.3imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

37.1PTS 1.142Yaṁ vedanaṁ paṭicca …pe…37.2yaṁ saññaṁ paṭicca …pe…37.3yaṁ saṅkhāre paṭicca …pe…37.4yaṁ viññāṇaṁ paṭicca …37.5yaṁ cakkhuṁ paṭicca …37.6yaṁ sotaṁ paṭicca …37.7yaṁ ghānaṁ paṭicca …37.8yaṁ jivhaṁ paṭicca …37.9yaṁ kāyaṁ paṭicca …37.10yaṁ manaṁ paṭicca …37.11yaṁ rūpe paṭicca …37.12yaṁ sadde paṭicca …37.13yaṁ gandhe paṭicca …37.14yaṁ rase paṭicca …37.15yaṁ phoṭṭhabbe paṭicca …37.16yaṁ dhamme paṭicca …37.17yaṁ cakkhuviññāṇaṁ paṭicca …37.18yaṁ sotaviññāṇaṁ paṭicca …37.19yaṁ ghānaviññāṇaṁ paṭicca …37.20yaṁ jivhāviññāṇaṁ paṭicca …37.21yaṁ kāyaviññāṇaṁ paṭicca …37.22yaṁ manoviññāṇaṁ paṭicca …37.23yaṁ cakkhusamphassaṁ paṭicca …37.24yaṁ sotasamphassaṁ paṭicca …37.25yaṁ ghānasamphassaṁ paṭicca …37.26yaṁ jivhāsamphassaṁ paṭicca …37.27yaṁ kāyasamphassaṁ paṭicca …37.28yaṁ manosamphassaṁ paṭicca …37.29yaṁ cakkhusamphassajaṁ vedanaṁ paṭicca …37.30yaṁ sotasamphassajaṁ vedanaṁ paṭicca …37.31yaṁ ghānasamphassajaṁ vedanaṁ paṭicca …37.32yaṁ jivhāsamphassajaṁ vedanaṁ paṭicca …37.33yaṁ kāyasamphassajaṁ vedanaṁ paṭicca …37.34yaṁ manosamphassajaṁ vedanaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ manosamphassajāya vedanāya assādoti—37.35abhinivesaparāmāso diṭṭhi.37.36Diṭṭhi na assādo, assādo na diṭṭhi.37.37Aññā diṭṭhi, añño assādo.37.38Yā ca diṭṭhi yo ca assādo—37.39ayaṁ vuccati assādadiṭṭhi.

38.1Assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti.38.2Tāya diṭṭhivipattiyā samannāgato puggalo diṭṭhivipanno.38.3Diṭṭhivipanno puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo.38.4Taṁ kissa hetu?38.5Diṭṭhi hissa pāpikā.38.6Yo diṭṭhiyā rāgo, so na diṭṭhi.38.7Diṭṭhi na rāgo.38.8Aññā diṭṭhi, añño rāgo.38.9Yā ca diṭṭhi yo ca rāgo, ayaṁ vuccati diṭṭhirāgo.38.10Tāya ca diṭṭhiyā tena ca rāgena samannāgato puggalo diṭṭhirāgaratto.38.11Diṭṭhirāgaratte puggale dinnaṁ dānaṁ na mahapphalaṁ hoti na mahānisaṁsaṁ.38.12Taṁ kissa hetu?38.13Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

39.1Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo—39.2nirayo vā tiracchānayoni vā.39.3Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ, yañca vacīkammaṁ …pe…39.4yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṁvattanti.39.5Taṁ kissa hetu?39.6Diṭṭhi hissa pāpikā.39.7Seyyathāpi nimbabījaṁ vā kosātakībījaṁ vā tittakālābubījaṁ vā allāya pathaviyā nikkhittaṁ yañceva pathavirasaṁ upādiyati yañca āporasaṁ upādiyati, sabbaṁ taṁ tittakattāya kaṭukattāya asātattāya saṁvattati.39.8Taṁ kissa hetu?39.9Bījaṁ hissa pāpikaṁ.39.10Evamevaṁ micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yañca vacīkammaṁ …pe…39.11yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṁvattanti.39.12Taṁ kissa hetu?39.13Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

40.1PTS 1.143Micchādiṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ …pe…40.2diṭṭhābhiniveso diṭṭhiparāmāso—40.3imehi aṭṭhārasahi ākārehi pariyuṭṭhitacittassa saññogo.

41.1Atthi saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca, atthi saññojanāni na ca diṭṭhiyo.41.2Katamāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca?41.3Sakkāyadiṭṭhi, sīlabbataparāmāso—41.4imāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca.41.5Katamāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo?41.6Kāmarāgasaññojanaṁ, paṭighasaññojanaṁ, mānasaññojanaṁ, vicikicchāsaññojanaṁ, bhavarāgasaññojanaṁ, issāsaññojanaṁ, macchariyasaññojanaṁ, anunayasaññojanaṁ, avijjāsaññojanaṁ—41.7imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.41.8Assādadiṭṭhiyā imehi pañcatiṁsāya ākārehi abhiniveso hoti.

41.9Assādadiṭṭhiniddeso paṭhamo.

42.01.2.2. Attānudiṭṭhiniddesa

42.1Attānudiṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti?42.2Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ;42.3vedanaṁ …pe…42.4saññaṁ …pe…42.5saṅkhāre …pe…42.6viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

43.1PTS 1.144Kathaṁ <b>rūpaṁ attato samanupassati?</b>43.2Idhekacco pathavīkasiṇaṁ attato samanupassati—43.3“yaṁ pathavīkasiṇaṁ, so ahaṁ;43.4yo ahaṁ, taṁ pathavīkasiṇan”ti.43.5Pathavīkasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.43.6Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī”ti—43.7acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.43.8Evamevaṁ idhekacco pathavīkasiṇaṁ attato samanupassati—43.9“yaṁ pathavīkasiṇaṁ, so ahaṁ;43.10yo ahaṁ, taṁ pathavīkasiṇan”ti.43.11Pathavīkasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.43.12Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.43.13Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.43.14Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.43.15Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—43.16ayaṁ paṭhamā rūpavatthukā attānudiṭṭhi.43.17Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…43.18attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi.43.19Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo …pe…43.20imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

44.1Idhekacco āpokasiṇaṁ …44.2tejokasiṇaṁ …44.3vāyokasiṇaṁ …44.4nīlakasiṇaṁ …44.5pītakasiṇaṁ …44.6lohitakasiṇaṁ …44.7odātakasiṇaṁ attato samanupassati—44.8“yaṁ odātakasiṇaṁ, so ahaṁ;44.9yo ahaṁ, taṁ odātakasiṇan”ti.44.10Odātakasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.44.11Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci, so vaṇṇo;44.12yo vaṇṇo, sā accī”ti—44.13acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.44.14Evamevaṁ idhekacco …pe…44.15odātakasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.44.16Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.44.17Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.44.18Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.44.19Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—44.20ayaṁ paṭhamā rūpavatthukā attānudiṭṭhi.44.21Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…44.22imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.44.23Evaṁ rūpaṁ attato samanupassati.

