Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Ps 1.435 min read

Discussion of Faculties

Indriyakathā

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Paṭisambhidāmagga
  • 0.21 Mahāvagga

0.31.4. Indriyakathā

1.01.4.1 Paṭhamasuttantaniddesa

1.1PTS 2.1Evaṁ me sutaṁ—1.2ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.1.3Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi—1.4“bhikkhavo”ti.1.5“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.1.6Bhagavā etadavoca—

2.1“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni.2.2Katamāni pañca?2.3Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ—2.4imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni”.

3.1PTS 2.2Imāni pañcindriyāni katihākārehi visujjhanti?3.2Imāni pañcindriyāni pannarasahi ākārehi visujjhanti.3.3Assaddhe puggale parivajjayato, saddhe puggale sevato bhajato payirupāsato, pasādanīye suttante paccavekkhato—3.4imehi tīhākārehi saddhindriyaṁ visujjhati.3.5Kusīte puggale parivajjayato, āraddhavīriye puggale sevato bhajato payirupāsato, sammappadhāne paccavekkhato—3.6imehi tīhākārehi vīriyindriyaṁ visujjhati.3.7Muṭṭhassatī puggale parivajjayato, upaṭṭhitassatī puggale sevato bhajato payirupāsato, satipaṭṭhāne paccavekkhato—3.8imehi tīhākārehi satindriyaṁ visujjhati.3.9Asamāhite puggale parivajjayato, samāhite puggale sevato bhajato payirupāsato, jhānavimokkhe paccavekkhato—3.10imehi tīhākārehi samādhindriyaṁ visujjhati.3.11Duppaññe puggale parivajjayato, paññavante puggale sevato bhajato payirupāsato, gambhīrañāṇacariyaṁ paccavekkhato—3.12imehi tīhākārehi paññindriyaṁ visujjhati.3.13Iti ime pañca puggale parivajjayato, pañca puggale sevato bhajato payirupāsato, pañca suttantakkhandhe paccavekkhato—3.14imehi pannarasahi ākārehi imāni pañcindriyāni visujjhanti.

4.1Katihākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvanā hoti?4.2Dasahākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, dasahākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvanā hoti.4.3Assaddhiyaṁ pajahanto saddhindriyaṁ bhāveti, saddhindriyaṁ bhāvento assaddhiyaṁ pajahati;4.4kosajjaṁ pajahanto vīriyindriyaṁ bhāveti, vīriyindriyaṁ bhāvento kosajjaṁ pajahati;4.5pamādaṁ pajahanto satindriyaṁ bhāveti, satindriyaṁ bhāvento pamādaṁ pajahati;4.6uddhaccaṁ pajahanto samādhindriyaṁ bhāveti, samādhindriyaṁ bhāvento uddhaccaṁ pajahati;4.7avijjaṁ pajahanto paññindriyaṁ bhāveti, paññindriyaṁ bhāvento avijjaṁ pajahati.4.8Imehi dasahākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, imehi dasahākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvanā hoti.

5.1Katihākārehi pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni?5.2Dasahākārehi pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.5.3Assaddhiyassa pahīnattā suppahīnattā saddhindriyaṁ bhāvitaṁ hoti subhāvitaṁ;5.4saddhindriyassa bhāvitattā subhāvitattā assaddhiyaṁ pahīnaṁ hoti suppahīnaṁ.5.5Kosajjassa pahīnattā suppahīnattā vīriyindriyaṁ bhāvitaṁ hoti subhāvitaṁ;5.6vīriyindriyassa bhāvitattā subhāvitattā kosajjaṁ pahīnaṁ hoti suppahīnaṁ.5.7Pamādassa pahīnattā suppahīnattā satindriyaṁ bhāvitaṁ hoti subhāvitaṁ;5.8satindriyassa bhāvitattā subhāvitattā pamādo pahīno hoti suppahīno.5.9Uddhaccassa pahīnattā suppahīnattā samādhindriyaṁ bhāvitaṁ hoti subhāvitaṁ;5.10samādhindriyassa bhāvitattā subhāvitattā uddhaccaṁ pahīnaṁ hoti suppahīnaṁ.5.11Avijjāya pahīnattā paññindriyaṁ bhāvitaṁ hoti subhāvitaṁ;5.12paññindriyassa bhāvitattā subhāvitattā avijjā pahīnā hoti suppahīnā.5.13Imehi dasahākārehi pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.

6.1PTS 2.3Katihākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, katihākārehi pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca?6.2Catūhākārehi pañcindriyāni bhāviyanti catūhākārehi pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.6.3Sotāpattimaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti;6.4sotāpattiphalakkhaṇe pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.6.5Sakadāgāmimaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti;6.6sakadāgāmiphalakkhaṇe pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.6.7Anāgāmimaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti;6.8anāgāmiphalakkhaṇe pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.6.9Arahattamaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti;6.10arahattaphalakkhaṇe pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.6.11Iti catasso maggavisuddhiyo, catasso phalavisuddhiyo, catasso samucchedavisuddhiyo, catasso paṭippassaddhivisuddhiyo.6.12Imehi catūhākārehi pañcindriyāni bhāviyanti;6.13imehi catūhākārehi pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.

7.1Katinaṁ puggalānaṁ indriyabhāvanā;7.2kati puggalā bhāvitindriyā?7.3Aṭṭhannaṁ puggalānaṁ indriyabhāvanā;7.4tayo puggalā bhāvitindriyā.7.5Katamesaṁ aṭṭhannaṁ puggalānaṁ indriyabhāvanā?7.6Sattannañca sekkhānaṁ, puthujjanakalyāṇakassa ca—7.7imesaṁ aṭṭhannaṁ puggalānaṁ indriyabhāvanā.7.8Katame tayo puggalā bhāvitindriyā?7.9Savanena buddho tathāgatassa sāvako khīṇāsavo bhāvitindriyo, sayaṁ bhūtaṭṭhena paccekasambuddho bhāvitindriyo, appameyyaṭṭhena tathāgato arahaṁ sammāsambuddho bhāvitindriyo—7.10ime tayo puggalā bhāvitindriyā.7.11Iti imesaṁ aṭṭhannaṁ puggalānaṁ indriyabhāvanā;7.12ime tayo puggalā bhāvitindriyā.

7.13Suttantaniddeso paṭhamo.

8.01.4.2. Dutiyasuttantaniddesa

8.1PTS 2.4Sāvatthinidānaṁ.8.2“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni.8.3Katamāni pañca?8.4Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.

9.1Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā, brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā;9.2na ca panete āyasmantā sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.

10.1Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā, brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā;10.2te ca panāyasmantā sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī”ti.

11.1Katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayo hoti;11.2katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayaṁ pajānāti?11.3Katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamo hoti;11.4katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamaṁ pajānāti?11.5Katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādo hoti, katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādaṁ pajānāti?11.6Katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavo hoti;11.7katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavaṁ pajānāti?11.8Katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ hoti;11.9katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ pajānāti?

12.1PTS 2.5Cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayo hoti;12.2cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayaṁ pajānāti.12.3Cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamo hoti;12.4cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamaṁ pajānāti.12.5Pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādo hoti;12.6pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādaṁ pajānāti.12.7Pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavo hoti;12.8pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavaṁ pajānāti.12.9Asītisataṁ ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ hoti;12.10asītisataṁ ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ pajānāti.

