Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Ps 1.556 min read

Discussion of Liberation

Vimokkhakathā

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Paṭisambhidāmagga
  • 0.21 Mahāvagga

0.31.5. Vimokkhakathā

1.01.5.1. Uddesa

1.1PTS 2.35Purimanidānaṁ.1.2“Tayome, bhikkhave, vimokkhā.1.3Katame tayo?1.4Suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho—1.5ime kho, bhikkhave, tayo vimokkhā.

2.1PTS 2.36Api ca aṭṭhasaṭṭhi vimokkhā—2.2suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho;2.3ajjhattavuṭṭhāno vimokkho, bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho, dubhato vuṭṭhāno vimokkho;2.4ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā;2.5ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā;2.6ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā;2.7rūpī rūpāni passatīti vimokkho, ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti vimokkho, subhaṁ teva adhimutto hotīti vimokkho;2.8ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho, viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho, ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho;2.9nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho, saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho;2.10samayavimokkho, asamayavimokkho;2.11sāmayiko vimokkho, asāmayiko vimokkho;2.12kuppo vimokkho, akuppo vimokkho;2.13lokiko vimokkho, lokuttaro vimokkho;2.14sāsavo vimokkho, anāsavo vimokkho;2.15sāmiso vimokkho, nirāmiso vimokkho;2.16nirāmisānirāmisataro vimokkho, paṇihito vimokkho, appaṇihito vimokkho, paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho;2.17saññutto vimokkho, visaññutto vimokkho;2.18ekattavimokkho, nānattavimokkho, saññāvimokkho, ñāṇavimokkho;2.19sītisiyāvimokkho, jhānavimokkho, anupādācittassa vimokkho”. [75]

3.01.5.2. Niddesa

3.1Katamo <b>suññato vimokkho?</b>3.2Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—3.3“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.3.4So tattha abhinivesaṁ na karotīti—3.5suññato vimokkho.3.6Ayaṁ suññato vimokkho.

4.1Katamo <b>animitto vimokkho?</b>4.2Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—4.3“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.4.4So tattha nimittaṁ na karotīti—4.5animitto vimokkho.4.6Ayaṁ animitto vimokkho.

5.1Katamo <b>appaṇihito vimokkho?</b>5.2Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—5.3“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.5.4So tattha paṇidhiṁ na karotīti—5.5appaṇihito vimokkho.5.6Ayaṁ appaṇihito vimokkho.

6.1Katamo <b>ajjhattavuṭṭhāno vimokkho?</b>6.2Cattāri jhānāni—6.3ayaṁ ajjhattavuṭṭhāno vimokkho.6.4Katamo bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho?6.5Catasso arūpasamāpattiyo—6.6ayaṁ bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho.6.7Katamo dubhato vuṭṭhāno vimokkho?6.8Cattāro ariyamaggā—6.9ayaṁ dubhato vuṭṭhāno vimokkho.

7.1Katame <b>ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>7.2Paṭhamaṁ jhānaṁ nīvaraṇehi vuṭṭhāti.7.3Dutiyaṁ jhānaṁ vitakkavicārehi vuṭṭhāti.7.4Tatiyaṁ jhānaṁ pītiyā vuṭṭhāti.7.5Catutthaṁ jhānaṁ sukhadukkhehi vuṭṭhāti.7.6Ime ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

8.1Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>8.2Ākāsānañcāyatanasamāpatti rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya vuṭṭhāti.8.3Viññāṇañcāyatanasamāpatti ākāsānañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti.8.4Ākiñcaññāyatanasamāpatti viññāṇañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti.8.5Nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti ākiñcaññāyatanasaññāya vuṭṭhāti.8.6Ime bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

9.1PTS 2.37Katame <b>dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>9.2Sotāpattimaggo sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.9.3Sakadāgāmimaggo oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.9.4Anāgāmimaggo anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.9.5Arahattamaggo rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.9.6Ime dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

10.1Katame <b>ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>10.2Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, dutiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya …pe…10.3tatiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya …pe…10.4catutthaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca—10.5ime ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.

11.1Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>11.2Ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ …pe…11.3ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ …pe…11.4nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca—11.5ime bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.

12.1Katame <b>dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>12.2Sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya <b>aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā</b>.12.3Sakadāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…12.4anāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…12.5arahattamaggaṁ paṭilābhatthāya <b>aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā</b>—12.6ime dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.

13.1PTS 2.38Katame <b>ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>13.2Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, dutiyassa jhānassa …pe…13.3tatiyassa jhānassa …pe…13.4catutthassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā—13.5ime ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

14.1Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>14.2Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā …pe…14.3ākiñcaññāyatanasamāpattiyā …pe…14.4nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā—14.5ime bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

15.1Katame <b>dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>15.2Sotāpattimaggassa sotāpattiphalaṁ, sakadāgāmimaggassa sakadāgāmiphalaṁ, anāgāmimaggassa anāgāmiphalaṁ, arahattamaggassa arahattaphalaṁ—15.3ime dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

16.1Kathaṁ <b>rūpī rūpāni passatīti—vimokkho?</b>16.2Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ nīlanimittaṁ manasikaroti, nīlasaññaṁ paṭilabhati.16.3So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.16.4So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā bahiddhā nīlanimitte cittaṁ upasaṁharati, nīlasaññaṁ paṭilabhati.16.5So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.16.6So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.16.7Tassa evaṁ hoti—16.8“ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṁ rūpan”ti, rūpasaññī hoti.16.9Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ pītanimittaṁ …pe…16.10lohitanimittaṁ …pe…16.11odātanimittaṁ manasikaroti, odātasaññaṁ paṭilabhati.16.12So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.16.13So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā bahiddhā odātanimitte cittaṁ upasaṁharati, odātasaññaṁ paṭilabhati.16.14So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.16.15So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.16.16Tassa evaṁ hoti—16.17“ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṁ rūpan”ti, rūpasaññī hoti.16.18Evaṁ rūpī rūpāni passatīti—16.19vimokkho.

17.1PTS 2.39Kathaṁ <b>ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti—vimokkho?</b>17.2Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ nīlanimittaṁ na manasikaroti, nīlasaññaṁ na paṭilabhati;17.3bahiddhā nīlanimitte cittaṁ upasaṁharati, nīlasaññaṁ paṭilabhati.17.4So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.17.5So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.17.6Tassa evaṁ hoti—17.7“ajjhattaṁ arūpaṁ, bahiddhā rūpamidan”ti, rūpasaññī hoti.17.8Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ pītanimittaṁ …pe…17.9lohitanimittaṁ …pe…17.10odātanimittaṁ na manasikaroti, odātasaññaṁ na paṭilabhati;17.11bahiddhā odātanimitte cittaṁ upasaṁharati, odātasaññaṁ paṭilabhati.17.12So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.17.13So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.17.14Tassa evaṁ hoti—17.15“ajjhattaṁ arūpaṁ bahiddhā rūpamidan”ti, rūpasaññī hoti.17.16Evaṁ ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti—17.17vimokkho.

18.1Kathaṁ <b>subhanteva adhimutto hotīti—vimokkho?</b>18.2Idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.18.3Mettāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti.18.4Karuṇāsahagatena cetasā …pe…18.5karuṇāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti.18.6Muditāsahagatena cetasā …pe…18.7muditāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti.18.8Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati …pe…18.9upekkhāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti.18.10Evaṁ “subhaṁ” teva adhimutto hotīti—18.11vimokkho.

19.1Katamo <b>ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho?</b>19.2Idha bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “ananto ākāso”ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati—19.3ayaṁ ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho.

20.1PTS 2.40Katamo <b>viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho?</b>20.2Idha bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma “anantaṁ viññāṇan”ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati—20.3ayaṁ viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho.

21.1Katamo <b>ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho?</b>21.2Idha bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma “natthi kiñcī”ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati—21.3ayaṁ ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho.

22.1Katamo <b>nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho?</b>22.2Idha bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati—22.3ayaṁ nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho.

23.1Katamo <b>saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho?</b>23.2Idha bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati—23.3ayaṁ saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho.

24.1Katamo <b>samayavimokkho?</b>24.2Cattāri ca jhānāni catasso ca arūpasamāpattiyo—24.3ayaṁ samayavimokkho.

25.1Katamo <b>asamayavimokkho?</b>25.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—25.3ayaṁ asamayavimokkho.

