0.1Cūḷaniddesa
0.2Pārāyanavagganiddesa
0.3Pucchāniddesa

0.46. Upasīvamāṇavapucchāniddesa

1.1Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ,1.2(iccāyasmā upasīvo)1.3Anissito no visahāmi tārituṁ;1.4Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu,1.5Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ.

2.1Eko ahaṁ sakka mahantamoghanti.2.2Ekoti puggalo vā me dutiyo natthi, dhammo vā me dutiyo natthi, yaṁ vā puggalaṁ nissāya dhammaṁ vā nissāya mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyyaṁ uttareyyaṁ patareyyaṁ samatikkameyyaṁ vītivatteyyanti.2.3Sakkāti sakko.2.4Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko.2.5Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.2.6Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ—2.7saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ …pe…2.8nibbānadhanaṁ.2.9Imehi anekehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.2.10Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū achambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakkoti—2.11eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ.

3.1Iccāyasmā upasīvoti.3.2Iccāti padasandhi …pe….3.3Āyasmāti piyavacanaṁ …pe….3.4Upasīvoti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—3.5iccāyasmā upasīvo.

4.1Anissito no visahāmi tāritunti.4.2Anissitoti puggalaṁ vā anissito dhammaṁ vā anissito no visahāmi na ussahāmi na sakkomi na paṭibalo mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tarituṁ uttarituṁ patarituṁ samatikkamituṁ vītivattitunti—4.3anissito no visahāmi tārituṁ.

5.1Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhūti ārammaṇaṁ ālambaṇaṁ nissayaṁ upanissayaṁ brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.5.2Samantacakkhūti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ.5.3Bhagavā tena sabbaññutañāṇena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.

6.1Na tassa adiṭṭhamidhatthi kiñci,6.2Atho aviññātamajānitabbaṁ;6.3Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,6.4Tathāgato tena samantacakkhūti.

7.1Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu.

8.1Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyanti.8.2Yaṁ nissitoti yaṁ puggalaṁ vā nissito dhammaṁ vā nissito mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyyaṁ uttareyyaṁ patareyyaṁ samatikkameyyaṁ vītivatteyyanti—8.3yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ.8.4Tenāha so brāhmaṇo—

9.1“Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ,9.2(iccāyasmā upasīvo)9.3Anissito no visahāmi tārituṁ;9.4Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu,9.5Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyan”ti.

10.1Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,10.2(upasīvāti bhagavā)10.3Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;10.4Kāme pahāya virato kathāhi,10.5Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa.

11.1Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimāti so brāhmaṇo pakatiyā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ lābhīyeva nissayaṁ na jānāti—11.2“ayaṁ me nissayo”ti.11.3Tassa bhagavā nissayañca ācikkhati uttariñca niyyānapathaṁ.11.4Ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā tattha jāte cittacetasike dhamme aniccato pekkhamāno, dukkhato …pe…11.5rogato …11.6gaṇḍato …11.7sallato …11.8aghato …11.9ābādhato …11.10parato …11.11palokato …11.12ītito …11.13upaddavato …11.14bhayato …11.15upasaggato …11.16calato …11.17pabhaṅguto …11.18addhuvato …11.19atāṇato …11.20aleṇato …11.21asaraṇato …11.22asaraṇībhūtato …11.23rittato …11.24tucchato …11.25suññato …11.26anattato …11.27ādīnavato …11.28vipariṇāmadhammato …11.29asārakato …11.30aghamūlato …11.31bhavato …11.32vibhavato …11.33sāsavato …11.34saṅkhatato …11.35mārāmisato …11.36jātidhammato …11.37jarādhammato …11.38byādhidhammato …11.39maraṇadhammato …11.40sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato …11.41samudayadhammato …11.42atthaṅgamato …11.43assādato …11.44ādīnavato …11.45nissaraṇato pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamāno.

12.1Satimāti yā sati anussati paṭissati …pe… sammāsati—12.2ayaṁ vuccati sati.12.3Imāya satiyā upeto hoti …pe… samannāgato, so vuccati satimāti—12.4ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā.

13.1Upasīvāti bhagavāti.13.2Upasīvāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.13.3Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—13.4upasīvāti bhagavā.

