0.41 Cūḷahaṁsajātaka
1.1PTS 5.339“Sumukha anupacinantā,1.2pakkamanti vihaṅgamā;1.3Gaccha tuvampi mā kaṅkhi,1.4natthi baddhe sahāyatā”.
2.1“Gacche vāhaṁ na vā gacche,2.2na tena amaro siyaṁ;2.3Sukhitaṁ taṁ upāsitvā,2.4dukkhitaṁ taṁ kathaṁ jahe.
3.1Maraṇaṁ vā tayā saddhiṁ,3.2jīvitaṁ vā tayā vinā;3.3Tadeva maraṇaṁ seyyo,3.4yañce jīve tayā vinā.
4.1Nesa dhammo mahārāja,4.2yaṁ taṁ evaṁ gataṁ jahe;4.3Yā gati tuyhaṁ sā mayhaṁ,4.4ruccate vihagādhipa”.
5.1“Kā nu pāsena baddhassa,5.2gati aññā mahānasā;5.3Sā kathaṁ cetayānassa,5.4muttassa tava ruccati.
6.1Kaṁ vā tvaṁ passase atthaṁ,6.2mama tuyhañca pakkhima;6.3Ñātīnaṁ vāvasiṭṭhānaṁ,6.4ubhinnaṁ jīvitakkhaye.
7.1Yaṁ na kañcanadepiñcha,7.2Andhena tamasā gataṁ;7.3Tādise sañcajaṁ pāṇaṁ,7.4Kamatthamabhijotaye”.
8.1“Kathaṁ nu patataṁ seṭṭha,8.2Dhamme atthaṁ na bujjhasi;8.3Dhammo apacito santo,8.4Atthaṁ dasseti pāṇinaṁ.
9.1PTS 5.340Sohaṁ dhammaṁ apekkhāno,9.2dhammā catthaṁ samuṭṭhitaṁ;9.3Bhattiñca tayi sampassaṁ,9.4nāvakaṅkhāmi jīvitaṁ.
10.1Addhā eso sataṁ dhammo,10.2yo mitto mittamāpade;10.3Na caje jīvitassāpi,10.4hetudhammamanussaraṁ”.
11.1“Svāyaṁ dhammo ca te ciṇṇo,11.2bhatti ca viditā mayi;11.3Kāmaṁ karassu mayhetaṁ,11.4gacchevānumato mayā.
12.1Api tvevaṁ gate kāle,12.2yaṁ khaṇḍaṁ ñātinaṁ mayā;12.3Tayā taṁ buddhisampannaṁ,12.4assa paramasaṁvutaṁ”.
13.1Iccevaṁ mantayantānaṁ,13.2Ariyānaṁ ariyavuttinaṁ;13.3Paccadissatha nesādo,13.4Āturānamivantako.
14.1Te sattumabhisañcikkha,14.2dīgharattaṁ hitā dijā;14.3Tuṇhīmāsittha ubhayo,14.4na sañcalesumāsanā.
15.1Dhataraṭṭhe ca disvāna,15.2samuḍḍente tato tato;15.3Abhikkamatha vegena,15.4dijasattu dijādhipe.
16.1So ca vegenabhikkamma,16.2āsajja parame dije;16.3Paccakamittha nesādo,16.4baddhā iti vicintayaṁ.
17.1Ekaṁva baddhamāsīnaṁ,17.2abaddhañca punāparaṁ;17.3Āsajja baddhamāsīnaṁ,17.4pekkhamānamadīnavaṁ.
18.1Tato so vimatoyeva,18.2paṇḍare ajjhabhāsatha;18.3Pavaḍḍhakāye āsīne,18.4dijasaṅghagaṇādhipe.
19.1“Yannu pāsena mahatā,19.2baddho na kurute disaṁ;19.3Atha kasmā abaddho tvaṁ,19.4balī pakkhi na gacchasi.
20.1Kiṁ nu tyāyaṁ dijo hoti,20.2mutto baddhaṁ upāsasi;20.3Ohāya sakuṇā yanti,20.4kiṁ eko avahīyasi”.
21.1“Rājā me so dijāmitta,21.2sakhā pāṇasamo ca me;21.3Neva naṁ vijahissāmi,21.4yāva kālassa pariyāyaṁ”.