26.1Katamo <b>sāmayiko vimokkho?</b>26.2Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo—26.3ayaṁ sāmayiko vimokkho.

27.1Katamo <b>asāmayiko vimokkho?</b>27.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—27.3ayaṁ asāmayiko vimokkho.

28.1Katamo <b>kuppo vimokkho?</b>28.2Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo—28.3ayaṁ kuppo vimokkho.

29.1Katamo <b>akuppo vimokkho?</b>29.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—29.3ayaṁ akuppo vimokkho.

30.1Katamo <b>lokiko vimokkho?</b>30.2Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo—30.3ayaṁ lokiko vimokkho.

31.1Katamo <b>lokuttaro vimokkho?</b>31.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—31.3ayaṁ lokuttaro vimokkho.

32.1Katamo <b>sāsavo vimokkho?</b>32.2Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo—32.3ayaṁ sāsavo vimokkho.

33.1PTS 2.41Katamo <b>anāsavo vimokkho?</b>33.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—33.3ayaṁ anāsavo vimokkho.

34.1Katamo <b>sāmiso vimokkho?</b>34.2Rūpappaṭisaññutto vimokkho—34.3ayaṁ sāmiso vimokkho.

35.1Katamo <b>nirāmiso vimokkho?</b>35.2Arūpappaṭisaññutto vimokkho—35.3ayaṁ nirāmiso vimokkho.

36.1Katamo <b>nirāmisā nirāmisataro vimokkho?</b>36.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—36.3ayaṁ nirāmisānirāmisataro vimokkho.

37.1Katamo <b>paṇihito vimokkho?</b>37.2Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo—37.3ayaṁ paṇihito vimokkho.37.4Katamo appaṇihito vimokkho?37.5Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—37.6ayaṁ appaṇihito vimokkho.

38.1Katamo <b>paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho?</b>38.2Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā …pe…38.3nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā—38.4ayaṁ paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho.

39.1Katamo <b>saññutto vimokkho?</b>39.2Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo—39.3ayaṁ saññutto vimokkho.

40.1Katamo <b>visaññutto vimokkho?</b>40.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—40.3ayaṁ visaññutto vimokkho.

41.1Katamo <b>ekattavimokkho?</b>41.2Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—41.3ayaṁ ekattavimokkho.

42.1Katamo <b>nānattavimokkho?</b>42.2Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo—42.3ayaṁ nānattavimokkho.

43.1Katamo <b>saññāvimokkho?</b>43.2Siyā eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti, vatthuvasena pariyāyena.

44.1PTS 2.42<b>Siyā</b>ti kathañca siyā?44.2Aniccānupassanañāṇaṁ niccato saññāya muccatīti—44.3saññāvimokkho.44.4Dukkhānupassanañāṇaṁ sukhato saññāya muccatīti—44.5saññāvimokkho.44.6Anattānupassanañāṇaṁ attato saññāya muccatīti—44.7saññāvimokkho.44.8Nibbidānupassanañāṇaṁ nandiyā saññāya muccatīti—44.9saññāvimokkho.44.10Virāgānupassanañāṇaṁ rāgato saññāya muccatīti—44.11saññāvimokkho.44.12Nirodhānupassanañāṇaṁ samudayato saññāya muccatīti—44.13saññāvimokkho.44.14Paṭinissaggānupassanañāṇaṁ ādānato saññāya muccatīti—44.15saññāvimokkho.44.16Animittānupassanañāṇaṁ nimittato saññāya muccatīti—44.17saññāvimokkho.44.18Appaṇihitānupassanañāṇaṁ paṇidhiyā saññāya muccatīti—44.19saññāvimokkho.44.20Suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato saññāya muccatīti—44.21saññāvimokkho.44.22Evaṁ siyā eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

45.1Rūpe aniccānupassanañāṇaṁ niccato saññāya muccatīti—45.2saññāvimokkho …pe…45.3rūpe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato saññāya muccatīti—45.4saññāvimokkho.45.5Evaṁ siyā eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

46.1Vedanāya …pe…46.2saññāya …46.3saṅkhāresu …46.4viññāṇe …46.5cakkhusmiṁ …pe…46.6jarāmaraṇe aniccānupassanañāṇaṁ niccato saññāya muccatīti—46.7saññāvimokkho …pe…46.8jarāmaraṇe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato saññāya muccatīti—46.9saññāvimokkho.46.10Evaṁ siyā, eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena—46.11ayaṁ saññāvimokkho.

47.1PTS 2.43Katamo <b>ñāṇavimokkho?</b>47.2Siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena <b>siyā</b>ti.47.3Kathañca siyā?47.4Aniccānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ niccato sammohā aññāṇā muccatīti—47.5ñāṇavimokkho.47.6Dukkhānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ sukhato sammohā aññāṇā muccatīti—47.7ñāṇavimokkho.47.8Anattānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ attato sammohā aññāṇā muccatīti—47.9ñāṇavimokkho.47.10Nibbidānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ nandiyā sammohā aññāṇā muccatīti—47.11ñāṇavimokkho.47.12Virāgānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ rāgato sammohā aññāṇā muccatīti—47.13ñāṇavimokkho.47.14Nirodhānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ samudayato sammohā aññāṇā muccatīti—47.15ñāṇavimokkho.47.16Paṭinissaggānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ ādānato sammohā aññāṇā muccatīti—47.17ñāṇavimokkho.47.18Animittānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ nimittato sammohā aññāṇā muccatīti—47.19ñāṇavimokkho.47.20Appaṇihitānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ paṇidhiyā sammohā aññāṇā muccatīti—47.21ñāṇavimokkho.47.22Suññatānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ abhinivesato sammohā aññāṇā muccatīti—47.23ñāṇavimokkho.47.24Evaṁ siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

48.1Rūpe aniccānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ niccato sammohā aññāṇā muccatīti—48.2ñāṇavimokkho …pe…48.3rūpe suññatānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ abhinivesato sammohā aññāṇā muccatīti—48.4ñāṇavimokkho.48.5Evaṁ siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

49.1Vedanāya …pe…49.2saññāya …49.3saṅkhāresu …49.4viññāṇe …49.5cakkhusmiṁ …pe…49.6jarāmaraṇe aniccānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ niccato sammohā aññāṇā muccatīti—49.7ñāṇavimokkho …pe…49.8jarāmaraṇe suññatānupassanā yathābhūtaṁ ñāṇaṁ abhinivesato sammohā aññāṇā muccatīti—49.9ñāṇavimokkho.49.10Evaṁ siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena—49.11ayaṁ ñāṇavimokkho.

50.1PTS 2.44Katamo <b>sītisiyāvimokkho?</b>50.2Siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena <b>siyā</b>ti.50.3Kathañca siyā?50.4Aniccānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ niccato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.5sītisiyāvimokkho.50.6Dukkhānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ sukhato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.7sītisiyāvimokkho.50.8Anattānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ attato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.9sītisiyāvimokkho.50.10Nibbidānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ nandiyā santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.11sītisiyāvimokkho.50.12Virāgānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ rāgato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.13sītisiyāvimokkho.50.14Nirodhānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ samudayato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.15sītisiyāvimokkho.50.16Paṭinissaggānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ ādānato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.17sītisiyāvimokkho.50.18Animittānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ nimittato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.19sītisiyāvimokkho.50.20Appaṇihitānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ paṇidhiyā santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.21sītisiyāvimokkho.50.22Suññatānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ abhinivesato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—50.23sītisiyāvimokkho.50.24Evaṁ siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

51.1Rūpe aniccānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ niccato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—51.2sītisiyāvimokkho …pe…51.3rūpe suññatānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ abhinivesato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—51.4sītisiyāvimokkho.51.5Evaṁ siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

52.1Vedanāya …pe…52.2saññāya …52.3saṅkhāresu …52.4viññāṇe …52.5cakkhusmiṁ …pe…52.6jarāmaraṇe aniccānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ niccato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—52.7sītisiyāvimokkho …pe…52.8jarāmaraṇe suññatānupassanā anuttaraṁ sītibhāvañāṇaṁ abhinivesato santāpapariḷāhadarathā muccatīti—52.9sītisiyāvimokkho.52.10Evaṁ siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena—52.11ayaṁ sītisiyāvimokkho.