14.1Natthīti nissāya tarassu oghanti natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti.14.2Kiṅkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti?14.3Viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā taññeva viññāṇaṁ abhāveti, vibhāveti, antaradhāpeti, natthi kiñcīti passati.14.4Taṅkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissāya upanissāya ālambaṇaṁ karitvā kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tarassu uttarassu patarassu samatikkamassu vītivattassūti—14.5natthīti nissāya tarassu oghaṁ.

15.1Kāme pahāya virato kathāhīti.15.2Kāmāti uddānato dve kāmā—15.3vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…15.4ime vuccanti vatthukāmā …pe…15.5ime vuccanti kilesakāmā.15.6Kāme pahāyāti vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—15.7kāme pahāya.15.8Virato kathāhīti kathaṅkathā vuccati vicikicchā.15.9Dukkhe kaṅkhā …pe… chambhitattaṁ cittassa manovilekho kathaṅkathāya ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—15.10evampi virato kathāhi …pe…15.11atha vā dvattiṁsāya tiracchānakathāya ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti evampi virato kathāhīti—15.12kāme pahāya virato kathāhi.

16.1Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassāti.16.2Taṇhāti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.16.3Nattaṁ vuccati ratti.16.4Ahoti divaso.16.5Rattiñca divā ca taṇhakkhayaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ passa abhipassa dakkha olokaya nijjhāya upaparikkhāti—16.6taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa.16.7Tenāha bhagavā—

17.1“Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,17.2(upasīvāti bhagavā)17.3Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;17.4Kāme pahāya virato kathāhi,17.5Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassā”ti.

18.1Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,18.2(iccāyasmā upasīvo)18.3Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;18.4Saññāvimokkhe paramedhimutto,18.5Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.

19.1Sabbesu kāmesu yo vītarāgoti.19.2Sabbesūti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.19.3Kāmesūti kāmāti uddānato dve kāmā—19.4vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…19.5ime vuccanti vatthukāmā …pe…19.6ime vuccanti kilesakāmā.19.7Sabbesu kāmesu yo vītarāgoti.19.8Sabbesu kāmesu yo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—19.9sabbesu kāmesu yo vītarāgo.

20.1Iccāyasmā upasīvoti.20.2Iccāti padasandhi …pe….20.3Āyasmāti piyavacanaṁ …pe….20.4Upasīvoti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—20.5iccāyasmā upasīvo.

21.1Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññanti.21.2Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—21.3ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.

22.1Saññāvimokkhe paramedhimuttoti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.22.2Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyoti—22.3saññāvimokkhe paramedhimutto.

23.1Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyīti.23.2Tiṭṭhe nūti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā, “evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—23.3tiṭṭhe nu.23.4Tatthāti ākiñcaññāyatane.23.5Anānuyāyīti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno …pe….23.6Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—23.7tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.23.8Tenāha so brāhmaṇo—

24.1“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,24.2(iccāyasmā upasīvo)24.3Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;24.4Saññāvimokkhe paramedhimutto,24.5Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”ti.

25.1Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,25.2(upasīvāti bhagavā)25.3Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;25.4Saññāvimokkhe paramedhimutto,25.5Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.

26.1Sabbesu kāmesu yo vītarāgoti.26.2Sabbesūti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.26.3Kāmesūti kāmāti uddānato dve kāmā—26.4vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…26.5ime vuccanti vatthukāmā …pe…26.6ime vuccanti kilesakāmā.26.7Sabbesu kāmesu yo vītarāgoti sabbesu kāmesu yo vītarāgo …pe…26.8paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—26.9sabbesu kāmesu yo vītarāgo.

27.1Upasīvāti bhagavāti.27.2Upasīvāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.27.3Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—27.4upasīvāti bhagavā.

28.1Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññanti.28.2Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—28.3ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.

29.1Saññāvimokkhe paramedhimuttoti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.29.2Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto …pe…29.3tadadhipateyyoti—29.4saññāvimokkhe paramedhimutto.

30.1Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyīti.30.2Tiṭṭheyyāti tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.30.3Tatthāti ākiñcaññāyatane.30.4Anānuyāyīti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.30.5Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—30.6tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.30.7Tenāha bhagavā—

31.1“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,31.2(upasīvāti bhagavā)31.3Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;31.4Saññāvimokkhe paramedhimutto,31.5Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”ti.

