Skip to content
True DhammaLibrary · Community
Mnd 725 min read

Exposition of the Discourse with Tissa Metteyya

Tissametteyyasuttaniddesa

Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Public domain (CC0) via SuttaCentral

  • 0.1Mahāniddesa
  • 0.2Aṭṭhakavagga

0.37. Tissametteyyasuttaniddesa

1.1Atha tissametteyyasuttaniddesaṁ vakkhati—

2.1<b>Methunamanuyuttassa,</b>2.2(iccāyasmā tisso metteyyo)2.3<b>Vighātaṁ brūhi mārisa;</b>2.4<b>Sutvāna tava sāsanaṁ,</b>2.5<b>Viveke sikkhissāmase.</b>

3.1<b>Methunamanuyuttassā</b>ti.3.2<b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṁdvayasamāpatti.3.3Kiṅkāraṇā vuccati methunadhammo?3.4Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—3.5taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.3.6Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhikaraṇakārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti;3.7evamevaṁ ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—3.8taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.

4.1<b>Methunamanuyuttassā</b>ti.4.2Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhimuttassa tadadhipateyyassāti—4.3methunamanuyuttassa.

5.1<b>Iccāyasmā tisso metteyyo</b>ti.5.2<b>Iccā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—5.3iccāti.5.4<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravavacanaṁ sappatissavacanametaṁ—5.5āyasmāti.5.6<b>Tisso</b>ti tassa therassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.5.7<b>Metteyyo</b>ti tassa therassa gottaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti—5.8iccāyasmā tisso metteyyo.

6.1<b>Vighātaṁ brūhi mārisā</b>ti.6.2<b>Vighātan</b>ti vighātaṁ upaghātaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavaṁ upasaggaṁ brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehi.6.3<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravavacanaṁ sappatissavacanametaṁ mārisāti—6.4vighātaṁ brūhi mārisa.

7.1<b>Sutvāna tava sāsanan</b>ti.7.2Tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhiṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—7.3sutvāna tava sāsanaṁ.

8.1<b>Viveke sikkhissāmase</b>ti.8.2<b>Viveko</b>ti tayo vivekā—8.3kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko.8.4Katamo kāyaviveko?8.5Idha bhikkhu vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palāsapuñjaṁ, kāyena vivitto viharati.8.6So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati, eko viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti—8.7ayaṁ kāyaviveko.

9.1Katamo cittaviveko?9.2Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇehi cittaṁ vivittaṁ hoti,9.3dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārehi cittaṁ vivittaṁ hoti,9.4tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pītiyā cittaṁ vivittaṁ hoti,9.5catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṁ vivittaṁ hoti,9.6ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,9.7viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,9.8ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,9.9nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti,9.10sotāpannassa sakkāyadiṭṭhiyā vicikicchāya sīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,9.11sakadāgāmissa oḷārikā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,9.12anāgāmissa anusahagatā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,9.13arahato rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṁ vivittaṁ hoti—9.14ayaṁ cittaviveko.

10.1Katamo upadhiviveko?10.2<b>Upadhi</b> vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.10.3Upadhiviveko vuccati amataṁ nibbānaṁ.10.4Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ—10.5ayaṁ upadhiviveko.10.6Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ;10.7cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ;10.8upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.10.9<b>Viveke sikkhissāmase</b>ti.10.10So thero pakatiyā sikkhitasikkho.10.11Api ca dhammadesanaṁ upādāya dhammadesanaṁ sāvento evamāha—10.12viveke sikkhissāmaseti.

11.1Tenāha thero tissametteyyo—

12.1“Methunamanuyuttassa,12.2(iccāyasmā tisso metteyyo)12.3Vighātaṁ brūhi mārisa;12.4Sutvāna tava sāsanaṁ,12.5Viveke sikkhissāmase”ti.