45.1Kathaṁ <b>rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati?</b>45.2Idhekacco vedanaṁ …45.3saññaṁ …45.4saṅkhāre …45.5viññāṇaṁ attato samanupassati.45.6Tassa evaṁ hoti—45.7“ayaṁ kho me attā.45.8So kho pana me ayaṁ attā iminā rūpena rūpavā”ti.45.9Rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati.45.10Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.45.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—45.12“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.45.13Añño rukkho, aññā chāyā.45.14So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.45.15Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.45.16Evamevaṁ idhekacco vedanaṁ …45.17saññaṁ …45.18saṅkhāre …45.19viññāṇaṁ attato samanupassati.45.20Tassa evaṁ hoti—45.21“ayaṁ kho me attā.45.22So kho pana ayaṁ attā iminā rūpena rūpavā”ti.45.23Rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati.45.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.45.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.45.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.45.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—45.28ayaṁ dutiyā rūpavatthukā attānudiṭṭhi.45.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…45.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.45.31Evaṁ rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati.

46.1PTS 1.145Kathaṁ <b>attani rūpaṁ samanupassati?</b>46.2Idhekacco vedanaṁ …46.3saññaṁ …46.4saṅkhāre …46.5viññāṇaṁ attato samanupassati.46.6Tassa evaṁ hoti—46.7“ayaṁ kho me attā.46.8Imasmiñca pana attani idaṁ rūpan”ti.46.9Attani rūpaṁ samanupassati.46.10Seyyathāpi pupphaṁ gandhasampannaṁ assa.46.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—46.12“idaṁ pupphaṁ, ayaṁ gandho;46.13aññaṁ pupphaṁ, añño gandho.46.14So kho panāyaṁ gandho imasmiṁ pupphe”ti.46.15Pupphasmiṁ gandhaṁ samanupassati.46.16Evamevaṁ idhekacco vedanaṁ …46.17saññaṁ …46.18saṅkhāre …46.19viññāṇaṁ attato samanupassati.46.20Tassa evaṁ hoti—46.21“ayaṁ kho me attā.46.22Imasmiñca pana attani idaṁ rūpan”ti.46.23Attani rūpaṁ samanupassati.46.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.46.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.46.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.46.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—46.28ayaṁ tatiyā rūpavatthukā attānudiṭṭhi.46.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…46.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.46.31Evaṁ attani rūpaṁ samanupassati.

47.1Kathaṁ <b>rūpasmiṁ attānaṁ samanupassati?</b>47.2Idhekacco vedanaṁ …47.3saññaṁ …47.4saṅkhāre …47.5viññāṇaṁ attato samanupassati.47.6Tassa evaṁ hoti—47.7“ayaṁ kho me attā.47.8So kho pana me ayaṁ attā imasmiṁ rūpe”ti.47.9Rūpasmiṁ attānaṁ samanupassati.47.10Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.47.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—47.12“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.47.13Añño maṇi, añño karaṇḍako.47.14So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.47.15Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.47.16Evamevaṁ idhekacco vedanaṁ …47.17saññaṁ …47.18saṅkhāre …47.19viññāṇaṁ attato samanupassati.47.20Tassa evaṁ hoti—47.21“ayaṁ kho me attā.47.22So kho pana me ayaṁ attā imasmiṁ rūpe”ti.47.23Rūpasmiṁ attānaṁ samanupassati.47.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.47.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.47.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.47.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—47.28ayaṁ catutthā rūpavatthukā attānudiṭṭhi.47.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…47.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.47.31Evaṁ rūpasmiṁ attānaṁ samanupassati.

48.1PTS 1.146Kathaṁ <b>vedanaṁ attato samanupassati?</b>48.2Idhekacco cakkhusamphassajaṁ vedanaṁ sotasamphassajaṁ vedanaṁ ghānasamphassajaṁ vedanaṁ jivhāsamphassajaṁ vedanaṁ kāyasamphassajaṁ vedanaṁ manosamphassajaṁ vedanaṁ attato samanupassati.48.3“Yā manosamphassajā vedanā so ahaṁ, yo ahaṁ sā manosamphassajā vedanā”ti—48.4manosamphassajaṁ vedanañca attañca advayaṁ samanupassati.48.5Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī”ti—48.6acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.48.7Evamevaṁ idhekacco manosamphassajaṁ vedanaṁ attato samanupassati.48.8“Yā manosamphassajā vedanā so ahaṁ, yo ahaṁ sā manosamphassajā vedanā”ti—48.9manosamphassajaṁ vedanañca attañca advayaṁ samanupassati.48.10Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.48.11Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.48.12Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.48.13Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—48.14ayaṁ paṭhamā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi.48.15Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…48.16imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.48.17Evaṁ vedanaṁ attato samanupassati.

49.1Kathaṁ <b>vedanāvantaṁ attānaṁ samanupassati?</b>49.2Idhekacco saññaṁ …49.3saṅkhāre …49.4viññāṇaṁ …49.5rūpaṁ attato samanupassati.49.6Tassa evaṁ hoti—49.7“ayaṁ kho me attā.49.8So kho pana me ayaṁ attā imāya vedanāya vedanāvā”ti.49.9Vedanāvantaṁ attānaṁ samanupassati.49.10Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.49.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—49.12“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.49.13Añño rukkho, aññā chāyā.49.14So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.49.15Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.49.16Evamevaṁ idhekacco saññaṁ …49.17saṅkhāre …49.18viññāṇaṁ …49.19rūpaṁ attato samanupassati.49.20Tassa evaṁ hoti—49.21“ayaṁ kho me attā.49.22So kho pana me ayaṁ attā imāya vedanāya vedanāvā”ti.49.23Vedanāvantaṁ attānaṁ samanupassati.49.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.49.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.49.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.49.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—49.28ayaṁ dutiyā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi.49.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…49.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.49.31Evaṁ vedanāvantaṁ attānaṁ samanupassati.

50.1Kathaṁ <b>attani vedanaṁ samanupassati?</b>50.2Idhekacco saññaṁ …50.3saṅkhāre …50.4viññāṇaṁ …50.5rūpaṁ attato samanupassati.50.6Tassa evaṁ hoti—50.7“ayaṁ kho me attā.50.8Imasmiñca pana attani ayaṁ vedanā”ti.50.9Attani vedanaṁ samanupassati.50.10Seyyathāpi pupphaṁ gandhasampannaṁ assa.50.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—50.12“idaṁ pupphaṁ, ayaṁ gandho;50.13aññaṁ pupphaṁ, añño gandho.50.14So kho panāyaṁ gandho imasmiṁ pupphe”ti.50.15Pupphasmiṁ gandhaṁ samanupassati.50.16Evamevaṁ idhekacco saññaṁ …50.17saṅkhāre …50.18viññāṇaṁ …50.19rūpaṁ attato samanupassati.50.20Tassa evaṁ hoti—50.21“ayaṁ kho me attā.50.22Imasmiñca pana attani ayaṁ vedanā”ti.50.23Attani vedanaṁ samanupassati.50.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.50.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.50.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.50.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—50.28ayaṁ tatiyā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi.50.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…50.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.50.31Evaṁ attani vedanaṁ samanupassati.

51.1Kathaṁ <b>vedanāya attānaṁ samanupassati?</b>51.2Idhekacco saññaṁ …51.3saṅkhāre …51.4viññāṇaṁ …51.5rūpaṁ attato samanupassati.51.6Tassa evaṁ hoti—51.7“ayaṁ kho me attā.51.8So kho pana me ayaṁ attā imāya vedanāyā”ti.51.9Vedanāya attānaṁ samanupassati.51.10Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.51.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—51.12“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.51.13Añño maṇi, añño karaṇḍako.51.14So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.51.15Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.51.16Evamevaṁ idhekacco saññaṁ …51.17saṅkhāre …51.18viññāṇaṁ …51.19rūpaṁ attato samanupassati.51.20Tassa evaṁ hoti—51.21“ayaṁ kho me attā.51.22So kho pana me ayaṁ attā imāya vedanāyā”ti.51.23Vedanāya attānaṁ samanupassati.51.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.51.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.51.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.51.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—51.28ayaṁ catutthā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi.51.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…51.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.51.31Evaṁ vedanāya attānaṁ samanupassati.