53.1PTS 2.45Katamo <b>jhānavimokkho?</b>53.2Nekkhammaṁ jhāyatīti jhānaṁ.53.3Kāmacchandaṁ jhāpetīti—jhānaṁ.53.4Jhāyanto muccatīti—jhānavimokkho.53.5Jhāpento muccatīti—jhānavimokkho.53.6Jhāyantīti— dhammā.53.7Jhāpetīti—kilese.53.8Jhāte ca jhāpe ca jānātīti—jhānavimokkho.53.9Abyāpādo jhāyatīti—jhānaṁ.53.10Byāpādaṁ jhāpetīti—jhānaṁ.53.11Jhāyanto muccatīti— jhānavimokkho.53.12Jhāpento muccatīti—jhānavimokkho.53.13Jhāyantīti—dhammā.53.14Jhāpetīti—kilese.53.15Jhāte ca jhāpe ca jānātīti—jhānavimokkho.53.16Ālokasaññā jhāyatīti—jhānaṁ.53.17Thinamiddhaṁ jhāpetīti—jhānaṁ …pe…53.18avikkhepo jhāyatīti— jhānaṁ.53.19Uddhaccaṁ jhāpetīti—jhānaṁ.53.20Dhammavavatthānaṁ jhāyatīti—jhānaṁ.53.21Vicikicchaṁ jhāpetīti—jhānaṁ.53.22Ñāṇaṁ jhāyatīti—jhānaṁ.53.23Avijjaṁ jhāpetīti— jhānaṁ.53.24Pāmojjaṁ jhāyatīti—jhānaṁ.53.25Aratiṁ jhāpetīti—jhānaṁ.53.26Paṭhamaṁ jhānaṁ jhāyatīti—jhānaṁ.53.27Nīvaraṇe jhāpetīti—jhānaṁ …pe…53.28arahattamaggo jhāyatīti— jhānaṁ.53.29Sabbakilese jhāpetīti—jhānaṁ.53.30Jhāyanto muccatīti—jhānavimokkho.53.31Jhāpento muccatīti—jhānavimokkho.53.32Jhāyantīti—dhammā.53.33Jhāpetīti—kilese.53.34Jhāte ca jhāpe ca jānātīti—jhānavimokkho—ayaṁ jhānavimokkho.

54.1PTS 2.46Katamo <b>anupādā cittassa vimokkho?</b>54.2Siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti, dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena <b>siyā</b>ti.54.3Kathañca siyā?54.4Aniccānupassanañāṇaṁ niccato upādānā muccatīti—54.5anupādācittassa vimokkho.54.6Dukkhānupassanañāṇaṁ sukhato upādānā muccatīti—54.7anupādācittassa vimokkho.54.8Anattānupassanañāṇaṁ attato upādānā muccatīti—54.9anupādācittassa vimokkho.54.10Nibbidānupassanañāṇaṁ nandiyā upādānā muccatīti—54.11anupādācittassa vimokkho.54.12Virāgānupassanañāṇaṁ rāgato upādānā muccatīti—54.13anupādācittassa vimokkho.54.14Nirodhānupassanañāṇaṁ samudayato upādānā muccatīti—54.15anupādācittassa vimokkho.54.16Paṭinissaggānupassanañāṇaṁ ādānato upādānā muccatīti—54.17anupādācittassa vimokkho.54.18Animittānupassanañāṇaṁ nimittato upādānā muccatīti—54.19anupādācittassa vimokkho.54.20Appaṇihitānupassanañāṇaṁ paṇidhiyā upādānā muccatīti—54.21anupādācittassa vimokkho.54.22Suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato upādānā muccatīti—54.23anupādācittassa vimokkho.54.24Evaṁ siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti, dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

55.1Rūpe aniccānupassanañāṇaṁ niccato upādānā muccatīti—55.2anupādācittassa vimokkho …pe…55.3rūpe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato upādānā muccatīti—55.4anupādācittassa vimokkho.55.5Evaṁ siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti, dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

56.1Vedanāya …pe…56.2saññāya …56.3saṅkhāresu …56.4viññāṇe …56.5cakkhusmiṁ …pe…56.6jarāmaraṇe aniccānupassanañāṇaṁ niccato upādānā muccatīti—56.7anupādācittassa vimokkho …pe…56.8jarāmaraṇe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato upādānā muccatīti—56.9anupādācittassa vimokkho.56.10Evaṁ siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti, dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

57.1Aniccānupassanañāṇaṁ katihupādānehi muccati?57.2Dukkhānupassanañāṇaṁ katihupādānehi muccati?57.3Anattānupassanañāṇaṁ katihupādānehi muccati?57.4Nibbidānupassanañāṇaṁ …pe…57.5virāgānupassanañāṇaṁ …57.6nirodhānupassanañāṇaṁ …57.7paṭinissaggānupassanañāṇaṁ …57.8animittānupassanañāṇaṁ …57.9appaṇihitānupassanañāṇaṁ …57.10suññatānupassanañāṇaṁ katihupādānehi muccatīti?

58.1Aniccānupassanañāṇaṁ tīhupādānehi muccati.58.2Dukkhānupassanañāṇaṁ ekupādānā muccati.58.3Anattānupassanañāṇaṁ tīhupādānehi muccati.58.4Nibbidānupassanañāṇaṁ ekupādānā muccati.58.5Virāgānupassanañāṇaṁ ekupādānā muccati.58.6Nirodhānupassanañāṇaṁ catūhupādānehi muccati.58.7Paṭinissaggānupassanañāṇaṁ catūhupādānehi muccati.58.8Animittānupassanañāṇaṁ tīhupādānehi muccati.58.9Appaṇihitānupassanañāṇaṁ ekupādānā muccati.58.10Suññatānupassanañāṇaṁ tīhupādānehi muccati.

59.1PTS 2.47Aniccānupassanañāṇaṁ katamehi tīhupādānehi muccati?59.2Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā—59.3aniccānupassanañāṇaṁ imehi tīhupādānehi muccati.59.4Dukkhānupassanañāṇaṁ katamā ekupādānā muccati?59.5Kāmupādānā—59.6dukkhānupassanañāṇaṁ idaṁ ekupādānā muccati.59.7Anattānupassanañāṇaṁ katamehi tīhupādānehi muccati?59.8Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā—59.9anattānupassanañāṇaṁ imehi tīhupādānehi muccati.59.10Nibbidānupassanañāṇaṁ katamā ekupādānā muccati?59.11Kāmupādānā—59.12nibbidānupassanañāṇaṁ idaṁ ekupādānā muccati.59.13Virāgānupassanañāṇaṁ katamā ekupādānā muccati?59.14Kāmupādānā—59.15virāgānupassanañāṇaṁ idaṁ ekupādānā muccati.59.16Nirodhānupassanañāṇaṁ katamehi catūhupādānehi muccati?59.17Kāmupādānā, diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā—59.18nirodhānupassanañāṇaṁ imehi catūhupādānehi muccati.59.19Paṭinissaggānupassanañāṇaṁ katamehi catūhupādānehi muccati?59.20Kāmupādānā, diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā—59.21paṭinissaggānupassanañāṇaṁ imehi catūhupādānehi muccati.59.22Animittānupassanañāṇaṁ katamehi tīhupādānehi muccati?59.23Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā—59.24animittānupassanañāṇaṁ imehi tīhupādānehi muccati.59.25Appaṇihitānupassanañāṇaṁ katamā ekupādānā muccati?59.26Kāmupādānā—59.27appaṇihitānupassanañāṇaṁ idaṁ ekupādānā muccati.59.28Suññatānupassanañāṇaṁ katamehi tīhupādānehi muccati?59.29Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā—59.30suññatānupassanañāṇaṁ imehi tīhupādānehi muccati.

60.1PTS 2.48Yañca aniccānupassanañāṇaṁ, yañca anattānupassanañāṇaṁ, yañca animittānupassanañāṇaṁ, yañca suññatānupassanañāṇaṁ—60.2imāni cattāri ñāṇāni tīhupādānehi muccanti—60.3diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā.60.4Yañca dukkhānupassanañāṇaṁ, yaṁ ca nibbidānupassanañāṇaṁ, yañca virāgānupassanañāṇaṁ, yañca appaṇihitānupassanañāṇaṁ—60.5imāni cattāri ñāṇāni ekupādānā muccanti—60.6kāmupādānā.60.7Yañca nirodhānupassanañāṇaṁ, yañca paṭinissaggānupassanañāṇaṁ—60.8imāni dve ñāṇāni catūhupādānehi muccanti—60.9kāmupādānā, diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā—60.10ayaṁ anupādācittassa vimokkho.