13.1<b>Methunamanuyuttassa</b>,13.2(metteyyāti bhagavā)13.3<b>Mussate vāpi sāsanaṁ;</b>13.4<b>Micchā ca paṭipajjati,</b>13.5<b>Etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.</b>

14.1<b>Methunamanuyuttassā</b>ti.14.2Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṁdvayasamāpatti.14.3Kiṅkāraṇā vuccati methunadhammo?14.4Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—14.5taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.14.6Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhikaraṇakārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti;14.7evamevaṁ ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—14.8taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.

15.1<b>Methunamanuyuttassā</b>ti.15.2Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhimuttassa tadadhipateyyassāti—15.3methunamanuyuttassa.

16.1<b>Metteyyā</b>ti bhagavā taṁ theraṁ gottena ālapati.16.2<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ.16.3Api ca bhaggarāgoti bhagavā,16.4bhaggadosoti bhagavā,16.5bhaggamohoti bhagavā,16.6bhaggamānoti bhagavā,16.7bhaggadiṭṭhīti bhagavā,16.8bhaggakaṇḍakoti bhagavā,16.9bhaggakilesoti bhagavā,16.10bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā,16.11bhavānaṁ antakaroti bhagavā,16.12bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā,16.13bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā,16.14bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā,16.15bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā,16.16bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā,16.17bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā,16.18bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā,16.19bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā,16.20bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā.16.21Bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ, na bhātarā kataṁ, na bhaginiyā kataṁ, na mittāmaccehi kataṁ, na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ, na devatāhi kataṁ.16.22Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutaññāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti—16.23metteyyāti bhagavā.

17.1<b>Mussate vāpi sāsanan</b>ti.17.2Dvīhi kāraṇehi sāsanaṁ mussati—17.3pariyattisāsanampi mussati, paṭipattisāsanampi mussati.17.4Katamaṁ pariyattisāsanaṁ?17.5Yaṁ tassa pariyāpuṭaṁ—17.6suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ—17.7idaṁ pariyattisāsanaṁ.17.8Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti—17.9evampi mussate vāpi sāsanaṁ.

18.1Katamaṁ paṭipattisāsanaṁ?18.2Sammāpaṭipadā anulomapaṭipadā apaccanīkapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—18.3idaṁ paṭipattisāsanaṁ.18.4Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti.18.5Evampi mussate vāpi sāsanaṁ.

19.1<b>Micchā ca paṭipajjatī</b>ti.19.2Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇatīti—19.3micchā ca paṭipajjati.

20.1<b>Etaṁ tasmiṁ anāriyan</b>ti.20.2Etaṁ tasmiṁ puggale anariyadhammo bāladhammo mūḷhadhammo aññāṇadhammo amarāvikkhepadhammo, yadidaṁ micchāpaṭipadāti—20.3etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.

21.1Tenāha bhagavā—

22.1“Methunamanuyuttassa,22.2(metteyyāti bhagavā)22.3Mussate vāpi sāsanaṁ;22.4Micchā ca paṭipajjati,22.5Etaṁ tasmiṁ anāriyan”ti.

23.1<b>Eko pubbe caritvāna,</b>23.2<b>methunaṁ yo nisevati;</b>23.3<b>Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke,</b>23.4<b>hīnamāhu puthujjanaṁ.</b>

24.1<b>Eko pubbe caritvānā</b>ti.24.2Dvīhi kāraṇehi eko pubbe caritvāna—24.3pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.24.4Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena eko pubbe caritvāna?24.5Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.24.6Evaṁ pabbajjāsaṅkhātena eko pubbe caritvāna.

25.1Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna?25.2So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.25.3So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.25.4Evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna.

26.1<b>Methunaṁ yo nisevatī</b>ti.26.2<b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo …pe…26.3taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.26.4<b>Methunaṁ yo nisevatī</b>ti.26.5Yo aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunaṁ dhammaṁ sevati nisevati saṁsevati paṭisevatīti—26.6methunaṁ yo nisevati.