22.1PTS 5.341“Kathaṁ panāyaṁ vihaṅgo,22.2nāddasa pāsamoḍḍitaṁ;22.3Padañhetaṁ mahantānaṁ,22.4boddhumarahanti āpadaṁ”.
23.1“Yadā parābhavo hoti,23.2poso jīvitasaṅkhaye;23.3Atha jālañca pāsañca,23.4āsajjāpi na bujjhati.
24.1Api tveva mahāpañña,24.2pāsā bahuvidhā tatā;24.3Guyhamāsajja bajjhanti,24.4athevaṁ jīvitakkhaye”.
25.1PTS 5.343“Api nāyaṁ tayā saddhiṁ,25.2saṁvāsassa sukhudrayo;25.3Api no anumaññāsi,25.4api no jīvitaṁ dade”.
26.1“Na ceva me tvaṁ baddhosi,26.2napi icchāmi te vadhaṁ;26.3Kāmaṁ khippamito gantvā,26.4jīva tvaṁ anigho ciraṁ”.
27.1“Nevāhametamicchāmi,27.2aññatretassa jīvitā;27.3Sace ekena tuṭṭhosi,27.4muñcetaṁ mañca bhakkhaya.
28.1Ārohapariṇāhena,28.2tulyāsmā vayasā ubho;28.3Na te lābhena jīvatthi,28.4etena niminā tuvaṁ.
29.1Tadiṅgha samapekkhassu,29.2hotu giddhi tavamhasu;29.3Maṁ pubbe bandha pāsena,29.4pacchā muñca dijādhipaṁ.
30.1Tāvadeva ca te lābho,30.2katāssa yācanāya ca;30.3Mitti ca dhataraṭṭhehi,30.4yāvajīvāya te siyā”.
31.1“Passantu no mahāsaṅghā,31.2tayā muttaṁ ito gataṁ;31.3Mittāmaccā ca bhaccā ca,31.4puttadārā ca bandhavā.
32.1Na ca te tādisā mittā,32.2bahūnaṁ idha vijjati;32.3Yathā tvaṁ dhataraṭṭhassa,32.4pāṇasādhāraṇo sakhā.
33.1So te sahāyaṁ muñcāmi,33.2hotu rājā tavānugo;33.3Kāmaṁ khippamito gantvā,33.4ñātimajjhe virocatha”.
34.1PTS 5.344“So patīto pamuttena,34.2bhattunā bhattugāravo;34.3Ajjhabhāsatha vakkaṅgo,34.4vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
35.1Evaṁ luddaka nandassu,35.2saha sabbehi ñātibhi;35.3Yathāhamajja nandāmi,35.4muttaṁ disvā dijādhipaṁ”.
36.1PTS 5.345“Ehi taṁ anusikkhāmi,36.2Yathā tvamapi lacchase;36.3Lābhaṁ tavāyaṁ dhataraṭṭho,36.4Pāpaṁ kiñci na dakkhati.
37.1Khippamantepuraṁ netvā,37.2rañño dassehi no ubho;37.3Abaddhe pakatibhūte,37.4kāje ubhayato ṭhite.
38.1Dhataraṭṭhā mahārāja,38.2haṁsādhipatino ime;38.3Ayañhi rājā haṁsānaṁ,38.4ayaṁ senāpatītaro.
39.1Asaṁsayaṁ imaṁ disvā,39.2haṁsarājaṁ narādhipo;39.3Patīto sumano vitto,39.4bahuṁ dassati te dhanaṁ”.
40.1PTS 5.346Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,40.2kammunā upapādayi;40.3Khippamantepuraṁ gantvā,40.4rañño haṁse adassayi;40.5Abaddhe pakatibhūte,40.6kāje ubhayato ṭhite.
41.1“Dhataraṭṭhā mahārāja,41.2haṁsādhipatino ime;41.3Ayañhi rājā haṁsānaṁ,41.4ayaṁ senāpatītaro”.
42.1“Kathaṁ panime vihaṅgā,42.2tava hatthattamāgatā;42.3Kathaṁ luddo mahantānaṁ,42.4issare idha ajjhagā”.
43.1“Vihitā santime pāsā,43.2pallalesu janādhipa;43.3Yaṁ yadāyatanaṁ maññe,43.4dijānaṁ pāṇarodhanaṁ.