52.1PTS 1.147Kathaṁ <b>saññaṁ attato samanupassati?</b>52.2Idhekacco cakkhusamphassajaṁ saññaṁ …52.3sotasamphassajaṁ saññaṁ …52.4ghānasamphassajaṁ saññaṁ …52.5jivhāsamphassajaṁ saññaṁ …52.6kāyasamphassajaṁ saññaṁ …52.7manosamphassajaṁ saññaṁ attato samanupassati.52.8“Yā manosamphassajā saññā so ahaṁ, yo ahaṁ sā manosamphassajā saññā”ti—52.9manosamphassajaṁ saññañca attañca advayaṁ samanupassati.52.10Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī”ti—52.11acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.52.12Evamevaṁ idhekacco manosamphassajaṁ saññaṁ attato samanupassati.52.13“Yā manosamphassajā saññā so ahaṁ, yo ahaṁ sā manosamphassajā saññā”ti.52.14Manosamphassajaṁ saññañca attañca advayaṁ samanupassati.52.15Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.52.16Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.52.17Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.52.18Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—52.19ayaṁ paṭhamā saññāvatthukā attānudiṭṭhi.52.20Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…52.21imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.52.22Evaṁ saññaṁ attato samanupassati.

53.1Kathaṁ <b>saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati?</b>53.2Idhekacco saṅkhāre …53.3viññāṇaṁ …53.4rūpaṁ …53.5vedanaṁ attato samanupassati.53.6Tassa evaṁ hoti—53.7“ayaṁ kho me attā.53.8So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāya saññāvā”ti.53.9Saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati.53.10Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.53.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—53.12“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.53.13Añño rukkho, aññā chāyā.53.14So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.53.15Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.53.16Evamevaṁ idhekacco saṅkhāre …53.17viññāṇaṁ …53.18rūpaṁ …53.19vedanaṁ attato samanupassati.53.20Tassa evaṁ hoti—53.21“ayaṁ kho me attā.53.22So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāya saññāvā”ti.53.23Saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati.53.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.53.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.53.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.53.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—53.28ayaṁ dutiyā saññāvatthukā attānudiṭṭhi.53.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…53.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.53.31Evaṁ saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati.

54.1Kathaṁ <b>attani saññaṁ samanupassati?</b>54.2Idhekacco saṅkhāre …54.3viññāṇaṁ …54.4rūpaṁ …54.5vedanaṁ attato samanupassati.54.6Tassa evaṁ hoti—54.7“ayaṁ kho me attā.54.8Imasmiñca pana attani ayaṁ saññā”ti.54.9Attani saññaṁ samanupassati.54.10Seyyathāpi pupphaṁ gandhasampannaṁ assa.54.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—54.12“idaṁ pupphaṁ, ayaṁ gandho.54.13Aññaṁ pupphaṁ, añño gandho.54.14So kho panāyaṁ gandho imasmiṁ pupphe”ti.54.15Pupphasmiṁ gandhaṁ samanupassati.54.16Evamevaṁ idhekacco saṅkhāre …54.17viññāṇaṁ …54.18rūpaṁ …54.19vedanaṁ attato samanupassati.54.20Tassa evaṁ hoti—54.21“ayaṁ kho me attā.54.22Imasmiñca pana attani ayaṁ saññā”ti.54.23Attani saññaṁ samanupassati.54.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.54.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.54.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.54.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—54.28ayaṁ tatiyā saññāvatthukā attānudiṭṭhi.54.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…54.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.54.31Evaṁ attani saññaṁ samanupassati.

55.1Kathaṁ <b>saññāya attānaṁ samanupassati?</b>55.2Idhekacco saṅkhāre …55.3viññāṇaṁ …55.4rūpaṁ …55.5vedanaṁ attato samanupassati.55.6Tassa evaṁ hoti—55.7“ayaṁ kho me attā.55.8So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāyā”ti.55.9Saññāya attānaṁ samanupassati.55.10Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.55.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—55.12“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.55.13Añño maṇi, añño karaṇḍako.55.14So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.55.15Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.55.16Evamevaṁ idhekacco saṅkhāre …55.17viññāṇaṁ …55.18rūpaṁ …55.19vedanaṁ attato samanupassati.55.20Tassa evaṁ hoti—55.21“ayaṁ kho me attā.55.22So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāyā”ti.55.23Saññāya attānaṁ samanupassati.55.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.55.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.55.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.55.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—55.28ayaṁ catutthā saññāvatthukā attānudiṭṭhi.55.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…55.30imāni saññojanāni na ca diṭṭhiyo.55.31Evaṁ saññāya attānaṁ samanupassati.

56.1Kathaṁ <b>saṅkhāre attato samanupassati?</b>56.2Idhekacco cakkhusamphassajaṁ cetanaṁ sotasamphassajaṁ cetanaṁ ghānasamphassajaṁ cetanaṁ jivhāsamphassajaṁ cetanaṁ kāyasamphassajaṁ cetanaṁ manosamphassajaṁ cetanaṁ attato samanupassati.56.3“Yā manosamphassajā cetanā, so ahaṁ;56.4yo ahaṁ sā manosamphassajā cetanā”ti—56.5manosamphassajaṁ cetanañca attañca advayaṁ samanupassati.56.6Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī”ti—56.7acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.56.8Evamevaṁ idhekacco manosamphassajaṁ cetanaṁ attato samanupassati.56.9“Yā manosamphassajā cetanā so ahaṁ, yo ahaṁ sā manosamphassajā cetanā”ti—56.10manosamphassajaṁ cetanañca attañca advayaṁ samanupassati.56.11Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.56.12Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.56.13Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.56.14Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—56.15ayaṁ paṭhamā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi.56.16Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…56.17imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.56.18Evaṁ saṅkhāre attato samanupassati.

57.1Kathaṁ <b>saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati?</b>57.2Idhekacco viññāṇaṁ …57.3rūpaṁ …57.4vedanaṁ …57.5saññaṁ attato samanupassati.57.6Tassa evaṁ hoti—57.7“ayaṁ kho me attā.57.8So kho pana me ayaṁ attā imehi saṅkhārehi saṅkhāravā”ti.57.9Saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati.57.10Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.57.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—57.12“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.57.13Añño rukkho, aññā chāyā.57.14So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.57.15Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.57.16Evamevaṁ idhekacco viññāṇaṁ …57.17rūpaṁ …57.18vedanaṁ …57.19saññaṁ attato samanupassati.57.20Tassa evaṁ hoti—57.21“ayaṁ kho me attā.57.22So kho pana me ayaṁ attā.57.23Imehi saṅkhārehi saṅkhāravā”ti.57.24Saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati.57.25Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.57.26Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.57.27Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.57.28Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—57.29ayaṁ dutiyā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi.57.30Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…57.31imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.57.32Evaṁ saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati.