60.11Vimokkhakathāya paṭhamabhāṇavāro.

61.1Tīṇi kho panimāni vimokkhamukhāni lokaniyyānāya saṁvattanti.61.2Sabbasaṅkhāre paricchedaparivaṭumato samanupassanatāya animittāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya, sabbasaṅkhāresu manosamuttejanatāya appaṇihitāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya, sabbadhamme parato samanupassanatāya suññatāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya—61.3imāni tīṇi vimokkhamukhāni lokaniyyānāya saṁvattanti.

62.1Aniccato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti?62.2Dukkhato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti?62.3Anattato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti?62.4Aniccato manasikaroto khayato saṅkhārā upaṭṭhanti, dukkhato manasikaroto bhayato saṅkhārā upaṭṭhanti, anattato manasikaroto suññato saṅkhārā upaṭṭhanti.

63.1PTS 2.49Aniccato manasikaroto kiṁ bahulaṁ cittaṁ hoti?63.2Dukkhato manasikaroto kiṁ bahulaṁ cittaṁ hoti?63.3Anattato manasikaroto kiṁ bahulaṁ cittaṁ hoti?63.4Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulaṁ cittaṁ hoti.63.5Dukkhato manasikaroto passaddhibahulaṁ cittaṁ hoti.63.6Anattato manasikaroto vedabahulaṁ cittaṁ hoti.

64.1Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo katamindriyaṁ paṭilabhati?64.2Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo katamindriyaṁ paṭilabhati?64.3Anattato manasikaronto vedabahulo katamindriyaṁ paṭilabhati?64.4Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo saddhindriyaṁ paṭilabhati.64.5Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo samādhindriyaṁ paṭilabhati.64.6Anattato manasikaronto vedabahulo paññindriyaṁ paṭilabhati.

65.1PTS 2.50Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti, bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti?65.2Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti, bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti?65.3Anattato manasikaroto vedabahulassa katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti, bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti?65.4Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa saddhindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.65.5Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.65.6Ekarasaṭṭhena bhāvanā.65.7Yo sammāpaṭipanno so bhāveti;65.8natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā.65.9Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa samādhindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.65.10Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.65.11Ekarasaṭṭhena bhāvanā.65.12Yo sammāpaṭipanno so bhāveti;65.13natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā.65.14Anattato manasikaroto vedabahulassa paññindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.65.15Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.65.16Ekarasaṭṭhena bhāvanā.65.17Yo sammāpaṭipanno so bhāveti;65.18natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā.

66.1Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti?66.2Bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti?66.3Paṭivedhakāle katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti?66.4Paṭivedhāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti?66.5Kenaṭṭhena bhāvanā?66.6Kenaṭṭhena paṭivedho?66.7Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti?66.8Bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti?66.9Paṭivedhakāle katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti?66.10Paṭivedhāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti?66.11Kenaṭṭhena bhāvanā?66.12Kenaṭṭhena paṭivedho?66.13Anattato manasikaroto vedabahulassa katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti?66.14Bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti?66.15Paṭivedhakāle katamindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti?66.16Paṭivedhāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti?66.17Kenaṭṭhena bhāvanā?66.18Kenaṭṭhena paṭivedho?

67.1PTS 2.51Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa saddhindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.67.2Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.67.3Paṭivedhakāle paññindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.67.4Paṭivedhāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.67.5Ekarasaṭṭhena bhāvanā.67.6Dassanaṭṭhena paṭivedho.67.7Evaṁ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.67.8Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa samādhindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.67.9Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.67.10Paṭivedhakāle paññindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.67.11Paṭivedhāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.67.12Ekarasaṭṭhena bhāvanā.67.13Dassanaṭṭhena paṭivedho.67.14Evaṁ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.67.15Anattato manasikaroto vedabahulassa paññindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.67.16Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.67.17Paṭivedhakālepi paññindriyaṁ ādhipateyyaṁ hoti.67.18Paṭivedhāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.67.19Ekarasaṭṭhena bhāvanā.67.20Dassanaṭṭhena paṭivedho.67.21Evaṁ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.

68.1Aniccato manasikaroto katamindriyaṁ adhimattaṁ hoti?68.2Katamindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti?68.3Dukkhato manasikaroto katamindriyaṁ adhimattaṁ hoti?68.4Katamindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti?68.5Anattato manasikaroto katamindriyaṁ adhimattaṁ hoti?68.6Katamindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti?

69.1PTS 2.52Aniccato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.69.2Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti.69.3Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.69.4Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti.69.5Anattato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.69.6Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.

70.1Saddahanto vimuttoti—70.2saddhāvimutto.70.3Phuṭṭhattā sacchikatoti—70.4kāyasakkhī.70.5Diṭṭhattā pattoti—70.6diṭṭhippatto.70.7Saddahanto vimuccatīti—70.8saddhāvimutto.70.9Jhānaphassaṁ paṭhamaṁ phusati, pacchā nirodhaṁ nibbānaṁ sacchikarotīti—70.10kāyasakkhī.70.11“Dukkhā saṅkhārā, sukho nirodho”ti ñātaṁ hoti diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāyāti—70.12diṭṭhippatto.70.13Yo cāyaṁ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, siyā ime tayo puggalā saddhāvimuttāpi kāyasakkhīpi diṭṭhippattāpi vatthuvasena pariyāyena <b>siyā</b>ti.70.14Kathañca siyā?70.15Aniccato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.70.16Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti.70.17Dukkhato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.70.18Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti.70.19Anattato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.70.20Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti.70.21Evaṁ ime tayo puggalā saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā.

71.1Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.2Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti.71.3Anattato manasikaroto samādhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.4Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti.71.5Aniccato manasikaroto samādhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.6Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti.71.7Evaṁ ime tayo puggalā samādhindriyassa vasena kāyasakkhī.

72.1PTS 2.53Anattato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.72.2Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.72.3Aniccato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.72.4Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.72.5Dukkhato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.72.6Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.72.7Evaṁ ime tayo puggalā paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

73.1Yo cāyaṁ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, evaṁ siyā ime tayo puggalā saddhāvimuttāpi kāyasakkhīpi diṭṭhippattāpi vatthuvasena pariyāyena.73.2Yo cāyaṁ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, siyā ime tayo puggalā …pe…73.3aññoyeva saddhāvimutto, añño kāyasakkhī, añño diṭṭhippatto.

74.1<b>Siyā</b>ti.74.2Kathañca siyā?74.3Aniccato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.74.4Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti.74.5Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.74.6Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti.74.7Anattato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.74.8Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.74.9Yo cāyaṁ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, evaṁ siyā ime tayo puggalā saddhāvimuttāpi kāyasakkhīpi diṭṭhippattāpi vatthuvasena pariyāyena.74.10Aññoyeva saddhāvimutto, añño kāyasakkhī, añño diṭṭhippatto.

75.1Aniccato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti, saddhindriyassa adhimattattā sotāpattimaggaṁ paṭilabhati;75.2tena vuccati—75.3“saddhānusārī”.75.4Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.75.5Saddhindriyassa vasena catunnaṁ indriyānaṁ bhāvanā hoti.75.6Ye hi keci saddhindriyassa vasena sotāpattimaggaṁ paṭilabhanti, sabbe te saddhānusārino.

76.1PTS 2.54Aniccato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti, saddhindriyassa adhimattattā sotāpattiphalaṁ sacchikataṁ hoti;76.2tena vuccati—76.3“saddhāvimutto”.76.4Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.76.5Saddhindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.76.6Yehi keci saddhindriyassa vasena sotāpattiphalaṁ sacchikatā, sabbe te saddhāvimuttā.

77.1Aniccato manasikaroto saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti, saddhindriyassa adhimattattā sakadāgāmimaggaṁ paṭilabhati …pe…77.2sakadāgāmiphalaṁ sacchikataṁ hoti …pe…77.3anāgāmimaggaṁ paṭilabhati …77.4anāgāmiphalaṁ sacchikataṁ hoti …pe…77.5arahattamaggaṁ paṭilabhati …77.6arahattaṁ sacchikataṁ hoti;77.7tena vuccati—77.8“saddhāvimutto”.77.9Cattārindriyāni tadanvayā honti …pe…77.10sampayuttapaccayā honti.77.11Saddhindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.77.12Yehi keci saddhindriyassa vasena arahattaṁ sacchikatā, sabbe te saddhāvimuttā.