44.1Tādisaṁ pāsamāsajja,44.2haṁsarājā abajjhatha;44.3Taṁ abaddho upāsīno,44.4mamāyaṁ ajjhabhāsatha.
45.1Sudukkaraṁ anariyehi,45.2dahate bhāvamuttamaṁ;45.3Bhatturatthe parakkanto,45.4dhammayutto vihaṅgamo.
46.1Attanāyaṁ cajitvāna,46.2jīvitaṁ jīvitāraho;46.3Anutthunanto āsīno,46.4bhattu yācittha jīvitaṁ.
47.1Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,47.2pasādamahamajjhagā;47.3Tato naṁ pāmuciṁ pāsā,47.4anuññāsiṁ sukhena ca.
48.1So patīto pamuttena,48.2bhattunā bhattugāravo;48.3Ajjhabhāsatha vakkaṅgo,48.4vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
49.1‘Evaṁ luddaka nandassu,49.2saha sabbehi ñātibhi;49.3Yathāhamajja nandāmi,49.4muttaṁ disvā dijādhipaṁ.
50.1Ehi taṁ anusikkhāmi,50.2yathā tvamapi lacchase;50.3Lābhaṁ tavāyaṁ dhataraṭṭho,50.4pāpaṁ kiñci na dakkhati.
51.1Khippamantepuraṁ netvā,51.2rañño dassehi no ubho;51.3Abaddhe pakatibhūte,51.4kāje ubhayato ṭhite.
52.1“Dhataraṭṭhā mahārāja,52.2haṁsādhipatino ime;52.3Ayañhi rājā haṁsānaṁ,52.4ayaṁ senāpatītaro”.
53.1Asaṁsayaṁ imaṁ disvā,53.2haṁsarājaṁ narādhipo;53.3Patīto sumano vitto,53.4bahuṁ dassati te dhanaṁ’.
54.1PTS 5.347Evametassa vacanā,54.2ānītāme ubho mayā;54.3Ettheva hi ime āsuṁ,54.4ubho anumatā mayā.
55.1Soyaṁ evaṁ gato pakkhī,55.2dijo paramadhammiko;55.3Mādisassa hi luddassa,55.4janayeyyātha maddavaṁ.
56.1Upāyanañca te deva,56.2nāññaṁ passāmi edisaṁ;56.3Sabbasākuṇikāgāme,56.4taṁ passa manujādhipa”.
57.1PTS 5.348Disvā nisinnaṁ rājānaṁ,57.2pīṭhe sovaṇṇaye subhe;57.3Ajjhabhāsatha vakkaṅgo,57.4vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
58.1“Kaccinnu bhoto kusalaṁ,58.2kacci bhoto anāmayaṁ;58.3Kacci raṭṭhamidaṁ phītaṁ,58.4dhammena manusāsasi”.
59.1“Kusalañceva me haṁsa,59.2Atho haṁsa anāmayaṁ;59.3Atho raṭṭhamidaṁ phītaṁ,59.4Dhammena manusāsahaṁ”.
60.1“Kacci bhoto amaccesu,60.2doso koci na vijjati;60.3Kacci ca te tavatthesu,60.4nāvakaṅkhanti jīvitaṁ”.
61.1“Athopi me amaccesu,61.2doso koci na vijjati;61.3Athopi te mamatthesu,61.4nāvakaṅkhanti jīvitaṁ”.
62.1“Kacci te sādisī bhariyā,62.2assavā piyabhāṇinī;62.3Puttarūpayasūpetā,62.4tava chandavasānugā”.
63.1“Atho me sādisī bhariyā,63.2assavā piyabhāṇinī;63.3Puttarūpayasūpetā,63.4mama chandavasānugā.
64.1PTS 5.349Bhavantaṁ kacci nu mahā-64.2sattuhatthattataṁ gato;64.3Dukkhamāpajji vipulaṁ,64.4tasmiṁ paṭhamamāpade.
65.1Kacci yantāpatitvāna,65.2daṇḍena samapothayi;65.3Evametesaṁ jammānaṁ,65.4pātikaṁ bhavati tāvade”.
66.1“Khemamāsi mahārāja,66.2evamāpadiyā sati;66.3Na cāyaṁ kiñci rasmāsu,66.4sattūva samapajjatha.