58.1PTS 1.148Kathaṁ <b>attani saṅkhāre samanupassati?</b>58.2Idhekacco viññāṇaṁ …58.3rūpaṁ …58.4vedanaṁ …58.5saññaṁ attato samanupassati.58.6Tassa evaṁ hoti—58.7“ayaṁ kho me attā.58.8Imasmiñca pana attani ime saṅkhārā”ti.58.9Attani saṅkhāre samanupassati.58.10Seyyathāpi pupphaṁ gandhasampannaṁ assa.58.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—58.12“idaṁ pupphaṁ, ayaṁ gandho;58.13aññaṁ pupphaṁ, añño gandho.58.14So kho panāyaṁ gandho imasmiṁ pupphe”ti.58.15Pupphasmiṁ gandhaṁ samanupassati.58.16Evamevaṁ idhekacco viññāṇaṁ …58.17rūpaṁ …58.18vedanaṁ …58.19saññaṁ attato samanupassati.58.20Tassa evaṁ hoti—58.21“ayaṁ kho me attā.58.22Imasmiñca pana attani ime saṅkhārā”ti.58.23Attani saṅkhāre samanupassati.58.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.58.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.58.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.58.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—58.28ayaṁ tatiyā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi.58.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…58.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.58.31Evaṁ attani saṅkhāre samanupassati.

59.1Kathaṁ <b>saṅkhāresu attānaṁ samanupassati?</b>59.2Idhekacco viññāṇaṁ …59.3rūpaṁ …59.4vedanaṁ …59.5saññaṁ attato samanupassati.59.6Tassa evaṁ hoti—59.7“ayaṁ kho me attā.59.8So kho pana me ayaṁ attā imesu saṅkhāresū”ti.59.9Saṅkhāresu attānaṁ samanupassati.59.10Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.59.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—59.12“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.59.13Añño maṇi, añño karaṇḍako.59.14So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.59.15Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.59.16Evamevaṁ idhekacco viññāṇaṁ …59.17rūpaṁ …59.18vedanaṁ …59.19saññaṁ attato samanupassati.59.20Tassa evaṁ hoti—59.21“ayaṁ kho me attā.59.22So kho pana me ayaṁ attā imesu saṅkhāresū”ti.59.23Saṅkhāresu attānaṁ samanupassati.59.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.59.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.59.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.59.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—59.28ayaṁ catutthā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi.59.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…59.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.59.31Evaṁ saṅkhāresu attānaṁ samanupassati.

60.1Kathaṁ <b>viññāṇaṁ attato samanupassati?</b>60.2Idhekacco cakkhuviññāṇaṁ …60.3sotaviññāṇaṁ …60.4ghānaviññāṇaṁ …60.5jivhāviññāṇaṁ kāyaviññāṇaṁ …60.6manoviññāṇaṁ attato samanupassati.60.7“Yaṁ manoviññāṇaṁ, so ahaṁ;60.8yo ahaṁ, taṁ manoviññāṇan”ti—60.9manoviññāṇañca attañca advayaṁ samanupassati.60.10Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī”ti—60.11acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.60.12Evamevaṁ idhekacco manoviññāṇaṁ attato samanupassati.60.13“Yaṁ manoviññāṇaṁ, so ahaṁ;60.14yo ahaṁ taṁ manoviññāṇan”ti—60.15manoviññāṇañca attañca advayaṁ samanupassati.60.16Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.60.17Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.60.18Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.60.19Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—60.20ayaṁ paṭhamā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi.60.21Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…60.22imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.60.23Evaṁ viññāṇaṁ attato samanupassati.

61.1Kathaṁ <b>viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati?</b>61.2Idhekacco rūpaṁ …61.3vedanaṁ …61.4saññaṁ …61.5saṅkhāre attato samanupassati.61.6Tassa evaṁ hoti—61.7“ayaṁ kho me attā.61.8So kho pana me ayaṁ attā iminā viññāṇena viññāṇavā”ti.61.9Viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati.61.10Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.61.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—61.12“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.61.13Añño rukkho, aññā chāyā.61.14So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.61.15Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.61.16Evamevaṁ idhekacco rūpaṁ …61.17vedanaṁ …61.18saññaṁ …61.19saṅkhāre attato samanupassati.61.20Tassa evaṁ hoti—61.21“ayaṁ kho me attā.61.22So kho pana me ayaṁ attā iminā viññāṇena viññāṇavā”ti.61.23Viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati.61.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.61.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.61.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.61.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—61.28ayaṁ dutiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi.61.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…61.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.61.31Evaṁ viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati.

62.1Kathaṁ <b>attani viññāṇaṁ samanupassati?</b>62.2Idhekacco rūpaṁ …62.3vedanaṁ …62.4saññaṁ …62.5saṅkhāre attato samanupassati.62.6Tassa evaṁ hoti—62.7“ayaṁ kho me attā.62.8Imasmiñca pana attani idaṁ viññāṇan”ti.62.9Attani viññāṇaṁ samanupassati.62.10Seyyathāpi pupphaṁ gandhasampannaṁ assa.62.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—62.12“idaṁ pupphaṁ, ayaṁ gandho;62.13aññaṁ pupphaṁ, añño gandho.62.14So kho panāyaṁ gandho imasmiṁ pupphe”ti.62.15Pupphasmiṁ gandhaṁ samanupassati.62.16Evamevaṁ idhekacco rūpaṁ …62.17vedanaṁ …62.18saññaṁ …62.19saṅkhāre attato samanupassati.62.20Tassa evaṁ hoti—62.21“ayaṁ kho me attā.62.22Imasmiñca pana attani idaṁ viññāṇan”ti.62.23Attani viññāṇaṁ samanupassati.62.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.62.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.62.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.62.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—62.28ayaṁ tatiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi.62.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…62.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.62.31Evaṁ attani viññāṇaṁ samanupassati.

63.1PTS 1.149Kathaṁ <b>viññāṇasmiṁ attānaṁ samanupassati?</b>63.2Idhekacco rūpaṁ …63.3vedanaṁ …63.4saññaṁ …63.5saṅkhāre attato samanupassati.63.6Tassa evaṁ hoti—63.7“ayaṁ kho me attā.63.8So kho pana me ayaṁ attā imasmiṁ viññāṇe”ti.63.9Viññāṇasmiṁ attānaṁ samanupassati.63.10Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.63.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—63.12“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.63.13Añño maṇi, añño karaṇḍako.63.14So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.63.15Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.63.16Evamevaṁ idhekacco rūpaṁ …63.17vedanaṁ …63.18saññaṁ …63.19saṅkhāre attato samanupassati.63.20Tassa evaṁ hoti—63.21“ayaṁ kho me attā.63.22So kho pana me ayaṁ attā imasmiṁ viññāṇe”ti.63.23Viññāṇasmiṁ attānaṁ samanupassati.63.24Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.63.25Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.63.26Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.63.27Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—63.28ayaṁ catutthā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi.63.29Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…63.30imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.63.31Evaṁ viññāṇasmiṁ attānaṁ samanupassati.63.32Attānudiṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.

63.33Attānudiṭṭhiniddeso dutiyo.

64.01.2.3. Micchādiṭṭhiniddesa

64.1Micchādiṭṭhiyā katamehi dasahākārehi abhiniveso hoti?64.2“Natthi dinnan”ti— vatthu.64.3Evaṁvādo micchābhinivesaparāmāso diṭṭhi.64.4Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.64.5Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.64.6Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—64.7ayaṁ paṭhamā micchāvatthukā micchādiṭṭhi.64.8Micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…64.9imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.64.10“Natthi yiṭṭhan”ti—vatthu …pe…64.11“natthi hutan”ti—vatthu …64.12“natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti—vatthu …64.13“natthi ayaṁ loko”ti—vatthu …64.14“natthi paro loko”ti—vatthu …64.15“natthi mātā”ti—vatthu …64.16“natthi pitā”ti—vatthu …64.17“natthi sattā opapātikā”ti—vatthu …64.18“natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṁ, parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti—vatthu.64.19Evaṁvādo micchābhinivesaparāmāso diṭṭhi.64.20Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.64.21Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.64.22Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—64.23ayaṁ dasamā micchāvatthukā micchādiṭṭhi.64.24Micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…64.25micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo …pe…64.26imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.64.27Micchādiṭṭhiyā imehi dasahākārehi abhiniveso hoti.