78.1Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṁ adhimattaṁ hoti, samādhindriyassa adhimattattā sotāpattimaggaṁ paṭilabhati;78.2tena vuccati—78.3“kāyasakkhī”.78.4Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.78.5Samādhindriyassa vasena catunnaṁ indriyānaṁ bhāvanā hoti.78.6Ye hi keci samādhindriyassa vasena sotāpattimaggaṁ paṭilabhanti, sabbe te kāyasakkhī.

79.1Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṁ adhimattaṁ hoti, samādhindriyassa adhimattattā sotāpattiphalaṁ sacchikataṁ hoti …pe…79.2sakadāgāmimaggaṁ paṭilabhati …pe…79.3sakadāgāmiphalaṁ sacchikataṁ hoti …pe…79.4anāgāmimaggaṁ paṭilabhati …pe…79.5anāgāmiphalaṁ sacchikataṁ hoti …pe…79.6arahattamaggaṁ paṭilabhati …pe…79.7arahattaṁ sacchikataṁ hoti;79.8tena vuccati—79.9“kāyasakkhī”.79.10Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.79.11Samādhindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.79.12Ye hi keci samādhindriyassa vasena arahattaṁ sacchikatā, sabbe te kāyasakkhī.

80.1PTS 2.55Anattato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti, paññindriyassa adhimattattā sotāpattimaggaṁ paṭilabhati;80.2tena vuccati—80.3“dhammānusārī”.80.4Cattārindriyāni tadanvayā honti …pe…80.5sampayuttapaccayā honti.80.6Paññindriyassa vasena catunnaṁ indriyānaṁ bhāvanā hoti.80.7Ye hi keci paññindriyassa vasena sotāpattimaggaṁ paṭilabhanti, sabbe te dhammānusārino.

81.1Anattato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti, paññindriyassa adhimattattā sotāpattiphalaṁ sacchikataṁ hoti;81.2tena vuccati—81.3“diṭṭhippatto”.81.4Cattārindriyāni tadanvayā honti …pe…81.5sampayuttapaccayā honti.81.6Paññindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.81.7Ye hi keci paññindriyassa vasena sotāpattiphalaṁ sacchikatā, sabbe te diṭṭhippattā.

82.1Anattato manasikaroto paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti, paññindriyassa adhimattattā sakadāgāmimaggaṁ paṭilabhati …pe…82.2sakadāgāmiphalaṁ sacchikataṁ hoti …pe…82.3anāgāmimaggaṁ paṭilabhati …82.4anāgāmiphalaṁ sacchikataṁ hoti …82.5arahattamaggaṁ paṭilabhati …pe…82.6arahattaṁ sacchikataṁ hoti;82.7tena vuccati—82.8“diṭṭhippatto”.82.9Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti.82.10Paññindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.82.11Ye hi keci paññindriyassa vasena arahattaṁ sacchikatā, sabbe te diṭṭhippattā.

83.1Ye hi keci nekkhammaṁ bhāvitā vā bhāventi vā bhāvissanti vā, adhigatā vā adhigacchanti vā adhigamissanti vā, pattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, paṭiladdhā vā paṭilabhanti vā paṭilabhissanti vā, paṭividdhā vā paṭivijjhanti vā paṭivijjhissanti vā, sacchikatā vā sacchikaronti vā sacchikarissanti vā, phassitā vā phassanti vā phassissanti vā, vasippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, pāramippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, vesārajjappattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

84.1PTS 2.56Ye hi keci abyāpādaṁ …pe…84.2ālokasaññaṁ …84.3avikkhepaṁ …84.4dhammavavatthānaṁ …84.5ñāṇaṁ …84.6pāmojjaṁ …84.7paṭhamaṁ jhānaṁ …84.8dutiyaṁ jhānaṁ …84.9tatiyaṁ jhānaṁ …84.10catutthaṁ jhānaṁ …84.11ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ …84.12viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ …84.13ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ …84.14nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ …84.15aniccānupassanaṁ …84.16dukkhānupassanaṁ …84.17anattānupassanaṁ …84.18nibbidānupassanaṁ …84.19virāgānupassanaṁ …84.20nirodhānupassanaṁ …84.21paṭinissaggānupassanaṁ …84.22khayānupassanaṁ …84.23vayānupassanaṁ …84.24vipariṇāmānupassanaṁ …84.25animittānupassanaṁ …84.26appaṇihitānupassanaṁ …84.27suññatānupassanaṁ …84.28adhipaññādhammavipassanaṁ …84.29yathābhūtañāṇadassanaṁ …84.30ādīnavānupassanaṁ …84.31paṭisaṅkhānupassanaṁ …84.32vivaṭṭanānupassanaṁ …84.33sotāpattimaggaṁ …84.34sakadāgāmimaggaṁ …84.35anāgāmimaggaṁ …84.36arahattamaggaṁ ….

85.1Ye hi keci cattāro satipaṭṭhāne …85.2cattāro sammappadhāne …85.3cattāro iddhipāde …85.4pañcindriyāni …85.5pañca balāni …85.6satta bojjhaṅge …85.7ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ …85.8ye hi keci aṭṭha vimokkhe bhāvitā vā bhāventi vā bhāvissanti vā, adhigatā vā adhigacchanti vā adhigamissanti vā, pattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, paṭiladdhā vā paṭilabhanti vā paṭilabhissanti vā, paṭividdhā vā paṭivijjhanti vā paṭivijjhissanti vā, sacchikatā vā sacchikaronti vā sacchikarissanti vā, phassitā vā phassanti vā phassissanti vā, vasippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā pāramippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, vesārajjappattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

86.1Ye hi keci catasso paṭisambhidā pattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā …pe…86.2sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

87.1Ye hi keci tisso vijjā paṭividdhā vā paṭivijjhanti vā paṭivijjhissanti vā …pe…87.2sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

88.1Ye hi keci tisso sikkhā sikkhitā vā sikkhanti vā sikkhissanti vā, sacchikatā vā sacchikaronti vā sacchikarissanti vā, phassitā vā phassanti vā phassissanti vā, vasippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, pāramippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, vesārajjappattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

89.1PTS 2.57Ye hi keci dukkhaṁ parijānanti samudayaṁ pajahanti nirodhaṁ sacchikaronti maggaṁ bhāventi, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

90.1Katihākārehi saccappaṭivedho hoti?90.2Katihākārehi saccāni paṭivijjhati?90.3Catūhākārehi saccappaṭivedho hoti.90.4Catūhākārehi saccāni paṭivijjhati.90.5Dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati, samudayasaccaṁ pahānappaṭivedhaṁ paṭivijjhati, nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati, maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati.90.6Imehi catūhākārehi saccappaṭivedho hoti.90.7Imehi catūhākārehi saccāni paṭivijjhanto saddhindriyassa vasena saddhāvimutto, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippatto.

91.1Katihākārehi saccappaṭivedho hoti?91.2Katihākārehi saccāni paṭivijjhati?91.3Navahākārehi saccappaṭivedho hoti, navahākārehi saccāni paṭivijjhati.91.4Dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati, samudayasaccaṁ pahānappaṭivedhaṁ paṭivijjhati, nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati, maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati.91.5Abhiññāpaṭivedho ca sabbadhammānaṁ, pariññāpaṭivedho ca sabbasaṅkhārānaṁ, pahānappaṭivedho ca sabbākusalānaṁ, bhāvanāpaṭivedho ca catunnaṁ maggānaṁ, sacchikiriyāpaṭivedho ca nirodhassa.91.6Imehi navahākārehi saccappaṭivedho hoti.91.7Imehi navahākārehi saccāni paṭivijjhanto saddhindriyassa vasena saddhāvimutto, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippatto.

91.8Dutiyabhāṇavāro.

92.1PTS 2.58Aniccato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti?92.2Dukkhato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti?92.3Anattato manasikaroto kathaṁ saṅkhārā upaṭṭhanti?92.4Aniccato manasikaroto khayato saṅkhārā upaṭṭhanti.92.5Dukkhato manasikaroto bhayato saṅkhārā upaṭṭhanti.92.6Anattato manasikaroto suññato saṅkhārā upaṭṭhanti.

