0.1Mahāniddesa
0.2Aṭṭhakavagga

0.310. Purābhedasuttaniddesa

1.1Atha purābhedasuttaniddesaṁ vakkhati—

2.1Kathaṁdassī kathaṁsīlo,2.2upasantoti vuccati;2.3Taṁ me gotama pabrūhi,2.4pucchito uttamaṁ naraṁ.

3.1Kathaṁdassī kathaṁsīlo, upasantoti vuccatīti.3.2Kathaṁdassīti kīdisena dassanena samannāgato, kiṁsaṇṭhitena, kiṁpakārena, kiṁpaṭibhāgenāti—3.3kathaṁdassī.3.4Kathaṁsīloti kīdisena sīlena samannāgato, kiṁsaṇṭhitena, kiṁpakārena, kiṁpaṭibhāgenāti—3.5kathaṁdassī kathaṁsīlo.3.6Upasantoti vuccatīti santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyati.3.7Kathaṁdassīti adhipaññaṁ pucchati, kathaṁsīloti adhisīlaṁ pucchati, upasantoti adhicittaṁ pucchatīti—3.8kathaṁdassī kathaṁsīlo upasantoti vuccati.

4.1Taṁ me gotama pabrūhīti.4.2Tanti yaṁ pucchāmi, yaṁ yācāmi, yaṁ ajjhesāmi, yaṁ pasādemi.4.3Gotamāti so nimmito buddhaṁ bhagavantaṁ gottena ālapati.4.4Pabrūhīti brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehīti—4.5taṁ me gotama pabrūhi.

5.1Pucchito uttamaṁ naranti.5.2Pucchitoti puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito.5.3Uttamaṁ naranti aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ naranti—5.4pucchito uttamaṁ naraṁ.

6.1Tenāha so nimmito—

7.1“Kathaṁdassī kathaṁsīlo,7.2upasantoti vuccati;7.3Taṁ me gotama pabrūhi,7.4pucchito uttamaṁ naran”ti.

8.1Vītataṇho purā bhedā,8.2(iti bhagavā)8.3Pubbamantamanissito;8.4Vemajjhe nupasaṅkheyyo,8.5Tassa natthi purakkhataṁ.

9.1Vītataṇho purā bhedāti.9.2Purā kāyassa bhedā, purā attabhāvassa bhedā, purā kaḷevarassa nikkhepā, purā jīvitindriyassa upacchedā vītataṇho vigatataṇho cattataṇho vantataṇho muttataṇho pahīnataṇho paṭinissaṭṭhataṇho, vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo, nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.

10.1Bhagavāti gāravādhivacanaṁ.10.2Api ca bhaggarāgoti bhagavā,10.3bhaggadosoti bhagavā,10.4bhaggamohoti bhagavā,10.5bhaggamānoti bhagavā,10.6bhaggadiṭṭhīti bhagavā,10.7bhaggataṇhoti bhagavā,10.8bhaggakilesoti bhagavā,10.9bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā,10.10bhavānaṁ antakaroti bhagavā,10.11bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā,10.12bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā,10.13bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā,10.14bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā,10.15bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā,10.16bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā,10.17bhāgī vā bhagavā dasannaṁ paññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā,10.18bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā,10.19bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā.10.20Bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ, na bhātarā kataṁ, na bhaginiyā kataṁ, na mittāmaccehi kataṁ, na ñātisālohitehi kataṁ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ, na devatāhi kataṁ;10.21vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti—10.22vītataṇho purābhedāti bhagavā.

11.1Pubbamantamanissitoti pubbanto vuccati atīto addhā.11.2Atītaṁ addhānaṁ ārabbha taṇhā pahīnā, diṭṭhi paṭinissaṭṭhā taṇhāya pahīnattā, diṭṭhiyā paṭinissaṭṭhattā.11.3Evampi pubbamantamanissito.11.4Atha vā “evaṁrūpo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti,11.5“evaṁvedano ahosiṁ …11.6evaṁsañño ahosiṁ …11.7evaṁsaṅkhāro ahosiṁ …11.8evaṁviññāṇo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti.11.9Evampi pubbamantamanissito.11.10Atha vā “iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ—11.11iti rūpā”ti tattha na chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati;11.12na tadabhinandanto.11.13Evampi pubbamantamanissito.11.14“Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ—11.15iti saddā”ti, “iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ—11.16iti gandhā”ti, “iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ—11.17iti rasā”ti, “iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ—11.18iti phoṭṭhabbā”ti, “iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ—11.19iti dhammā”ti tattha na chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, na chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa na tadabhinandati;11.20na tadabhinandanto.11.21Evampi pubbamantamanissito.11.22Atha vā yāni tāni pubbe mātugāmena saddhiṁ hasitalapitakīḷitāni na tadassādeti, na taṁ nikāmeti, na ca tena vittiṁ āpajjati.11.23Evampi pubbamantamanissito.

12.1Vemajjhe nupasaṅkheyyoti.12.2Vemajjhaṁ vuccati paccuppanno addhā.12.3Paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha taṇhā pahīnā, diṭṭhi paṭinissaṭṭhā.12.4Taṇhāya pahīnattā, diṭṭhiyā paṭinissaṭṭhattā rattoti nupasaṅkheyyo, duṭṭhoti nupasaṅkheyyo, mūḷhoti nupasaṅkheyyo, vinibaddhoti nupasaṅkheyyo, parāmaṭṭhoti nupasaṅkheyyo, vikkhepagatoti nupasaṅkheyyo, aniṭṭhaṅgatoti nupasaṅkheyyo, thāmagatoti nupasaṅkheyyo;12.5te abhisaṅkhārā pahīnā;12.6abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyā nupasaṅkheyyo, nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.12.7So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi yena saṅkhaṁ gaccheyyāti—12.8vemajjhe nupasaṅkheyyo.

13.1Tassa natthi purakkhatanti.13.2Tassāti arahato khīṇāsavassa.13.3Purekkhārāti dve purekkhārā—13.4taṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca …pe…13.5ayaṁ taṇhāpurekkhāro …pe…13.6ayaṁ diṭṭhipurekkhāro.13.7Tassa taṇhāpurekkhāro pahīno, diṭṭhipurekkhāro paṭinissaṭṭho.13.8Taṇhāpurekkhārassa pahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa paṭinissaṭṭhattā na taṇhaṁ vā diṭṭhiṁ vā purato katvā carati, na taṇhādhajo na taṇhāketu na taṇhādhipateyyo, na diṭṭhidhajo na diṭṭhiketu na diṭṭhādhipateyyo, na taṇhāya vā diṭṭhiyā vā parivārito carati.13.9Evampi tassa natthi purakkhataṁ.13.10Atha vā “evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti,13.11“evaṁvedano siyaṁ …13.12evaṁsañño siyaṁ …13.13evaṁsaṅkhāro siyaṁ …13.14evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti.13.15Evampi tassa natthi purakkhataṁ.13.16Atha vā “iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ—13.17iti rūpā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;13.18na tadabhinandanto.13.19Evampi tassa natthi purakkhataṁ.13.20“Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ—13.21iti saddā”ti, “iti me ghānaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ—13.22iti gandhā”ti, “iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṁ—13.23iti rasā”ti, “iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṁ—13.24iti phoṭṭhabbā”ti, “iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ—13.25iti dhammā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;13.26na tadabhinandanto.13.27Evampi tassa natthi purakkhataṁ.13.28Atha vā “imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro”ti vā appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;13.29na tadabhinandanto.13.30Evampi tassa natthi purakkhataṁ.

14.1Tenāha bhagavā—

15.1“Vītataṇho purā bhedā,15.2(iti bhagavā)15.3Pubbamantamanissito;15.4Vemajjhe nupasaṅkheyyo,15.5Tassa natthi purakkhatan”ti.

16.1Akkodhano asantāsī,16.2avikatthī akukkuco;16.3Mantabhāṇī anuddhato,16.4sa ve vācāyato muni.

17.1Akkodhano asantāsīti.17.2Akkodhanoti yañhi kho vuttaṁ.17.3Api ca kodho tāva vattabbo.17.4Dasahākārehi kodho jāyati—17.5“anatthaṁ me acarī”ti kodho jāyati,17.6“anatthaṁ me caratī”ti kodho jāyati,17.7“anatthaṁ me carissatī”ti kodho jāyati,17.8“piyassa me manāpassa anatthaṁ acari …17.9anatthaṁ carati …17.10anatthaṁ carissatī”ti kodho jāyati,17.11“appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari …17.12atthaṁ carati …17.13atthaṁ carissatī”ti kodho jāyati,17.14aṭṭhāne vā pana kodho jāyati.17.15Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto, paṭighaṁ paṭivirodho, kopo pakopo sampakopo, doso padoso sampadoso, cittassa byāpatti manopadoso, kodho kujjhanā kujjhitattaṁ, doso dussanā dussitattaṁ, byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ, virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ, asuropo anattamanatā cittassa—17.16ayaṁ vuccati kodho.