13.1PTS 2.6Katamehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayo hoti;13.2katamehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayaṁ pajānāti?13.3Adhimokkhatthāya āvajjanāya samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, adhimokkhavasena chandassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, adhimokkhavasena manasikārassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, saddhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ saddhindriyassa samudayo hoti;13.4paggahatthāya āvajjanāya samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, paggahavasena chandassa samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, paggahavasena manasikārassa samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, vīriyindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa samudayo hoti;13.5upaṭṭhānatthāya āvajjanāya samudayo satindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānavasena chandassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, satindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ satindriyassa samudayo hoti;13.6avikkhepatthāya āvajjanāya samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena chandassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena manasikārassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, samādhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ samādhindriyassa samudayo hoti;13.7dassanatthāya āvajjanāya samudayo paññindriyassa samudayo hoti, dassanavasena chandassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti, dassanavasena manasikārassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti, paññindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ paññindriyassa samudayo hoti.13.8Adhimokkhatthāya āvajjanāya samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, paggahatthāya āvajjanāya samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānatthāya āvajjanāya samudayo satindriyassa samudayo hoti, avikkhepatthāya āvajjanāya samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, dassanatthāya āvajjanāya samudayo paññindriyassa samudayo hoti.13.9Adhimokkhavasena chandassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, paggahavasena chandassa samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānavasena chandassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena chandassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, dassanavasena chandassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti.13.10Adhimokkhavasena manasikārassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, paggahavasena manasikārassa samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena manasikārassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, dassanavasena manasikārassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti.13.11Saddhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ saddhindriyassa samudayo hoti vīriyindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa samudayo hoti, satindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ satindriyassa samudayo hoti, samādhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ samādhindriyassa samudayo hoti, paññindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṁ paññindriyassa samudayo hoti.

14.1Imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayo hoti, imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ samudayaṁ pajānāti.

15.1PTS 2.7Katamehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamo hoti;15.2katamehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamaṁ pajānāti?15.3Adhimokkhatthāya āvajjanāya atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, adhimokkhavasena chandassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, adhimokkhavasena manasikārassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, saddhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ saddhindriyassa vasena atthaṅgamo hoti;15.4paggahatthāya āvajjanāya atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena chandassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena manasikārassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, vīriyindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti;15.5upaṭṭhānatthāya āvajjanāya atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena chandassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, satindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ satindriyassa atthaṅgamo hoti;15.6avikkhepatthāya āvajjanāya atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena chandassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena manasikārassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, samādhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ samādhindriyassa atthaṅgamo hoti;15.7dassanatthāya āvajjanāya atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena chandassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena manasikārassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti, paññindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ paññindriyassa atthaṅgamo hoti.

16.1PTS 2.8Adhimokkhatthāya āvajjanāya atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahatthāya āvajjanāya atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānatthāya āvajjanāya atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepatthāya āvajjanāya atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanatthāya āvajjanāya atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti.16.2Adhimokkhavasena chandassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena chandassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena chandassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena chandassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena chandassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti.16.3Adhimokkhavasena manasikārassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena manasikārassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena manasikārassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena manasikārassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti.16.4Saddhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, vīriyindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, satindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ satindriyassa atthaṅgamo hoti, samādhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, paññindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṁ paññindriyassa atthaṅgamo hoti.

17.1Imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamo hoti;17.2imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ atthaṅgamaṁ pajānāti.

18.01.4.2.1. Assādaniddesa

18.1Katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādo hoti;18.2katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādaṁ pajānāti?18.3Assaddhiyassa anupaṭṭhānaṁ saddhindriyassa assādo hoti, assaddhiyapariḷāhassa anupaṭṭhānaṁ saddhindriyassa assādo hoti, adhimokkhacariyāya vesārajjaṁ saddhindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo saddhindriyassa assādo hoti, yaṁ saddhindriyaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ saddhindriyassa assādo.

19.1Kosajjassa anupaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa assādo hoti, kosajjapariḷāhassa anupaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa assādo hoti, paggahacariyāya vesārajjaṁ vīriyindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo vīriyindriyassa assādo hoti, yaṁ vīriyindriyaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ vīriyindriyassa assādo.

20.1PTS 2.9Pamādassa anupaṭṭhānaṁ satindriyassa assādo hoti, pamādapariḷāhassa anupaṭṭhānaṁ satindriyassa assādo hoti, upaṭṭhānacariyāya vesārajjaṁ satindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo satindriyassa assādo hoti, yaṁ satindriyaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ satindriyassa assādo.

21.1Uddhaccassa anupaṭṭhānaṁ samādhindriyassa assādo hoti, uddhaccapariḷāhassa anupaṭṭhānaṁ samādhindriyassa assādo hoti, avikkhepacariyāya vesārajjaṁ samādhindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo samādhindriyassa assādo hoti, yaṁ samādhindriyaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ samādhindriyassa assādo.

22.1Avijjāya anupaṭṭhānaṁ paññindriyassa assādo hoti, avijjāpariḷāhassa anupaṭṭhānaṁ paññindriyassa assādo hoti, dassanacariyāya vesārajjaṁ paññindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo paññindriyassa assādo hoti, yaṁ paññindriyaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ paññindriyassa assādo.

23.1Imehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādo hoti;23.2imehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ assādaṁ pajānāti.

24.01.4.2.2. Ādīnavaniddesa

24.1Katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavo hoti;24.2katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavaṁ pajānāti?24.3Assaddhiyassa upaṭṭhānaṁ saddhindriyassa ādīnavo hoti, assaddhiyapariḷāhassa upaṭṭhānaṁ saddhindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena saddhindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena saddhindriyassa ādīnavo hoti, anattaṭṭhena saddhindriyassa ādīnavo hoti.

25.1Kosajjassa upaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa ādīnavo hoti, kosajjapariḷāhassa upaṭṭhānaṁ vīriyindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena vīriyindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena …pe…25.2anattaṭṭhena vīriyindriyassa ādīnavo hoti.

26.1Pamādassa upaṭṭhānaṁ satindriyassa ādīnavo hoti, pamādapariḷāhassa upaṭṭhānaṁ satindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena satindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena …pe…26.2anattaṭṭhena satindriyassa ādīnavo hoti.

27.1PTS 2.10Uddhaccassa upaṭṭhānaṁ samādhindriyassa ādīnavo hoti, uddhaccapariḷāhassa upaṭṭhānaṁ samādhindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena samādhindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena …pe…27.2anattaṭṭhena samādhindriyassa ādīnavo hoti.

28.1Avijjāya upaṭṭhānaṁ paññindriyassa ādīnavo hoti, avijjāpariḷāhassa upaṭṭhānaṁ paññindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena paññindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena paññindriyassa ādīnavo hoti, anattaṭṭhena paññindriyassa ādīnavo hoti.

29.1Imehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavo hoti;29.2imehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ ādīnavaṁ pajānāti.

30.01.4.2.3. Nissaraṇaniddesa

30.1Katamehi asītisataṁ ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ hoti;30.2katamehi asītisataṁ ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ pajānāti?