93.1Aniccato manasikaroto kiṁ bahulaṁ cittaṁ hoti?93.2Dukkhato manasikaroto kiṁ bahulaṁ cittaṁ hoti?93.3Anattato manasikaroto kiṁ bahulaṁ cittaṁ hoti?93.4Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulaṁ cittaṁ hoti.93.5Dukkhato manasikaroto passaddhibahulaṁ cittaṁ hoti.93.6Anattato manasikaroto vedabahulaṁ cittaṁ hoti.

94.1Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo katamaṁ vimokkhaṁ paṭilabhati?94.2Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo katamaṁ vimokkhaṁ paṭilabhati?94.3Anattato manasikaronto vedabahulo katamaṁ vimokkhaṁ paṭilabhati?94.4Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo animittaṁ vimokkhaṁ paṭilabhati.94.5Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo appaṇihitaṁ vimokkhaṁ paṭilabhati.94.6Anattato manasikaronto vedabahulo suññataṁ vimokkhaṁ paṭilabhati.

95.1PTS 2.59Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti?95.2Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti?95.3Anattato manasikaroto vedabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti?

96.1Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa animitto vimokkho ādhipateyyo hoti.96.2Bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.96.3Ekarasaṭṭhena bhāvanā.96.4Yo sammāpaṭipanno so bhāveti;96.5natthi micchāpaṭipannassa vimokkhabhāvanā.96.6Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti.96.7Bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.96.8Ekarasaṭṭhena bhāvanā.96.9Yo sammāpaṭipanno so bhāveti;96.10natthi micchāpaṭipannassa vimokkhabhāvanā.96.11Anattato manasikaroto vedabahulassa suññato vimokkho ādhipateyyo hoti.96.12Bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti.96.13Ekarasaṭṭhena bhāvanā.96.14Yo sammāpaṭipanno so bhāveti;96.15natthi micchāpaṭipannassa vimokkhabhāvanā.

97.1PTS 2.60Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakāle katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, kenaṭṭhena paṭivedho?97.2Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakāle katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, kenaṭṭhena paṭivedho?97.3Anattato manasikaroto vedabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakāle katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya kativimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, kenaṭṭhena paṭivedho?

98.1Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa animitto vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakālepi animitto vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, ekarasaṭṭhena bhāvanā, dassanaṭṭhena paṭivedho, evaṁ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.98.2Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakālepi appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, ekarasaṭṭhena bhāvanā, dassanaṭṭhena paṭivedho, evaṁ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.98.3Anattato manasikaroto vedabahulassa suññato vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakālepi suññato vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, ekarasaṭṭhena bhāvanā, dassanaṭṭhena paṭivedho, evaṁ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.

99.1PTS 2.61Aniccato manasikaroto katamo vimokkho adhimatto hoti?99.2Katamavimokkhassa adhimattattā saddhāvimutto hoti?99.3Dukkhato manasikaroto katamo vimokkho adhimatto hoti?99.4Katamavimokkhassa adhimattattā kāyasakkhī hoti?99.5Anattato manasikaroto katamo vimokkho adhimatto hoti?99.6Katamavimokkhassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti?

100.1Aniccato manasikaroto animitto vimokkho adhimatto hoti.100.2Animittavimokkhassa adhimattattā saddhāvimutto hoti.100.3Dukkhato manasikaroto appaṇihito vimokkho adhimatto hoti.100.4Appaṇihitavimokkhassa adhimattattā kāyasakkhī hoti.100.5Anattato manasikaroto suññato vimokkho adhimatto hoti.100.6Suññatavimokkhassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.

101.1Saddahanto vimuttoti—101.2saddhāvimutto.101.3Phuṭṭhattā sacchikatoti—101.4kāyasakkhī.101.5Diṭṭhattā pattoti—101.6diṭṭhippatto.101.7Saddahanto vimuccatīti—101.8saddhāvimutto.101.9Jhānaphassaṁ paṭhamaṁ phusati, pacchā nirodhaṁ nibbānaṁ sacchikarotīti—101.10kāyasakkhī.101.11“Dukkhā saṅkhārā, sukho nirodho”ti viññātaṁ hoti diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāyāti—101.12diṭṭhippatto …pe…101.13ye hi keci nekkhammaṁ bhāvitā vā bhāventi vā bhāvissanti vā …pe…101.14sabbe te animittavimokkhassa vasena saddhāvimuttā, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippattā.

102.1Ye hi keci abyāpādaṁ …102.2ālokasaññaṁ …102.3avikkhepaṁ …102.4ye hi keci dukkhaṁ parijānanti, samudayaṁ pajahanti, nirodhaṁ sacchikaronti, maggaṁ bhāventi, sabbe te animittavimokkhassa vasena saddhāvimuttā, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippattā.

103.1PTS 2.62Katihākārehi saccappaṭivedho hoti?103.2Katihākārehi saccāni paṭivijjhati?103.3Catūhākārehi saccappaṭivedho hoti.103.4Catūhākārehi saccāni paṭivijjhati.103.5Dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati, samudayasaccaṁ pahānapaṭivedhaṁ paṭivijjhati.103.6Nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati.103.7Maggasaccaṁ bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati.103.8Imehi catūhākārehi saccappaṭivedho hoti.103.9Imehi catūhākārehi saccāni paṭivijjhanto animittavimokkhassa vasena saddhāvimutto, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippatto.

104.1Katihākārehi saccappaṭivedho hoti?104.2Katihākārehi saccāni paṭivijjhati?104.3Navahākārehi saccappaṭivedho hoti.104.4Navahākārehi saccāni paṭivijjhati.104.5Dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ paṭivijjhati …pe…104.6sacchikiriyāpaṭivedho ca nirodhassa.104.7Imehi navahākārehi saccappaṭivedho hoti.104.8Imehi navahākārehi saccāni paṭivijjhanto animittavimokkhassa vasena saddhāvimutto, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippatto.

105.1Aniccato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṁ jānāti passati?105.2Kathaṁ sammādassanaṁ hoti?105.3Kathaṁ tadanvayena sabbe saṅkhārā aniccato sudiṭṭhā honti?105.4Kattha kaṅkhā pahīyati?105.5Dukkhato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṁ jānāti passati?105.6Kathaṁ sammādassanaṁ hoti?105.7Kathaṁ tadanvayena sabbe saṅkhārā dukkhato sudiṭṭhā honti?105.8Kattha kaṅkhā pahīyati?105.9Anattato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṁ jānāti passati?105.10Kathaṁ sammādassanaṁ hoti?105.11Kathaṁ tadanvayena sabbe dhammā anattato sudiṭṭhā honti?105.12Kattha kaṅkhā pahīyati?

106.1PTS 2.63Aniccato manasikaronto nimittaṁ yathābhūtaṁ jānāti passati;106.2tena vuccati—106.3“sammādassanaṁ”.106.4Evaṁ tadanvayena sabbe saṅkhārā aniccato sudiṭṭhā honti.106.5Ettha kaṅkhā pahīyati.106.6Dukkhato manasikaronto pavattaṁ yathābhūtaṁ jānāti passati;106.7tena vuccati—106.8“sammādassanaṁ”.106.9Evaṁ tadanvayena sabbe saṅkhārā dukkhato sudiṭṭhā honti.106.10Ettha kaṅkhā pahīyati.106.11Anattato manasikaronto nimittañca pavattañca yathābhūtaṁ jānāti passati;106.12tena vuccati—106.13“sammādassanaṁ”.106.14Evaṁ tadanvayena sabbe dhammā anattato sudiṭṭhā honti.106.15Ettha kaṅkhā pahīyati.

107.1Yañca yathābhūtaṁ ñāṇaṁ yañca sammādassanaṁ yā ca kaṅkhāvitaraṇā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti?107.2Yañca yathābhūtaṁ ñāṇaṁ yañca sammādassanaṁ yā ca kaṅkhāvitaraṇā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṁ.

108.1Aniccato manasikaroto kiṁ bhayato upaṭṭhāti?108.2Dukkhato manasikaroto kiṁ bhayato upaṭṭhāti?108.3Anattato manasikaroto kiṁ bhayato upaṭṭhāti?108.4Aniccato manasikaroto nimittaṁ bhayato upaṭṭhāti.108.5Dukkhato manasikaroto pavattaṁ bhayato upaṭṭhāti.108.6Anattato manasikaroto nimittañca pavattañca bhayato upaṭṭhāti.