27.1<b>Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke</b>ti.27.2<b>Yānan</b>ti hatthiyānaṁ assayānaṁ goyānaṁ ajayānaṁ meṇḍayānaṁ oṭṭhayānaṁ kharayānaṁ bhantaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ uppathaṁ gaṇhāti, visamaṁ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati, yānampi ārohanakampi bhañjati, papātepi papatati.27.3Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ uppathaṁ gaṇhāti;27.4evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo uppathaṁ gaṇhāti, micchādiṭṭhiṁ gaṇhāti …pe… micchāsamādhiṁ gaṇhāti.27.5Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ visamaṁ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati;27.6evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo visamaṁ kāyakammaṁ abhiruhati, visamaṁ vacīkammaṁ abhiruhati, visamaṁ manokammaṁ abhiruhati, visamaṁ pāṇātipātaṁ abhiruhati, visamaṁ adinnādānaṁ abhiruhati, visamaṁ kāmesumicchācāraṁ abhiruhati, visamaṁ musāvādaṁ abhiruhati, visamaṁ pisuṇavācaṁ abhiruhati, visamaṁ pharusavācaṁ abhiruhati, visamaṁ samphappalāpaṁ abhiruhati, visamaṁ abhijjhaṁ abhiruhati, visamaṁ byāpādaṁ abhiruhati, visamaṁ micchādiṭṭhiṁ abhiruhati, visame saṅkhāre abhiruhati, visame pañca kāmaguṇe abhiruhati, visame nīvaraṇe abhiruhati.27.7Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ yānampi ārohanakampi bhañjati;27.8evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo niraye attānaṁ bhañjati, tiracchānayoniyaṁ attānaṁ bhañjati, pettivisaye attānaṁ bhañjati, manussaloke attānaṁ bhañjati, devaloke attānaṁ bhañjati.27.9Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ papāte papatati;27.10evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo jātipapātampi papatati, jarāpapātampi papatati, byādhipapātampi papatati, maraṇapapātampi papatati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātampi papatati.27.11<b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloketi—27.12yānaṁ bhantaṁva taṁ loke.

28.1<b>Hīnamāhu puthujjanan</b>ti.28.2<b>Puthujjanā</b>ti kenaṭṭhena puthujjanā?28.3Puthu kilese janentīti puthujjanā, puthu avihatasakkāyadiṭṭhikāti puthujjanā, puthu satthārānaṁ mukhullokikāti puthujjanā, puthu sabbagatīhi avuṭṭhitāti puthujjanā, puthu nānābhisaṅkhāre abhisaṅkharontīti puthujjanā, puthu nānāoghehi vuyhantīti puthujjanā, puthu nānāsantāpehi santapantīti puthujjanā, puthu nānāpariḷāhehi paridayhantīti puthujjanā, puthu pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhāti puthujjanā, puthu pañcahi nīvaraṇehi āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti puthujjanā.28.4<b>Hīnamāhu puthujjanan</b>ti.28.5Puthujjanaṁ hīnaṁ nihīnaṁ omakaṁ lāmakaṁ chatukkaṁ parittanti evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—28.6hīnamāhu puthujjanaṁ.

29.1Tenāha bhagavā—

30.1“Eko pubbe caritvāna,30.2methunaṁ yo nisevati;30.3Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke,30.4hīnamāhu puthujjanan”ti.

31.1<b>Yaso kitti ca yā pubbe,</b>31.2<b>hāyate vāpi tassa sā;</b>31.3<b>Etampi disvā sikkhetha,</b>31.4<b>methunaṁ vippahātave.</b>

32.1<b>Yaso kitti ca yā pubbe, hāyate vāpi tassa sā</b>ti.32.2Katamo <b>yaso</b>?32.3Idhekacco pubbe samaṇabhāve sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ—32.4ayaṁ yaso.32.5Katamā <b>kitti</b>?32.6Idhekacco pubbe samaṇabhāve kittivaṇṇagato hoti paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno—32.7suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā āraññikoti vā piṇḍapātikoti vā paṁsukūlikoti vā tecīvarikoti vā sapadānacārikoti vā khalupacchābhattikoti vā nesajjikoti vā yathāsanthatikoti vā32.8paṭhamassa jhānassa lābhīti vā dutiyassa jhānassa lābhīti vā tatiyassa jhānassa lābhīti vā catutthassa jhānassa lābhīti vā ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, ayaṁ kittīti—32.9yaso kitti ca yā pubbe.