64.28Micchādiṭṭhiniddeso tatiyo.

65.01.2.4. Sakkāyadiṭṭhiniddesa

65.1Sakkāyadiṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti?65.2Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ.65.3Vedanaṁ …65.4saññaṁ …65.5saṅkhāre …65.6viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

66.1PTS 1.150Kathaṁ <b>rūpaṁ attato samanupassati?</b>66.2Idhekacco pathavīkasiṇaṁ …pe…66.3odātakasiṇaṁ attato samanupassati.66.4“Yaṁ odātakasiṇaṁ, so ahaṁ;66.5yo ahaṁ, taṁ odātakasiṇan”ti—66.6odātakasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.66.7Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato …pe…66.8evamevaṁ idhekacco odātakasiṇaṁ attato samanupassati.66.9Abhinivesaparāmāso diṭṭhi …pe…66.10ayaṁ paṭhamā rūpavatthukā sakkāyadiṭṭhi.66.11Sakkāyadiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…66.12imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.66.13Evaṁ rūpaṁ attato samanupassati …pe…66.14sakkāyadiṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.

66.15Sakkāyadiṭṭhiniddeso catuttho.

67.02.5 Sassatadiṭṭhiniddesa

67.1Sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā katamehi pannarasahi ākārehi abhiniveso hoti?67.2Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ.67.3Vedanāvantaṁ vā attānaṁ …pe…67.4saññāvantaṁ vā attānaṁ …67.5saṅkhāravantaṁ vā attānaṁ …67.6viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

68.1Kathaṁ <b>rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati?</b>68.2Idhekacco vedanaṁ …68.3saññaṁ …68.4saṅkhāre …68.5viññāṇaṁ attato samanupassati.68.6Tassa evaṁ hoti—68.7“ayaṁ kho me attā.68.8So kho pana me ayaṁ attā iminā rūpena rūpavā”ti.68.9Rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati.68.10Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.68.11Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—68.12“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā;68.13añño rukkho, aññā chāyā.68.14So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.68.15Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.68.16Evamevaṁ idhekacco vedanaṁ …pe…68.17ayaṁ paṭhamā sakkāyavatthukā sassatadiṭṭhi.68.18Sassatadiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…68.19imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.68.20Evaṁ rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati …pe…68.21sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā imehi pannarasahi ākārehi abhiniveso hoti.

68.22Sassatadiṭṭhiniddeso pañcamo.

69.02.6 Ucchedadiṭṭhiniddesa

69.1Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā katamehi pañcahi ākārehi abhiniveso hoti?69.2Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati, vedanaṁ attato samanupassati, saññaṁ attato samanupassati, saṅkhāre attato samanupassati, viññāṇaṁ attato samanupassati.

70.1PTS 1.151Kathaṁ <b>rūpaṁ attato samanupassati?</b>70.2Idhekacco pathavīkasiṇaṁ …pe…70.3odātakasiṇaṁ attato samanupassati.70.4“Yaṁ odātakasiṇaṁ, so ahaṁ;70.5yo ahaṁ, taṁ odātakasiṇan”ti—70.6odātakasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.70.7Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato …pe…70.8ayaṁ paṭhamā sakkāyavatthukā ucchedadiṭṭhi.70.9Ucchedadiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…70.10imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.70.11Evaṁ rūpaṁ attato samanupassati …pe…70.12sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā imehi pañcahi ākārehi abhiniveso hoti.

70.13Ucchedadiṭṭhiniddeso chaṭṭho

71.01.2.7. Antaggāhikādiṭṭhiniddesa

71.1Antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi paññāsāya ākārehi abhiniveso hoti?71.2“Sassato loko”ti—71.3antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?71.4“Asassato loko”ti—71.5antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?71.6“Antavā loko”ti—71.7antaggāhikāya diṭṭhiyā …71.8“anantavā loko”ti—71.9antaggāhikāya diṭṭhiyā …71.10“taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti—71.11antaggāhikāya diṭṭhiyā …71.12“aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti—71.13antaggāhikāya diṭṭhiyā …71.14“hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti …pe…71.15“na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti …71.16“hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti …71.17“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—71.18antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?

72.1“Sassato loko”ti—72.2antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso hoti …pe…72.3“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—72.4antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso hoti.

73.1<b>“Sassato loko”</b>ti—73.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?73.3Rūpaṁ loko ceva sassataṁ cāti—73.4abhinivesaparāmāso diṭṭhi.73.5Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—73.6antaggāhikā diṭṭhi.73.7Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.73.8Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.73.9Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—73.10ayaṁ paṭhamā “sassato loko”ti—73.11antaggāhikā diṭṭhi.73.12Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…73.13imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

74.1PTS 1.152Vedanā loko ceva sassatā cāti …pe…74.2saññā loko ceva sassatā cāti …pe…74.3saṅkhārā loko ceva sassatā cāti …pe…74.4viññāṇaṁ loko ceva sassatañcāti—74.5abhinivesaparāmāso diṭṭhi.74.6Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—74.7antaggāhikā diṭṭhi.74.8Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.74.9Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.74.10Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—74.11ayaṁ pañcamī sassato lokoti—74.12antaggāhikā diṭṭhi.74.13Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…74.14imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.74.15“Sassato loko”ti—74.16antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

75.1<b>“Asassato loko”</b>ti—75.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?75.3Rūpaṁ loko ceva asassatañcāti—75.4abhinivesaparāmāso diṭṭhi.75.5Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—75.6antaggāhikā diṭṭhi …pe…75.7ayaṁ paṭhamā “asassato loko”ti—75.8antaggāhikā diṭṭhi.75.9Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…75.10imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

76.1Vedanā loko ceva asassatā cāti …pe…76.2saññā loko ceva asassatā cāti …pe…76.3saṅkhārā loko ceva asassatā cāti …pe…76.4viññāṇaṁ loko ceva asassatañcāti—76.5abhinivesaparāmāso diṭṭhi.76.6Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—76.7antaggāhikā diṭṭhi.76.8Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…76.9imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.76.10“Asassato loko”ti—76.11antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

77.1<b>“Antavā loko”</b>ti—77.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?77.3Idhekacco parittaṁ okāsaṁ nīlakato pharati.77.4Tassa evaṁ hoti—77.5“antavā ayaṁ loko parivaṭumo”ti.77.6Antasaññī hoti.77.7Yaṁ pharati, taṁ vatthu ceva loko ca.77.8Yena pharati, so attā ceva loko cāti—77.9abhinivesaparāmāso diṭṭhi.77.10Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—77.11antaggāhikā diṭṭhi.77.12Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.77.13Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.77.14Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—77.15ayaṁ paṭhamā “antavā loko”ti antaggāhikā diṭṭhi.77.16Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…77.17imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

