0.1Cūḷaniddesa
0.2Pārāyanavagganiddesa
0.3Pucchāniddesa

0.47. Nandamāṇavapucchāniddesa

1.1Santi loke munayo,1.2(iccāyasmā nando)1.3Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu;1.4Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,1.5Udāhu ve jīvitenūpapannaṁ.

2.1Santi loke munayoti.2.2Santīti santi saṁvijjanti atthi upalabbhanti.2.3Loketi apāyaloke …pe… āyatanaloke.2.4Munayoti munināmakā ājīvakā nigaṇṭhā jaṭilā tāpasā.2.5Devā loke munayoti sañjānanti, na ca te munayoti.2.6Santi loke munayo.2.7Iccāyasmā nandoti.2.8Iccāti padasandhi …pe….2.9Āyasmāti piyavacanaṁ …pe….2.10Nandoti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—2.11iccāyasmā nando.

3.1Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsūti.3.2Janāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.3.3Vadantīti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.3.4Tayidaṁ kathaṁsūti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā “evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—3.5janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu.

4.1Ñāṇūpapannaṁ muni no vadantīti.4.2Aṭṭha samāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—4.3ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti.

5.1Udāhu ve jīvitenūpapannanti udāhu anekavividhaatiparamadukkarakārikalūkhajīvitānuyogena upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—5.2udāhu ve jīvitenūpapannaṁ.5.3Tenāha so brāhmaṇo—

6.1“Santi loke munayo,6.2(iccāyasmā nando)6.3Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu;6.4Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,6.5Udāhu ve jīvitenūpapannan”ti.

7.1Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,7.2Munīdha nanda kusalā vadanti;7.3Visenikatvā anīghā nirāsā,7.4Caranti ye te munayoti brūmi.

8.1Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇenāti.8.2Na diṭṭhiyāti na diṭṭhasuddhiyā.8.3Na sutiyāti na sutasuddhiyā.8.4Na ñāṇenāti napi aṭṭhasamāpattiñāṇena napi pañcābhiññāñāṇena napi micchāñāṇenāti—8.5na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena.

9.1Munīdha nanda kusalā vadantīti.9.2Kusalāti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā diṭṭhasuddhiyā vā sutasuddhiyā vā aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā diṭṭhena vā sutena vā upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ na vadanti na kathenti na bhaṇanti na dīpayanti na voharantīti—9.3munīdha nanda kusalā vadanti.

10.1Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmīti10.2senā vuccati mārasenā, kāyaduccaritaṁ mārasenā, vacīduccaritaṁ mārasenā, manoduccaritaṁ mārasenā, rāgo mārasenā, doso mārasenā, moho mārasenā, kodho …pe… upanāho … makkho … paḷāso … issā … macchariyaṁ … māyā … sāṭheyyaṁ … thambho … sārambho … māno … atimāno … mado … pamādo … sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā.10.3Vuttañhetaṁ bhagavatā—

11.1“Kāmā te paṭhamā senā,11.2dutiyā arati vuccati;11.3Tatiyā khuppipāsā te,11.4catutthī taṇhā pavuccati.
12.1Pañcamaṁ thinamiddhaṁ te,12.2Chaṭṭhā bhīrū pavuccati;12.3Sattamī vicikicchā te,12.4Makkho thambho te aṭṭhamo;12.5Lābho siloko sakkāro,12.6Micchāladdho ca yo yaso.
13.1Yo cattānaṁ samukkaṁse,13.2pare ca avajānati;13.3Esā namuci te senā,13.4kaṇhassābhippahārinī;13.5Na naṁ asūro jināti,13.6jetvā ca labhate sukhan”ti.

14.1Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluggā parammukhā, tena vuccanti visenikatvā.14.2Anīghāti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho nīgho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā.14.3Yesaṁ ete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā te vuccanti anīghā.14.4Nirāsāti āsā vuccati taṇhā.14.5Yo rāgo sārāgo …pe…14.6avijjā lobho akusalamūlaṁ.14.7Yesaṁ esā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, te vuccanti nirāsā arahanto khīṇāsavā.14.8Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmīti ye te visenikatvāva anīghā ca nirāsā ca caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, te loke munayoti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—14.9visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmi.14.10Tenāha bhagavā—

15.1“Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,15.2Munīdha nanda kusalā vadanti;15.3Visenikatvā anīghā nirāsā,15.4Caranti ye te munayoti brūmī”ti.

