1.1Tattha katamo suttavicayo?

2.1Tattha kusalehi dhammehi akusalehi dhammehi pubbāparaso sādhukaṁ upaparikkhiyati.2.2Kiṁ nu kho idaṁ suttaṁ ārabhi …pe… tehi suttehi saha adhisannaṭṭhehi yujjati udāhu na yujjatīti?

3.1Yathā bhagavā kilese ādimhi tattha deseti.3.2Kiṁ desitaṁ?3.3Tesaṁ kilesānaṁ pahānaṁ udāhu no desitanti upaparikkhitabbaṁ.3.4Yadi na desitaṁ bhagavati tesaṁ kilesānaṁ pahānaṁ kusalā dhammā pariyesitabbā;3.5yattha te akusalā pahānaṁ gacchanti.3.6Sace samannehamāno na labhati.3.7Tattha akusalā dhammā apakaḍḍhitabbā vīmaṁsitabbā, saṅkilesabhāgiyasuttaṁ, yadi kilesā apakaḍḍhiyantā.3.8Ye vā na denti tattha upaparikkhitabbā ariyamaggadhammā tāsu bhūmīsu kilesā pahānaṁ gacchanti, udāhu na gacchantīti.3.9Yattakā pana kilesā desitā.3.10Na tattakā ariyadhammā desitā.3.11Yattha kilesā pahānaṁ gacchanti, tattha ye kilesā ariyadhammānaṁ paṭipakkhena na yujjanti, te apakaḍḍhitabbā, sace apakaḍḍhiyantā yojanaṁ deti.3.12Tattha evaṁ vīmaṁsitabbaṁ.3.13Dve tīṇi vā taduttari vā kilesā ekena ariyamaggena pahānaṁ gacchantīti.3.14Sace evaṁ vīmaṁsiyantā yojanaṁ deti, tattha upaparikkhitabbaṁ.3.15Paramparāya vā piṭakasampadānena vā suttassa attho ca nattho ca.3.16Yaṁ vā na sakkā suttaṁ niddisituṁ neva suttaṁ vicikicchitabbaṁ.3.17Evaṁ yathā ādimhi kusalā dhammā honti.3.18Ye kilesā te pahīneyyāti.3.19Te upaparikkhitabbā.3.20Puro vā kusalo paṭipakkhena vā puro desanā, anūnā anadhikā uggahetabbā.3.21Yathā paṭhamo uttilo yesamidāni kilesānaṁ ye ariyadhammā desitā ime kilesā imehi ariyadhammehi pahīyanti, udāhu nappahīyantīti vicinitabbā.3.22Yadi upaparikkhiyamānā yujjanti, gahetabbā.3.23Atha na yujjanti, ye kilesā apaṭipakkhā honti, te kilesā aparipakkhitabbā.3.24Ye ca ariyadhammā paṭipakkhā honti, te ariyadhammā apakaḍḍhitabbā.3.25Na hi ariyadhammā anāgāmikilesappahānaṁ gacchanti, nāpi ariyadhammā sabbakilesānaṁ pahānāya saṁvattanti.3.26Yathā kusalā mettā akusalo rāgo na tu kusalā mettāti kāretvā akusalassa rāgassa pahānāya sambhavati byāpādo mettāya pahānaṁ gacchati.3.27Tasmā ubho kilesā upaparikkhitabbā.3.28Yo yo ca dhammo upadisiyati kusalo vā akusalo vā so apakaḍḍhitabbo.3.29Sace te yujjanti apakaḍḍhiyamāno natthi upaparikkhitabbaṁ.3.30Dve vā kilesā ekena ariyadhammena pahīneyyāti dvīhi vā ariyadhammehi eko vā kileso pahīyatīti.

4.1Atha vā evampi upaparikkhiyamānaṁ yujjati, tattha vīmaṁsitabbaṁ vā yathā yujjati tattha vīmaṁsitabbaṁ vā, yathā nanu sakkā suttaṁ niddisituṁ, na hi sutte vicikicchitabbaṁ.4.2Kileso maṁ ariyadhammesu desitesu ubhayato upaparikkhitabbaṁ.4.3Kira ye vā ime kilesā desitā ye ca ariyadhammā desitā gāthāya vā byākaraṇena vā, kiṁ nu kho ime kilesā imehi ariyadhammehi pahīyanti, udāhu nappahīyanti?4.4Ime vā ariyadhammā imesaṁ kilesānaṁ pahānāya saṁvattantīti.4.5Kiñcāpi kusalehi dhammehi akusalā dhammā pahānaṁ gacchanti.4.6Na tu sabbehi ariyadhammehi sabbākusalā pahānaṁ gacchanti.4.7Yathā mettā kusalo akusalo ca rāgo na tu kusalā mettā akusalo rāgoti kāretvā mettāya rāgo pahānaṁ, byāpādo mettāya pahānaṁ gacchanti.4.8Evaṁ kilesoti kāretvā suttena pahānaṁ gacchati.4.9Na sutto dhammoti kāretvā sabbaṁ kilesassa pahānāya saṁvattati.4.10Yaṁ tu suttassa ariyadhammo saṅkilesapaṭipakkho, so tena pahānaṁ gacchatīti.