31.1Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ assaddhiyā nissaṭaṁ hoti, assaddhiyapariḷāhā nissaṭaṁ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṁ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṁ hoti, tato paṇītatarasaddhindriyassa paṭilābhā purimatarasaddhindriyā nissaṭaṁ hoti.

32.1Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ kosajjā nissaṭaṁ hoti, kosajjapariḷāhā nissaṭaṁ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṁ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṁ hoti, tato paṇītataravīriyindriyassa paṭilābhā purimataravīriyindriyā nissaṭaṁ hoti.

33.1Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ pamādā nissaṭaṁ hoti, pamādapariḷāhā nissaṭaṁ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṁ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṁ hoti, tato paṇītatarasatindriyassa paṭilābhā purimatarasatindriyā nissaṭaṁ hoti.

34.1Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ uddhaccā nissaṭaṁ hoti, uddhaccapariḷāhā nissaṭaṁ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṁ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṁ hoti, tato paṇītatarasamādhindriyassa paṭilābhā purimatarasamādhindriyā nissaṭaṁ hoti.

35.1Dassanaṭṭhena paññindriyaṁ avijjāya nissaṭaṁ hoti, avijjāpariḷāhā nissaṭaṁ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṁ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṁ hoti, tato paṇītatarapaññindriyassa paṭilābhā purimatarapaññindriyā nissaṭaṁ hoti.

36.1PTS 2.11Pubbabhāge pañcahi indriyehi paṭhamajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, paṭhame jhāne pañcahindriyehi dutiyajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, dutiye jhāne pañcahindriyehi tatiyajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, tatiye jhāne pañcahindriyehi catutthajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, catutthe jhāne pañcahindriyehi ākāsānañcāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi viññāṇañcāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi ākiñcaññāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti.

37.1Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi aniccānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, aniccānupassanāya pañcahindriyehi dukkhānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, dukkhānupassanāya pañcahindriyehi anattānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, anattānupassanāya pañcahindriyehi nibbidānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, nibbidānupassanāya pañcahindriyehi virāgānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, virāgānupassanāya pañcahindriyehi nirodhānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, nirodhānupassanāya pañcahindriyehi paṭinissaggānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, paṭinissaggānupassanāya pañcahindriyehi khayānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, khayānupassanāya pañcahindriyehi vayānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, vayānupassanāya pañcahindriyehi vipariṇāmānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, vipariṇāmānupassanāya pañcahindriyehi animittānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, animittānupassanāya pañcahindriyehi appaṇihitānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, appaṇihitānupassanāya pañcahindriyehi suññatānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti suññatānupassanāya pañcahindriyehi adhipaññādhammavipassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti.37.2Adhipaññādhammavipassanāya pañcahindriyehi yathābhūtañāṇadassanavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, yathābhūtañāṇadassane pañcahindriyehi ādīnavānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, ādīnavānupassanāya pañcahindriyehi paṭisaṅkhānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, paṭisaṅkhānupassanāya pañcahindriyehi vivaṭṭanānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti.

38.1PTS 2.12Vivaṭṭanānupassanāya pañcahindriyehi sotāpattimaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, sotāpattimagge pañcahindriyehi sotāpattiphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, sotāpattiphalasamāpattiyā pañcahindriyehi sakadāgāmimaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, sakadāgāmimagge pañcahindriyehi sakadāgāmiphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, sakadāgāmiphalasamāpattiyā pañcahindriyehi anāgāmimaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, anāgāmimagge pañcahindriyehi anāgāmiphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, anāgāmiphalasamāpattiyā pañcahindriyehi arahattamaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, arahattamagge pañcahindriyehi arahattaphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti.

39.1Nekkhamme pañcindriyāni kāmacchandato nissaṭāni honti, abyāpāde pañcindriyāni byāpādato nissaṭāni honti, ālokasaññāya pañcindriyāni thinamiddhato nissaṭāni honti, avikkhepe pañcindriyāni uddhaccato nissaṭāni honti, dhammavavatthāne pañcindriyāni vicikicchāya nissaṭāni honti, ñāṇe pañcindriyāni avijjāya nissaṭāni honti, pāmojje pañcindriyāni aratiyā nissaṭāni honti.

40.1Paṭhame jhāne pañcindriyāni nīvaraṇehi nissaṭāni honti, dutiye jhāne pañcindriyāni vitakkavicārehi nissaṭāni honti, tatiye jhāne pañcindriyāni pītiyā nissaṭāni honti, catutthe jhāne pañcindriyāni sukhadukkhehi nissaṭāni honti, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya nissaṭāni honti, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni ākāsānañcāyatanasaññāya nissaṭāni honti, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni viññāṇañcāyatanasaññāya nissaṭāni honti, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni ākiñcaññāyatanasaññāya nissaṭāni honti.

41.1PTS 2.13Aniccānupassanāya pañcindriyāni niccasaññāya nissaṭāni honti, dukkhānupassanāya pañcindriyāni sukhasaññāya nissaṭāni honti, anattānupassanāya pañcindriyāni attasaññāya nissaṭāni honti, nibbidānupassanāya pañcindriyāni nandiyā nissaṭāni honti, virāgānupassanāya pañcindriyāni rāgato nissaṭāni honti, nirodhānupassanāya pañcindriyāni samudayato nissaṭāni honti, paṭinissaggānupassanāya pañcindriyāni ādānato nissaṭāni honti, khayānupassanāya pañcindriyāni ghanasaññāya nissaṭāni honti, vayānupassanāya pañcindriyāni āyūhanato nissaṭāni honti, vipariṇāmānupassanāya pañcindriyāni dhuvasaññāya nissaṭāni honti, animittānupassanāya pañcindriyāni nimittato nissaṭāni honti, appaṇihitānupassanāya pañcindriyāni paṇidhiyā nissaṭāni honti, suññatānupassanāya pañcindriyāni abhinivesato nissaṭāni honti.41.2Adhipaññādhammavipassanāya pañcindriyāni sārādānābhinivesato nissaṭāni honti, yathābhūtañāṇadassane pañcindriyāni sammohābhinivesato nissaṭāni honti, ādīnavānupassanāya pañcindriyāni ālayābhinivesato nissaṭāni honti, paṭisaṅkhānupassanāya pañcindriyāni appaṭisaṅkhāya nissaṭāni honti, vivaṭṭanānupassanāya pañcindriyāni saññogābhinivesato nissaṭāni honti.

42.1Sotāpattimagge pañcindriyāni diṭṭhekaṭṭhehi kilesehi nissaṭāni honti, sakadāgāmimagge pañcindriyāni oḷārikehi kilesehi nissaṭāni honti, anāgāmimagge pañcindriyāni anusahagatehi kilesehi nissaṭāni honti, arahattamagge pañcindriyāni sabbakilesehi nissaṭāni honti, sabbesaññeva khīṇāsavānaṁ tattha tattha pañcindriyāni nissaṭāni ceva honti sunissaṭāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.

43.1Imehi asītisataṁ ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ hoti;43.2imehi asītisataṁ ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ nissaraṇaṁ pajānāti.

43.3Suttantaniddeso dutiyo.
43.4Paṭhamabhāṇavāro.