16.1Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,16.2(iccāyasmā nando)16.3Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;16.4Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,16.5Anekarūpena vadanti suddhiṁ.

17.1Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,17.2Atāru jātiñca jarañca mārisa;17.3Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.

18.1Ye kecime samaṇabrāhmaṇāseti.18.2Ye kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—18.3ye kecīti.18.4Samaṇāti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.18.5Brāhmaṇāti ye keci bhovādikāti—18.6ye kecime samaṇabrāhmaṇāse.18.7Iccāyasmā nandoti.18.8Iccāti padasandhi …pe….18.9Āyasmāti piyavacanaṁ …pe….18.10Nandoti.18.11Tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—18.12iccāyasmā nando.

19.1Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhinti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;19.2sutenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;19.3diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—19.4diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.

20.1Sīlabbatenāpi vadanti suddhinti sīlenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;20.2vatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;20.3sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—20.4sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.

21.1Anekarūpena vadanti suddhinti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—21.2anekarūpena vadanti suddhiṁ.

22.1Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantāti.22.2Kaccissūti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā, “evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—22.3kaccissu.22.4Teti diṭṭhigatikā.22.5Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—22.6kaccissu te bhagavā.22.7Tattha yatā carantāti.22.8Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā.22.9Yatāti yattā paṭiyattā guttā gopitā rakkhitā saṁvutā.22.10Carantāti carantā viharantā iriyantā vattentā pālentā yapentā yāpentāti—22.11kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā.

23.1Atāru jātiñca jarañca mārisāti jātijarāmaraṇaṁ atariṁsu uttariṁsu patariṁsu samatikkamiṁsu vītivattiṁsu.23.2Mārisāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—23.3mārisāti—23.4atāru jātiñca jarañca mārisa.

24.1Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metanti.24.2Pucchāmi tanti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ, kathayassu meti pucchāmi taṁ.24.3Bhagavāti …pe…24.4sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.24.5Brūhi metanti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—24.6pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.24.7Tenāha so brāhmaṇo—

25.1“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,25.2(iccāyasmā nando)25.3Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;25.4Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,25.5Anekarūpena vadanti suddhiṁ.
26.1Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,26.2Atāru jātiñca jarañca mārisa;26.3Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.

27.1Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,27.2(nandāti bhagavā)27.3Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;27.4Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,27.5Anekarūpena vadanti suddhiṁ;27.6Kiñcāpi te tattha yatā caranti,27.7Nātariṁsu jātijaranti brūmi.

28.1Ye kecime samaṇabrāhmaṇāseti.28.2Ye kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—28.3ye kecīti.28.4Samaṇāti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.28.5Brāhmaṇāti ye keci bhovādikāti—28.6ye kecime samaṇabrāhmaṇāse.28.7Nandāti bhagavāti.28.8Nandāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.28.9Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—28.10nandāti bhagavā.

29.1Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhinti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;29.2sutenapi suddhiṁ …pe…29.3diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—29.4diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.

30.1Sīlabbatenāpi vadanti suddhinti sīlenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;30.2vatenāpi suddhiṁ …pe… voharanti;30.3sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—30.4sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.

31.1Anekarūpena vadanti suddhinti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—31.2anekarūpena vadanti suddhiṁ.

32.1Kiñcāpi te tattha yatā carantīti.32.2Kiñcāpīti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—32.3kiñcāpīti.32.4Teti diṭṭhigatikā.32.5Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā.32.6Yatāti yattā paṭiyattā guttā gopitā rakkhitā saṁvutā.32.7Carantīti caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti—32.8kiñcāpi te tattha yatā caranti.

33.1Nātariṁsu jātijaranti brūmīti jātijarāmaraṇaṁ na tariṁsu na uttariṁsu na patariṁsu na samatikkamiṁsu na vītivattiṁsu, jātijarāmaraṇā anikkhantā anissaṭā anatikkantā asamatikkantā avītivattā, antojātijarāmaraṇe parivattenti, antosaṁsārapathe parivattenti, jātiyā anugatā, jarāya anusaṭā, byādhinā abhibhūtā, maraṇena abbhāhatā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—33.2nātariṁsu jātijaranti brūmi.33.3Tenāha bhagavā—

34.1“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,34.2(nandāti bhagavā)34.3Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;34.4Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,34.5Anekarūpena vadanti suddhiṁ;34.6Kiñcāpi te tattha yatā caranti,34.7Nātariṁsu jātijaranti brūmī”ti.