33.1<b>Hāyate vāpi tassa sā</b>ti.33.2Tassa aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa so ca yaso sā ca kitti hāyati parihāyati paridhaṁsati paripatati antaradhāyati vippalujjatīti—33.3yaso kitti ca yā pubbe hāyate vāpi tassa sā.

34.1<b>Etampi disvā sikkhetha methunaṁ vippahātave</b>ti.34.2<b>Etan</b>ti pubbe samaṇabhāve yaso kitti ca, aparabhāge buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca;34.3etaṁ sampattiṁ vipattiṁ.34.4<b>Disvā</b>ti passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—34.5etampi disvā.34.6<b>Sikkhethā</b>ti tisso sikkhā—34.7adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.34.8Katamā adhisīlasikkhā?34.9Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.34.10Khuddako sīlakkhandho, mahanto sīlakkhandho.34.11Sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mukhaṁ pamukhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—34.12ayaṁ adhisīlasikkhā.

35.1Katamā adhicittasikkhā?35.2Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…35.3dutiyaṁ jhānaṁ …35.4tatiyaṁ jhānaṁ …35.5catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—35.6ayaṁ adhicittasikkhā.

36.1Katamā adhipaññāsikkhā?36.2Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.36.3So idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti,36.4ime āsavāti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti—36.5ayaṁ adhipaññāsikkhā.36.6<b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo …pe…36.7taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.

37.1<b>Etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātave</b>ti.37.2Methunadhammassa pahānāya vūpasamāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya.37.3Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya, jānanto sikkheyya, passanto sikkheyya, paccavekkhanto sikkheyya, cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkheyya, saddhāya adhimuccanto sikkheyya, vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya, satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya, cittaṁ samādahanto sikkheyya, paññāya pajānanto sikkheyya, abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya, pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya, pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya, bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya, sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—37.4etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātave.

38.1Tenāha bhagavā—

39.1“Yaso kitti ca yā pubbe,39.2hāyate vāpi tassa sā;39.3Etampi disvā sikkhetha,39.4methunaṁ vippahātave”ti.

40.1<b>Saṅkappehi pareto so,</b>40.2<b>kapaṇo viya jhāyati;</b>40.3<b>Sutvā paresaṁ nigghosaṁ,</b>40.4<b>maṅku hoti tathāvidho.</b>

41.1<b>Saṅkappehi pareto so, kapaṇo viya jhāyatī</b>ti.41.2Kāmasaṅkappena byāpādasaṅkappena vihiṁsāsaṅkappena diṭṭhisaṅkappena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.41.3Yathā ulūko rukkhasākhāyaṁ mūsikaṁ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā kotthu nadītīre macche magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā biḷāro sandhisamalasaṅkaṭire mūsikaṁ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā gadrabho vahacchinno sandhisamalasaṅkaṭire jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati;41.4evamevaṁ so vibbhantako kāmasaṅkappena byāpādasaṅkappena vihiṁsāsaṅkappena diṭṭhisaṅkappena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyatīti—41.5saṅkappehi pareto so kapaṇo viya jhāyati.

