0.32.6. Paṭisambhidākathā
1.02.6.1. Dhammacakkapavattanavāra
1.1PTS 2.147Evaṁ me sutaṁ—1.2ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.1.3Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi—
2.1“Dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā.2.2Katame dve?2.3Yo cāyaṁ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṁhito;2.4yo cāyaṁ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṁhito.2.5Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
3.1Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?3.2Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—3.3sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.3.4Ayaṁ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.
4.1PTS 2.148Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ.4.2Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṁ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ;4.3saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.4.4Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ—4.5yāyaṁ taṇhā ponobhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—4.6kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.4.7Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ—4.8yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.4.9Idaṁ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ—4.10ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—4.11sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
5.1‘Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.5.2‘Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ pariññeyyan’ti me, bhikkhave …pe…5.3pariññātanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
6.1‘Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.6.2‘Taṁ kho panidaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahātabban’ti me, bhikkhave …pe…6.3pahīnanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
7.1‘Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.7.2‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ sacchikātabban’ti me, bhikkhave …pe…7.3sacchikatanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
8.1‘Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.8.2‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvetabban’ti me, bhikkhave …pe…8.3bhāvitanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
9.1PTS 2.149Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ na suvisuddhaṁ ahosi, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
10.1Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ suvisuddhaṁ ahosi, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.10.2Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi—10.3‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
11.1Idamavoca bhagavā.11.2Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
12.1Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—12.2“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ, sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
13.1Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṁ—13.2“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.13.3Bhummānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṁ …13.4cātumahārājikānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā tāvatiṁsā devā …pe…13.5yāmā devā …pe…13.6tusitā devā …pe…13.7nimmānaratī devā …pe…13.8paranimmitavasavattī devā …pe…13.9brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṁ—13.10“etaṁ bhagavatā bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin”ti.
14.1Itiha tena khaṇena tena layena tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi.14.2Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṁ devānubhāvanti.
15.1Atha kho bhagavā imaṁ udānaṁ udānesi—15.2“aññāsi vata bho koṇḍañño;15.3aññāsi vata bho koṇḍañño”ti.15.4Iti hidaṁ āyasmato koṇḍaññassa “aññāsikoṇḍañño”tveva nāmaṁ ahosi.
16.1PTS 2.150“‘<b>Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan’</b>ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.
17.1Cakkhuṁ udapādīti—17.2kenaṭṭhena?17.3Ñāṇaṁ udapādīti—17.4kenaṭṭhena?17.5Paññā udapādīti—17.6kenaṭṭhena?17.7Vijjā udapādīti—17.8kenaṭṭhena?17.9Āloko udapādīti—17.10kenaṭṭhena?17.11<b>Cakkhuṁ udapādī</b>ti—17.12dassanaṭṭhena.17.13<b>Ñāṇaṁ udapādī</b>ti—17.14ñātaṭṭhena.17.15<b>Paññā udapādī</b>ti—17.16pajānanaṭṭhena.17.17<b>Vijjā udapādī</b>ti—17.18paṭivedhaṭṭhena.17.19<b>Āloko udapādī</b>ti—17.20obhāsaṭṭhena.
18.1Cakkhuṁ dhammo, ñāṇaṁ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo.18.2Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.18.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.18.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.18.5Tena vuccati—18.6“dhammesu ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā”.
19.1Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho.19.2Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.19.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.19.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.19.5Tena vuccati—19.6“atthesu ñāṇaṁ atthapaṭisambhidā”.
20.1Pañca dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.20.2Imā dasa niruttiyo niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.20.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.20.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.20.5Tena vuccati—20.6“niruttīsu ñāṇaṁ niruttipaṭisambhidā”.
21.1Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni.21.2Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.21.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.21.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.21.5Tena vuccati—21.6“paṭibhānesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā”.
22.1“‘Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ pariññeyyan’ti …pe…22.2pariññātanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.
23.1PTS 2.151Cakkhuṁ udapādīti—23.2kenaṭṭhena?23.3Ñāṇaṁ udapādīti—23.4kenaṭṭhena?23.5Paññā udapādīti—23.6kenaṭṭhena?23.7Vijjā udapādīti—23.8kenaṭṭhena?23.9Āloko udapādīti—23.10kenaṭṭhena?23.11<b>Cakkhuṁ udapādī</b>ti—23.12dassanaṭṭhena.23.13<b>Ñāṇaṁ udapādī</b>ti—23.14ñātaṭṭhena.23.15<b>Paññā udapādī</b>ti—23.16pajānanaṭṭhena.23.17<b>Vijjā udapādī</b>ti—23.18paṭivedhaṭṭhena.23.19<b>Āloko udapādī</b>ti—23.20obhāsaṭṭhena.