44.01.4.3. Tatiyasuttantaniddesa

44.1PTS 2.14Sāvatthinidānaṁ.44.2“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni.44.3Katamāni pañca?44.4Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.44.5Kattha ca, bhikkhave, saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ?44.6Catūsu sotāpattiyaṅgesu—44.7ettha saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.44.8Kattha ca, bhikkhave, vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ?44.9Catūsu sammappadhānesu—44.10ettha vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.44.11Kattha ca, bhikkhave, satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ?44.12Catūsu satipaṭṭhānesu—44.13ettha satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.44.14Kattha ca, bhikkhave, samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ?44.15Catūsu jhānesu—44.16ettha samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.44.17Kattha ca, bhikkhave, paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ?44.18Catūsu ariyasaccesu—44.19ettha paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ”.

45.1Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?45.2Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?45.3Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?45.4Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?45.5Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?

46.1Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.46.2Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.46.3Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.46.4Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.46.5Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

47.01.4.3.1. Pabhedagaṇananiddesa

47.1PTS 2.15Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?47.2Sappurisasaṁseve sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ;47.3saddhammasavane sotāpattiyaṅge …47.4yonisomanasikāre sotāpattiyaṅge …47.5dhammānudhammapaṭipattiyā sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.47.6Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

48.1Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?48.2Anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.48.3Uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya sammappadhāne …pe…48.4anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya sammappadhāne …pe…48.5uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.48.6Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

49.1PTS 2.16Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?49.2Kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.49.3Vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhāne …pe…49.4citte cittānupassanāsatipaṭṭhāne …49.5dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.49.6Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

50.1Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?50.2Paṭhame jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.50.3Dutiye jhāne …pe…50.4tatiye jhāne …50.5catutthe jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.50.6Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

51.1Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?51.2Dukkhe ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.51.3Dukkhasamudaye ariyasacce …pe…51.4dukkhanirodhe ariyasacce …51.5dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.51.6Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

52.01.4.3.2. Cariyavāra

52.1Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā?

53.1PTS 2.17Catūsu sammappadhānesu …pe…53.2catūsu satipaṭṭhānesu …53.3catūsu jhānesu …53.4catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katihākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā?53.5Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā.53.6Catūsu sammappadhānesu …pe…53.7catūsu satipaṭṭhānesu …53.8catūsu jhānesu …53.9catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā.

54.1Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā?54.2Sappurisasaṁseve sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā.54.3Saddhammasavane sotāpattiyaṅge …pe…54.4yoniso manasikāre sotāpattiyaṅge …54.5dhammānudhammapaṭipattiyā sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā.54.6Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā.

55.1PTS 2.18Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā?55.2Anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā.55.3Uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya sammappadhāne …pe…55.4anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya sammappadhāne …pe…55.5uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā …pe…55.6catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā.

56.1Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā?56.2Kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā.56.3Vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhāne …pe…56.4citte cittānupassanāsatipaṭṭhāne …pe…56.5dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā …pe…56.6catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā.

57.1Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā?57.2Paṭhame jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā.57.3Dutiye jhāne …pe…57.4tatiye jhāne …pe…57.5catutthe jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā …pe…57.6catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā.

58.1PTS 2.19Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā?58.2Dukkhe ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā.58.3Dukkhasamudaye ariyasacce …pe…58.4dukkhanirodhe ariyasacce …58.5dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā.58.6Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṁ indriyānaṁ cariyā daṭṭhabbā.

59.01.4.3.3. Cāravihāraniddesa

59.1Cāro ca vihāro ca anubuddho hoti paṭividdho, yathācarantaṁ yathāviharantaṁ viññū sabrahmacārī gambhīresu ṭhānesu okappeyyuṁ—59.2“addhā, ayamāyasmā patto vā pāpuṇissati vā”.

60.1<b>Cariyā</b>ti aṭṭha cariyāyo—60.2iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyāti.60.3<b>Iriyāpathacariyā</b>ti catūsu iriyāpathesu.60.4<b>Āyatanacariyā</b>ti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.60.5<b>Saticariyā</b>ti catūsu satipaṭṭhānesu.60.6<b>Samādhicariyā</b>ti catūsu jhānesu.60.7<b>Ñāṇacariyā</b>ti catūsu ariyasaccesu.60.8<b>Maggacariyā</b>ti catūsu ariyamaggesu.60.9<b>Patticariyā</b>ti catūsu sāmaññaphalesu.60.10<b>Lokatthacariyā</b>ti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu, padese paccekabuddhesu, padese sāvakesu.60.11Iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṁ, āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṁ, saticariyā ca appamādavihārīnaṁ, samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṁ, ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṁ, maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṁ, patticariyā ca adhigataphalānaṁ, lokatthacariyā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ, padese paccekabuddhānaṁ, padese sāvakānaṁ.60.12Imā aṭṭha cariyāyo.

61.1PTS 2.20Aparāpi aṭṭha cariyāyo.61.2Adhimuccanto saddhāya carati, paggaṇhanto vīriyena carati, upaṭṭhāpento satiyā carati, avikkhepaṁ karonto samādhinā carati, pajānanto paññāya carati, vijānanto viññāṇacariyāya carati, evaṁ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti āyatanacariyāya carati, evaṁ paṭipanno visesamadhigacchatīti visesacariyāya carati—61.3imā aṭṭha cariyāyo.

62.1Aparāpi aṭṭha cariyāyo.62.2Dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā, abhiniropanacariyā ca sammāsaṅkappassa, pariggahacariyā ca sammāvācāya, samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa, vodānacariyā ca sammāājīvassa, paggahacariyā ca sammāvāyāmassa, upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā, avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa—62.3imā aṭṭha cariyāyo.

63.1<b>Vihāro</b>ti adhimuccanto saddhāya viharati, paggaṇhanto vīriyena viharati, upaṭṭhāpento satiyā viharati, avikkhepaṁ karonto samādhinā viharati, pajānanto paññāya viharati.

64.1<b>Anubuddho</b>ti saddhindriyassa adhimokkhaṭṭho anubuddho hoti, vīriyindriyassa paggahaṭṭho anubuddho hoti, satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho anubuddho hoti, samādhindriyassa avikkhepaṭṭho anubuddho hoti, paññindriyassa dassanaṭṭho anubuddho hoti.

65.1PTS 2.21<b>Paṭividdho</b>ti saddhindriyassa adhimokkhaṭṭho paṭividdho hoti, vīriyindriyassa paggahaṭṭho paṭividdho hoti, satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho paṭividdho hoti, samādhindriyassa avikkhepaṭṭho paṭividdho hoti, paññindriyassa dassanaṭṭho paṭividdho hoti.65.2<b>Yathācarantan</b>ti evaṁ saddhāya carantaṁ, evaṁ vīriyena carantaṁ, evaṁ satiyā carantaṁ, evaṁ samādhinā carantaṁ, evaṁ paññāya carantaṁ.65.3<b>Yathāviharantan</b>ti evaṁ saddhāya viharantaṁ, evaṁ vīriyena viharantaṁ, evaṁ satiyā viharantaṁ, evaṁ samādhinā viharantaṁ, evaṁ paññāya viharantaṁ.65.4<b>Viññū</b>ti viññū vibhāvī medhāvī paṇḍitā buddhisampannā.65.5<b>Sabrahmacārī</b>ti ekakammaṁ ekuddeso samasikkhatā.65.6<b>Gambhīresu ṭhānesū</b>ti gambhīrāni ṭhānāni vuccanti jhānā ca vimokkhā ca samādhī ca samāpattiyo ca maggā ca phalāni ca abhiññāyo ca paṭisambhidā ca.65.7<b>Okappeyyun</b>ti saddaheyyuṁ adhimucceyyuṁ.65.8<b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanametaṁ nissaṁsayavacanametaṁ nikkaṅkhavacanametaṁ advejjhavacanametaṁ adveḷhakavacanametaṁ niyogavacanametaṁ apaṇṇakavacanametaṁ avatthāpanavacanametaṁ—65.9addhāti.65.10<b>Āyasmā</b>ti piyavacanametaṁ garuvacanametaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—65.11āyasmāti.65.12<b>Patto vā</b>ti adhigato vā.65.13<b>Pāpuṇissati vā</b>ti adhigamissati vā.