67.1Paccagamittha nesādo,67.2pubbeva ajjhabhāsatha;67.3Tadāyaṁ sumukhoyeva,67.4paṇḍito paccabhāsatha.
68.1Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,68.2pasādamayamajjhagā;68.3Tato maṁ pāmucī pāsā,68.4anuññāsi sukhena ca.
69.1Idañca sumukheneva,69.2etadatthāya cintitaṁ;69.3Bhoto sakāsegamanaṁ,69.4etassa dhanamicchatā”.
70.1“Svāgatañcevidaṁ bhavataṁ,70.2patīto casmi dassanā;70.3Eso cāpi bahuṁ vittaṁ,70.4labhataṁ yāvadicchati”.
71.1PTS 5.350Santappayitvā nesādaṁ,71.2bhogehi manujādhipo;71.3Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṁ,71.4vācaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇaṁ.
72.1“Yaṁ khalu dhammamādhīnaṁ,72.2vaso vattati kiñcanaṁ;72.3Sabbatthissariyaṁ tava,72.4taṁ pasāsa yadicchatha.
73.1Dānatthaṁ upabhottuṁ vā,73.2yaṁ caññaṁ upakappati;73.3Etaṁ dadāmi vo vittaṁ,73.4issariyaṁ vissajāmi vo”.
74.1PTS 5.351“Yathā ca myāyaṁ sumukho,74.2ajjhabhāseyya paṇḍito;74.3Kāmasā buddhisampanno,74.4taṁ myāssa paramappiyaṁ”.
75.1“Ahaṁ khalu mahārāja,75.2nāgarājārivantaraṁ;75.3Paṭivattuṁ na sakkomi,75.4na me so vinayo siyā.
76.1Amhākañceva so seṭṭho,76.2tvañca uttamasattavo;76.3Bhūmipālo manussindo,76.4pūjā bahūhi hetuhi.
77.1Tesaṁ ubhinnaṁ bhaṇataṁ,77.2vattamāne vinicchaye;77.3Nantaraṁ paṭivattabbaṁ,77.4pessena manujādhipa”.
78.1“Dhammena kira nesādo,78.2paṇḍito aṇḍajo iti;78.3Na heva akatattassa,78.4nayo etādiso siyā.
79.1Evaṁ aggapakatimā,79.2evaṁ uttamasattavo;79.3Yāvatatthi mayā diṭṭhā,79.4nāññaṁ passāmi edisaṁ.
80.1Tuṭṭhosmi vo pakatiyā,80.2vākyena madhurena ca;80.3Eso cāpi mamacchando,80.4ciraṁ passeyya vo ubho”.
81.1PTS 5.352“Yaṁ kiccaṁ parame mitte,81.2katamasmāsu taṁ tayā;81.3Pattā nissaṁsayaṁ tyāmhā,81.4bhattirasmāsu yā tava.
82.1Aduñca nūna sumahā,82.2ñātisaṅghassa mantaraṁ;82.3Adassanena asmākaṁ,82.4dukkhaṁ bahūsu pakkhisu.
83.1Tesaṁ sokavighātāya,83.2Tayā anumatā mayaṁ;83.3Taṁ padakkhiṇato katvā,83.4Ñātiṁ passemurindama.
84.1Addhāhaṁ vipulaṁ pītiṁ,84.2bhavataṁ vindāmi dassanā;84.3Eso cāpi mahā attho,84.4ñātivissāsanā siyā”.
85.1PTS 5.353Idaṁ vatvā dhataraṭṭho,85.2haṁsarājā narādhipaṁ;85.3Uttamaṁ javamanvāya,85.4ñātisaṅghaṁ upāgamuṁ.
86.1Te aroge anuppatte,86.2disvāna parame dije;86.3Kekāti makaruṁ haṁsā,86.4puthusaddo ajāyatha.
87.1Te patītā pamuttena,87.2bhattunā bhattugāravā;87.3Samantā parikiriṁsu,87.4aṇḍajā laddhapaccayā.
88.1Evaṁ mittavataṁ atthā,88.2sabbe honti padakkhiṇā;88.3Haṁsā yathā dhataraṭṭhā,88.4ñātisaṅghaṁ upāgamunti.
89.1Cūḷahaṁsajātakaṁ paṭhamaṁ.