- 0.1Peṭakopadesa
0.2Pakiṇṇakaniddesa
1.1Jhānaṁ virāgo.1.2Cattāri jhānāni vitthārena kātabbāni.1.3Tāni duvidhāni;1.4bojjhaṅgavippayuttāni ca bojjhaṅgasampayuttāni ca.1.5Tattha bojjhaṅgavippayuttāni bāhirakāni, bojjhaṅgasampayuttāni ariyapuggalāni.1.6Tattha yena cha puggalamūlāni tesaṁ nikkhipetvā rāgacarito, dosacarito, mohacarito, rāgadosacarito, rāgamohacarito, dosamohacarito, samabhāgacarito, iti imesaṁ puggalānaṁ jhānaṁ samāpajjitānaṁ pañca nīvaraṇāni paṭipakkho tesaṁ paṭighātāya yathā asamattho tīṇi akusalamūlāni niggaṇhāti.1.7Lobhena akusalamūlena abhijjhā ca uddhaccañca uppilavataṁ alobhena kusalamūlena niggaṇhāti, kukkuccañca vicikicchā ca mohapakkho, taṁ amohena niggaṇhāti.1.8Doso ca thinamiddhañca dosapakkho, taṁ adosena niggaṇhāti.
2.1Tattha alobhassa pāripūriyā nekkhammavitakkaṁ vitakketi.2.2Tattha adosassa pāripūriyā abyāpādavitakkaṁ vitakketi.2.3Tattha amohassa pāripūriyā avihiṁsāvitakkaṁ vitakketi.2.4Tattha alobhassa pāripūriyā vivitto hoti kāmehi.2.5Tattha adosassa pāripūriyā amohassa pāripūriyā ca vivitto hoti pāpakehi akusalehi dhammehi, savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
3.1Vitakkāti tayo vitakkā—3.2nekkhammavitakko abyāpādavitakko avihiṁsāvitakko.3.3Tattha paṭhamābhinipāto vitakko, paṭiladdhassa vicaraṇaṁ vicāro.3.4Yathā puriso dūrato purisaṁ passati āgacchantaṁ, na ca tāva jānāti eso itthīti vā purisoti vā yadā tu paṭilabhati itthīti vā purisoti vā evaṁ vaṇṇoti vā evaṁ saṇṭhānoti vā ime vitakkayanto uttari upaparikkhanti kiṁ nu kho ayaṁ sīlavā udāhu dussīlo aḍḍho vā duggatoti vā.3.5Evaṁ vicāro vitakke appeti, vicāro cariyati ca anuvattati ca.3.6Yathā pakkhī pubbaṁ āyūhati pacchā nāyūhati yathā āyūhanā evaṁ vitakko, yathā pakkhānaṁ pasāraṇaṁ evaṁ vicāro anupālati vitakketi vicarati vicāreti.3.7Vitakkayati vitakketi, anuvicarati vicāreti.3.8Kāmasaññāya paṭipakkho vitakko, byāpādasaññāya vihiṁsasaññāya ca paṭipakkho vicāro.3.9Vitakkānaṁ kammaṁ akusalassa amanasikāro, vicārānaṁ kammaṁ jeṭṭhānaṁ saṁvāraṇā.3.10Yathā paliko tuṇhiko sajjhāyaṁ karoti evaṁ vitakko, yathā taṁyeva anupassati evaṁ vicāro.3.11Yathā apariññā evaṁ vitakko.3.12Yathā pariññā evaṁ vicāro.3.13Niruttipaṭisambhidāyañca paṭibhānapaṭisambhidāyañca vitakko, dhammapaṭisambhidāyañca atthapaṭisambhidāyañca vicāro.3.14Kallitā kosallattaṁ cittassa vitakko, abhinīhārakosallaṁ cittassa vicāro.3.15Idaṁ kusalaṁ idaṁ akusalaṁ idaṁ bhāvetabbaṁ idaṁ pahātabbaṁ idaṁ sacchikātabbanti vitakko, yathā pahānañca bhāvanā ca sacchikiriyā ca evaṁ vicāro.3.16Imesu vitakkavicāresu ṭhitassa duvidhaṁ dukkhaṁ na uppajjati kāyikañca cetasikañca;3.17duvidhaṁ sukhaṁ uppajjati kāyikañca cetasikañca.3.18Iti vitakkajanitaṁ cetasikaṁ sukhaṁ pīti kāyikaṁ sukhaṁ kāyikoyeva.3.19Yā tattha cittassa ekaggatā, ayaṁ samādhi.3.20Iti paṭhamaṁ jhānaṁ pañcaṅgavippahīnaṁ pañcaṅgasamannāgataṁ.
4.1Tesaṁyeva vitakkavicārānaṁ abhikkhaṇaṁ āsevanāya tassa tappoṇamānasaṁ hoti.4.2Tassa vitakkavicārā oḷārikā khāyanti.4.3Yañca pītisukhañca nekkhammañca oḷārikaṁ bhavati.4.4Api ca samādhijā pīti rati ca jāyati.4.5Tassa vicārārammaṇaṁ.4.6Tesaṁ vūpasamā ajjhattaṁ ceto sampasīdati.4.7Ye vitakkavicārā dve dhammānussaritabbā.4.8Paccuppannā daraṇitabbaṁ.4.9Tesaṁ vūpasamā ekodibhāvaṁ cittekaggataṁ hoti.4.10Tassa ekodibhāvena pīti pāripūriṁ gacchati.4.11Yā pīti, taṁ somanassindriyaṁ, yaṁ sukhaṁ, taṁ sukhindriyaṁ.4.12Yā cittekaggatā, ayaṁ samādhi.4.13Taṁ dutiyaṁ jhānaṁ caturaṅgasamannāgataṁ.4.14So pītiyā virāgā yāti ojahi jallasahagataṁ.