65.14Suttantaniddeso tatiyo.

66.01.4.4. Catutthasuttantaniddesa

66.1Purimanidānaṁ.66.2“Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni.66.3Katamāni pañca?66.4Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ—66.5imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni.66.6Imāni pañcindriyāni katihākārehi kenaṭṭhena daṭṭhabbāni?66.7Imāni pañcindriyāni chahākārehi tenaṭṭhena daṭṭhabbāni—66.8ādhipateyyaṭṭhena ādivisodhanaṭṭhena adhimattaṭṭhena, adhiṭṭhānaṭṭhena, pariyādānaṭṭhena, patiṭṭhāpakaṭṭhena”.

67.01.4.4.1. Ādhipateyyaṭṭhaniddesa

67.1PTS 2.22Kathaṁ <b>ādhipateyyaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni?</b>67.2Assaddhiyaṁ pajahato adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.67.3Kosajjaṁ pajahato paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.67.4Pamādaṁ pajahato upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.67.5Uddhaccaṁ pajahato avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.67.6Avijjaṁ pajahato dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.

68.1Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.68.2Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.68.3Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.68.4Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.68.5Kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.

69.1PTS 2.23Byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena …pe…69.2thinamiddhaṁ pajahato ālokasaññāvasena …pe…69.3sabbakilese pajahato arahattamaggavasena adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, dassanaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ …pe…69.4sabbakilese pajahato arahattamaggavasena dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ daṭṭhabbaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ daṭṭhabbaṁ.69.5Evaṁ ādhipateyyaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

70.01.4.4.2. Ādivisodhanaṭṭhaniddesa

70.1Kathaṁ <b>ādivisodhanaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni?</b>70.2Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ, assaddhiyasaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.3saddhindriyassa ādivisodhanā.70.4Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ, kosajjasaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.5vīriyindriyassa ādivisodhanā.70.6Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ, pamādasaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.7satindriyassa ādivisodhanā.70.8Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ, uddhaccasaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.9samādhindriyassa ādivisodhanā.70.10Dassanaṭṭhena paññindriyaṁ, avijjāsaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.11paññindriyassa ādivisodhanā.70.12Nekkhamme pañcindriyāni, kāmacchandasaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.13pañcannaṁ indriyānaṁ ādivisodhanā.70.14Abyāpāde pañcindriyāni, byāpādasaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.15pañcannaṁ indriyānaṁ ādivisodhanā …pe…70.16arahattamagge pañcindriyāni, sabbakilesasaṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi—70.17pañcannaṁ indriyānaṁ ādivisodhanā.70.18Evaṁ ādivisodhanaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

71.01.4.4.3. Adhimattaṭṭhaniddesa

71.1PTS 2.24Kathaṁ <b>adhimattaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni?</b>71.2Saddhindriyassa bhāvanāya chando uppajjati—71.3chandavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.4Chandavasena pāmojjaṁ uppajjati—71.5pāmojjavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.6Pāmojjavasena pīti uppajjati—71.7pītivasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.8Pītivasena passaddhi uppajjati—71.9passaddhivasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.10Passaddhivasena sukhaṁ uppajjati—71.11sukhavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.12Sukhavasena obhāso uppajjati—71.13obhāsavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.14Obhāsavasena saṁvego uppajjati—71.15saṁvegavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.16Saṁvejetvā cittaṁ samādahati—71.17samādhivasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.18Tathā samāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ paggaṇhāti—71.19paggahavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.20Tathāpaggahitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhati—71.21upekkhāvasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.22Upekkhāvasena nānattakilesehi cittaṁ vimuccati—71.23vimokkhavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.24Vimuttattā te dhammā ekarasā honti—71.25ekarasaṭṭhena bhāvanāvasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.26Bhāvitattā tato paṇītatare vivaṭṭanti—71.27vivaṭṭanāvasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.28Vivaṭṭitattā tato vosajjati—71.29vosaggavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.71.30Vosajjitattā tato nirujjhanti—71.31nirodhavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti.

72.1Nirodhavasena dve vosaggā—72.2pariccāgavosaggo ca, pakkhandanavosaggo ca.72.3Kilese ca khandhe ca pariccajatīti—72.4pariccāgavosaggo.72.5Nirodhanibbānadhātuyā cittaṁ pakkhandatīti—72.6pakkhandanavosaggo.72.7Nirodhavasena ime dve vosaggā.

73.1PTS 2.25Assaddhiyassa pahānāya chando uppajjati …pe…73.2assaddhiyapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati …73.3diṭṭhekaṭṭhānaṁ kilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.4oḷārikānaṁ kilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.5anusahagatānaṁ kilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.6sabbakilesānaṁ pahānāya chando uppajjati—73.7chandavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhimattaṁ hoti …pe…73.8vīriyindriyassa bhāvanāya chando uppajjati …pe…73.9kosajjassa pahānāya chando uppajjati …73.10kosajjapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati …73.11diṭṭhekaṭṭhānaṁ kilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …pe…73.12sabbakilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.13satindriyassa bhāvanāya chando uppajjati …pe…73.14pamādassa pahānāya chando uppajjati …73.15pamādapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati …pe…73.16sabbakilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.17samādhindriyassa bhāvanāya chando uppajjati …pe…73.18uddhaccassa pahānāya chando uppajjati uddhaccapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati …pe…73.19sabbakilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.20paññindriyassa bhāvanāya chando uppajjati …pe…73.21avijjāya pahānāya chando uppajjati …73.22avijjāpariḷāhassa pahānāya chando uppajjati …73.23diṭṭhekaṭṭhānaṁ kilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.24oḷārikānaṁ kilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.25anusahagatānaṁ kilesānaṁ pahānāya chando uppajjati …73.26sabbakilesānaṁ pahānāya chando uppajjati—73.27chandavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.28Chandavasena pāmojjaṁ uppajjati—73.29pāmojjavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.30Pāmojjavasena pīti uppajjati—73.31pītivasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.32Pītivasena passaddhi uppajjati—73.33passaddhivasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.34Passaddhivasena sukhaṁ uppajjati—73.35sukhavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.36Sukhavasena obhāso uppajjati—73.37obhāsavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.38Obhāsavasena saṁvego uppajjati—73.39saṁvegavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.40Saṁvejetvā cittaṁ samādahati—73.41samādhivasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.42Tathāsamāhitaṁ cittaṁ sādhukaṁ paggaṇhāti—73.43paggahavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.44Tathāpaggahitaṁ cittaṁ sādhukaṁ ajjhupekkhati—73.45upekkhāvasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.46Upekkhāvasena nānattakilesehi cittaṁ vimuccati—73.47vimokkhavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.48Vimuttattā te dhammā ekarasā honti—73.49bhāvanāvasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.50Bhāvitattā tato paṇītatare vivaṭṭanti—73.51vivaṭṭanāvasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.52Vivaṭṭitattā tato vosajjati—73.53vosaggavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.73.54Vosajjitattā tato nirujjhanti—73.55nirodhavasena paññāvasena paññindriyaṁ adhimattaṁ hoti.