78.1PTS 1.153Idhekacco parittaṁ okāsaṁ pītakato pharati …78.2lohitakato pharati …78.3odātakato pharati …78.4obhāsakato pharati.78.5Tassa evaṁ hoti—78.6“antavā ayaṁ loko parivaṭumo”ti.78.7Antasaññī hoti.78.8Yaṁ pharati taṁ vatthu ceva loko ca.78.9Yena pharati so attā ceva loko cāti—78.10abhinivesaparāmāso diṭṭhi.78.11Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—78.12antaggāhikā diṭṭhi …pe…78.13antavā lokoti—78.14antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

79.1<b>“Anantavā loko”</b>ti—79.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?79.3Idhekacco vipulaṁ okāsaṁ nīlakato pharati.79.4Tassa evaṁ hoti—79.5“anantavā ayaṁ loko apariyanto”ti.79.6Anantasaññī hoti.79.7Yaṁ pharati taṁ vatthu ceva loko ca;79.8yena pharati so attā ceva loko cāti—79.9abhinivesaparāmāso diṭṭhi.79.10Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—79.11antaggāhikā diṭṭhi.79.12Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.79.13Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.79.14Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—79.15ayaṁ paṭhamā “anantavā loko”ti—79.16antaggāhikā diṭṭhi.79.17Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…79.18imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

80.1Idhekacco vipulaṁ okāsaṁ pītakato pharati …80.2lohitakato pharati …80.3odātakato pharati …80.4obhāsakato pharati.80.5Tassa evaṁ hoti—80.6“anantavā ayaṁ loko apariyanto”ti.80.7Anantasaññī hoti.80.8Yaṁ pharati taṁ vatthu ceva loko ca;80.9yena pharati so attā ceva loko cāti—80.10abhinivesaparāmāso diṭṭhi.80.11Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—80.12antaggāhikā diṭṭhi …pe…80.13anantavā lokoti—80.14antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

81.1<b>“Taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”</b>ti—81.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?81.3Rūpaṁ jīvañceva sarīrañca;81.4yaṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ, yaṁ sarīraṁ taṁ jīvanti—81.5abhinivesaparāmāso diṭṭhi.81.6Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—81.7antaggāhikā diṭṭhi.81.8Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.81.9Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.81.10Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—81.11ayaṁ paṭhamā “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti—81.12antaggāhikā diṭṭhi.81.13Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…81.14imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

82.1Vedanā jīvā ceva sarīraṁ ca …82.2saññā jīvā ceva sarīraṁ ca …82.3saṅkhārā jīvā ceva sarīraṁ ca …82.4viññāṇaṁ jīvañceva sarīrañca;82.5yaṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ, yaṁ sarīraṁ taṁ jīvanti—82.6abhinivesaparāmāso diṭṭhi.82.7Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—82.8antaggāhikā diṭṭhi …pe…82.9“taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti—82.10antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

83.1<b>“Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”</b>ti—83.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?83.3Rūpaṁ sarīraṁ, na jīvaṁ;83.4jīvaṁ na sarīraṁ.83.5Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti—83.6abhinivesaparāmāso diṭṭhi.83.7Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—83.8antaggāhikā diṭṭhi.83.9Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.83.10Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.83.11Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—83.12ayaṁ paṭhamā “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti—83.13antaggāhikā diṭṭhi.83.14Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…83.15imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

84.1PTS 1.154Vedanā sarīraṁ, na jīvaṁ …84.2saññā sarīraṁ, na jīvaṁ …84.3saṅkhārā sarīraṁ, na jīvaṁ …84.4viññāṇaṁ sarīraṁ, na jīvaṁ;84.5jīvaṁ na sarīraṁ.84.6Aññaṁ jīvaṁ, aññaṁ sarīranti—84.7abhinivesaparāmāso diṭṭhi.84.8Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—84.9antaggāhikā diṭṭhi …pe…84.10aññaṁ jīvaṁ, aññaṁ sarīranti—84.11antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

85.1<b>“Hoti tathāgato paraṁ maraṇā”</b>ti—85.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?85.3Rūpaṁ idheva maraṇadhammaṁ.85.4Tathāgato kāyassa bhedā hotipi tiṭṭhatipi uppajjatipi nibbattatipīti—85.5abhinivesaparāmāso diṭṭhi.85.6Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—85.7antaggāhikā diṭṭhi.85.8Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.85.9Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.85.10Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—85.11ayaṁ paṭhamā “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—85.12antaggāhikā diṭṭhi.85.13Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…85.14imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

86.1Vedanā idheva maraṇadhammā …pe…86.2saññā idheva maraṇadhammā …86.3saṅkhārā idheva maraṇadhammā …86.4viññāṇaṁ idheva maraṇadhammaṁ.86.5Tathāgato kāyassa bhedā hotipi tiṭṭhatipi uppajjatipi nibbattatipīti—86.6abhinivesaparāmāso diṭṭhi.86.7Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—86.8antaggāhikā diṭṭhi …pe…86.9“hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—86.10antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

87.1<b>“Na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”</b>ti—87.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?87.3Rūpaṁ idheva maraṇadhammaṁ.87.4Tathāgatopi kāyassa bhedā ucchijjati vinassati;87.5na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti—87.6abhinivesaparāmāso diṭṭhi.87.7Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—87.8antaggāhikā diṭṭhi.87.9Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.87.10Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.87.11Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—87.12ayaṁ paṭhamā “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—87.13antaggāhikā diṭṭhi.87.14Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…87.15imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

88.1Vedanā idheva maraṇadhammā …88.2saññā idheva maraṇadhammā …88.3saṅkhārā idheva maraṇadhammā …88.4viññāṇaṁ idheva maraṇadhammaṁ.88.5Tathāgatopi kāyassa bhedā ucchijjati vinassati.88.6“Na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—88.7abhinivesaparāmāso diṭṭhi.88.8Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—88.9antaggāhikā diṭṭhi …pe…88.10“na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—88.11antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

89.1<b>“Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”</b>ti—89.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?89.3Rūpaṁ idheva maraṇadhammaṁ.89.4Tathāgato kāyassa bhedā hoti ca na ca hotīti—89.5abhinivesaparāmāso diṭṭhi.89.6Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—89.7antaggāhikā diṭṭhi.89.8Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.89.9Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.89.10Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—89.11ayaṁ paṭhamā “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—89.12antaggāhikā diṭṭhi.89.13Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…89.14imāni saññojanāni na ca diṭṭhiyo.

90.1Vedanā idheva maraṇadhammā …90.2saññā idheva maraṇadhammā …90.3saṅkhārā idheva maraṇadhammā …90.4viññāṇaṁ idheva maraṇadhammaṁ.90.5Tathāgato kāyassa bhedā hoti ca na ca hotīti—90.6abhinivesaparāmāso diṭṭhi.90.7Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—90.8antaggāhikā diṭṭhi …pe…90.9“hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—90.10antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

91.1PTS 1.155<b>“Neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”</b>ti—91.2antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti?91.3Rūpaṁ idheva maraṇadhammaṁ.91.4Tathāgato kāyassa bhedā paraṁ maraṇā neva hoti na na hotīti—91.5abhinivesaparāmāso diṭṭhi.91.6Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—91.7antaggāhikā diṭṭhi.91.8Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi, aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.91.9Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—91.10ayaṁ paṭhamā “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—91.11antaggāhikā diṭṭhi.91.12Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…91.13imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

92.1Vedanā idheva maraṇadhammā …92.2saññā idheva maraṇadhammā …92.3saṅkhārā idheva maraṇadhammā …92.4viññāṇaṁ idheva maraṇadhammaṁ.92.5Tathāgato kāyassa bhedā paraṁ maraṇā neva hoti na na hotīti—92.6abhinivesaparāmāso diṭṭhi.92.7Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti—92.8antaggāhikā diṭṭhi.92.9Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.92.10Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.92.11Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—92.12ayaṁ pañcamī “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—92.13antaggāhikā diṭṭhi.92.14Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…92.15imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.92.16“Neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—92.17antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.92.18Antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi paññāsāya ākārehi abhiniveso hoti.