109.1Yā ca bhayatupaṭṭhāne paññā yañca ādīnave ñāṇaṁ yā ca nibbidā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti?109.2Yā ca bhayatupaṭṭhāne paññā yañca ādīnave ñāṇaṁ yā ca nibbidā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṁ.

110.1Yā ca anattānupassanā yā ca suññatānupassanā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti?110.2Yā ca anattānupassanā yā ca suññatānupassanā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṁ.

111.1PTS 2.64Aniccato manasikaroto kiṁ paṭisaṅkhā ñāṇaṁ uppajjati?111.2Dukkhato manasikaroto kiṁ paṭisaṅkhā ñāṇaṁ uppajjati?111.3Anattato manasikaroto kiṁ paṭisaṅkhā ñāṇaṁ uppajjati?111.4Aniccato manasikaroto nimittaṁ paṭisaṅkhā ñāṇaṁ uppajjati.111.5Dukkhato manasikaroto pavattaṁ paṭisaṅkhā ñāṇaṁ uppajjati.111.6Anattato manasikaroto nimittañca pavattañca paṭisaṅkhā ñāṇaṁ uppajjati.

112.1Yā ca muccitukamyatā yā ca paṭisaṅkhānupassanā yā ca saṅkhārupekkhā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti?112.2Yā ca muccitukamyatā yā ca paṭisaṅkhānupassanā yā ca saṅkhārupekkhā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṁ.

113.1Aniccato manasikaroto kuto cittaṁ vuṭṭhāti, kattha cittaṁ pakkhandati?113.2Dukkhato manasikaroto kuto cittaṁ vuṭṭhāti, kattha cittaṁ pakkhandati?113.3Anattato manasikaroto kuto cittaṁ vuṭṭhāti, kattha cittaṁ pakkhandati?113.4Aniccato manasikaroto nimittā cittaṁ vuṭṭhāti, animitte cittaṁ pakkhandati.113.5Dukkhato manasikaroto pavattā cittaṁ vuṭṭhāti, appavatte cittaṁ pakkhandati.113.6Anattato manasikaroto nimittā ca pavattā ca cittaṁ vuṭṭhāti, animitte appavatte nirodhe nibbānadhātuyā cittaṁ pakkhandati.

114.1Yā ca bahiddhāvuṭṭhānavivaṭṭane paññā ye ca gotrabhū dhammā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti?114.2Yā ca bahiddhāvuṭṭhānavivaṭṭane paññā ye ca gotrabhū dhammā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṁ.

115.1Aniccato manasikaronto katamena vimokkhena vimuccati?115.2Dukkhato manasikaronto katamena vimokkhena vimuccati?115.3Anattato manasikaronto katamena vimokkhena vimuccati?115.4Aniccato manasikaronto animittavimokkhena vimuccati.115.5Dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhena vimuccati.115.6Anattato manasikaronto suññatavimokkhena vimuccati.

116.1PTS 2.65Yā ca dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā yañca magge ñāṇaṁ, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti?116.2Yā ca dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā yañca magge ñāṇaṁ, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṁ.

117.1Katihākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti?117.2Katihākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti?117.3Catūhākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.117.4Sattahākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

118.1Katamehi catūhākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti?118.2Ādhipateyyaṭṭhena, adhiṭṭhānaṭṭhena, abhinīhāraṭṭhena, niyyānaṭṭhena.118.3Kathaṁ ādhipateyyaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti?118.4Aniccato manasikaroto animitto vimokkho ādhipateyyo hoti, dukkhato manasikaroto appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti, anattato manasikaroto suññato vimokkho ādhipateyyo hoti.118.5Evaṁ ādhipateyyaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

119.1Kathaṁ adhiṭṭhānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti?119.2Aniccato manasikaronto animittavimokkhassa vasena cittaṁ adhiṭṭhāti, dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhassa vasena cittaṁ adhiṭṭhāti, anattato manasikaronto suññatavimokkhassa vasena cittaṁ adhiṭṭhāti.119.3Evaṁ adhiṭṭhānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

120.1Kathaṁ abhinīhāraṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti?120.2Aniccato manasikaronto animittavimokkhassa vasena cittaṁ abhinīharati, dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhassa vasena cittaṁ abhinīharati, anattato manasikaronto suññatavimokkhassa vasena cittaṁ abhinīharati.120.3Evaṁ abhinīhāraṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

121.1PTS 2.66Kathaṁ niyyānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti?121.2Aniccato manasikaronto animittavimokkhassa vasena nirodhaṁ nibbānaṁ niyyāti, dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhassa vasena nirodhaṁ nibbānaṁ niyyāti, anattato manasikaronto suññatavimokkhassa vasena nirodhaṁ nibbānaṁ niyyāti.121.3Evaṁ niyyānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.121.4Imehi catūhākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

122.1Katamehi sattahākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti?122.2Samodhānaṭṭhena, adhigamanaṭṭhena, paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena, phassanaṭṭhena, abhisamayaṭṭhena.122.3Kathaṁ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti?122.4Aniccato manasikaronto nimittā muccatīti—122.5animitto vimokkho.122.6Yato muccati, tattha na paṇidahatīti—122.7appaṇihito vimokkho.122.8Yattha na paṇidahati, tena suññoti—122.9suññato vimokkho.122.10Yena suñño, tena nimittena animittoti—122.11animitto vimokkho.122.12Evaṁ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

123.1Dukkhato manasikaronto paṇidhiyā muccatīti—123.2appaṇihito vimokkho.123.3Yattha na paṇidahati, tena suññoti—123.4suññato vimokkho.123.5Yena suñño, tena nimittena animittoti—123.6animitto vimokkho.123.7Yena nimittena animitto, tattha na paṇidahatīti—123.8appaṇihito vimokkho.123.9Evaṁ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

124.1PTS 2.67Anattato manasikaronto abhinivesā muccatīti—124.2suññato vimokkho.124.3Yena suñño, tena nimittena animittoti—124.4animitto vimokkho.124.5Yena nimittena animitto, tattha na paṇidahatīti—124.6appaṇihito vimokkho.124.7Yattha na paṇidahati, tena suññoti—124.8suññato vimokkho.124.9Evaṁ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.124.10Imehi sattahākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

125.1Atthi vimokkho, atthi mukhaṁ, atthi vimokkhamukhaṁ, atthi vimokkhapaccanīkaṁ, atthi vimokkhānulomaṁ, atthi vimokkhavivaṭṭo, atthi vimokkhabhāvanā, atthi vimokkhappaṭippassaddhi.

126.1Katamo <b>vimokkho?</b>126.2Suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho.126.3Katamo suññato vimokkho?126.4Aniccānupassanañāṇaṁ niccato abhinivesā muccatīti—126.5suññato vimokkho.126.6Dukkhānupassanañāṇaṁ sukhato abhinivesā muccatīti—126.7suññato vimokkho.126.8Anattānupassanañāṇaṁ attato abhinivesā muccatīti—126.9suññato vimokkho.126.10Nibbidānupassanañāṇaṁ nandiyā abhinivesā muccatīti—126.11suññato vimokkho.126.12Virāgānupassanañāṇaṁ rāgato abhinivesā muccatīti—126.13suññato vimokkho.126.14Nirodhānupassanañāṇaṁ samudayato abhinivesā muccatīti—126.15suññato vimokkho.126.16Paṭinissaggānupassanañāṇaṁ ādānato abhinivesā muccatīti—126.17suññato vimokkho.126.18Animittānupassanañāṇaṁ nimittato abhinivesā muccatīti—126.19suññato vimokkho.126.20Appaṇihitānupassanañāṇaṁ paṇidhiyā abhinivesā muccatīti—126.21suññato vimokkho.126.22Suññatānupassanañāṇaṁ sabbābhinivesehi muccatīti—126.23suññato vimokkho.

127.1PTS 2.68Rūpe aniccānupassanañāṇaṁ niccato abhinivesā muccatīti—127.2suññato vimokkho …pe…127.3rūpe suññatānupassanañāṇaṁ sabbābhinivesehi muccatīti—127.4suññato vimokkho.127.5Vedanāya …pe…127.6saññāya …127.7saṅkhāresu …127.8viññāṇe …127.9cakkhusmiṁ …pe…127.10jarāmaraṇe aniccānupassanañāṇaṁ niccato abhinivesā muccatīti—127.11suññato vimokkho …pe…127.12jarāmaraṇe suññatānupassanañāṇaṁ sabbābhinivesehi muccatīti—127.13suññato vimokkho.127.14Ayaṁ suññato vimokkho.