18.1Api ca kodhassa adhimattaparittatā veditabbā.18.2Atthi kañci kālaṁ kodho cittāvilakaraṇamatto hoti, na ca tāva mukhakulānavikulāno hoti;18.3atthi kañci kālaṁ kodho mukhakulānavikulānamatto hoti, na ca tāva hanusañcopano hoti;18.4atthi kañci kālaṁ kodho hanusañcopanamatto hoti, na ca tāva pharusavācaṁ nicchāraṇo hoti;18.5atthi kañci kālaṁ kodho pharusavācaṁ nicchāraṇamatto hoti, na ca tāva disāvidisānuvilokano hoti;18.6atthi kañci kālaṁ kodho disāvidisānuvilokanamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaparāmasano hoti;18.7atthi kañci kālaṁ kodho daṇḍasatthaparāmasanamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaabbhukkiraṇo hoti;18.8atthi kañci kālaṁ kodho daṇḍasatthaabbhukkiraṇamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaabhinipātano hoti;18.9atthi kañci kālaṁ kodho daṇḍasatthaabhinipātamatto hoti, na ca tāva chinnavicchinnakaraṇo hoti;18.10atthi kañci kālaṁ kodho chinnavicchinnakaraṇamatto hoti, na ca tāva sambhañjanapalibhañjano hoti;18.11atthi kañci kālaṁ kodho sambhañjanapalibhañjanamatto hoti, na ca tāva aṅgamaṅgaapakaḍḍhano hoti;18.12atthi kañci kālaṁ kodho aṅgamaṅgaapakaḍḍhanamatto hoti, na ca tāva jīvitāvoropano hoti;18.13atthi kañci kālaṁ kodho jīvitāvoropanamatto hoti, na ca tāva sabbacāgapariccāgāya saṇṭhito hoti.18.14Yato kodho parapuggalaṁ ghāṭetvā attānaṁ ghāṭeti, ettāvatā kodho paramussadagato paramavepullappatto hoti.18.15Yassa so kodho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati akkodhano.18.16Kodhassa pahīnattā akkodhano, kodhavatthussa pariññātattā akkodhano, kodhahetussa upacchinnattā akkodhanoti—18.17akkodhano.

19.1Asantāsīti idhekacco tāsī hoti uttāsī parittāsī, so tasati uttasati parittasati bhāyati santāsaṁ āpajjati.19.2Kulaṁ vā na labhāmi, gaṇaṁ vā na labhāmi, āvāsaṁ vā na labhāmi, lābhaṁ vā na labhāmi, yasaṁ vā na labhāmi, pasaṁsaṁ vā na labhāmi, sukhaṁ vā na labhāmi, cīvaraṁ vā na labhāmi, piṇḍapātaṁ vā na labhāmi, senāsanaṁ vā na labhāmi, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ vā na labhāmi, gilānupaṭṭhākaṁ vā na labhāmi, appaññātomhīti tasati uttasati parittasati bhāyati santāsaṁ āpajjati.

20.1Idha bhikkhu asantāsī hoti anuttāsī aparittāsī;20.2so na tasati na uttasati na parittasati na bhāyati na santāsaṁ āpajjati.20.3Kulaṁ vā na labhāmi, gaṇaṁ vā na labhāmi, āvāsaṁ vā na labhāmi, lābhaṁ vā na labhāmi, yasaṁ vā na labhāmi, pasaṁsaṁ vā na labhāmi, sukhaṁ vā na labhāmi, cīvaraṁ vā na labhāmi, piṇḍapātaṁ vā na labhāmi, senāsanaṁ vā na labhāmi, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ vā na labhāmi, gilānupaṭṭhākaṁ vā na labhāmi, appaññātomhīti na tasati na uttasati na parittasati na bhāyati na santāsaṁ āpajjatīti—20.4akkodhano asantāsī.

21.1Avikatthī akukkucoti.21.2Idhekacco katthī hoti vikatthī, so katthati vikatthati—21.3ahamasmi sīlasampannoti vā vatasampannoti vā sīlabbatasampannoti vā21.4jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā.21.5Uccā kulā pabbajitoti vā mahākulā pabbajitoti vā, mahābhogakulā pabbajitoti vā uḷārabhogakulā pabbajitoti vā, ñāto yasassī gahaṭṭhapabbajitānanti vā,21.6lābhimhi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti vā, suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā, āraññikoti vā piṇḍapātikoti vā paṁsukūlikoti vā tecīvarikoti vā, sapadānacārikoti vā khalupacchābhattikoti vā nesajjikoti vā yathāsanthatikoti vā,21.7paṭhamassa jhānassa lābhīti vā dutiyassa jhānassa lābhīti vā tatiyassa jhānassa lābhīti vā catutthassa jhānassa lābhīti vā, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā …21.8viññāṇañcāyatanasamāpattiyā …21.9ākiñcaññāyatanasamāpattiyā …21.10nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā katthati vikatthati.21.11Evaṁ na katthati na vikatthati, katthanā vikatthanā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—21.12avikatthī.

22.1Akukkucoti.22.2Kukkuccanti hatthakukkuccampi kukkuccaṁ, pādakukkuccampi kukkuccaṁ, hatthapādakukkuccampi kukkuccaṁ, akappiye kappiyasaññitā kappiye akappiyasaññitā, vikāle kālasaññitā kāle vikālasaññitā, avajje vajjasaññitā vajje avajjasaññitā;22.3yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho—22.4idaṁ vuccati kukkuccaṁ.

23.1Api ca dvīhi kāraṇehi uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho katattā ca akatattā ca.23.2Kathaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho?23.3“Kataṁ me kāyaduccaritaṁ, akataṁ me kāyasucaritan”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;23.4“kataṁ me vacīduccaritaṁ, akataṁ me vacīsucaritaṁ …23.5kataṁ me manoduccaritaṁ, akataṁ me manosucaritan”ti—23.6uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;23.7“kato me pāṇātipāto, akatā me pāṇātipātā veramaṇī”ti—23.8uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;23.9“kataṁ me adinnādānaṁ, akatā me adinnādānā veramaṇī”ti—23.10uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;23.11“kato me kāmesumicchācāro, akatā me kāmesumicchācārā veramaṇī”ti—23.12uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;23.13“kato me musāvādo, akatā me musāvādā veramaṇī”ti …23.14“katā me pisuṇā vācā, akatā me pisuṇāya vācāya veramaṇī”ti …23.15“katā me pharusā vācā, akatā me pharusāya vācāya veramaṇī”ti …23.16“kato me samphappalāpo, akatā me samphappalāpā veramaṇī”ti …23.17“katā me abhijjhā, akatā me anabhijjhā”ti …23.18“kato me byāpādo, akato me abyāpādo”ti …23.19“katā me micchādiṭṭhi, akatā me sammādiṭṭhī”ti—23.20uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.23.21Evaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.

24.1Atha vā “sīlesumhi na paripūrakārī”ti—24.2uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;24.3“indriyesumhi aguttadvāro”ti …24.4“bhojane amattaññumhī”ti …24.5“jāgariyaṁ ananuyuttomhī”ti …24.6“na satisampajaññena samannāgatomhī”ti …24.7“abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānā”ti …24.8“abhāvitā me cattāro sammappadhānā”ti …24.9“abhāvitā me cattāro iddhipādā”ti …24.10“abhāvitāni me pañcindriyānī”ti …24.11“abhāvitāni me pañca balānī”ti …24.12“abhāvitā me satta bojjhaṅgā”ti …24.13“abhāvito me ariyo aṭṭhaṅgiko maggo”ti …24.14“dukkhaṁ me apariññātan”ti …24.15“samudayo me appahīno”ti …24.16“maggo me abhāvito”ti …24.17“nirodho me asacchikato”ti—24.18uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.24.19Yassetaṁ kukkuccaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati akukkuccoti—24.20avikatthī akukkuco.

25.1Mantabhāṇī anuddhatoti.25.2Mantā vuccati paññā.25.3Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.25.4Mantāya pariggahetvā pariggahetvā vācaṁ bhāsati bahumpi kathento bahumpi bhaṇanto bahumpi dīpayanto bahumpi voharanto.25.5Dukkathitaṁ dubbhaṇitaṁ dullapitaṁ duruttaṁ dubbhāsitaṁ vācaṁ na bhāsatīti—25.6mantabhāṇī.25.7Anuddhatoti.25.8Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?25.9Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—25.10idaṁ vuccati uddhaccaṁ.25.11Yassetaṁ uddhaccaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati anuddhatoti—25.12mantabhāṇī anuddhato.

26.1Sa ve vācāyato munīti.26.2Idha bhikkhu musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.26.3Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti—26.4ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya.26.5Iti bhinnānaṁ vā sandhātā, sahitānaṁ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.26.6Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti—26.7yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.26.8Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti—26.9kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.26.10Catūhi vacīsucaritehi samannāgato catuddosāpagataṁ vācaṁ bhāsati, bāttiṁsāya tiracchānakathāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.

27.1Dasa kathāvatthūni kathesi, seyyathidaṁ—27.2appicchakathaṁ katheti, santuṭṭhīkathaṁ katheti, pavivekakathaṁ …27.3asaṁsaggakathaṁ …27.4vīriyārambhakathaṁ …27.5sīlakathaṁ …27.6samādhikathaṁ …27.7paññākathaṁ …27.8vimuttikathaṁ …27.9vimuttiñāṇadassanakathaṁ …27.10satipaṭṭhānakathaṁ …27.11sammappadhānakathaṁ …27.12iddhipādakathaṁ …27.13indriyakathaṁ …27.14balakathaṁ …27.15bojjhaṅgakathaṁ …27.16maggakathaṁ …27.17phalakathaṁ …27.18nibbānakathaṁ katheti.27.19Vācāyatoti yatto pariyatto gutto gopito rakkhito vūpasanto.27.20Munīti.27.21Monaṁ vuccati ñāṇaṁ.27.22Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi …pe…27.23saṅgajālamaticca so munīti—27.24sa ve vācāyato muni.