42.1<b>Sutvā paresaṁ nigghosaṁ, maṅku hoti tathāvidho</b>ti.42.2<b>Paresan</b>ti upajjhāyā vā ācariyā vā samānupajjhāyakā vā samānācariyakā vā mittā vā sandiṭṭhā vā sambhattā vā sahāyā vā codenti—42.3“tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṁ, yaṁ tvaṁ evarūpaṁ uḷāraṁ satthāraṁ labhitvā evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā evarūpaṁ ariyagaṇaṁ labhitvā hīnassa methunadhammassa kāraṇā buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattosi.42.4Saddhāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, hirīpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, ottappampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, vīriyampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, satipi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, paññāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesū”ti.42.5Tesaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhiṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvā maṅku hoti, pīḷito ghaṭṭito byādhito domanassito hoti.42.6<b>Tathāvidho</b>ti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo.42.7Yo so vibbhantakoti—42.8sutvā paresaṁ nigghosaṁ maṅku hoti tathāvidho.

43.1Tenāha bhagavā—

44.1“Saṅkappehi pareto so,44.2kapaṇo viya jhāyati;44.3Sutvā paresaṁ nigghosaṁ,44.4maṅku hoti tathāvidho”ti.

45.1<b>Atha satthāni kurute,</b>45.2<b>paravādehi codito;</b>45.3<b>Esa khvassa mahāgedho,</b>45.4<b>mosavajjaṁ pagāhati.</b>

46.1<b>Atha satthāni kurute, paravādehi codito</b>ti.46.2<b>Athā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—46.3athāti.46.4<b>Satthānī</b>ti tīṇi satthāni—46.5kāyasatthaṁ, vacīsatthaṁ, manosatthaṁ.46.6Tividhaṁ kāyaduccaritaṁ kāyasatthaṁ, catubbidhaṁ vacīduccaritaṁ vacīsatthaṁ, tividhaṁ manoduccaritaṁ manosatthaṁ.46.7<b>Paravādehi codito</b>ti.46.8Upajjhāyehi vā ācariyehi vā samānupajjhāyakehi vā samānācariyakehi vā mittehi vā sandiṭṭhehi vā sambhattehi vā sahāyehi vā codito sampajānamusā bhāsati.46.9“Abhirato ahaṁ, bhante, ahosiṁ pabbajjāya.46.10Mātā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati.46.11“Pitā me posetabbo, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati.46.12“Bhātā me posetabbo …46.13bhaginī me posetabbā …46.14putto me posetabbo …46.15dhītā me posetabbā …46.16mittā me posetabbā …46.17amaccā me posetabbā …46.18ñātakā me posetabbā …46.19sālohitā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati.46.20Vacīsatthaṁ karoti saṅkaroti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti—46.21atha satthāni kurute, paravādehi codito.

47.1<b>Esa khvassa mahāgedho</b>ti.47.2Eso tassa mahāgedho mahāvanaṁ mahāgahanaṁ mahākantāro mahāvisamo mahākuṭilo mahāpaṅko mahāpalipo mahāpalibodho mahābandhanaṁ, yadidaṁ sampajānamusāvādoti—47.3esa khvassa mahāgedho.

48.1<b>Mosavajjaṁ pagāhatī</b>ti.48.2Mosavajjaṁ vuccati musāvādo.48.3Idhekacco sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—48.4“ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,48.5so ajānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,48.6jānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti,48.7apassaṁ vā āha—“passāmī”ti,48.8passaṁ vā āha—“na passāmī”ti.48.9Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsati—48.10idaṁ vuccati mosavajjaṁ.

49.1Api ca tīhākārehi musāvādo hoti.49.2Pubbevassa hoti—49.3“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—49.4“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—49.5“musā mayā bhaṇitan”ti.49.6Imehi tīhākārehi musāvādo hoti.49.7Api ca catūhākārehi musāvādo hoti.49.8Pubbevassa hoti—49.9“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—49.10“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—49.11“musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ.49.12Imehi catūhākārehi musāvādo hoti.49.13Api ca pañcahākārehi …49.14chahākārehi …49.15sattahākārehi …49.16aṭṭhahākārehi musāvādo hoti.49.17Pubbevassa hoti—49.18“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—49.19“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—49.20“musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya saññaṁ, vinidhāya bhāvaṁ.49.21Imehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti.49.22<b>Mosavajjaṁ pagāhatī</b>ti.49.23Mosavajjaṁ pagāhati ogāhati ajjhogāhati pavisatīti—49.24mosavajjaṁ pagāhati.