32.1Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,32.2Pūgampi vassāni samantacakkhu;32.3Tattheva so sītisiyā vimutto,32.4Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.

33.1Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyīti sace so tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.33.2Tatthāti ākiñcaññāyatane.33.3Anānuyāyīti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.33.4Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—33.5tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī.

34.1Pūgampi vassāni samantacakkhūti.34.2Pūgampi vassānīti pūgampi vassāni bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni bahūni kappāni bahūni kappasatāni bahūni kappasahassāni bahūni kappasatasahassāni.34.3Samantacakkhūti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…34.4tathāgato tena samantacakkhūti—34.5pūgampi vassāni samantacakkhu.

35.1Tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassāti tattheva so sītibhāvamanuppatto nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyya.35.2Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya ucchijjeyya nasseyya vinasseyya na bhaveyyāti punabbhavapaṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa sassatañca ucchedañca pucchati.35.3Udāhu tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyeyya.35.4Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya puna paṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti, ākiñcaññāyatanaṁ upapannassa parinibbānañca paṭisandhiñca pucchati.35.5Tathāvidhassāti tathāvidhassa tādisassa tassaṇṭhitassa tappakārassa tappaṭibhāgassa ākiñcaññāyatanaṁ upapannassāti—35.6tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.35.7Tenāha so brāhmaṇo—

36.1“Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,36.2Pūgampi vassāni samantacakkhu;36.3Tattheva so sītisiyā vimutto,36.4Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassā”ti.

37.1Acci yathā vātavegena khittā,37.2(upasīvāti bhagavā)37.3Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;37.4Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,37.5Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.

38.1Acci yathā vātavegena khittāti acci vuccati jālasikhā.38.2Vātāti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.38.3Vātavegena khittāti vātavegena khittā ukkhittā nunnā paṇunnā khambhitā vikkhambhitāti—38.4acci yathā vātavegena khittā.38.5Upasīvāti bhagavāti.38.6Upasīvāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.38.7Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—38.8upasīvāti bhagavā.

39.1Atthaṁ paleti na upeti saṅkhanti.39.2Atthaṁ paletīti atthaṁ paleti, atthaṁ gameti, atthaṁ gacchati nirujjhati vūpasamati paṭippassambhati.39.3Na upeti saṅkhanti saṅkhaṁ na upeti, uddesaṁ na upeti, gaṇanaṁ na upeti, paṇṇattiṁ na upeti, “puratthimaṁ vā disaṁ gatā, pacchimaṁ vā disaṁ gatā, uttaraṁ vā disaṁ gatā, dakkhiṇaṁ vā disaṁ gatā uddhaṁ vā gatā, adho vā gatā, tiriyaṁ vā gatā, vidisaṁ vā gatā”ti, so hetu natthi, paccayo natthi, kāraṇaṁ natthi, yena saṅkhaṁ gaccheyyāti—39.4atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.

40.1Evaṁ munī nāmakāyā vimuttoti.40.2Evanti opammasampaṭipādanaṁ.40.3Munīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.40.4Nāmakāyā vimuttoti so muni pakatiyā pubbeva rūpakāyā vimutto.40.5Tadaṅgaṁ samatikkamā vikkhambhanappahānena pahīno.40.6Tassa munino bhavantaṁ āgamma cattāro ariyamaggā paṭiladdhā honti.40.7Catunnaṁ ariyamaggānaṁ paṭiladdhattā nāmakāyo ca rūpakāyo ca pariññātā honti.40.8Nāmakāyassa ca rūpakāyassa ca pariññātattā nāmakāyā ca rūpakāyā ca mutto vimutto suvimutto accantaanupādāvimokkhenāti—40.9evaṁ munī nāmakāyā vimutto.

41.1Atthaṁ paleti na upeti saṅkhanti.41.2Atthaṁ paletīti anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati.41.3Na upeti saṅkhanti anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto saṅkhaṁ na upeti, uddesaṁ na upeti, gaṇanaṁ na upeti, paṇṇattiṁ na upeti—41.4khattiyoti vā brāhmaṇoti vā vessoti vā suddoti vā gahaṭṭhoti vā pabbajitoti vā devoti vā manussoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.41.5So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi yena saṅkhaṁ gaccheyyāti—41.6atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.41.7Tenāha bhagavā—

42.1“Acci yathā vātavegena khittā,42.2(upasīvāti bhagavā)42.3Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;42.4Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,42.5Atthaṁ paleti na upeti saṅkhan”ti.