28.1Tenāha bhagavā—

29.1“Akkodhano asantāsī,29.2avikatthī akukkuco;29.3Mantabhāṇī anuddhato,29.4sa ve vācāyato munī”ti.

30.1Nirāsatti anāgate,30.2atītaṁ nānusocati;30.3Vivekadassī phassesu,30.4diṭṭhīsu ca na nīyati.

31.1Nirāsatti anāgateti.31.2Āsatti vuccati taṇhā.31.3Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.31.4Yassesā āsatti taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti.31.5Evampi nirāsatti anāgate.31.6Atha vā “evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti,31.7“evaṁvedano siyaṁ …31.8evaṁsañño siyaṁ …31.9evaṁsaṅkhāro siyaṁ …31.10evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti.31.11Evampi nirāsatti anāgate.31.12Atha vā “iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ—31.13iti rūpā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;31.14na tadabhinandanto.31.15Evampi nirāsatti anāgate.31.16“Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ—31.17iti saddā”ti …pe…31.18“iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ—31.19iti dhammā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;31.20na tadabhinandanto.31.21Evampi nirāsatti anāgate.31.22Atha vā “imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;31.23na tadabhinandanto.31.24Evampi nirāsatti anāgate.

32.1Atītaṁ nānusocatīti.32.2Vipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati, “cakkhu me vipariṇatan”ti na socati,32.3“sotaṁ me …32.4ghānaṁ me …32.5jivhā me …32.6kāyo me …32.7rūpā me …32.8saddā me …32.9gandhā me …32.10rasā me …32.11phoṭṭhabbā me …32.12kulaṁ me …32.13gaṇo me …32.14āvāso me …32.15lābho me …32.16yaso me …32.17pasaṁsā me …32.18sukhaṁ me …32.19cīvaraṁ me …32.20piṇḍapāto me …32.21senāsanaṁ me …32.22gilānapaccayabhesajjaparikkhāro me …32.23mātā me …32.24pitā me …32.25bhātā me …32.26bhaginī me …32.27putto me …32.28dhītā me …32.29mittā me …32.30amaccā me …32.31ñātakā me …32.32sālohitā me vipariṇatā”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti—32.33atītaṁ nānusocati.

33.1Vivekadassī phassesūti.33.2Cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso manosamphasso, adhivacanasamphasso paṭighasamphasso, sukhavedanīyo phasso dukkhavedanīyo phasso adukkhamasukhavedanīyo phasso, kusalo phasso akusalo phasso abyākato phasso, kāmāvacaro phasso rūpāvacaro phasso arūpāvacaro phasso, suññato phasso animitto phasso appaṇihito phasso, lokiyo phasso lokuttaro phasso, atīto phasso anāgato phasso paccuppanno phasso;33.3yo evarūpo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—33.4ayaṁ vuccati phasso.

34.1Vivekadassī phassesūti.34.2Cakkhusamphassaṁ vivittaṁ passati attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā,34.3sotasamphassaṁ vivittaṁ passati …34.4ghānasamphassaṁ vivittaṁ passati …34.5jivhāsamphassaṁ vivittaṁ passati …34.6kāyasamphassaṁ vivittaṁ passati …34.7manosamphassaṁ vivittaṁ passati …34.8adhivacanasamphassaṁ vivittaṁ passati …34.9paṭighasamphassaṁ vivittaṁ passati …34.10sukhavedanīyaṁ phassaṁ …34.11dukkhavedanīyaṁ phassaṁ …34.12adukkhamasukhavedanīyaṁ phassaṁ …34.13kusalaṁ phassaṁ …34.14akusalaṁ phassaṁ …34.15abyākataṁ phassaṁ …34.16kāmāvacaraṁ phassaṁ …34.17rūpāvacaraṁ phassaṁ …34.18arūpāvacaraṁ phassaṁ …34.19lokiyaṁ phassaṁ vivittaṁ passati attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.

35.1Atha vā atītaṁ phassaṁ anāgatehi ca paccuppannehi ca phassehi vivittaṁ passati, anāgataṁ phassaṁ atītehi ca paccuppannehi ca phassehi vivittaṁ passati, paccuppannaṁ phassaṁ atītehi ca anāgatehi ca phassehi vivittaṁ passati.35.2Atha vā ye te phassā ariyā anāsavā lokuttarā suññatapaṭisaññuttā, te phasse vivitte passati rāgena dosena mohena kodhena upanāhena makkhena paḷāsena issāya macchariyena māyāya sāṭheyyena thambhena sārambhena mānena atimānena madena pamādena sabbakilesehi sabbaduccaritehi sabbadarathehi sabbapariḷāhehi sabbasantāpehi sabbākusalābhisaṅkhārehi vivitte passatīti—35.3vivekadassī phassesu.

36.1Diṭṭhīsu ca na nīyatīti.36.2Tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.36.3So diṭṭhiyā na yāyati na nīyati na vuyhati na saṁharīyati;36.4napi taṁ diṭṭhigataṁ sārato pacceti na paccāgacchatīti—36.5diṭṭhīsu ca na nīyati.

37.1Tenāha bhagavā—

38.1“Nirāsatti anāgate,38.2atītaṁ nānusocati;38.3Vivekadassī phassesu,38.4diṭṭhīsu ca na nīyatī”ti.

39.1Patilīno akuhako,39.2apihālu amaccharī;39.3Appagabbho ajeguccho,39.4pesuṇeyye ca no yuto.

40.1Patilīno akuhakoti.40.2Patilīnoti rāgassa pahīnattā patilīno, dosassa pahīnattā patilīno, mohassa pahīnattā patilīno, kodhassa … upanāhassa … makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa …pe…40.3sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ pahīnattā patilīno.40.4Vuttañhetaṁ bhagavatā—40.5“kathañca, bhikkhave, bhikkhu patilīno hoti?40.6Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.40.7Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu patilīno hotī”ti—40.8patilīno.

41.1Akuhakoti tīṇi kuhanavatthūni—41.2paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.

42.1Katamaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?42.2Idha gahapatikā bhikkhuṁ nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.42.3So pāpiccho icchāpakato atthiko cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ bhiyyokamyataṁ upādāya cīvaraṁ paccakkhāti, piṇḍapātaṁ paccakkhāti, senāsanaṁ paccakkhāti, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paccakkhāti.42.4So evamāha—42.5“kiṁ samaṇassa mahagghena cīvarena.42.6Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭiṁ katvā dhāreyya.42.7Kiṁ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena.42.8Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvikaṁ kappeyya.42.9Kiṁ samaṇassa mahagghena senāsanena.42.10Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo rukkhamūliko vā assa sosāniko vā abbhokāsiko vā.42.11Kiṁ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena.42.12Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo pūtimuttena vā haritakīkhaṇḍena vā osadhaṁ kareyyā”ti.42.13Tadupādāya lūkhaṁ cīvaraṁ dhāreti, lūkhaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati, lūkhaṁ senāsanaṁ paṭisevati, lūkhaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭisevati.42.14Tamenaṁ gahapatikā evaṁ jānanti—42.15“ayaṁ samaṇo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo”ti bhiyyo bhiyyo nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.42.16So evamāha—42.17“tiṇṇaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati.42.18Saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, deyyadhammassa sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, dakkhiṇeyyānaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati.42.19‘Tumhākañcevāyaṁ saddhā atthi, deyyadhammo ca saṁvijjati, ahañca paṭiggāhako.42.20Sacehaṁ na paṭiggahessāmi, evaṁ tumhe puññena paribāhirā bhavissatha.42.21Na mayhaṁ iminā attho.42.22Api ca tumhākaṁyeva anukampāya paṭiggaṇhāmī’”ti.42.23Tadupādāya bahumpi cīvaraṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi piṇḍapātaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi senāsanaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭiggaṇhāti.42.24Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—42.25idaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.

43.1Katamaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?43.2Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo, “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti, gamanaṁ saṇṭhapeti ṭhānaṁ saṇṭhapeti nisajjaṁ saṇṭhapeti sayanaṁ saṇṭhapeti, paṇidhāya gacchati paṇidhāya tiṭṭhati paṇidhāya nisīdati paṇidhāya seyyaṁ kappeti, samāhito viya gacchati samāhito viya tiṭṭhati samāhito viya nisīdati samāhito viya seyyaṁ kappeti, āpāthakajjhāyīva hoti.43.3Yā evarūpā iriyāpathassa āṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—43.4idaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.

44.1Katamaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?44.2Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo, “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti, ariyadhammasannissitaṁ vācaṁ bhāsati.44.3“Yo evarūpaṁ cīvaraṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;44.4“yo evarūpaṁ pattaṁ dhāreti …44.5lohathālakaṁ dhāreti …44.6dhammakaraṇaṁ dhāreti …44.7parisāvanaṁ dhāreti …44.8kuñcikaṁ dhāreti …44.9upāhanaṁ dhāreti …44.10kāyabandhanaṁ dhāreti …44.11āyogaṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;44.12“yassa evarūpo upajjhāyo so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;44.13“yassa evarūpo ācariyo …44.14evarūpā samānupajjhāyakā …44.15samānācariyakā …44.16mittā …44.17sandiṭṭhā …44.18sambhattā …44.19sahāyā so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;44.20“yo evarūpe vihāre vasati so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;44.21“yo evarūpe aḍḍhayoge vasati …44.22pāsāde vasati …44.23hammiye vasati …44.24guhāyaṁ vasati …44.25leṇe vasati …44.26kuṭiyā vasati …44.27kūṭāgāre vasati …44.28aṭṭe vasati …44.29māḷe vasati …44.30uddaṇḍe vasati …44.31upaṭṭhānasālāyaṁ vasati …44.32maṇḍape vasati …44.33rukkhamūle vasati, so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati.