92.19Antaggāhikādiṭṭhiniddeso sattamo.

93.01.2.8. Pubbantānudiṭṭhiniddesa

93.1Pubbantānudiṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti?93.2Cattāro sassatavādā, cattāro ekaccasassatikā, cattāro antānantikā, cattāro amarāvikkhepikā, dve adhiccasamuppannikā—93.3pubbantānudiṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

93.4Pubbantānudiṭṭhiniddeso aṭṭhamo.

94.01.2.9. Aparantānudiṭṭhiniddesa

94.1Aparantānudiṭṭhiyā katamehi catucattālīsāya ākārehi abhiniveso hoti?94.2Soḷasa saññīvādā, aṭṭha asaññīvādā, aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā, satta ucchedavādā, pañca diṭṭhadhammanibbānavādā—94.3aparantānudiṭṭhiyā imehi catucattālīsāya ākārehi abhiniveso hoti.

94.4Aparantānudiṭṭhiniddeso navamo.

95.01.2.10. Saññojanikādiṭṭhiniddesa

95.1Saññojanikāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti?95.2Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ …pe…95.3diṭṭhābhiniveso diṭṭhiparāmāso—95.4saññojanikāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

95.5Saññojanikādiṭṭhiniddeso dasamo.

96.01.2.11. Ahantimānavinibandhādiṭṭhiniddesa

96.1PTS 1.156“Ahan”ti—96.2mānavinibandhāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti?96.3Cakkhu ahanti—96.4abhinivesaparāmāso.96.5Ahanti—96.6mānavinibandhā diṭṭhi.96.7Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.96.8Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.96.9Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—96.10ayaṁ paṭhamā “ahan”ti—96.11mānavinibandhā diṭṭhi.96.12Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…96.13imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

97.1Sotaṁ ahanti …pe…97.2ghānaṁ ahanti …pe…97.3jivhā ahanti …pe…97.4kāyo ahanti …pe…97.5mano ahanti …pe…97.6rūpā ahanti …pe…97.7dhammā ahanti …97.8cakkhuviññāṇaṁ ahanti …pe…97.9manoviññāṇaṁ ahanti—97.10abhinivesaparāmāso.97.11Ahanti—97.12mānavinibandhā diṭṭhi.97.13Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.97.14Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.97.15Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—97.16ayaṁ aṭṭhārasamī “ahan”ti—97.17mānavinibandhā diṭṭhi.97.18Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…97.19imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.97.20“Ahan”ti—97.21mānavinibandhāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

97.22Ahantimānavinibandhādiṭṭhiniddeso ekādasamo.

98.01.2.12. Mamantimānavinibandhādiṭṭhiniddesa

98.1“Maman”ti—98.2mānavinibandhāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti?98.3Cakkhu mamanti—98.4abhinivesaparāmāso.98.5Mamanti—98.6mānavinibandhā diṭṭhi.98.7Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.98.8Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.98.9Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—98.10ayaṁ paṭhamā “maman”ti—98.11mānavinibandhā diṭṭhi.98.12Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…98.13imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

99.1Sotaṁ mamanti …pe…99.2ghānaṁ mamanti …pe…99.3jivhā mamanti …pe…99.4kāyo mamanti …pe…99.5mano mamanti …pe…99.6rūpā mamanti …pe…99.7dhammā mamanti …pe…99.8cakkhuviññāṇaṁ mamanti …pe…99.9manoviññāṇaṁ mamanti abhinivesaparāmāso.99.10Mamanti mānavinibandhā diṭṭhi.99.11Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.99.12Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.99.13Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—99.14ayaṁ aṭṭhārasamī “maman”ti—99.15mānavinibandhā diṭṭhi.99.16Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…99.17imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.99.18“Maman”ti—99.19mānavinibandhāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

99.20Mamantimānavinibandhādiṭṭhiniddeso dvādasamo.

100.01.2.13. Attavādapaṭisaṁyuttadiṭṭhiniddesa

100.1Attavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti?100.2Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ …pe…100.3vedanaṁ …100.4saññaṁ …100.5saṅkhāre …100.6viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ …pe….

101.1PTS 1.157Kathaṁ <b>rūpaṁ attato samanupassati?</b>101.2Idhekacco pathavīkasiṇaṁ …pe…101.3odātakasiṇaṁ attato samanupassati.101.4“Yaṁ odātakasiṇaṁ, so ahaṁ;101.5yo ahaṁ, taṁ odātakasiṇan”ti—101.6odātakasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.101.7Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci, so vaṇṇo;101.8yo vaṇṇo, sā accī”ti—101.9acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.101.10Evamevaṁ idhekacco odātakasiṇaṁ attato samanupassati …pe…101.11ayaṁ paṭhamā rūpavatthukā attavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi.101.12Attavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…101.13imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.101.14Evaṁ rūpaṁ attato samanupassati …pe…101.15attavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.

101.16Attavādapaṭisaṁyuttadiṭṭhiniddeso terasamo.

102.01.2.14. Lokavādapaṭisaṁyuttadiṭṭhiniddesa

102.1Lokavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhahi ākārehi abhiniveso hoti?102.2Sassato attā ca loko cāti—102.3abhinivesaparāmāso lokavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi.102.4Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.102.5Aññā, diṭṭhi, aññaṁ vatthu.102.6Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—102.7ayaṁ paṭhamā lokavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi.102.8Lokavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…102.9imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

103.1Asassato attā ca loko cāti …pe…103.2sassato ca asassato ca attā ca loko cāti …pe…103.3neva sassato nāsassato attā ca loko cāti …103.4antavā attā ca loko cāti …103.5anantavā attā ca loko cāti …103.6antavā ca anantavā ca attā ca loko cāti …103.7neva antavā na anantavā attā ca loko cāti abhinivesaparāmāso lokavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi.103.8Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.103.9Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.103.10Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—103.11ayaṁ aṭṭhamī lokavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi.103.12Lokavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…103.13imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.103.14Lokavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhahi ākārehi abhiniveso hoti.

103.15Lokavādapaṭisaṁyuttadiṭṭhiniddeso cuddasamo.

104.01.2.15. Bhavavibhavadiṭṭhiniddesa

104.1Olīyanābhiniveso bhavadiṭṭhi.104.2Atidhāvanābhiniveso vibhavadiṭṭhi.104.3Assādadiṭṭhiyā pañcatiṁsāya ākārehi abhiniveso kati bhavadiṭṭhiyo, kati vibhavadiṭṭhiyo?104.4Attānudiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso kati bhavadiṭṭhiyo kati vibhavadiṭṭhiyo …pe…104.5lokavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā aṭṭhahi ākārehi abhiniveso kati bhavadiṭṭhiyo kati vibhavadiṭṭhiyo?

105.1PTS 1.158Assādadiṭṭhiyā pañcatiṁsāya ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.105.2Attānudiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso pannarasa bhavadiṭṭhiyo, pañca vibhavadiṭṭhiyo.105.3Micchādiṭṭhiyā dasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo.105.4Sakkāyadiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso pannarasa bhavadiṭṭhiyo, pañca vibhavadiṭṭhiyo.105.5Sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā pannarasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo.105.6Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo.