43.1Atthaṅgato so uda vā so natthi,43.2Udāhu ve sassatiyā arogo;43.3Taṁ me munī sādhu viyākarohi,43.4Tathā hi te vidito esa dhammo.

44.1Atthaṅgato so uda vā so natthīti so atthaṅgato udāhu natthi so niruddho ucchinno vinaṭṭhoti—44.2atthaṅgato so uda vā so natthi.

45.1Udāhu ve sassatiyā arogoti udāhu nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyyāti—45.2udāhu ve sassatiyā arogo.

46.1Taṁ me munī sādhu viyākarohīti.46.2Tanti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.46.3Munīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.46.4Sādhu viyākarohīti sādhu ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—46.5taṁ me munī sādhu viyākarohi.

47.1Tathā hi te vidito esa dhammoti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—47.2tathā hi te vidito esa dhammo.47.3Tenāha so brāhmaṇo—

48.1“Atthaṅgato so uda vā so natthi,48.2Udāhu ve sassatiyā arogo;48.3Taṁ me munī sādhu viyākarohi,48.4Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.

49.1Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,49.2(upasīvāti bhagavā)49.3Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi;49.4Sabbesu dhammesu samūhatesu,49.5Samūhatā vādapathāpi sabbe.

50.1Atthaṅgatassa na pamāṇamatthīti atthaṅgatassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbutassa rūpapamāṇaṁ natthi, vedanāpamāṇaṁ natthi, saññāpamāṇaṁ natthi, saṅkhārapamāṇaṁ natthi, viññāṇapamāṇaṁ natthi, na atthi na saṁvijjati nupalabbhati pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭippassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—50.2atthaṅgatassa na pamāṇamatthi.50.3Upasīvāti bhagavāti upasīvāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.50.4Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—50.5upasīvāti bhagavā.

51.1Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthīti yena taṁ rāgena vadeyyuṁ, yena dosena vadeyyuṁ, yena mohena vadeyyuṁ, yena mānena vadeyyuṁ, yāya diṭṭhiyā vadeyyuṁ, yena uddhaccena vadeyyuṁ, yāya vicikicchāya vadeyyuṁ, yehi anusayehi vadeyyuṁ—51.2rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā, te abhisaṅkhārā pahīnā.51.3Abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyā yena taṁ vadeyyuṁ—51.4nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā, so hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi yena vadeyyuṁ katheyyuṁ bhaṇeyyuṁ dīpeyyuṁ vohareyyunti—51.5yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi.

52.1Sabbesu dhammesu samūhatesūti sabbesu dhammesu sabbesu khandhesu sabbesu āyatanesu sabbāsu dhātūsu sabbāsu gatīsu sabbāsu upapattīsu sabbāsu paṭisandhīsu sabbesu bhavesu sabbesu saṁsāresu sabbesu vaṭṭesu ūhatesu samūhatesu uddhatesu samuddhatesu uppāṭitesu samuppāṭitesu pahīnesu samucchinnesu vūpasantesu paṭippassaddhesu abhabbuppattikesu ñāṇagginā daḍḍhesūti—52.2sabbesu dhammesu samūhatesu.

53.1Samūhatā vādapathāpi sabbeti vādapathā vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.53.2Tassa vādā ca vādapathā ca adhivacanāni ca adhivacanapathā ca nirutti ca niruttipathā ca paññatti ca paññattipathā ca ūhatā samūhatā uddhatā samuddhatā uppāṭitā samuppāṭitā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—53.3samūhatā vādapathāpi sabbe.53.4Tenāha bhagavā—

54.1“Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,54.2(upasīvāti bhagavā)54.3Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi;54.4Sabbesu dhammesu samūhatesu,54.5Samūhatā vādapathāpi sabbe”ti.

55.1Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ …pe…55.2pañjaliko namassamāno nisinno hoti—55.3satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.

55.4Upasīvamāṇavapucchāniddeso chaṭṭho.