45.1Atha vā korajikakorajiko bhākuṭikabhākuṭiko kuhakakuhako lapakalapako mukhasambhāviko, “ayaṁ samaṇo imāsaṁ evarūpānaṁ santānaṁ vihārasamāpattīnaṁ lābhī”ti tādisaṁ gambhīraṁ gūḷhaṁ nipuṇaṁ paṭicchannaṁ lokuttaraṁ suññatāpaṭisaṁyuttaṁ kathaṁ kathesi.45.2Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—45.3idaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.45.4Yassimāni tīṇi kuhanavatthūni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, so vuccati akuhakoti—45.5patilīno akuhako.

46.1Apihālu amaccharīti.46.2Pihā vuccati taṇhā.46.3Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.46.4Yassesā pihā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati apihālu.46.5So rūpe na piheti, sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … kulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ … lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ … kāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ … ekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ … atītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ … diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme na piheti na icchati na sādiyati na pattheti nābhijappatīti—46.6apihālu.46.7Amaccharīti pañca macchariyāni—46.8āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.46.9Yaṁ evarūpaṁ maccharaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—46.10idaṁ vuccati macchariyaṁ.46.11Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho—46.12idaṁ vuccati macchariyaṁ.46.13Yassetaṁ macchariyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati amaccharīti—46.14apihālu amaccharī.

47.1Appagabbho ajegucchoti.47.2Pāgabbhiyanti tīṇi pāgabbhiyāni—47.3kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ, vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ, cetasikaṁ pāgabbhiyaṁ.47.4Katamaṁ kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ?47.5Idhekacco saṅghagatopi kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, gaṇagatopi kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, bhojanasālāyampi kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, jantāgharepi kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, udakatitthepi kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, antaragharaṁ pavisantopi kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, antaragharaṁ paviṭṭhopi kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

48.1Kathaṁ saṅghagato kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?48.2Idhekacco saṅghagato acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, sasīsaṁ pārupitvāpi nisīdati, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati.48.3Evaṁ saṅghagato kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

49.1Kathaṁ gaṇagato kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?49.2Idhekacco gaṇagato acittīkārakato therānaṁ bhikkhūnaṁ anupāhanānaṁ caṅkamantānaṁ saupāhano caṅkamati, nīce caṅkame caṅkamantānaṁ ucce caṅkame caṅkamati, chamāya caṅkamantānaṁ caṅkame caṅkamati, ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, sasīsaṁ pārupitvā nisīdati, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati.49.3Evaṁ gaṇagato kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

50.1Kathaṁ bhojanasālāyaṁ kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?50.2Idhekacco bhojanasālāyaṁ acittīkārakato there bhikkhū anupakhajja nisīdati, navepi bhikkhū āsanena paṭibāhati, ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, sasīsaṁ pārupitvāpi nisīdati, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati.50.3Evaṁ bhojanasālāyaṁ kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

51.1Kathaṁ jantāghare kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?51.2Idhekacco jantāghare acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi tiṭṭhati, ghaṭṭayantopi nisīdati, puratopi tiṭṭhati, puratopi nisīdati, uccepi āsane nisīdati, anāpucchampi anajjhiṭṭhopi kaṭṭhaṁ pakkhipati, dvārampi pidahati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati.51.3Evaṁ jantāghare kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

52.1Kathaṁ udakatitthe kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?52.2Idhekacco udakatitthe acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi otarati, puratopi otarati, ghaṭṭayantopi nhāyati, puratopi nhāyati, uparitopi nhāyati, ghaṭṭayantopi uttarati, puratopi uttarati, uparitopi uttarati.52.3Evaṁ udakatitthe kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

53.1Kathaṁ antaragharaṁ pavisanto kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?53.2Idhekacco antaragharaṁ pavisanto acittīkārakato there bhikkhū ghaṭṭayantopi gacchati, puratopi gacchati, vokkammāpi therānaṁ bhikkhūnaṁ purato purato gacchati.53.3Evaṁ antaragharaṁ pavisanto kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

54.1Kathaṁ antaragharaṁ paviṭṭho kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?54.2Idhekacco antaragharaṁ paviṭṭho, “na pavisa, bhante”ti vuccamāno pavisati, “na tiṭṭha, bhante”ti vuccamāno tiṭṭhati, “na nisīda, bhante”ti vuccamāno nisīdati, anokāsampi pavisati, anokāsepi tiṭṭhati, anokāsepi nisīdati, yānipi tāni honti kulānaṁ ovarakāni gūḷhāni ca paṭicchannāni ca.54.3Yattha kulitthiyo kuladhītaro kulasuṇhāyo kulakumāriyo nisīdanti, tatthapi sahasā pavisati kumārakassapi siraṁ parāmasati.54.4Evaṁ antaragharaṁ paviṭṭho kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti—54.5idaṁ kāyikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

55.1Katamaṁ vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?55.2Idhekacco saṅghagatopi vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, gaṇagatopi vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti, antaragharaṁ paviṭṭhopi vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

56.1Kathaṁ saṅghagato vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?56.2Idhekacco saṅghagato acittīkārakato there bhikkhū anāpucchaṁ vā anajjhiṭṭho vā ārāmagatānaṁ bhikkhūnaṁ dhammaṁ bhaṇati, pañhaṁ visajjeti, pātimokkhaṁ uddisati, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati.56.3Evaṁ saṅghagato vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

57.1Kathaṁ gaṇagato vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?57.2Idhekacco gaṇagato acittīkārakato there bhikkhū anāpucchaṁ vā anajjhiṭṭho vā ārāmagatānaṁ bhikkhūnaṁ dhammaṁ bhaṇati, pañhaṁ visajjeti, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati.57.3Ārāmagatānaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ dhammaṁ bhaṇati, pañhaṁ visajjeti, ṭhitakopi bhaṇati, bāhāvikkhepakopi bhaṇati.57.4Evaṁ gaṇagato vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti.

58.1Kathaṁ antaragharaṁ paviṭṭho vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti?58.2Idhekacco antaragharaṁ paviṭṭho itthiṁ vā kumāriṁ vā evamāha—58.3“itthannāme itthaṅgotte kiṁ atthi?58.4Yāgu atthi, bhattaṁ atthi, khādanīyaṁ atthi.58.5Kiṁ pivissāma, kiṁ bhuñjissāma, kiṁ khādissāma?58.6Kiṁ vā atthi, kiṁ vā me dassathā”ti vippalapati, yā evarūpā vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ.58.7Evaṁ antaragharaṁ paviṭṭho vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ dasseti—58.8idaṁ vācasikaṁ pāgabbhiyaṁ.

59.1Katamaṁ cetasikaṁ pāgabbhiyaṁ?59.2Idhekacco na uccā kulā pabbajito samāno uccā kulā pabbajitena saddhiṁ sadisaṁ attānaṁ dahati cittena, na mahākulā pabbajito samāno mahākulā pabbajitena saddhiṁ sadisaṁ attānaṁ dahati cittena, na mahābhogakulā pabbajito samāno mahābhogakulā pabbajitena saddhiṁ sadisaṁ attānaṁ dahati cittena, na uḷārabhogakulā pabbajito samāno … na suttantiko samāno suttantikena saddhiṁ sadisaṁ attānaṁ dahati cittena, na vinayadharo samāno … na dhammakathiko samāno … na āraññiko samāno … na piṇḍapātiko samāno … na paṁsukūliko samāno … na tecīvariko samāno … na sapadānacāriko samāno … na khalupacchābhattiko samāno … na nesajjiko samāno … na yathāsanthatiko samāno … na paṭhamassa jhānassa lābhī samāno paṭhamassa jhānassa lābhinā saddhiṁ sadisaṁ attānaṁ dahati cittena …pe…59.3na nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhī samāno nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhinā saddhiṁ sadisaṁ attānaṁ dahati cittena—59.4idaṁ cetasikaṁ pāgabbhiyaṁ.59.5Yassimāni tīṇi pāgabbhiyāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, so vuccati appagabbhoti—59.6appagabbho.

60.1Ajegucchoti.60.2Atthi puggalo jeguccho, atthi ajeguccho.60.3Katamo ca puggalo jeguccho?60.4Idhekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto—60.5ayaṁ vuccati puggalo jeguccho.60.6Atha vā kodhano hoti upāyāsabahulo, appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti—60.7ayaṁ vuccati puggalo jeguccho.60.8Atha vā kodhano hoti upanāhī, makkhī hoti paḷāsī, issukī hoti maccharī, saṭho hoti māyāvī, thaddho hoti atimānī, pāpiccho hoti micchādiṭṭhi, sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādānaggāhī duppaṭinissaggī—60.9ayaṁ vuccati puggalo jeguccho.