5.1Tattha somanassacittamupādānanti ca so taṁ vicinanto upekkhameva manasikaroti.5.2So pītiyā virāgā upekkhako viharati.5.3Yathā ca pītiyā sukhamānitaṁ, taṁ kāyena paṭisaṁvedeti sampajāno viharati.5.4Yena satisampajaññena upekkhāpāripūriṁ gacchati.5.5Idaṁ tatiyaṁ jhānaṁ caturaṅgasamannāgataṁ.
6.1Tathā kāyikassa sukhassa pahānāya paṭhame jhāne somanassindriyaṁ nirujjhati.6.2Dutiye jhāne dukkhindriyaṁ nirujjhati.6.3So sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.6.4Tattha catūhi indriyehi upekkhā pasādā hoti, dukkhindriyena domanassindriyena sukhindriyena somanassindriyena ca.6.5Tesaṁ nirodhā upekkhāsampajaññaṁ hoti, tattha sukhindriyena somanassindriyena ca asati hoti, tesaṁ nirodhā satimā hoti, dukkhindriyena domanassindriyena ca asampajaññaṁ, tesaṁ nirodhā sampajaññaṁ hoti, iti upekkhāya ca saññā, sato sampajāno cittekaggatā ca idaṁ vuccate ca catutthaṁ jhānaṁ.
7.1Tattha yo rāgacarito puggalo tassa sukhindriyañca somanassindriyañca;7.2yo dosacarito puggalo tassa dukkhindriyañca domanassindriyañca;7.3yo mohacarito puggalo tassa asati ca asampajaññañca.
8.1Tattha rāgacaritassa puggalassa tatiye jhāne catutthe ca anunayo nirujjhati, dosacaritassa paṭhame jhāne dutiye ca paṭighaṁ nirujjhati, mohacaritassa puggalassa paṭhame jhāne dutiye ca asampajaññaṁ nirujjhati.8.2Tatiye jhāne catutthe ca asati nirujjhati, evameva tesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ cattāri jhānāni vodānaṁ gamissanti.
9.1Tattha rāgadosacaritassa puggalassa asampajaññañca anunayo ca paṭighañca, tena hānabhāgiyaṁ jhānaṁ hoti.9.2Tattha rāgamohacaritassa puggalassa anunayattaṁ ca ādīnavaṁ dassitā, taṁ tassa hānabhāgiyaṁ jhānaṁ hoti.9.3Tattha dosamohacaritassa puggalassa paṭigho ca asati ca asampajaññañca ādīnavaṁ dassitā tena tassa hānabhāgiyaṁ jhānaṁ hoti.
10.1Tattha rāgadosamohasamabhāgacaritassa puggalassa visesabhāgiyaṁ jhānaṁ hoti, imāni cattāri jhānāni sattasu puggalesu niddisitabbāni.10.2Catūsu ca samādhīsu chandasamādhinā paṭhamaṁ jhānaṁ, vīriyasamādhinā dutiyaṁ jhānaṁ, cittasamādhinā tatiyaṁ jhānaṁ, vīmaṁsāsamādhinā catutthaṁ jhānaṁ.10.3Appaṇihitena paṭhamaṁ jhānaṁ, suññatāya dutiyaṁ jhānaṁ, animittena tatiyaṁ jhānaṁ, ānāpānassatiyā catutthaṁ jhānaṁ.10.4Kāmavitakkabyāpādānañca taṁ taṁ vūpasamena paṭhamaṁ jhānaṁ hoti, vitakkavicārānaṁ vūpasamena dutiyaṁ jhānaṁ, sukhindriyasomanassindriyānaṁ vūpasamena tatiyaṁ jhānaṁ, kāyasaṅkhārānaṁ vūpasamena catutthaṁ jhānañca.10.5Cāgādhiṭṭhānena paṭhamaṁ jhānaṁ, saccādhiṭṭhānena dutiyaṁ jhānaṁ, paññādhiṭṭhānena tatiyaṁ jhānaṁ, upasamādhiṭṭhānena catutthaṁ jhānaṁ.10.6Imāni cattāri jhānāni saṅkhepaniddesena niddiṭṭhāni, tattha samādhindriyaṁ pāripūriṁ gacchati.10.7Anuvattanakāni cattāri, tattha yo paṭhamaṁ jhānaṁ nissāya āsavakkhayaṁ pāpuṇāti, so sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya domanassindriyapaṭipakkhena.10.8Yo dutiyaṁ jhānaṁ nissāya āsavānaṁ khayaṁ pāpuṇāti, so sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya dukkhindriyapaṭipakkhena.10.9Yo tatiyaṁ jhānaṁ nissāya āsavānaṁ khayaṁ pāpuṇāti, so sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya somanassindriyapaṭipakkhena.10.10Yo catutthaṁ jhānaṁ nissāya āsavānaṁ khayaṁ pāpuṇāti, so sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya sukhindriyapaṭipakkhena gato.
11.1Pakiṇṇakaniddeso.