74.1PTS 2.26Nirodhavasena dve vosaggā—74.2pariccāgavosaggo ca, pakkhandanavosaggo ca.74.3Kilese ca khandhe ca pariccajatīti—74.4pariccāgavosaggo.74.5Nirodhanibbānadhātuyā cittaṁ pakkhandatīti—74.6pakkhandanavosaggo.74.7Nirodhavasena ime dve vosaggā.74.8Evaṁ adhimattaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

74.9Dutiyabhāṇavāro.

75.01.4.4.4. Adhiṭṭhānaṭṭhaniddesa

75.1Kathaṁ <b>adhiṭṭhānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni?</b>75.2Saddhindriyassa bhāvanāya chando uppajjati—75.3chandavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhiṭṭhāti.75.4Chandavasena pāmojjaṁ uppajjati—75.5pāmojjavasena saddhāvasena saddhindriyaṁ adhiṭṭhāti …pe…75.6evaṁ adhiṭṭhānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

76.01.4.4.5. Pariyādānaṭṭhaniddesa

76.1Kathaṁ <b>pariyādānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni?</b>76.2Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ assaddhiyaṁ pariyādiyati, assaddhiyapariḷāhaṁ pariyādiyati.76.3Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ kosajjaṁ pariyādiyati, kosajjapariḷāhaṁ pariyādiyati.76.4Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ pamādaṁ pariyādiyati, pamādapariḷāhaṁ pariyādiyati.76.5Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ uddhaccaṁ pariyādiyati, uddhaccapariḷāhaṁ pariyādiyati.76.6Dassanaṭṭhena paññindriyaṁ avijjaṁ pariyādiyati, avijjāpariḷāhaṁ pariyādiyati.76.7Nekkhamme pañcindriyāni kāmacchandaṁ pariyādiyanti.76.8Abyāpāde pañcindriyāni byāpādaṁ pariyādiyanti.76.9Ālokasaññāya pañcindriyāni thinamiddhaṁ pariyādiyanti.76.10Avikkhepe pañcindriyāni uddhaccaṁ pariyādiyanti …pe…76.11arahattamagge pañcindriyāni sabbakilese pariyādiyanti.76.12Evaṁ pariyādānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

77.01.4.4.6. Patiṭṭhāpakaṭṭhaniddesa

77.1PTS 2.27Kathaṁ <b>patiṭṭhāpakaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni?</b>77.2Saddho saddhindriyaṁ adhimokkhe patiṭṭhāpeti, saddhassa saddhindriyaṁ adhimokkhe patiṭṭhāpeti.77.3Vīriyavā vīriyindriyaṁ paggahe patiṭṭhāpeti, vīriyavato vīriyindriyaṁ paggahe patiṭṭhāpeti.77.4Satimā satindriyaṁ upaṭṭhāne patiṭṭhāpeti, satimato satindriyaṁ upaṭṭhāne patiṭṭhāpeti.77.5Samāhito samādhindriyaṁ avikkhepe patiṭṭhāpeti, samāhitassa samādhindriyaṁ avikkhepe patiṭṭhāpeti.77.6Paññavā paññindriyaṁ dassane patiṭṭhāpeti, paññavato paññindriyaṁ dassane patiṭṭhāpeti.77.7Yogāvacaro pañcindriyāni nekkhamme patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni nekkhamme patiṭṭhāpenti.77.8Yogāvacaro pañcindriyāni abyāpāde patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni abyāpāde patiṭṭhāpenti.77.9Yogāvacaro pañcindriyāni ālokasaññāya patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni ālokasaññāya patiṭṭhāpenti.77.10Yogāvacaro pañcindriyāni avikkhepe patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni avikkhepe patiṭṭhāpenti …pe…77.11yogāvacaro pañcindriyāni arahattamagge patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni arahattamagge patiṭṭhāpenti.77.12Evaṁ patiṭṭhāpakaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

77.13Suttantaniddeso catuttho.

78.01.4.5. Indriyasamodhāna

78.1Puthujjano samādhiṁ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti?78.2Sekkho samādhiṁ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti?78.3Vītarāgo samādhiṁ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti?78.4Puthujjano samādhiṁ bhāvento sattahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.78.5Sekkho samādhiṁ bhāvento aṭṭhahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.78.6Vītarāgo samādhiṁ bhāvento dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

79.1Puthujjano samādhiṁ bhāvento katamehi sattahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti?79.2Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalo hoti, samathanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, paggahanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, avikkhepūpaṭṭhānakusalo hoti, obhāsūpaṭṭhānakusalo hoti, sampahaṁsanūpaṭṭhānakusalo hoti, upekkhūpaṭṭhānakusalo hoti—79.3puthujjano samādhiṁ bhāvento imehi sattahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

80.1Sekkho samādhiṁ bhāvento katamehi aṭṭhahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti?80.2Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalo hoti, samathanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, paggahanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, avikkhepūpaṭṭhānakusalo hoti, obhāsūpaṭṭhānakusalo hoti, sampahaṁsanūpaṭṭhānakusalo hoti, upekkhūpaṭṭhānakusalo hoti, ekattūpaṭṭhānakusalo hoti—80.3sekkho samādhiṁ bhāvento imehi aṭṭhahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

81.1PTS 2.28Vītarāgo samādhiṁ bhāvento katamehi dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti?81.2Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalo hoti …pe… ekattūpaṭṭhānakusalo hoti, ñāṇūpaṭṭhānakusalo hoti, vimuttūpaṭṭhānakusalo hoti—81.3vītarāgo samādhiṁ bhāvento imehi dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

82.1Puthujjano vipassanaṁ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katihākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti?82.2Sekkho vipassanaṁ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katihākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti?82.3Vītarāgo vipassanaṁ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katihākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti?

83.1Puthujjano vipassanaṁ bhāvento navahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, navahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.83.2Sekkho vipassanaṁ bhāvento dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, dasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.83.3Vītarāgo vipassanaṁ bhāvento dvādasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, dvādasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

84.1Puthujjano vipassanaṁ bhāvento katamehi navahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katamehi navahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti?84.2Aniccato upaṭṭhānakusalo hoti, niccato anupaṭṭhānakusalo hoti.84.3Dukkhato upaṭṭhānakusalo hoti, sukhato anupaṭṭhānakusalo hoti.84.4Anattato upaṭṭhānakusalo hoti, attato anupaṭṭhānakusalo hoti.84.5Khayato upaṭṭhānakusalo hoti, ghanato anupaṭṭhānakusalo hoti.84.6Vayato upaṭṭhānakusalo hoti, āyūhanānupaṭṭhānakusalo hoti.84.7Vipariṇāmūpaṭṭhānakusalo hoti, dhuvato anupaṭṭhānakusalo hoti.84.8Animittūpaṭṭhānakusalo hoti, nimittānupaṭṭhānakusalo hoti.84.9Appaṇihitūpaṭṭhānakusalo hoti, paṇidhianupaṭṭhānakusalo hoti.84.10Suññatūpaṭṭhānakusalo hoti, abhinivesānupaṭṭhānakusalo hoti—84.11puthujjano vipassanaṁ bhāvento imehi navahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, imehi navahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