61.1Katamo ca puggalo ajeguccho?61.2Idha bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu—61.3ayaṁ vuccati puggalo ajeguccho.61.4Atha vā akkodhano hoti anupāyāsabahulo, bahumpi vutto samāno na abhisajjati na kuppati na byāpajjati na patiṭṭhīyati, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti—61.5ayaṁ vuccati puggalo ajeguccho.61.6Atha vā akkodhano hoti anupanāhī, amakkhī hoti apaḷāsī, anissukī hoti amaccharī, asaṭho hoti amāyāvī, athaddho hoti anatimānī, na pāpiccho hoti na micchādiṭṭhi, asandiṭṭhiparāmāsī hoti anādānaggāhī suppaṭinissaggī—61.7ayaṁ vuccati puggalo ajeguccho.61.8Sabbe bālaputhujjanā jegucchā, puthujjanakalyāṇakaṁ upādāya aṭṭha ariyapuggalā ajegucchāti—61.9appagabbho ajeguccho.

62.1Pesuṇeyye ca no yutoti.62.2Pesuññanti idhekacco pisuṇavāco hoti, ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya.62.3Iti samaggānaṁ vā bhettā, bhinnānaṁ vā anuppadātā, vaggārāmo, vaggarato, vagganandī, vaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti—62.4idaṁ vuccati pesuññaṁ.

63.1Api ca dvīhi kāraṇehi pesuññaṁ upasaṁharati—63.2piyakamyatāya vā, bhedādhippāyena vā.63.3Kathaṁ piyakamyatāya pesuññaṁ upasaṁharati?63.4“Imassa piyo bhavissāmi, manāpo bhavissāmi, vissāsiko bhavissāmi, abbhantariko bhavissāmi, suhadayo bhavissāmī”ti.63.5Evaṁ piyakamyatāya pesuññaṁ upasaṁharati.63.6Kathaṁ bhedādhippāyena pesuññaṁ upasaṁharati?63.7“Kathaṁ ime nānā assu vinā assu vaggā assu dvedhā assu dvejjhā assu dve pakkhā assu bhijjeyyuṁ na samāgaccheyyuṁ dukkhaṁ na phāsu vihareyyun”ti.63.8Evaṁ bhedādhippāyena pesuññaṁ upasaṁharati.63.9Yassetaṁ pesuññaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so pesuññe no yuto na yutto na payutto na sammāyuttoti—63.10pesuṇeyye ca no yuto.

64.1Tenāha bhagavā—

65.1“Patilīno akuhako,65.2apihālu amaccharī;65.3Appagabbho ajeguccho,65.4pesuṇeyye ca no yuto”ti.

66.1Sātiyesu anassāvī,66.2atimāne ca no yuto;66.3Saṇho ca paṭibhānavā,66.4na saddho na virajjati.

67.1Sātiyesu anassāvīti.67.2Sātiyā vuccanti pañca kāmaguṇā.67.3Kiṅkāraṇā sātiyā vuccanti pañca kāmaguṇā?67.4Yebhuyyena devamanussā pañca kāmaguṇe icchanti sātiyanti patthayanti pihayanti abhijappanti, taṅkāraṇā sātiyā vuccanti pañca kāmaguṇā.67.5Yesaṁ esā sātiyā taṇhā appahīnā tesaṁ cakkhuto rūpataṇhā savati āsavati sandati pavattati, sotato saddataṇhā … ghānato gandhataṇhā … jivhāto rasataṇhā … kāyato phoṭṭhabbataṇhā … manato dhammataṇhā savati āsavati sandati pavattati.67.6Yesaṁ esā sātiyā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā tesaṁ cakkhuto rūpataṇhā na savati nāsavati na sandati na pavattati, sotato saddataṇhā …pe…67.7manato dhammataṇhā na savati nāsavati na sandati na pavattatīti—67.8sātiyesu anassāvī.

68.1Atimāne ca no yutoti.68.2Katamo atimāno?68.3Idhekacco paraṁ atimaññati jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.68.4Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—68.5ayaṁ vuccati atimāno.68.6Yasseso atimāno pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so atimāne ca no yuto na yutto nappayutto na sammāyuttoti—68.7atimāne ca no yuto.

69.1Saṇho ca paṭibhānavāti.69.2Saṇhoti saṇhena kāyakammena samannāgatoti saṇho, saṇhena vacīkammena … saṇhena manokammena samannāgatoti saṇho, saṇhehi satipaṭṭhānehi samannāgatoti saṇho, saṇhehi sammappadhānehi … saṇhehi iddhipādehi … saṇhehi indriyehi … saṇhehi balehi … saṇhehi bojjhaṅgehi samannāgatoti saṇho, saṇhena ariyena aṭṭhaṅgikena maggena samannāgatoti—69.3saṇho.

70.1Paṭibhānavāti tayo paṭibhānavanto—70.2pariyattipaṭibhānavā, paripucchāpaṭibhānavā, adhigamapaṭibhānavā.70.3Katamo pariyattipaṭibhānavā?70.4Idhekaccassa pakatiyā pariyāpuṭaṁ hoti—70.5suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ, tassa pariyattiṁ nissāya paṭibhāyati—70.6ayaṁ pariyattipaṭibhānavā.70.7Katamo paripucchāpaṭibhānavā?70.8Idhekacco paripucchitā hoti attatthe ca ñāyatthe ca lakkhaṇe ca kāraṇe ca ṭhānāṭhāne ca, tassa taṁ paripucchaṁ nissāya paṭibhāyati—70.9ayaṁ paripucchāpaṭibhānavā.70.10Katamo adhigamapaṭibhānavā?70.11Idhekaccassa adhigatā honti cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo cattāro ariyamaggā cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidāyo cha abhiññāyo,70.12tassa attho ñāto dhammo ñāto nirutti ñātā,70.13atthe ñāte attho paṭibhāyati,70.14dhamme ñāte dhammo paṭibhāyati,70.15niruttiyā ñātāya nirutti paṭibhāyati;70.16imesu tīsu ñāṇesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā.70.17Imāya paṭibhānapaṭisambhidāya upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato so vuccati paṭibhānavā.70.18Yassa pariyatti natthi, paripucchā natthi, adhigamo natthi, kiṁ tassa paṭibhāyissatīti—70.19saṇho ca paṭibhānavā.

71.1Na saddho na virajjatīti.71.2Na saddhoti sāmaṁ sayaṁ abhiññātaṁ attapaccakkhaṁ dhammaṁ na kassaci saddahati aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā devassa vā mārassa vā brahmuno vā.71.3“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti sāmaṁ sayaṁ abhiññātaṁ …pe…71.4“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …71.5“sabbe dhammā anattā”ti …71.6“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti …pe…71.7“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti …71.8“avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti …pe…71.9“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti …71.10“idaṁ dukkhan”ti …pe…71.11“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti …71.12“ime āsavā”ti …pe…71.13“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti …71.14“ime dhammā abhiññeyyā”ti …pe…71.15“ime dhammā sacchikātabbā”ti sāmaṁ sayaṁ abhiññātaṁ …pe…71.16channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca, pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca …pe…71.17catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca sāmaṁ sayaṁ abhiññātaṁ …pe…71.18“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti sāmaṁ sayaṁ abhiññātaṁ attapaccakkhaṁ dhammaṁ na kassaci saddahati aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā devassa vā mārassa vā brahmuno vā.

72.1Vuttañhetaṁ bhagavatā—72.2“saddahasi tvaṁ, sāriputta, saddhindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānaṁ;72.3vīriyindriyaṁ …72.4satindriyaṁ …72.5samādhindriyaṁ …72.6paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānan”ti?

73.1“Na khvāhaṁ ettha, bhante, bhagavato saddhāya gacchāmi saddhindriyaṁ …73.2vīriyindriyaṁ …73.3satindriyaṁ …73.4samādhindriyaṁ …73.5paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānaṁ.73.6Yesaṁ hetaṁ, bhante, aññātaṁ assa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya, te tattha paresaṁ saddhāya gaccheyyuṁ saddhindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānaṁ.73.7Vīriyindriyaṁ …73.8satindriyaṁ …73.9samādhindriyaṁ …73.10paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānaṁ.73.11Yesañca kho etaṁ, bhante, ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya, nikkaṅkhā te tattha nibbicikicchā.73.12Saddhindriyaṁ …73.13vīriyindriyaṁ …73.14satindriyaṁ …73.15samādhindriyaṁ …73.16paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānaṁ.73.17Mayhañca kho etaṁ, bhante, ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya, nikkaṅkhohaṁ tattha nibbicikiccho.73.18Saddhindriyaṁ …73.19vīriyindriyaṁ …73.20satindriyaṁ …73.21samādhindriyaṁ …73.22paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānan”ti.

74.1“Sādhu sādhu, sāriputta.74.2Yesañhetaṁ, sāriputta, aññātaṁ assa adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya, te tattha paresaṁ saddhāya gaccheyyuṁ saddhindriyaṁ …pe…74.3paññindriyaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ amatogadhaṁ hoti amataparāyanaṁ amatapariyosānan”ti.

75.1Assaddho akataññū ca,75.2sandhicchedo ca yo naro;75.3Hatāvakāso vantāso,75.4sa ve uttamaporisoti.