5.1Tattha kusale desite sutte byākaraṇe vā saṅkilesā na yujjanti ariyadhammā vā, te mahāpadese niddisitabbāvayavena apakaḍḍhitabbā.5.2Tattha kilesehi ca desitehi ariyadhammesu ca yadipi tena ariyadhammena te kilesā pahānaṁ gacchanti.5.3Tatthapi uttari upaparikkhitabbaṁ.5.4Kena kāraṇena ete kilesā pajahitabbā, kena kāraṇena ariyadhammā desitāti?5.5Yena yena vā ākārena ariyadhammā desitā, tena tena pakārena ayaṁ kileso ṭhito.5.6Atthi hi eko kileso, tena vā ariyadhammā na aññathā aññathā pahātabbo, yathā diṭṭhi rāgo avijjā ca dassanena pahātabbā.5.7Sā ce evañca avijjā bhāvanāya bhūmi vā dhammā bhāvanāya pahātabbā.5.8Sāyeva uddhambhāgiyaṁ asaṅkhatadassanāya vimuttiyā animittena cetosamādhinā amanasikārena pahīyati.5.9Evaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ upaparikkhitabbaṁ.5.10Ye dassanena pahātabbā kilesā dassanākārena ariyadhammo desito, bhāvanāya pahātabbā bhāvanākārena ariyadhammo desito, patisevanā pahātabbā patisevanākārena ariyadhammo desito, evaṁ vinodanapahātabbā yāva satta āsavā kātabbā, yāvaññathā.5.11Aññathā hesa dhammo pahātabbo aññenākārena ariyadhammo desito, so ariyadhammo aññathā pariyesitabbo.5.12Yadi ayaṁ dhammo pariyesato yo ca deseti yena yenākārena, so ariyadhammo pariyesitabbo, tenākārena kileso pahīyati.5.13So tattha upaparikkhitabbo.5.14Atha na yujjati yadi hi tena suttena vihitaṁ suttaṁ vīmaṁsitabbaṁ.5.15Yathā yujjati, tathā gahetabbaṁ.5.16Yathā na yujjati, tathā na gahetabbaṁ, addhā etaṁ bhagavatā na bhāsitaṁ, āyasmatā vā duggahitaṁ, yathā mahāpadese niddisitabbaṁ, bhagavatā yathābhūtaṁ desitaṁ, yo ca dhammo desito kusalo ca akusalo ca tassa dhammassa paccayo pariyesitabbo.5.17Na hi paccayā vinā dhammo appaccayo uppajjati.5.18Tattha ko ākāro pariyesanāya?

6.1Tattha tathārūpaṁ sahetu sappaccayaṁ soyaṁ dhammo vuttoti idaṁ vīmaṁsitabbaṁ.6.2So ca paccayo tividho—6.3mudu majjho adhimatto.6.4Tattha mudumhi paccaye mududhammo gahetabbo, evaṁ satyesa paccayo duvidho paramparāpaccayo ca samanantarapaccayo ca.6.5So paccayo mudutena byādhimattaṁ pariyesitabbaṁ.6.6Kiṅkāraṇaṁ?6.7Aññataropi paccayo aññehi paccayehi pariyattiṁ vā pāripūriṁ vā gacchati.6.8Tattha yo dhammo desito, tassa dhammassa etena vā kāraṇena vā hetu pariyesitabbo.6.9Yathā paccayo hetunā paccayena ca, so tassa dhammassa nissando pariyesitabbo.6.10Yathā niddiṭṭho adhiṭṭhāne padhānaṁ pariyesati, so paccayo pariyesitabbo.6.11Na hi mudussa dhammassa adhimatto nissando adhimattassa vā nissandassa mududhammo, atha mudussa mudu majjhāya majjho adhimattassa adhimatto yujjati, taṁ gahetabbaṁ, atha na yujjati na gahetabbaṁ.6.12Yañca bhagavā ārabhati dhammaṁ desetuṁ, taṁyeva dhammaṁ majjhantapariyosānaṁ deseti, yathā suttādhiṭṭhāne dhammā ādimhi niddisati, taṁyeva bahu tassa suttassa pariyosānaṁ.6.13Tassa hi dhammassa vasena taṁ suttaṁ hoti gāthā vā byākaraṇaṁ khuddakaṁ mahantaṁ vā, yathā pana duvidhā anurūpanti vā thapanā ca desanāthapanā.6.14Rūpantipi dhammassa pariyesitabbā.6.15Yathā ca bhagavatā pañcannaṁ indriyānaṁ saṁvaraṇaṁ desitaṁ taṇhāya niggahaṇatthaṁ icchāva hoti.6.16Deseti yathā gopālakopame sutte aññehipi suttehi bhagavā bhāsati icchāva hoti majjhimanikāye vitakko ayaṁ bhagavato desanānurūpanti iti so dhammo aññesupi veyyākaraṇesu pariyesitabbo.6.17Na hi ekaṁ hi sutte daṭṭhabbo.6.18Yujjanaṁ taṁ gahetabbaṁ.