85.1PTS 2.29Sekkho vipassanaṁ bhāvento katamehi dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katamehi dasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti?85.2Aniccato upaṭṭhānakusalo hoti, niccato anupaṭṭhānakusalo hoti …pe… suññatūpaṭṭhānakusalo hoti, abhinivesānupaṭṭhānakusalo hoti.85.3Ñāṇūpaṭṭhānakusalo hoti, añāṇānupaṭṭhānakusalo hoti—85.4sekkho vipassanaṁ bhāvento imehi dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, imehi dasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

86.1Vītarāgo vipassanaṁ bhāvento katamehi dvādasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katamehi dvādasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti?86.2Aniccato upaṭṭhānakusalo hoti, niccato anupaṭṭhānakusalo hoti …pe… ñāṇūpaṭṭhānakusalo hoti, añāṇānupaṭṭhānakusalo hoti.86.3Visaññogūpaṭṭhānakusalo hoti, saññogānupaṭṭhānakusalo hoti.86.4Nirodhūpaṭṭhānakusalo hoti, saṅkhārānupaṭṭhānakusalo hoti—86.5vītarāgo vipassanaṁ bhāvento imehi dvādasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, imehi dvādasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

87.1Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalavasena indriyāni samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati …pe…87.2dhamme samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati.87.3<b>Indriyāni samodhānetī</b>ti kathaṁ indriyāni samodhāneti?87.4Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ samodhāneti …pe… samathanimittūpaṭṭhānakusalavasena, paggahanimittūpaṭṭhānakusalavasena, avikkhepūpaṭṭhānakusalavasena, obhāsūpaṭṭhānakusalavasena, sampahaṁsanūpaṭṭhānakusalavasena, upekkhūpaṭṭhānakusalavasena, ekattūpaṭṭhānakusalavasena, ñāṇūpaṭṭhānakusalavasena, vimuttūpaṭṭhānakusalavasena.

88.1Aniccato upaṭṭhānakusalavasena, niccato anupaṭṭhānakusalavasena, dukkhato upaṭṭhānakusalavasena, sukhato anupaṭṭhānakusalavasena, anattato upaṭṭhānakusalavasena, attato anupaṭṭhānakusalavasena, khayato upaṭṭhānakusalavasena, ghanato anupaṭṭhānakusalavasena, vayato upaṭṭhānakusalavasena, āyūhanānupaṭṭhānakusalavasena, vipariṇāmūpaṭṭhānakusalavasena, dhuvato anupaṭṭhānakusalavasena, animittūpaṭṭhānakusalavasena, nimittānupaṭṭhānakusalavasena, appaṇihitūpaṭṭhānakusalavasena, paṇidhianupaṭṭhānakusalavasena, suññatūpaṭṭhānakusalavasena, abhinivesānupaṭṭhānakusalavasena, ñāṇūpaṭṭhānakusalavasena, añāṇānupaṭṭhānakusalavasena, visaññogūpaṭṭhānakusalavasena, saññogānupaṭṭhānakusalavasena, nirodhūpaṭṭhānakusalavasena, saṅkhārānupaṭṭhānakusalavasena indriyāni samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati.

89.1PTS 2.30Catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṁ indriyānaṁ vasibhāvatā paññā āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ.89.2Katamesaṁ tiṇṇannaṁ indriyānaṁ?89.3Anaññātaññassāmītindriyassa, aññindriyassa, aññātāvindriyassa.

90.1Anaññātaññassāmītindriyaṁ kati ṭhānāni gacchati?90.2Aññindriyaṁ kati ṭhānāni gacchati?90.3Aññātāvindriyaṁ kati ṭhānāni gacchati?90.4Anaññātaññassāmītindriyaṁ ekaṁ ṭhānaṁ gacchati—90.5sotāpattimaggaṁ.90.6Aññindriyaṁ cha ṭhānāni gacchati—90.7sotāpattiphalaṁ, sakadāgāmimaggaṁ, sakadāgāmiphalaṁ, anāgāmimaggaṁ, anāgāmiphalaṁ, arahattamaggaṁ.90.8Aññātāvindriyaṁ ekaṁ ṭhānaṁ gacchati—90.9arahattaphalaṁ.

91.1Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ hoti, vīriyindriyaṁ paggahaparivāraṁ hoti, satindriyaṁ upaṭṭhānaparivāraṁ hoti, samādhindriyaṁ avikkhepaparivāraṁ hoti, paññindriyaṁ dassanaparivāraṁ hoti, manindriyaṁ vijānanaparivāraṁ hoti, somanassindriyaṁ abhisandanaparivāraṁ hoti, jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti.91.2Sotāpattimaggakkhaṇe jātā dhammā, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, sabbeva kusalā honti, sabbeva anāsavā honti, sabbeva niyyānikā honti, sabbeva apacayagāmino honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti.91.3Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṁsaṭṭhā honti, sampayuttā honti.91.4Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.

92.1PTS 2.31Sotāpattiphalakkhaṇe …pe…92.2arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ hoti …pe…92.3jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti.92.4Arahattaphalakkhaṇe jātā dhammā sabbeva abyākatā honti, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva anāsavā honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti.92.5Arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti.92.6Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.92.7Iti imāni aṭṭha aṭṭhakāni catusaṭṭhi honti.

93.1<b>Āsavā</b>ti katame te āsavā?93.2Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.93.3Katthete āsavā khīyanti?93.4Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati.93.5Apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati.93.6Etthete āsavā khīyanti.93.7Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.93.8Etthete āsavā khīyanti.93.9Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati.93.10Etthete āsavā khīyanti.93.11Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati.93.12Etthete āsavā khīyanti.

94.1Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci,94.2Atho aviññātamajānitabbaṁ;94.3Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,94.4Tathāgato tena samantacakkhūti.

95.1<b>Samantacakkhū</b>ti kenaṭṭhena samantacakkhu?95.2Cuddasa buddhañāṇāni—95.3dukkhe ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ buddhañāṇaṁ …pe…95.4sabbaññutaññāṇaṁ buddhañāṇaṁ, anāvaraṇañāṇaṁ buddhañāṇaṁ.95.5Imāni cuddasa buddhañāṇāni.95.6Imesaṁ cuddasannaṁ buddhañāṇānaṁ aṭṭha ñāṇāni sāvakasādhāraṇāni, cha ñāṇāni asādhāraṇāni sāvakehi.

96.1PTS 2.32Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho ñāto, aññāto dukkhaṭṭho natthīti—96.2samantacakkhu.96.3Yaṁ samantacakkhu taṁ paññindriyaṁ.96.4Paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ.96.5Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya;96.6aphassito paññāya dukkhaṭṭho natthīti—96.7samantacakkhu.96.8Yaṁ samantacakkhu taṁ paññindriyaṁ.96.9Paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ.96.10Yāvatā samudayassa samudayaṭṭho …pe…96.11yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭho …96.12yāvatā maggassa maggaṭṭho …96.13yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭho …96.14yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭho …96.15yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭho …96.16yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho …96.17yāvatā indriyaparopariyattañāṇaṁ …96.18yāvatā sattānaṁ āsayānusaye ñāṇaṁ …96.19yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṁ …96.20yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ …96.21yāvatā sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, taṁ ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya.96.22Aphassitaṁ paññāya natthīti—96.23samantacakkhu.96.24Yaṁ samantacakkhu taṁ paññindriyaṁ.96.25Paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṁ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ.