76.1Na saddho na virajjatīti.76.2Sabbe bālaputhujjanā rajjanti, puthujjanakalyāṇakaṁ upādāya satta sekkhā virajjanti.76.3Arahā neva rajjati no virajjati, viratto so khayā rāgassa vītarāgattā khayā dosassa vītadosattā, khayā mohassa vītamohattā.76.4So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—76.5na saddho na virajjati.

77.1Tenāha bhagavā—

78.1“Sātiyesu anassāvī,78.2atimāne ca no yuto;78.3Saṇho ca paṭibhānavā,78.4na saddho na virajjatī”ti.

79.1Lābhakamyā na sikkhati,79.2alābhe ca na kuppati;79.3Aviruddho ca taṇhāya,79.4rasesu nānugijjhati.

80.1Lābhakamyā na sikkhati, alābhe ca na kuppatīti.80.2Kathaṁ lābhakamyā sikkhati?80.3Idha, bhikkhave, bhikkhu bhikkhuṁ passati lābhiṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.80.4Tassa evaṁ hoti—80.5“kena nu kho ayamāyasmā lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti?80.6Tassa evaṁ hoti—80.7“ayaṁ kho āyasmā suttantiko, tenāyamāyasmā lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.80.8So lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā lābhābhinibbattiyā lābhaṁ paripācento suttantaṁ pariyāpuṇāti.80.9Evampi lābhakamyā sikkhati.

81.1Atha vā bhikkhu bhikkhuṁ passati lābhiṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.81.2Tassa evaṁ hoti—81.3“kena nu kho ayamāyasmā lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti?81.4Tassa evaṁ hoti—81.5“ayaṁ kho āyasmā vinayadharo …pe…81.6dhammakathiko …81.7ābhidhammiko, tenāyamāyasmā lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.81.8So lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā lābhābhinibbattiyā lābhaṁ paripācento abhidhammaṁ pariyāpuṇāti.81.9Evampi lābhakamyā sikkhati.

82.1Atha vā bhikkhu bhikkhuṁ passati lābhiṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.82.2Tassa evaṁ hoti—82.3“kena nu kho ayamāyasmā lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti?82.4Tassa evaṁ hoti—82.5“ayaṁ kho āyasmā āraññiko …82.6piṇḍapātiko …82.7paṁsukūliko …82.8tecīvariko …82.9sapadānacāriko …82.10khalupacchābhattiko …82.11nesajjiko …82.12yathāsanthatiko, tenāyamāyasmā lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.82.13So lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā lābhābhinibbattiyā lābhaṁ paripācento āraññiko hoti …pe…82.14yathāsanthatiko hoti.82.15Evampi lābhakamyā sikkhati.

83.1Kathaṁ na lābhakamyā sikkhati?83.2Idha bhikkhu na lābhahetu, na lābhapaccayā, na lābhakāraṇā, na lābhābhinibbattiyā, na lābhaṁ paripācento, yāvadeva attadamatthāya attasamatthāya attaparinibbāpanatthāya suttantaṁ pariyāpuṇāti, vinayaṁ pariyāpuṇāti, abhidhammaṁ pariyāpuṇāti.83.3Evampi na lābhakamyā sikkhati.

84.1Atha vā bhikkhu na lābhahetu, na lābhapaccayā, na lābhakāraṇā, na lābhābhinibbattiyā, na lābhaṁ paripācento, yāvadeva appicchaññeva nissāya santuṭṭhiññeva nissāya sallekhaññeva nissāya pavivekaññeva nissāya idamatthitaññeva nissāya āraññiko hoti, piṇḍapātiko hoti, paṁsukūliko hoti, tecīvariko hoti, sapadānacāriko hoti, khalupacchābhattiko hoti, nesajjiko hoti, yathāsanthatiko hoti.84.2Evampi na lābhakamyā sikkhatīti—84.3lābhakamyā na sikkhati.

85.1Alābhe ca na kuppatīti.85.2Kathaṁ alābhe kuppati?85.3Idhekacco “kulaṁ vā na labhāmi, gaṇaṁ vā na labhāmi, āvāsaṁ vā na labhāmi, lābhaṁ vā na labhāmi, yasaṁ vā na labhāmi, pasaṁsaṁ vā na labhāmi, sukhaṁ vā na labhāmi, cīvaraṁ vā na labhāmi, piṇḍapātaṁ vā na labhāmi, senāsanaṁ vā na labhāmi, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ vā na labhāmi, gilānupaṭṭhākaṁ vā na labhāmi, appaññātomhī”ti kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.85.4Evaṁ alābhe kuppati.

86.1Kathaṁ alābhe na kuppati?86.2Idha bhikkhu “kulaṁ vā na labhāmi gaṇaṁ vā na labhāmi …pe…86.3appaññātomhī”ti na kuppati na byāpajjati na patiṭṭhīyati, na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.86.4Evaṁ alābhe na kuppatīti—86.5lābhakamyā na sikkhati alābhe ca na kuppati.

87.1Aviruddho ca taṇhāya, rasesu nānugijjhatīti.87.2Viruddhoti yo cittassa āghāto paṭighāto, paṭighaṁ paṭivirodho, kopo pakopo sampakopo, doso padoso sampadoso, cittassa byāpatti manopadoso, kodho kujjhanā kujjhitattaṁ, doso dussanā dussitattaṁ, byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho, caṇḍikkaṁ, asuropo, anattamanatā cittassa—87.3ayaṁ vuccati virodho.87.4Yasseso virodho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati aviruddho.87.5Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.87.6Rasoti mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso, ambilaṁ madhuraṁ tittakaṁ kaṭukaṁ loṇikaṁ khārikaṁ lambikaṁ kasāvo sādu asādu sītaṁ uṇhaṁ.87.7Santeke samaṇabrāhmaṇā rasagiddhā.87.8Te jivhaggena rasaggāni pariyesantā āhiṇḍanti, te ambilaṁ labhitvā anambilaṁ pariyesanti, anambilaṁ labhitvā ambilaṁ pariyesanti;87.9madhuraṁ labhitvā amadhuraṁ pariyesanti, amadhuraṁ labhitvā madhuraṁ pariyesanti;87.10tittakaṁ labhitvā atittakaṁ pariyesanti, atittakaṁ labhitvā tittakaṁ pariyesanti;87.11kaṭukaṁ labhitvā akaṭukaṁ pariyesanti, akaṭukaṁ labhitvā kaṭukaṁ pariyesanti;87.12loṇikaṁ labhitvā aloṇikaṁ pariyesanti, aloṇikaṁ labhitvā loṇikaṁ pariyesanti;87.13khārikaṁ labhitvā akhārikaṁ pariyesanti, akhārikaṁ labhitvā khārikaṁ pariyesanti;87.14lambikaṁ labhitvā kasāvaṁ pariyesanti, kasāvaṁ labhitvā lambikaṁ pariyesanti;87.15sāduṁ labhitvā asāduṁ pariyesanti, asāduṁ labhitvā sāduṁ pariyesanti;87.16sītaṁ labhitvā uṇhaṁ pariyesanti, uṇhaṁ labhitvā sītaṁ pariyesanti.87.17Te yaṁ yaṁ labhitvā tena tena na santussanti aparāparaṁ pariyesanti, manāpikesu rasesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.87.18Yassesā rasataṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—87.19neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.87.20Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.

88.1Yathā vanaṁ ālimpeyya yāvadeva ropanatthāya, yathā vā pana akkhaṁ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya, yathā vā pana puttamaṁsaṁ āhāraṁ āhareyya yāvadeva kantārassa nittharaṇatthāya;88.2evamevaṁ bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—88.3“neva davāya …pe… phāsuvihāro cā”ti.88.4Rasataṇhaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti, rasataṇhāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—88.5aviruddho ca taṇhāya rasesu nānugijjhati.

89.1Tenāha bhagavā—

90.1“Lābhakamyā na sikkhati,90.2alābhe ca na kuppati;90.3Aviruddho ca taṇhāya,90.4rasesu nānugijjhatī”ti.

91.1Upekkhako sadā sato,91.2na loke maññate samaṁ;91.3Na visesī na nīceyyo,91.4tassa no santi ussadā.

92.1Upekkhako sadā satoti.92.2Upekkhakoti chaḷaṅgupekkhāya samannāgato.92.3Cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.92.4Sotena saddaṁ sutvā …pe…92.5manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.92.6Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.92.7Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.92.8Sotena saddaṁ sutvā …92.9ghānena gandhaṁ ghāyitvā …92.10jivhāya rasaṁ sāyitvā …92.11kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …92.12manasā dhammaṁ viññāya manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.92.13Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.

93.1Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpāmanāpesu rūpesu tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.93.2Sotena saddaṁ sutvā …pe…93.3manasā dhammaṁ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.

94.1Cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.94.2Sotena saddaṁ sutvā …pe…94.3manasā dhammaṁ viññāya rajanīye na rajjati dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.94.4Diṭṭhe diṭṭhamatto, sute sutamatto, mute mutamatto, viññāte viññātamatto.94.5Diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati.94.6Diṭṭhe anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.94.7Sute …94.8mute …94.9viññāte anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.