35.1Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,35.2(iccāyasmā nando)35.3Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;35.4Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,35.5Anekarūpena vadanti suddhiṁ.

36.1Te ce munī brūsi anoghatiṇṇe,36.2Atha ko carahi devamanussaloke;36.3Atāri jātiñca jarañca mārisa,36.4Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.

37.1Ye kecime samaṇabrāhmaṇāseti.37.2Ye kecīti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—37.3ye kecīti.37.4Samaṇāti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.37.5Brāhmaṇāti ye keci bhovādikāti—37.6ye kecime samaṇabrāhmaṇāse.37.7Iccāyasmā nandoti.37.8Iccāti padasandhi …pe…37.9iccāyasmā nando.

38.1Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhinti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;38.2sutenāpi suddhiṁ …pe…38.3diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—38.4diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.

39.1Sīlabbatenāpi vadanti suddhinti sīlenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;39.2vatenāpi suddhiṁ …pe… voharanti;39.3sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—39.4sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.

40.1Anekarūpena vadanti suddhinti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—40.2anekarūpena vadanti suddhiṁ.

41.1Te ce munī brūsi anoghatiṇṇeti.41.2Te ceti diṭṭhigatike.41.3Munīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.41.4Brūsi anoghatiṇṇeti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ atiṇṇe anatikkante asamatikkante avītivatte antojātijarāmaraṇe parivattente antosaṁsārapathe parivattente jātiyā anugate jarāya anusaṭe byādhinā abhibhūte maraṇena abbhāhate atāṇe aleṇe asaraṇe asaraṇībhūte.41.5Brūsīti brūsi ācikkhasi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivarasi vibhajasi uttānīkarosi pakāsesīti—41.6te ce munī brūsi anoghatiṇṇe.

42.1Atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisāti atha ko eso sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya jātijarāmaraṇaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattayi.42.2Mārisāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—42.3atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisa.

43.1Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metanti.43.2Pucchāmi tanti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ.43.3Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.43.4Brūhi metanti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—43.5pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.43.6Tenāha so brāhmaṇo—

44.1“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,44.2(iccāyasmā nando)44.3Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;44.4Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,44.5Anekarūpena vadanti suddhiṁ.
45.1Te ce munī brūsi anoghatiṇṇe,45.2Atha ko carahi devamanussaloke;45.3Atāri jātiñca jarañca mārisa,45.4Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.

46.1Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse,46.2(nandāti bhagavā)46.3Jātijarāya nivutāti brūmi;46.4Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,46.5Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

47.1Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,47.2Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;47.3Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi.

48.1Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) jātijarāya nivutāti brūmīti nāhaṁ, nanda, sabbe samaṇabrāhmaṇā jātijarāya āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti vadāmi.48.2Atthi te samaṇabrāhmaṇā yesaṁ jāti ca jarāmaraṇañca pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—48.3nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) jātijarāya nivutāti brūmi.

49.1Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbanti ye sabbā diṭṭhasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.49.2Ye sabbā sutasuddhiyo pahāya …pe…49.3ye sabbā mutasuddhiyo pahāya,49.4ye sabbā diṭṭhasutamutasuddhiyo pahāya49.5ye sabbā sīlasuddhiyo pahāya,49.6ye sabbā vatasuddhiyo pahāya,49.7ye sabbā sīlabbatasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—49.8ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

50.1Anekarūpampi pahāya sabbanti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—50.2anekarūpampi pahāya sabbaṁ.

51.1Taṇhaṁ pariññāya anāsavā se, te ve narā oghatiṇṇāti brūmīti.51.2Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.51.3Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—51.4ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.51.5Katamā ñātapariññā?51.6Taṇhaṁ jānāti “ayaṁ rūpataṇhā, ayaṁ saddataṇhā, ayaṁ gandhataṇhā, ayaṁ rasataṇhā, ayaṁ phoṭṭhabbataṇhā, ayaṁ dhammataṇhā”ti jānāti passati—51.7ayaṁ ñātapariññā.

52.1Katamā tīraṇapariññā?52.2Evaṁ ñātaṁ katvā taṇhaṁ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato …pe…52.3nissaraṇato tīreti—52.4ayaṁ tīraṇapariññā.