50.1Tenāha bhagavā—

51.1“Atha satthāni kurute,51.2paravādehi codito;51.3Esa khvassa mahāgedho,51.4mosavajjaṁ pagāhatī”ti.

52.1<b>Paṇḍitoti samaññāto,</b>52.2<b>ekacariyaṁ adhiṭṭhito;</b>52.3<b>Sa cāpi methune yutto,</b>52.4<b>mandova parikissati.</b>

53.1<b>Paṇḍitoti samaññāto</b>ti.53.2Idhekacco pubbe samaṇabhāve kitti vaṇṇagato hoti—53.3“paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā …pe…53.4nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhī”ti vā.53.5Evaṁ ñāto hoti paññāto samaññāto hotīti—53.6paṇḍitoti samaññāto.

54.1<b>Ekaccariyaṁ adhiṭṭhito</b>ti.54.2Dvīhi kāraṇehi ekaccariyaṁ adhiṭṭhito—54.3pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.54.4Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ adhiṭṭhito?54.5Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā …pe…54.6evaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekaccariyaṁ adhiṭṭhito.54.7Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ adhiṭṭhito?54.8So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni …pe…54.9evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ adhiṭṭhitoti—54.10ekacariyaṁ adhiṭṭhito.

55.1<b>Sa cāpi methune yutto</b>ti.55.2<b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo gāmadhammo …pe…55.3taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.55.4<b>Sa cāpi methune yutto</b>ti.55.5So aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunadhamme yutto payutto āyutto samāyuttoti—55.6sa cāpi methune yutto.

56.1<b>Mandova parikissatī</b>ti.56.2Kapaṇo viya mando viya momūho viya kissati parikissati parikilissati.56.3Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.56.4Evampi kissati parikissati parikilissati.56.5Tamenaṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—56.6kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, addhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti.56.7Evampi kissati parikissati parikilissati.

57.1Atha vā kāmataṇhāya abhibhūto pariyādinnacitto bhoge pariyesanto nāvāya mahāsamuddaṁ pakkhandati, sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi pīḷiyamāno khuppipāsāya miyyamāno tigumbaṁ gacchati, takkolaṁ gacchati, takkasīlaṁ gacchati, kālamukhaṁ gacchati, purapūraṁ gacchati, vesuṅgaṁ gacchati, verāpathaṁ gacchati, javaṁ gacchati, tāmaliṁ gacchati, vaṅgaṁ gacchati, eḷabandhanaṁ gacchati, suvaṇṇakūṭaṁ gacchati, suvaṇṇabhūmiṁ gacchati, tambapāṇiṁ gacchati, suppārakaṁ gacchati, bhārukacchaṁ gacchati, suraṭṭhaṁ gacchati, bhaṅgalokaṁ gacchati, bhaṅgaṇaṁ gacchati, paramabhaṅgaṇaṁ gacchati, yonaṁ gacchati, paramayonaṁ gacchati, vinakaṁ gacchati, mūlapadaṁ gacchati, marukantāraṁ gacchati, jaṇṇupathaṁ gacchati, ajapathaṁ gacchati, meṇḍapathaṁ gacchati, saṅkupathaṁ gacchati, chattapathaṁ gacchati, vaṁsapathaṁ gacchati, sakuṇapathaṁ gacchati, mūsikapathaṁ gacchati, daripathaṁ gacchati, vettācāraṁ gacchati.57.2Evampi kissati parikissati parikilissati.