95.1Saṁvijjati arahato cakkhu, passati arahā cakkhunā rūpaṁ.95.2Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.95.3Saṁvijjati arahato sotaṁ, suṇāti arahā sotena saddaṁ.95.4Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.95.5Saṁvijjati arahato ghānaṁ, ghāyati arahā ghānena gandhaṁ.95.6Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.95.7Saṁvijjati arahato jivhā, sāyati arahā jivhāya rasaṁ …pe…95.8saṁvijjati arahato kāyo, phusati arahā kāyena phoṭṭhabbaṁ …pe…95.9saṁvijjati arahato mano, vijānāti arahā manasā dhammaṁ.95.10Chandarāgo arahato natthi suvimuttacitto arahā.

96.1Cakkhu rūpārāmaṁ rūparataṁ rūpasammuditaṁ, taṁ arahato dantaṁ guttaṁ rakkhitaṁ saṁvutaṁ, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.96.2Sotaṁ saddārāmaṁ …pe…96.3ghānaṁ gandhārāmaṁ …96.4jivhā rasārāmā rasaratā rasasammuditā, sā arahato dantā guttā rakkhitā saṁvutā, tassā ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.96.5Kāyo phoṭṭhabbārāmo …pe…96.6mano dhammārāmo dhammarato dhammasammudito, so arahato danto gutto rakkhito saṁvuto, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.

97.1“Dantaṁ nayanti samitiṁ,97.2dantaṁ rājābhirūhati;97.3Danto seṭṭho manussesu,97.4yotivākyaṁ titikkhati.
98.1Varamassatarā dantā,98.2ājānīyā ca sindhavā;98.3Kuñjarā ca mahānāgā,98.4attadanto tato varaṁ.
99.1Na hi etehi yānehi,99.2gaccheyya agataṁ disaṁ;99.3Yathāttanā sudantena,99.4danto dantena gacchati.
100.1Vidhāsu na vikampanti,100.2vippamuttā punabbhavā;100.3Dantabhūmimanuppattā,100.4te loke vijitāvino.
101.1Yassindriyāni bhāvitāni,101.2Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;101.3Nibbijjha imaṁ parañca lokaṁ,101.4Kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa danto”ti.

102.1Upekkhako sadāti.102.2Sadā sabbadā sabbakālaṁ niccakālaṁ dhuvakālaṁ …pe…102.3pacchime vayokhandhe.102.4Satoti catūhi kāraṇehi sato—102.5kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,102.6vedanāsu …102.7citte …102.8dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…102.9so vuccati satoti—102.10upekkhako sadā sato.

103.1Na loke maññate samanti.103.2“Sadisohamasmī”ti mānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—103.3na loke maññate samaṁ.

104.1Na visesī na nīceyyoti.104.2“Seyyohamasmī”ti atimānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.104.3“Hīnohamasmī”ti omānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—104.4na visesī na nīceyyo.

105.1Tassa no santi ussadāti.105.2Tassāti arahato khīṇāsavassa.105.3Ussadāti sattussadā—105.4rāgussado dosussado mohussado mānussado diṭṭhussado kilesussado kammussado.105.5Tassime ussadā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—105.6tassa no santi ussadā.

106.1Tenāha bhagavā—

107.1“Upekkhako sadā sato,107.2na loke maññate samaṁ;107.3Na visesī na nīceyyo,107.4tassa no santi ussadā”ti.

108.1Yassa nissayatā natthi,108.2ñatvā dhammaṁ anissito;108.3Bhavāya vibhavāya vā,108.4taṇhā yassa na vijjati.

109.1Yassa nissayatā natthīti.109.2Yassāti arahato khīṇāsavassa.109.3Nissayāti dve nissayā—109.4taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…109.5ayaṁ taṇhānissayo …pe…109.6ayaṁ diṭṭhinissayo.109.7Tassa taṇhānissayo pahīno, diṭṭhinissayo paṭinissaṭṭho;109.8taṇhānissayassa pahīnattā diṭṭhinissayassa paṭinissaṭṭhattā nissayatā yassa natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—109.9yassa nissayatā natthi.

110.1Ñatvā dhammaṁ anissitoti.110.2Ñatvāti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,110.3“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …110.4“sabbe dhammā anattā”ti …pe…110.5“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.110.6Anissitoti dve nissayā—110.7taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…110.8ayaṁ taṇhānissayo …pe…110.9ayaṁ diṭṭhinissayo.110.10Taṇhānissayaṁ pahāya diṭṭhinissayaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ anissito, sotaṁ anissito, ghānaṁ anissito, jivhaṁ anissito, kāyaṁ anissito, manaṁ anissito, rūpe …110.11sadde …110.12gandhe …110.13rase …110.14phoṭṭhabbe …110.15kulaṁ …110.16gaṇaṁ …110.17āvāsaṁ …pe…110.18diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—110.19ñatvā dhammaṁ anissito.

111.1Bhavāya vibhavāya vā, taṇhā yassa na vijjatīti.111.2Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.111.3Yassāti arahato khīṇāsavassa.111.4Bhavāyāti bhavadiṭṭhiyā, vibhavāyāti vibhavadiṭṭhiyā;111.5bhavāyāti sassatadiṭṭhiyā, vibhavāyāti ucchedadiṭṭhiyā;111.6bhavāyāti punappunabbhavāya punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.111.7Taṇhā yassa natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—111.8bhavāya vibhavāya vā taṇhā yassa na vijjati.

112.1Tenāha bhagavā—

113.1“Yassa nissayatā natthi,113.2ñatvā dhammaṁ anissito;113.3Bhavāya vibhavāya vā,113.4taṇhā yassa na vijjatī”ti.

114.1Taṁ brūmi upasantoti,114.2kāmesu anapekkhinaṁ;114.3Ganthā tassa na vijjanti,114.4atarī so visattikaṁ.

115.1Taṁ brūmi upasantoti.115.2Upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti.115.3Taṁ brūmi taṁ kathemi taṁ bhaṇāmi taṁ dīpayāmi taṁ voharāmīti—115.4taṁ brūmi upasantoti.

116.1Kāmesu anapekkhinanti.116.2Kāmāti uddānato dve kāmā—116.3vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…116.4ime vuccanti vatthukāmā …pe…116.5ime vuccanti kilesakāmā.116.6Vatthukāme parijānitvā, kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā kāmesu anapekkhino vītakāmo cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo, kāmesu vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—116.7kāmesu anapekkhinaṁ.

117.1Ganthā tassa na vijjantīti.117.2Ganthāti cattāro ganthā—117.3abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.117.4Attano diṭṭhiyā rāgo abhijjhā kāyagantho, paravādesu āghāto appaccayo byāpādo kāyagantho, attano sīlaṁ vā vataṁ vā sīlabbataṁ vā parāmāso sīlabbataparāmāso kāyagantho, attano diṭṭhi idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.117.5Tassāti arahato khīṇāsavassa.117.6Ganthā tassa na vijjantīti.117.7Ganthā tassa natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—117.8ganthā tassa na vijjanti.

118.1Atarī so visattikanti.118.2Visattikā vuccati taṇhā.118.3Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.118.4Visattikāti kenaṭṭhena visattikā?118.5Visatāti visattikā,118.6visālāti visattikā,118.7visaṭāti visattikā,118.8visamāti visattikā,118.9visakkatīti visattikā,118.10visaṁharatīti visattikā,118.11visaṁvādikāti visattikā,118.12visamūlāti visattikā,118.13visaphalāti visattikā,118.14visaparibhogāti visattikā,118.15visālā vā pana sā taṇhā rūpe … sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … kule … gaṇe … āvāse …pe… diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visaṭā vitthatāti visattikā.118.16Atarī so visattikanti.118.17So imaṁ visattikaṁ taṇhaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattīti—118.18atarī so visattikaṁ.

119.1Tenāha bhagavā—

120.1“Taṁ brūmi upasantoti,120.2kāmesu anapekkhinaṁ;120.3Ganthā tassa na vijjanti,120.4atarī so visattikan”ti.

121.1Na tassa puttā pasavo,121.2khettaṁ vatthuñca vijjati;121.3Attā vāpi nirattā vā,121.4na tasmiṁ upalabbhati.

122.1Na tassa puttā pasavo, khettaṁ vatthuñca vijjatīti.122.2Nāti paṭikkhepo.122.3Tassāti arahato khīṇāsavassa.122.4Puttāti cattāro puttā—122.5attajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.122.6Pasavoti.122.7Ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigāvāssavaḷavā.122.8Khettanti sālikkhettaṁ vīhikkhettaṁ muggakkhettaṁ māsakkhettaṁ yavakkhettaṁ godhumakkhettaṁ tilakkhettaṁ.122.9Vatthunti gharavatthuṁ koṭṭhavatthuṁ purevatthuṁ pacchāvatthuṁ ārāmavatthuṁ vihāravatthuṁ.122.10Na tassa puttā pasavo, khettaṁ vatthuñca vijjatīti.122.11Tassa puttapariggaho vā pasupariggaho vā khettapariggaho vā vatthupariggaho vā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—122.12na tassa puttā pasavo, khettaṁ vatthuñca vijjati.

123.1Attā vāpi nirattā vā, na tasmiṁ upalabbhatīti.123.2Attāti attadiṭṭhi, nirattāti ucchedadiṭṭhi;123.3attāti gahitaṁ natthi, nirattāti muñcitabbaṁ natthi.123.4Yassa natthi gahitaṁ tassa natthi muñcitabbaṁ.123.5Yassa natthi muñcitabbaṁ tassa natthi gahitaṁ.123.6Gāhamuñcanasamatikkanto arahā vuddhiparihānivītivatto.123.7So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—123.8attā vāpi nirattā vā, na tasmiṁ upalabbhati.