53.1Katamā pahānapariññā?53.2Evaṁ tīrayitvā taṇhaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.53.3Vuttañhetaṁ bhagavatā—53.4“yo, bhikkhave, taṇhāya chandarāgo taṁ pajahatha.53.5Evaṁ sā taṇhā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā”.53.6Ayaṁ pahānapariññā.53.7Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.53.8Anāsavāti cattāro āsavā—53.9kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.53.10Yesaṁ ime āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, te vuccanti anāsavā arahanto khīṇāsavā—53.11taṇhaṁ pariññāya anāsavā.

54.1Te ve narā oghatiṇṇāti brūmīti ye taṇhaṁ pariññāya anāsavā, te kāmoghaṁ tiṇṇā bhavoghaṁ tiṇṇā diṭṭhoghaṁ tiṇṇā avijjoghaṁ tiṇṇā sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—54.2taṇhaṁ pariññāya anāsavāse te ve narā oghatiṇṇāti brūmi.54.3Tenāha bhagavā—

55.1“Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse,55.2(nandāti bhagavā)55.3Jātijarāya nivutāti brūmi;55.4Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,55.5Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.
56.1Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,56.2Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;56.3Te ve narā oghatiṇṇāti brūmī”ti.

57.1Etābhinandāmi vaco mahesino,57.2Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;57.3Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,57.4Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

58.1Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,58.2Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;58.3Ahampi te oghatiṇṇāti brūmi.

59.1Etābhinandāmi vaco mahesinoti.59.2Etanti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.59.3Mahesinoti kiṁ mahesi bhagavā?59.4Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…59.5kahaṁ narāsabhoti mahesīti—59.6etābhinandāmi vaco mahesino.

60.1Sukittitaṁ gotamanūpadhīkanti.60.2Sukittitanti sukittitaṁ suācikkhitaṁ sudesitaṁ supaññapitaṁ supaṭṭhapitaṁ suvivaṭaṁ suvibhattaṁ suuttānīkataṁ supakāsitaṁ.60.3Gotamanūpadhīkanti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.60.4Upadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhinissaggaṁ upadhipaṭippassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—60.5sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ.

61.1Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbanti ye sabbā diṭṭhasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.61.2Ye sabbā sutasuddhiyo …pe…61.3ye sabbā mutasuddhiyo …61.4ye sabbā diṭṭhasutamutasuddhiyo …61.5ye sabbā sīlasuddhiyo …61.6ye sabbā vatasuddhiyo …61.7ye sabbā sīlabbatasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—61.8ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.

62.1Anekarūpampi pahāya sabbanti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—62.2anekarūpampi pahāya sabbaṁ.

63.1Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti brūmīti.63.2Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.63.3Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—63.4ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.63.5Katamā ñātapariññā?63.6Taṇhaṁ jānāti—63.7ayaṁ rūpataṇhā, ayaṁ saddataṇhā, ayaṁ gandhataṇhā, ayaṁ rasataṇhā, ayaṁ phoṭṭhabbataṇhā, ayaṁ dhammataṇhāti jānāti passati—63.8ayaṁ ñātapariññā.

64.1Katamā tīraṇapariññā?64.2Evaṁ ñātaṁ katvā taṇhaṁ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto addhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato asaraṇībhūtato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato saṅkilesadhammato samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti—64.3ayaṁ tīraṇapariññā.

65.1Katamā pahānapariññā?65.2Evaṁ tīrayitvā taṇhaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti—65.3ayaṁ pahānapariññā.

66.1Taṇhaṁ pariññāyāti taṇhaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.66.2Anāsavāti cattāro āsavā—66.3kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.66.4Yesaṁ ime āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, te vuccanti anāsavā arahanto khīṇāsavā.66.5Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti.66.6Brūmīti ye taṇhaṁ pariññāya anāsavā, ahampi te kāmoghaṁ tiṇṇā bhavoghaṁ tiṇṇā diṭṭhoghaṁ tiṇṇā avijjoghaṁ tiṇṇā sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti brūmi vadāmīti—66.7taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti brūmi.66.8Tenāha so brāhmaṇo—

67.1“Etābhinandāmi vaco mahesino,67.2Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;67.3Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,67.4Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.
68.1Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,68.2Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;68.3Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī”ti.

68.4Nandamāṇavapucchāniddeso sattamo.