106.1“Sassato loko”ti—106.2antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo.106.3“Asassato loko”ti—106.4antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo.106.5“Antavā loko”ti—106.6antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.106.7“Anantavā loko”ti—106.8antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.106.9“Taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti—106.10antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo.106.11“Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti—106.12antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo.106.13“Hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—106.14antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo.106.15“Na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—106.16antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo.106.17“Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—106.18antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti—106.19antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.

107.1Pubbantānudiṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.107.2Aparantānudiṭṭhiyā catucattārīsāya ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.107.3Saññojanikāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.107.4Ahanti—107.5mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo.107.6Mamanti—107.7mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo.107.8Attavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso pannarasa bhavadiṭṭhiyo, pañca vibhavadiṭṭhiyo.107.9Lokavādapaṭisaṁyuttāya diṭṭhiyā aṭṭhahi ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.

108.1PTS 1.159Sabbāva tā diṭṭhiyo assādadiṭṭhiyo.108.2Sabbāva tā diṭṭhiyo attānudiṭṭhiyo.108.3Sabbāva tā diṭṭhiyo micchādiṭṭhiyo.108.4Sabbāva tā diṭṭhiyo sakkāyadiṭṭhiyo.108.5Sabbāva tā diṭṭhiyo antaggāhikā diṭṭhiyo.108.6Sabbāva tā diṭṭhiyo saññojanikā diṭṭhiyo.108.7Sabbāva tā diṭṭhiyo attavādapaṭisaṁyuttā diṭṭhiyo.

109.1Bhavañca diṭṭhiṁ vibhavañca diṭṭhiṁ,109.2Etaṁ dvayaṁ takkikā nissitāse;109.3Tesaṁ nirodhamhi na hatthi ñāṇaṁ,109.4Yatthāyaṁ loko viparītasaññīti.

110.1“Dvīhi, bhikkhave, diṭṭhigatehi pariyuṭṭhitā devamanussā olīyanti eke, atidhāvanti eke;110.2cakkhumanto ca passanti.110.3Kathañca, bhikkhave, olīyanti eke?110.4Bhavārāmā, bhikkhave, devamanussā bhavaratā bhavasammuditā.110.5Tesaṁ bhavanirodhāya dhamme desiyamāne cittaṁ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati.110.6Evaṁ kho, bhikkhave, olīyanti eke.

111.1Kathañca, bhikkhave, atidhāvanti eke?111.2Bhaveneva kho paneke aṭṭīyamānā harāyamānā jigucchamānā vibhavaṁ abhinandanti—111.3yato kira, bho, ayaṁ attā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ etaṁ yāthāvanti.111.4Evaṁ kho, bhikkhave, atidhāvanti eke.

112.1Kathañca, bhikkhave, cakkhumanto ca passanti?112.2Idha, bhikkhave, bhikkhu bhūtaṁ bhūtato passati.112.3Bhūtaṁ bhūtato disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.112.4Evaṁ kho, bhikkhave, cakkhumanto ca passanti.

113.1Yo bhūtaṁ bhūtato disvā,113.2bhūtassa ca atikkamaṁ;113.3Yathābhūtedhimuccati,113.4bhavataṇhā parikkhayā.

114.1Sa ve bhūtapariññāto,114.2vītataṇho bhavābhave;114.3Bhūtassa vibhavā bhikkhu,114.4nāgacchati punabbhavan”ti.

115.1PTS 1.160Tayo puggalā vipannadiṭṭhī, tayo puggalā sampannadiṭṭhī.115.2Katame tayo puggalā vipannadiṭṭhī?115.3Titthiyo ca, titthiyasāvako ca, yo ca micchādiṭṭhiko—115.4ime tayo puggalā vipannadiṭṭhī.

116.1Katame tayo puggalā sampannadiṭṭhī?116.2Tathāgato ca, tathāgatasāvako ca, yo ca sammādiṭṭhiko—116.3ime tayo puggalā sampannadiṭṭhī.

117.1“Kodhano upanāhī ca,117.2pāpamakkhī ca yo naro;117.3Vipannadiṭṭhi māyāvī,117.4taṁ jaññā vasalo iti”.

118.1Akkodhano anupanāhī,118.2visuddho suddhataṁ gato;118.3Sampannadiṭṭhi medhāvī,118.4taṁ jaññā ariyo itīti.

119.1Tisso vipannadiṭṭhiyo, tisso sampannadiṭṭhiyo.119.2Katamā tisso vipannadiṭṭhiyo?119.3Etaṁ mamāti—119.4vipannadiṭṭhi.119.5Esohamasmīti—119.6vipannadiṭṭhi.119.7Eso me attāti—119.8vipannadiṭṭhi.119.9Imā tisso vipannadiṭṭhiyo.

120.1Katamā tisso sampannadiṭṭhiyo?120.2Netaṁ mamāti—120.3sampannadiṭṭhi.120.4Nesohamasmīti—120.5sampannadiṭṭhi.120.6Na meso attāti—120.7sampannadiṭṭhi.120.8Imā tisso sampannadiṭṭhiyo.

121.1<b>Etaṁ mamā</b>ti—121.2kā diṭṭhi, kati diṭṭhiyo, katamantānuggahitā tā diṭṭhiyo?121.3<b>Esohamasmī</b>ti—121.4kā diṭṭhi, kati diṭṭhiyo, katamantānuggahitā tā diṭṭhiyo?121.5<b>Eso me attā</b>ti—121.6kā diṭṭhi, kati diṭṭhiyo, katamantānuggahitā tā diṭṭhiyo?

122.1PTS 1.161<b>Etaṁ mamā</b>ti—122.2pubbantānudiṭṭhi.122.3Aṭṭhārasa diṭṭhiyo.122.4Pubbantānuggahitā tā diṭṭhiyo.122.5<b>Esohamasmī</b>ti—122.6aparantānudiṭṭhi.122.7Catucattārīsaṁ diṭṭhiyo.122.8Aparantānuggahitā tā diṭṭhiyo.122.9<b>Eso me attā</b>ti—122.10vīsativatthukā attānudiṭṭhi.122.11Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi.122.12Sakkāyadiṭṭhippamukhāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.122.13Pubbantāparantānuggahitā tā diṭṭhiyo.

123.1“Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṁ gatā, sabbe te diṭṭhisampannā.123.2Tesaṁ diṭṭhisampannānaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā, pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā.123.3Katamesaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā?123.4Sattakkhattuparamassa, kolaṅkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā—123.5imesaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā.

124.1Katamesaṁ pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā?124.2Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṁsotassa, akaniṭṭhagāmino—124.3imesaṁ pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā.

125.1Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṁ gatā, sabbe te diṭṭhisampannā.125.2Tesaṁ diṭṭhisampannānaṁ imesaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā, imesaṁ pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā.

126.1Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā.126.2Tesaṁ sotāpannānaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā, pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā.126.3Katamesaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā?126.4Sattakkhattuparamassa, kolaṅkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā—126.5imesaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā.

127.1Katamesaṁ pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā?127.2Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṁsotassa, akaniṭṭhagāmino—127.3imesaṁ pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā.

128.1Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā.128.2Tesaṁ sotāpannānaṁ imesaṁ pañcannaṁ idha niṭṭhā.128.3Imesaṁ pañcannaṁ idha vihāya niṭṭhā”ti.

128.4Bhavavibhavadiṭṭhiniddeso soḷasamo.
128.5Diṭṭhikathā niṭṭhitā.