7.1Tattha katamaṁ anuññātaṁ?7.2Yaṁ kiñci suttaṁ bhagavatā na bhāsitaṁ tañca suttesuyeva dissati, evametaṁ dhāretabbaṁ.7.3Yathā asukena bhāsitanti, taṁ suttaṁ vīmaṁsitabbaṁ.7.4Kiṁ nu kho imaṁ suttaṁ anuññātaṁ khamaṁ bhagavato udāhu nānuññātaṁ khamaṁ, kiñci rūpañca suttaṁ bhagavato anuññātaṁ khamaṁ kiñci rūpañca nānuññātaṁ khamaṁ?7.5Yaṁ sabbaso anotāretvā dasabalo gocaraṁ deseti, taṁ sabbaṁ suttaṁ bhagavato nānuññātaṁ khamaṁ.7.6Atthipi so sāvako dasabalānaṁ gocaraṁ jānāti odhiso anodhiso, taṁ pana balaṁ sabbaso na jānāti aññathā nāma savanena, yathā āyasmatā sāriputtena yena brāhmaṇo ovadito, tassa āyasmato natthi indriyabalavemattañāṇaṁ, tena puggalaparo parañca taṁ ajānanto sati uttarikaraṇīye uppādito, so bhagavatā apasādito.7.7Yathāva āyasmā mahākassapo bhāgineyyaṁ ovadati anantariyasamannāgato iddhipāṭihīrena aṅguliyo adīpetvā yaṁ sabbesaṁ dhammānaṁ kammasamādānānaṁ hetuso ṭhānaso yathābhūtaṁ ñāṇaṁ, tassa āyasmato saṁvijjate, tena naṁ ovadati, taṁ bhagavā karoti.

8.1“Sacepi dasa pajjote,8.2dhārayissasi kassapa;8.3Neva dakkhati rūpāni,8.4cakkhu tassa na vijjatī”ti.

9.1Api ca kho yathā dūto rājavacanena sattamanusāsati, evaṁ sesānugo aññātakaṁ ghosaṁ paresaṁ deseti.9.2Anuññātakhamasuttaṁ gahetabbaṁ.9.3Ananuññātakhamaṁ na gahetabbaṁ.

10.1Tattha katamo suttasaṅkaro?10.2Pañcavidhaṁ suttaṁ, saṅkilesabhāgiyaṁ vāsanābhāgiyaṁ dassanabhāgiyaṁ bhāvanābhāgiyaṁ asekkhabhāgiyaṁ.10.3Aññaṁ ārādheyya aññaṁ deseti aññassa ca suttassa atthaṁ aññamhi sutte niddisati.10.4Suttassa vā hi anekākāraṁ atthaṁ niddisati.10.5Ariyadhammasādhane atthaṁ vivarati.10.6Vāsanābhāgiyassa atthaṁ dassanabhāgiyesu niddisati.10.7Orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ atthaṁ uddhambhāgiyesu niddisati.10.8Mudumajjhānaṁ indriyānaṁ adhimattesu suttesu niddisati.10.9Iti ayaṁ suttaṁ sambhedaṁ hetunā ca nissandena ca phalena ca niddesena ca mudumajjhādhimattatāyapi ca atthena ca byañjanena ca yo sambhedo, ayaṁ vuccati suttasaṅkaro.10.10Yo asambhedo, ayaṁ vuccati suttavicayo.

11.1Tatthāyaṁ uddānagāthā

12.1Purimānaṁ akkhaṇḍaṁ,12.2yathābhūtassa paccayo;12.3Nissando vāsanāsaddhi,12.4anuññā suttasaṅkaro.

13.1Therassa mahākaccāyanassa suttavicayo nāma catutthabhūmi.