58.1Gavesanto na vindati, alābhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.58.2Evampi kissati parikissati parikilissati.

59.1Gavesanto vindati, laddhāpi ārakkhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti—59.2“kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi daheyya, na udakaṁ vaheyya, na apiyā dāyādā hareyyun”ti.59.3Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhogā vippalujjanti.59.4So vippayogamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.59.5Evampi kissati parikissati parikilissatīti—59.6sa cāpi methune yutto, mandova parikissati.

60.1Tenāha bhagavā—

61.1“Paṇḍitoti samaññāto,61.2ekacariyaṁ adhiṭṭhito;61.3Sa cāpi methune yutto,61.4mandova parikissatī”ti.

62.1<b>Etamādīnavaṁ ñatvā,</b>62.2<b>Muni pubbāpare idha;</b>62.3<b>Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,</b>62.4<b>Na nisevetha methunaṁ.</b>

63.1<b>Etamādīnavaṁ ñatvā, muni pubbāpare idhā</b>ti.63.2<b>Etan</b>ti pubbe samaṇabhāve yaso ca kitti ca, aparabhāge buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca;63.3etaṁ sampattiṁ vipattiñca.63.4<b>Ñatvā</b>ti jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.63.5<b>Munī</b>ti.63.6<b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ.63.7Yā paññā pajānanā …pe… saṅgajālamaticca so muni.63.8<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloketi—63.9etamādīnavaṁ ñatvā muni pubbāpare idha.

64.1<b>Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā</b>ti.64.2Dvīhi kāraṇehi ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya—64.3pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.64.4Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya?64.5Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.64.6Evaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya.

65.1Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya?65.2So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭiseveyya appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.65.3So eko gaccheyya, eko tiṭṭheyya, eko nisīdeyya, eko seyyaṁ kappeyya, eko gāmaṁ piṇḍāya paviseyya, eko paṭikkameyya, eko raho nisīdeyya, eko caṅkamaṁ adhiṭṭheyya, eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.65.4Evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena <b>ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyyā</b>ti—65.5ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya, thiraṁ kareyya, daḷhaṁ samādāno assa, avaṭṭhitasamādāno assa kusalesu dhammesūti—65.6ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā.

66.1<b>Na nisevetha methunan</b>ti.66.2<b>Methunadhammo</b> nāma yo so asaddhammo gāmadhammo …pe…66.3taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.66.4Methunadhammaṁ na seveyya na niseveyya na saṁseveyya na paṭiseveyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—66.5na nisevetha methunaṁ.

67.1Tenāha bhagavā—

68.1“Etamādīnavaṁ ñatvā,68.2Muni pubbāpare idha;68.3Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,68.4Na nisevetha methunan”ti.

69.1<b>Vivekaññeva sikkhetha,</b>69.2<b>etaṁ ariyānamuttamaṁ;</b>69.3<b>Na tena seṭṭho maññetha,</b>69.4<b>sa ve nibbānasantike.</b>

70.1<b>Vivekaññeva sikkhethā</b>ti.70.2<b>Viveko</b>ti tayo vivekā—70.3kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko.70.4Katamo kāyaviveko …pe…70.5ayaṁ upadhiviveko.70.6Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ.70.7Cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ.70.8Upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.70.9<b>Sikkhā</b>ti tisso sikkhā—70.10adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe…70.11ayaṁ adhipaññāsikkhā.70.12<b>Vivekaññeva sikkhethā</b>ti vivekaññeva sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—70.13vivekaññeva sikkhetha.

71.1<b>Etaṁ ariyānamuttaman</b>ti.71.2<b>Ariyā</b> vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca paccekabuddhā ca.71.3Ariyānaṁ etaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ yadidaṁ vivekacariyāti—71.4etaṁ ariyānamuttamaṁ.