124.1Tenāha bhagavā—

125.1“Na tassa puttā pasavo,125.2khettaṁ vatthuñca vijjati;125.3Attā vāpi nirattā vā,125.4na tasmiṁ upalabbhatī”ti.

126.1Yena naṁ vajjuṁ puthujjanā,126.2Atho samaṇabrāhmaṇā;126.3Taṁ tassa apurakkhataṁ,126.4Tasmā vādesu nejati.

127.1Yena naṁ vajjuṁ puthujjanā, atho samaṇabrāhmaṇāti.127.2Puthujjanāti puthu kilese janentīti puthujjanā, puthu avihatasakkāyadiṭṭhikāti puthujjanā, puthu satthārānaṁ mukhullokikāti puthujjanā, puthu sabbagatīhi avuṭṭhitāti puthujjanā, puthu nānābhisaṅkhāre abhisaṅkharontīti puthujjanā, puthu nānāoghehi vuyhantīti puthujjanā, puthu nānāsantāpehi santappentīti puthujjanā, puthu nānāpariḷāhehi pariḍayhantīti puthujjanā, puthu pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhāti puthujjanā, puthu pañcahi nīvaraṇehi āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti—127.3puthujjanā.127.4Samaṇāti ye keci ito bahiddhā paribbajūpagatā paribbajasamāpannā.127.5Brāhmaṇāti ye keci bhovādikā.127.6Yena naṁ vajjuṁ puthujjanā, atho samaṇabrāhmaṇāti.127.7Puthujjanā yena taṁ rāgena vadeyyuṁ, yena dosena vadeyyuṁ, yena mohena vadeyyuṁ, yena mānena vadeyyuṁ, yāya diṭṭhiyā vadeyyuṁ, yena uddhaccena vadeyyuṁ, yāya vicikicchāya vadeyyuṁ, yehi anusayehi vadeyyuṁ, rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā te abhisaṅkhārā pahīnā;127.8abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyā yena taṁ vadeyyuṁ—127.9nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.127.10So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi yena naṁ vadeyyuṁ katheyyuṁ bhaṇeyyuṁ dīpayeyyuṁ vohareyyunti—127.11yena naṁ vajjuṁ puthujjanā, atho samaṇabrāhmaṇā.

128.1Taṁ tassa apurakkhatanti.128.2Tassāti arahato khīṇāsavassa.128.3Purekkhārāti dve purekkhārā—128.4taṇhāpurekkhāro ca diṭṭhipurekkhāro ca …pe…128.5ayaṁ taṇhāpurekkhāro …pe…128.6ayaṁ diṭṭhipurekkhāro.128.7Tassa taṇhāpurekkhāro pahīno, diṭṭhipurekkhāro paṭinissaṭṭho;128.8taṇhāpurekkhārassa pahīnattā, diṭṭhipurekkhārassa paṭinissaṭṭhattā na taṇhaṁ vā diṭṭhiṁ vā purato katvā carati, na taṇhādhajo na taṇhāketu na taṇhādhipateyyo, na diṭṭhidhajo na diṭṭhiketu na diṭṭhādhipateyyo, na taṇhāya vā na diṭṭhiyā vā parivārito caratīti—128.9taṁ tassa apurakkhataṁ.

129.1Tasmā vādesu nejatīti.129.2Tasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā vādesu upavādesu nindāya garahāya akittiyā avaṇṇahārikāya nejati na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti—129.3tasmā vādesu nejati.

130.1Tenāha bhagavā—

131.1“Yena naṁ vajjuṁ puthujjanā,131.2atho samaṇabrāhmaṇā;131.3Taṁ tassa apurakkhataṁ,131.4tasmā vādesu nejatī”ti.

132.1Vītagedho amaccharī,132.2na ussesu vadate muni;132.3Na samesu na omesu,132.4kappaṁ neti akappiyo.

133.1Vītagedho amaccharīti.133.2Gedho vuccati taṇhā.133.3Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.133.4Yasseso gedho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati vītagedho.133.5So rūpe agiddho …pe…133.6diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu agiddho agadhito amucchito anajjhosito, vītagedho vigatagedho cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho nicchāto …pe…133.7brahmabhūtena attanā viharatīti—133.8vītagedho.133.9Amaccharīti macchariyanti pañca macchariyāni—133.10āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.133.11Yaṁ evarūpaṁ …pe…133.12gāho—133.13idaṁ vuccati macchariyaṁ.133.14Yassetaṁ macchariyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati amaccharīti—133.15vītagedho amaccharī.

134.1Na ussesu vadate muni, na samesu na omesūti.134.2Munīti.134.3Monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.134.4“Seyyohamasmī”ti vā, “sadisohamasmī”ti vā, “hīnohamasmī”ti vā na vadati na katheti na bhaṇati na dīpayati na voharatīti—134.5na ussesu vadate muni, na samesu na omesu.

135.1Kappaṁ neti akappiyoti.135.2Kappāti dve kappā—135.3taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…135.4ayaṁ taṇhākappo …pe…135.5ayaṁ diṭṭhikappo.135.6Tassa taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho;135.7taṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā neti na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—135.8kappaṁ neti.135.9Akappiyoti.135.10Kappāti dve kappā—135.11taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…135.12ayaṁ taṇhākappo …pe…135.13ayaṁ diṭṭhikappo.135.14Tassa taṇhākappo pahīno, diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho;135.15tassa taṇhākappassa pahīnattā, diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā na kappeti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti—135.16kappaṁ neti akappiyo.

136.1Tenāha bhagavā—

137.1“Vītagedho amaccharī,137.2na ussesu vadate muni;137.3Na samesu na omesu,137.4kappaṁ neti akappiyo”ti.

138.1Yassa loke sakaṁ natthi,138.2asatā ca na socati;138.3Dhammesu ca na gacchati,138.4sa ve santoti vuccati.

139.1Yassa loke sakaṁ natthīti.139.2Yassāti arahato khīṇāsavassa.139.3Loke sakaṁ natthīti.139.4Tassa mayhaṁ vā idaṁ paresaṁ vā idanti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ, gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ, natthi na santi …pe…139.5ñāṇagginā daḍḍhanti—139.6yassa loke sakaṁ natthi.139.7Asatā ca na socatīti.139.8Vipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati.139.9Cakkhu me vipariṇatanti na socati.139.10Sotaṁ me …139.11ghānaṁ me …139.12jivhā me …139.13kāyo me …139.14mano me …139.15rūpā me …139.16saddā me …139.17gandhā me …139.18rasā me …139.19phoṭṭhabbā me …139.20kulaṁ me …139.21gaṇo me …139.22āvāso me …139.23lābho me …139.24yaso me …139.25pasaṁsā me …139.26sukhaṁ me …139.27cīvaraṁ me …139.28piṇḍapāto me …139.29senāsanaṁ me …139.30gilānapaccayabhesajjaparikkhāro me …139.31mātā me …139.32pitā me …139.33bhātā me …139.34bhaginī me …139.35putto me …139.36dhītā me …139.37mittā me …139.38amaccā me …139.39ñātakā me …139.40sālohitā me vipariṇatāti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.139.41Evampi, asatā ca na socati.

140.1Atha vā asantāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.140.2Cakkhurogena phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati,140.3sotarogena …140.4ghānarogena …140.5jivhārogena …140.6kāyarogena …140.7sīsarogena …140.8kaṇṇarogena …140.9mukharogena …140.10dantarogena …140.11kāsena …140.12sāsena …140.13pināsena …140.14ḍāhena …140.15jarena …140.16kucchirogena …140.17mucchāya …140.18pakkhandikāya …140.19sūlena …140.20visūcikāya …140.21kuṭṭhena …140.22gaṇḍena …140.23kilāsena …140.24sosena …140.25apamārena …140.26dadduyā …140.27kaṇḍuyā …140.28kacchuyā …140.29rakhasāya …140.30vitacchikāya …140.31lohitena …140.32pittena …140.33madhumehena …140.34aṁsāya …140.35piḷakāya …140.36bhagandalāya …140.37pittasamuṭṭhānena ābādhena …140.38semhasamuṭṭhānena ābādhena …140.39vātasamuṭṭhānena ābādhena …140.40sannipātikena ābādhena …140.41utupariṇāmajena ābādhena …140.42visamaparihārajena ābādhena …140.43opakkamikena ābādhena …140.44kammavipākajena ābādhena …140.45sītena …140.46uṇhena …140.47jighacchāya …140.48pipāsāya …140.49ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.140.50Evampi, asatā ca na socati.

141.1Atha vā asante asaṁvijjamāne anupalabbhamāne—141.2“aho vata me taṁ natthi, siyā vata me taṁ, taṁ vatāhaṁ na ca labhāmī”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.141.3Evampi asatā ca na socati.141.4Dhammesu ca na gacchatīti na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati na ca vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṁharīyatīti—141.5dhammesu ca na gacchati.

142.1Sa ve santoti vuccatīti.142.2So santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—142.3sa ve santoti vuccati.

143.1Tenāha bhagavā—

144.1“Yassa loke sakaṁ natthi,144.2asatā ca na socati;144.3Dhammesu ca na gacchati,144.4sa ve santoti vuccatī”ti.

145.1Purābhedasuttaniddeso dasamo.