97.1Saddahanto paggaṇhāti, paggaṇhanto saddahati.97.2Saddahanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento saddahati.97.3Saddahanto samādahati, samādahanto saddahati.97.4Saddahanto pajānāti, pajānanto saddahati.97.5Paggaṇhanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento paggaṇhāti.97.6Paggaṇhanto samādahati, samādahanto paggaṇhāti.97.7Paggaṇhanto pajānāti, pajānanto paggaṇhāti.97.8Paggaṇhanto saddahati, saddahanto paggaṇhāti.97.9Upaṭṭhāpento samādahati, samādahanto upaṭṭhāpeti.97.10Upaṭṭhāpento pajānāti, pajānanto upaṭṭhāpeti.97.11Upaṭṭhāpento saddahati, saddahanto upaṭṭhāpeti.97.12Upaṭṭhāpento paggaṇhāti, paggaṇhanto upaṭṭhāpeti.97.13Samādahanto pajānāti, pajānanto samādahati.97.14Samādahanto saddahati, saddahanto samādahati.97.15Samādahanto paggaṇhāti, paggaṇhanto samādahati.97.16Samādahanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento samādahati.97.17Pajānanto saddahati, saddahanto pajānāti.97.18Pajānanto paggaṇhāti, paggaṇhanto pajānāti.97.19Pajānanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento pajānāti.97.20Pajānanto samādahati, samādahanto pajānāti.

98.1PTS 2.33Saddahitattā paggahitaṁ, paggahitattā saddahitaṁ.98.2Saddahitattā upaṭṭhāpitaṁ, upaṭṭhāpitattā saddahitaṁ.98.3Saddahitattā samādahitaṁ, samādahitattā saddahitaṁ.98.4Saddahitattā pajānitaṁ, pajānitattā saddahitaṁ.98.5Paggahitattā upaṭṭhāpitaṁ, upaṭṭhāpitattā paggahitaṁ.98.6Paggahitattā samādahitaṁ, samādahitattā paggahitaṁ.98.7Paggahitattā pajānitaṁ pajānitattā paggahitaṁ.98.8Paggahitattā saddahitaṁ, saddahitattā paggahitaṁ.98.9Upaṭṭhāpitattā samādahitaṁ, samādahitattā upaṭṭhāpitaṁ.98.10Upaṭṭhāpitattā pajānitaṁ, pajānitattā upaṭṭhāpitaṁ.98.11Upaṭṭhāpitattā saddahitaṁ, saddahitattā upaṭṭhāpitaṁ.98.12Upaṭṭhāpitattā paggahitaṁ, paggahitattā upaṭṭhāpitaṁ.98.13Samādahitattā pajānitaṁ, pajānitattā samādahitaṁ.98.14Samādahitattā saddahitaṁ, saddahitattā samādahitaṁ.98.15Samādahitattā paggahitaṁ, paggahitattā samādahitaṁ.98.16Samādahitattā upaṭṭhāpitaṁ, upaṭṭhāpitattā samādahitaṁ.98.17Pajānitattā saddahitaṁ, saddahitattā pajānitaṁ.98.18Pajānitattā paggahitaṁ, paggahitattā pajānitaṁ.98.19Pajānitattā upaṭṭhāpitaṁ, upaṭṭhāpitattā pajānitaṁ.98.20Pajānitattā samādahitaṁ, samādahitattā pajānitaṁ.

99.1Yaṁ buddhacakkhu taṁ buddhañāṇaṁ, yaṁ buddhañāṇaṁ taṁ buddhacakkhu, yena cakkhunā tathāgato satte passati apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino, appekacce naparalokavajjabhayadassāvino.

100.1<b>Apparajakkhe mahārajakkhe</b>ti saddho puggalo apparajakkho, assaddho puggalo mahārajakkho.100.2Āraddhavīriyo puggalo apparajakkho, kusīto puggalo mahārajakkho.100.3Upaṭṭhitassati puggalo apparajakkho, muṭṭhassati puggalo mahārajakkho.100.4Samāhito puggalo apparajakkho, asamāhito puggalo mahārajakkho.100.5Paññavā puggalo apparajakkho, duppañño puggalo mahārajakkho.

101.1<b>Tikkhindriye mudindriye</b>ti saddho puggalo tikkhindriyo, assaddho puggalo mudindriyo …pe…101.2paññavā puggalo tikkhindriyo, duppañño puggalo mudindriyo.101.3<b>Svākāre dvākāre</b>ti saddho puggalo svākāro, assaddho puggalo dvākāro …pe…101.4paññavā puggalo svākāro, duppañño puggalo dvākāro.101.5<b>Suviññāpaye duviññāpaye</b>ti saddho puggalo suviññāpayo, assaddho puggalo duviññāpayo …pe…101.6paññavā puggalo suviññāpayo, duppañño puggalo duviññāpayo.

102.1<b>Appekacce paralokavajjabhayadassāvino, appekacce naparalokavajjabhayadassāvino</b>ti saddho puggalo paralokavajjabhayadassāvī, assaddho puggalo naparalokavajjabhayadassāvī.102.2Āraddhavīriyo puggalo paralokavajjabhayadassāvī, kusīto puggalo naparalokavajjabhayadassāvī …pe…102.3paññavā puggalo paralokavajjabhayadassāvī, duppañño puggalo naparalokavajjabhayadassāvī.

103.1PTS 2.34<b>Loko</b>ti khandhaloko dhātuloko āyatanaloko vipattibhavaloko vipattisambhavaloko sampattibhavaloko sampattisambhavaloko.

104.1Eko loko—104.2sabbe sattā āhāraṭṭhitikā.104.3Dve lokā—104.4nāmañca rūpañca.104.5Tayo lokā—104.6tisso vedanā.104.7Cattāro lokā—104.8cattāro āhārā.104.9Pañca lokā—104.10pañcupādānakkhandhā.104.11Cha lokā—104.12cha ajjhattikāni āyatanāni.104.13Satta lokā—104.14satta viññāṇaṭṭhitiyo.104.15Aṭṭha lokā—104.16aṭṭha lokadhammā.104.17Nava lokā—104.18nava sattāvāsā.104.19Dasa lokā—104.20dasāyatanāni.104.21Dvādasa lokā—104.22dvādasāyatanāni.104.23Aṭṭhārasa lokā—104.24aṭṭhārasa dhātuyo.

105.1<b>Vajjan</b>ti sabbe kilesā vajjā, sabbe duccaritā vajjā, sabbe abhisaṅkhārā vajjā, sabbe bhavagāmikammā vajjā.105.2Iti imasmiñca loke imasmiñca vajje tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā honti, seyyathāpi ukkhittāsike vadhake.105.3Imehi paññāsāya ākārehi imāni pañcindriyāni jānāti passati aññāti paṭivijjhatīti.

105.4Tatiyabhāṇavāro.
105.5Indriyakathā niṭṭhitā.