128.1Katamo animitto vimokkho?128.2Aniccānupassanañāṇaṁ niccato nimittā muccatīti—128.3animitto vimokkho.128.4Dukkhānupassanañāṇaṁ sukhato nimittā muccatīti—128.5animitto vimokkho.128.6Anattānupassanañāṇaṁ attato nimittā muccatīti—128.7animitto vimokkho.128.8Nibbidānupassanañāṇaṁ nandiyā nimittā muccatīti—128.9animitto vimokkho.128.10Virāgānupassanañāṇaṁ rāgato nimittā muccatīti—128.11animitto vimokkho.128.12Nirodhānupassanañāṇaṁ samudayato nimittā muccatīti—128.13animitto vimokkho.128.14Paṭinissaggānupassanañāṇaṁ ādānato nimittā muccatīti—128.15animitto vimokkho.128.16Animittānupassanañāṇaṁ sabbanimittehi muccatīti—128.17animitto vimokkho.128.18Appaṇihitānupassanañāṇaṁ paṇidhiyā nimittā muccatīti—128.19animitto vimokkho.128.20Suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato nimittā muccatīti—128.21animitto vimokkho.

129.1Rūpe aniccānupassanañāṇaṁ niccato nimittā muccatīti—129.2animitto vimokkho …pe…129.3rūpe animittānupassanañāṇaṁ sabbanimittehi muccatīti—129.4animitto vimokkho.129.5Rūpe appaṇihitānupassanañāṇaṁ paṇidhiyā nimittā muccatīti—129.6animitto vimokkho.129.7Rūpe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato nimittā muccatīti—129.8animitto vimokkho.129.9Vedanāya …pe…129.10saññāya …129.11saṅkhāresu …129.12viññāṇe …129.13cakkhusmiṁ …pe…129.14jarāmaraṇe aniccānupassanañāṇaṁ niccato nimittā muccatīti—129.15animitto vimokkho …pe…129.16jarāmaraṇe aniccānupassanañāṇaṁ sabbanimittehi muccatīti—129.17animitto vimokkho.129.18Jarāmaraṇe appaṇihitānupassanañāṇaṁ paṇidhiyā nimittā muccatīti—129.19animitto vimokkho.129.20Jarāmaraṇe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato nimittā muccatīti—129.21animitto vimokkho.129.22Ayaṁ animitto vimokkho.

130.1PTS 2.69Katamo appaṇihito vimokkho?130.2Aniccānupassanañāṇaṁ niccato paṇidhiyā muccatīti—130.3appaṇihito vimokkho.130.4Dukkhānupassanañāṇaṁ sukhato paṇidhi muccatīti—130.5appaṇihito vimokkho.130.6Anattānupassanañāṇaṁ attato paṇidhi muccatīti—130.7appaṇihito vimokkho.130.8Nibbidānupassanañāṇaṁ nandiyā paṇidhi muccatīti—130.9appaṇihito vimokkho.130.10Virāgānupassanañāṇaṁ rāgato paṇidhi muccatīti—130.11appaṇihito vimokkho.130.12Nirodhānupassanañāṇaṁ samudayato paṇidhi muccatīti—130.13appaṇihito vimokkho.130.14Paṭinissaggānupassanañāṇaṁ ādānato paṇidhi muccatīti—130.15appaṇihito vimokkho.130.16Animittānupassanañāṇaṁ nimittato paṇidhi muccatīti—130.17appaṇihito vimokkho.130.18Appaṇihitānupassanañāṇaṁ sabbapaṇidhīhi muccatīti—130.19appaṇihito vimokkho.130.20Suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato paṇidhi muccatīti—130.21appaṇihito vimokkho.

131.1Rūpe aniccānupassanañāṇaṁ niccato paṇidhi muccatīti—131.2appaṇihito vimokkho …pe…131.3rūpe appaṇihitānupassanañāṇaṁ sabbapaṇidhīhi muccatīti—131.4appaṇihito vimokkho.131.5Rūpe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato paṇidhi muccatīti—131.6appaṇihito vimokkho.131.7Vedanāya …pe…131.8saññāya …131.9saṅkhāresu …131.10viññāṇe …131.11cakkhusmiṁ …pe…131.12jarāmaraṇe aniccānupassanañāṇaṁ niccato paṇidhi muccatīti—131.13appaṇihito vimokkho …pe…131.14jarāmaraṇe appaṇihitānupassanañāṇaṁ sabbapaṇidhīhi muccatīti—131.15appaṇihito vimokkho.131.16Jarāmaraṇe suññatānupassanañāṇaṁ abhinivesato paṇidhi muccatīti—131.17appaṇihito vimokkho.131.18Ayaṁ appaṇihito vimokkho.131.19Ayaṁ vimokkho.

132.1Katamaṁ <b>mukhaṁ?</b>132.2Ye tattha jātā anavajjakusalā bodhipakkhiyā dhammā, idaṁ mukhaṁ.

133.1Katamaṁ <b>vimokkhamukhaṁ?</b>133.2Yaṁ tesaṁ dhammānaṁ ārammaṇaṁ nirodho nibbānaṁ, idaṁ vimokkhamukhaṁ.133.3Vimokkhañca mukhañca vimokkhamukhaṁ, idaṁ vimokkhamukhaṁ.

134.1Katamaṁ <b>vimokkhapaccanīkaṁ?</b>134.2Tīṇi akusalamūlāni vimokkhapaccanīkāni, tīṇi duccaritāni vimokkhapaccanīkāni, sabbepi akusalā dhammā vimokkhapaccanīkā, idaṁ vimokkhapaccanīkaṁ.

135.1PTS 2.70Katamaṁ <b>vimokkhānulomaṁ?</b>135.2Tīṇi kusalamūlāni vimokkhānulomāni, tīṇi sucaritāni vimokkhānulomāni, sabbepi kusalā dhammā vimokkhānulomā, idaṁ vimokkhānulomaṁ.

136.1Katamo <b>vimokkhavivaṭṭo?</b>136.2Saññāvivaṭṭo, cetovivaṭṭo, cittavivaṭṭo, ñāṇavivaṭṭo, vimokkhavivaṭṭo, saccavivaṭṭo.136.3Sañjānanto vivaṭṭatīti—136.4saññāvivaṭṭo.136.5Cetayanto vivaṭṭatīti—136.6cetovivaṭṭo.136.7Vijānanto vivaṭṭatīti—136.8cittavivaṭṭo.136.9Ñāṇaṁ karonto vivaṭṭatīti—136.10ñāṇavivaṭṭo.136.11Vosajjanto vivaṭṭatīti—136.12vimokkhavivaṭṭo.136.13Tathaṭṭhena vivaṭṭatīti—136.14saccavivaṭṭo.

137.1Yattha saññāvivaṭṭo tattha cetovivaṭṭo, yattha cetovivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo, yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo tattha cittavivaṭṭo, yattha cittavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo.137.2Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo tattha ñāṇavivaṭṭo, yattha ñāṇavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo.137.3Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo tattha vimokkhavivaṭṭo, yattha vimokkhavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo.137.4Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo tattha saccavivaṭṭo, yattha saccavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo.137.5Ayaṁ vimokkhavivaṭṭo.

138.1PTS 2.71Katamā <b>vimokkhabhāvanā?</b>138.2Paṭhamassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, dutiyassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, tatiyassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, catutthassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā …pe…138.3ākiñcaññāyatanasamāpattiyā …138.4nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, sotāpattimaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, sakadāgāmimaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, anāgāmimaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, arahattamaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṁ, ayaṁ vimokkhabhāvanā.

139.1Katamā <b>vimokkhappaṭippassaddhi?</b>139.2Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, dutiyassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, tatiyassa jhānassa …pe…139.3catutthassa jhānassa …139.4ākāsānañcāyatanasamāpattiyā …139.5viññāṇañcāyatanasamāpattiyā …139.6ākiñcaññāyatanasamāpattiyā …139.7nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā, sotāpattimaggassa sotāpattiphalaṁ, sakadāgāmimaggassa sakadāgāmiphalaṁ, anāgāmimaggassa anāgāmiphalaṁ, arahattamaggassa arahattaphalaṁ, ayaṁ vimokkhappaṭippassaddhīti.

139.8Vimokkhakathā niṭṭhitā.
139.9Tatiyabhāṇavāro.