72.1<b>Na tena seṭṭho maññethā</b>ti.72.2Kāyavivekacariyāya unnatiṁ na kareyya, unnamaṁ na kareyya, mānaṁ na kareyya, thāmaṁ na kareyya, thambhaṁ na kareyya, na tena mānaṁ janeyya, na tena thaddho assa patthaddho paggahitasiroti—72.3tena seṭṭho na maññetha.

73.1<b>Sa ve nibbānasantike</b>ti.73.2So nibbānassa santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti—73.3sa ve nibbānasantike.

74.1Tenāha bhagavā—

75.1“Vivekaññeva sikkhetha,75.2etaṁ ariyānamuttamaṁ;75.3Na tena seṭṭho maññetha,75.4sa ve nibbānasantike”ti.

76.1<b>Rittassa munino carato,</b>76.2<b>kāmesu anapekkhino;</b>76.3<b>Oghatiṇṇassa pihayanti,</b>76.4<b>kāmesu gadhitā pajā.</b>

77.1<b>Rittassa munino carato</b>ti.77.2Rittassa vivittassa pavivittassa, kāyaduccaritena rittassa vivittassa pavivittassa.77.3Vacīduccaritena …pe…77.4manoduccaritena …77.5rāgena …77.6dosena …77.7mohena …77.8kodhena …77.9upanāhena …77.10makkhena …77.11paḷāsena …77.12issāya …77.13macchariyena …77.14māyāya …77.15sāṭheyyena …77.16thambhena …77.17sārambhena …77.18mānena …77.19atimānena …77.20madena …77.21pamādena …77.22sabbakilesehi …77.23sabbaduccaritehi …77.24sabbadarathehi …77.25sabbapariḷāhehi …77.26sabbasantāpehi …77.27sabbākusalābhisaṅkhārehi rittassa vivittassa pavivittassa.77.28<b>Munino</b>ti.77.29<b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.77.30<b>Carato</b>ti carato viharato iriyato vattato pālayato yapayato yāpayatoti—77.31rittassa munino carato.

78.1<b>Kāmesu anapekkhino</b>ti.78.2<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—78.3vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…78.4ime vuccanti vatthukāmā …pe…78.5ime vuccanti kilesakāmā.78.6Vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā kāmesu anapekkhamāno cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo, vītarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—78.7kāmesu anapekkhino.

79.1<b>Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā</b>ti.79.2<b>Pajā</b>ti sattādhivacanaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.79.3Te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa diṭṭhoghaṁ tiṇṇassa avijjoghaṁ tiṇṇassa sabbasaṅkhārapathaṁ tiṇṇassa uttiṇṇassa nittiṇṇassa atikkantassa samatikkantassa vītivattassa pāraṅgatassa pāraṁ pattassa antaṁ gatassa antaṁ pattassa koṭiṁ gatassa koṭiṁ pattassa pariyantaṁ gatassa pariyantaṁ pattassa vosānaṁ gatassa vosānaṁ pattassa tāṇaṁ gatassa tāṇaṁ pattassa leṇaṁ gatassa leṇaṁ pattassa saraṇaṁ gatassa saraṇaṁ pattassa abhayaṁ gatassa abhayaṁ pattassa accutaṁ gatassa accutaṁ pattassa amataṁ gatassa amataṁ pattassa nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappanti.79.4Yathā iṇāyikā ānaṇyaṁ patthenti pihayanti, yathā ābādhikā ārogyaṁ patthenti pihayanti, yathā bandhanabaddhā bandhanamokkhaṁ patthenti pihayanti, yathā dāsā bhujissaṁ patthenti pihayanti, yathā kantāraddhānapakkhandā khemantabhūmiṁ patthenti pihayanti;79.5evamevaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa …pe…79.6nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappantīti—79.7oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā.

80.1Tenāha bhagavā—

81.1“Rittassa munino carato,81.2kāmesu anapekkhino;81.3Oghatiṇṇassa pihayanti,81.4kāmesu gadhitā pajā”ti.

82.1Tissametteyyasuttaniddeso sattamo.