0.3AsaṅkhatasuttaThe Unconditioned
1.1PTS 4.362“Asaṅkhatañca vo, bhikkhave, desessāmi asaṅkhatagāmiñca maggaṁ.“Mendicants, I will teach you the unconditioned and the path that leads to the unconditioned.11.2Taṁ suṇātha.Listen …
1.3Katamañca, bhikkhave, asaṅkhataṁ?And what is the unconditioned?1.4Yo, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo—The ending of greed, hate, and delusion.1.5idaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhataṁ.This is called the unconditioned.
1.6Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?And what is the path that leads to the unconditioned?1.7Samatho.Serenity.1.8Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo.This is called the path that leads to the unconditioned.
1.9Iti kho, bhikkhave, desitaṁ vo mayā asaṅkhataṁ, desito asaṅkhatagāmimaggo.So, mendicants, I’ve taught you the unconditioned and the path that leads to the unconditioned.
1.10Yaṁ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.Out of sympathy, I’ve done what a teacher should do who wants what’s best for their disciples.1.11Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanīti.Here are these roots of trees, and here are these empty huts. Practice absorption, mendicants! Don’t be negligent! Don’t regret it later! This is my instruction to you.”
2.1Asaṅkhatañca vo, bhikkhave, desessāmi asaṅkhatagāmiñca maggaṁ.“Mendicants, I will teach you the unconditioned and the path that leads to the unconditioned.2.2Taṁ suṇātha.Listen …
2.3Katamañca, bhikkhave, asaṅkhataṁ?And what is the unconditioned?2.4Yo, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo—The ending of greed, hate, and delusion.2.5idaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhataṁ.This is called the unconditioned.
2.6Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?And what is the path that leads to the unconditioned?2.7Vipassanā.Discernment.2.8Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo.This is called the path that leads to the unconditioned. …”2.9Iti kho, bhikkhave, desitaṁ vo mayā asaṅkhataṁ …pe…2.10ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanīti.
3.1PTS 4.363Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?“And what is the path that leads to the unconditioned?
3.2Savitakko savicāro samādhi.Immersion with placing the mind and keeping it connected. …3.3Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…3.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?3.5Avitakko vicāramatto samādhi.Immersion without placing the mind, merely keeping it connected. …3.6Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…3.7katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?3.8Avitakko avicāro samādhi. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….Immersion without placing the mind or keeping it connected. …
4.1Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?4.2Suññato samādhi.Emptiness immersion. …4.3Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…4.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?4.5Animitto samādhi.Signless immersion. …4.6Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…4.7katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?4.8Appaṇihito samādhi. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….Undirected immersion. …
5.1PTS 4.364Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?5.2Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.A mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. …5.3Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…5.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?5.5Idha, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati …pe…A mendicant meditates by observing an aspect of feelings …5.6ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…5.7katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?5.8Idha, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati …pe…A mendicant meditates by observing an aspect of the mind …5.9ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…5.10katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?5.11Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati …pe… ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….A mendicant meditates by observing an aspect of principles …
6.1PTS 4.365Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?6.2Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.A mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that bad, unskillful qualities don’t arise. …6.3Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…6.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?6.5Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.A mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that bad, unskillful qualities are given up. …6.6Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…6.7katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?6.8Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.A mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that skillful qualities arise. …6.9Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…6.10katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?6.11Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….A mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that skillful qualities that have arisen remain, are not lost, but increase, mature, and are fully developed. …
7.1Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?7.2Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.A mendicant develops the basis of psychic power that has immersion due to enthusiasm, and active effort. …7.3Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…7.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?7.5Idha, bhikkhave, bhikkhu vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.A mendicant develops the basis of psychic power that has immersion due to energy …7.6Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…7.7katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?7.8Idha, bhikkhave, bhikkhu cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.immersion due to mental development …7.9Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…7.10katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?7.11Idha, bhikkhave, bhikkhu vīmaṁsasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….immersion due to inquiry, and active effort. …
8.1PTS 4.366Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?8.2Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhindriyaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.A mendicant develops the faculty of faith, which relies on seclusion, fading away, and cessation, and ripens as letting go. …8.3Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…8.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?8.5Idha, bhikkhave, bhikkhu vīriyindriyaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe…A mendicant develops the faculty of energy …8.6ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…8.7katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?8.8Idha, bhikkhave, bhikkhu satindriyaṁ bhāveti …pe…mindfulness …8.9ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…8.10katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?8.11Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhindriyaṁ bhāveti …pe…immersion …8.12ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…8.13katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?8.14Idha, bhikkhave, bhikkhu paññindriyaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….wisdom, which relies on seclusion, fading away, and cessation, and ripens as letting go. …
9.1PTS 4.367Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?9.2Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhābalaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe…A mendicant develops the power of faith …9.3ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…9.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?9.5Idha, bhikkhave, bhikkhu vīriyabalaṁ bhāveti …pe…energy …9.6ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…9.7katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?9.8Idha, bhikkhave, bhikkhu satibalaṁ bhāveti …pe…mindfulness …9.9ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…9.10katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?9.11Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhibalaṁ bhāveti …pe…immersion …9.12ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…9.13katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?9.14Idha, bhikkhave, bhikkhu paññābalaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….wisdom, which relies on seclusion, fading away, and cessation, and ripens as letting go. …
10.1Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?10.2Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ …pe…A mendicant develops the awakening factor of mindfulness …10.3ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…10.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?10.5Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…investigation of principles …10.6vīriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…energy …10.7pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…rapture …10.8passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…tranquility …10.9samādhisambojjhaṅgaṁ bhāveti …pe…immersion …10.10upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe….equanimity, which relies on seclusion, fading away, and cessation, and ripens as letting go. …
11.1PTS 4.368Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?11.2Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.A mendicant develops right view …11.3Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo …pe…11.4katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?11.5Idha, bhikkhave, bhikkhu sammāsaṅkappaṁ bhāveti …pe…right purpose …11.6sammāvācaṁ bhāveti …pe…right speech …11.7sammākammantaṁ bhāveti …pe…right action …11.8sammāājīvaṁ bhāveti …pe…right livelihood …11.9sammāvāyāmaṁ bhāveti …pe…right effort …11.10sammāsatiṁ bhāveti …pe…right mindfulness …11.11asaṅkhatañca vo, bhikkhave, desessāmi asaṅkhatagāmiñca maggaṁ.11.12Taṁ suṇātha.11.13Katamañca, bhikkhave, asaṅkhataṁ …pe…?11.14Katamo ca, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo?11.15Idha, bhikkhave, bhikkhu sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.right immersion, which relies on seclusion, fading away, and cessation, and ripens as letting go.
11.16Ayaṁ vuccati, bhikkhave, asaṅkhatagāmimaggo.This is called the path that leads to the unconditioned.
11.17Iti kho, bhikkhave, desitaṁ vo mayā asaṅkhataṁ, desito asaṅkhatagāmimaggo.So, mendicants, I’ve taught you the unconditioned and the path that leads to the unconditioned.
11.18Yaṁ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.Out of sympathy, I’ve done what a teacher should do who wants what’s best for their disciples.11.19Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.Here are these roots of trees, and here are these empty huts. Practice absorption, mendicants! Don’t be negligent! Don’t regret it later! This is my instruction to you.”
11.20Paṭhamaṁ.