24.1Cakkhuṁ dhammo, ñāṇaṁ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo.24.2Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.24.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.24.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.24.5Tena vuccati—24.6“dhammesu ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā”.
25.1Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho.25.2Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.25.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.25.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.25.5Tena vuccati—25.6“atthesu ñāṇaṁ atthapaṭisambhidā”.
26.1Pañca dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.26.2Imā dasa niruttiyo niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.26.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.26.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.26.5Tena vuccati—26.6“niruttīsu ñāṇaṁ niruttipaṭisambhidā”.
27.1Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni.27.2Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.27.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.27.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.27.5Tena vuccati—27.6“paṭibhānesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā”.
28.1Dukkhe ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
29.1PTS 2.152“‘<b>Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan</b>’ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…29.2āloko udapādi.29.3‘Taṁ kho panidaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ pahātabban’ti …pe…29.4pahīnanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…29.5āloko udapādi …pe… ”.
30.1Dukkhasamudaye ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
31.1“‘<b>Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan</b>’ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…31.2āloko udapādi.31.3‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ sacchikātabban’ti …pe…31.4sacchikatanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…31.5āloko udapādi …pe… ”.
32.1Dukkhanirodhe ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
33.1“‘<b>Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan</b>’ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…33.2āloko udapādi.33.3‘Taṁ kho panidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ bhāvetabban’ti …pe…33.4bhāvitanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…33.5āloko udapādi …pe… ”.
34.1Dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
35.1Catūsu ariyasaccesu saṭṭhi dhammā, saṭṭhi atthā, vīsatisataniruttiyo, cattālīsañca dve ca ñāṇasatāni.
36.02.6.2. Satipaṭṭhānavāra
36.1“‘Ayaṁ kāye kāyānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…36.2āloko udapādi.36.3Sā kho panāyaṁ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave …pe…36.4bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…36.5āloko udapādi”.
37.1“Ayaṁ vedanāsu …pe…37.2ayaṁ citte …pe…37.3ayaṁ dhammesu dhammānupassanāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…37.4āloko udapādi.37.5Sā kho panāyaṁ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbāti …pe…37.6bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…37.7āloko udapādi”.
38.1PTS 2.153“‘<b>Ayaṁ kāye kāyānupassanā</b>’ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…38.2āloko udapādi …pe…38.3sā kho panāyaṁ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti …pe…38.4bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.
39.1Cakkhuṁ udapādīti—39.2kenaṭṭhena?39.3Ñāṇaṁ udapādīti—39.4kenaṭṭhena?39.5Paññā udapādīti—39.6kenaṭṭhena?39.7Vijjā udapādīti—39.8kenaṭṭhena?39.9Āloko udapādīti—39.10kenaṭṭhena?39.11<b>Cakkhuṁ udapādī</b>ti—39.12dassanaṭṭhena.39.13<b>Ñāṇaṁ udapādī</b>ti—39.14ñātaṭṭhena.39.15<b>Paññā udapādī</b>ti—39.16pajānanaṭṭhena.39.17<b>Vijjā udapādī</b>ti—39.18paṭivedhaṭṭhena.39.19<b>Āloko udapādī</b>ti—39.20obhāsaṭṭhena.
40.1Cakkhuṁ dhammo, ñāṇaṁ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo.40.2Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.40.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.40.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.40.5Tena vuccati—40.6“dhammesu ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā”.
41.1Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho.41.2Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.41.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.41.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.41.5Tena vuccati—41.6“atthesu ñāṇaṁ atthapaṭisambhidā”.
42.1Pañca dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.42.2Imā dasa niruttiyo niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.42.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.42.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.42.5Tena vuccati—42.6“niruttīsu ñāṇaṁ niruttipaṭisambhidā”.
43.1Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni.43.2Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.43.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.43.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.43.5Tena vuccati—43.6“paṭibhānesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā”.
44.1Kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhāne pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
45.1PTS 2.154“<b>Ayaṁ vedanāsu</b> …pe…45.2<b>ayaṁ citte</b> …pe…45.3<b>ayaṁ dhammesu dhammānupassanā</b>ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…45.4āloko udapādi …pe…45.5sā kho panāyaṁ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbāti …pe…45.6bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…45.7āloko udapādi …pe… ”.
46.1Dhammesu dhammānupassanā satipaṭṭhāne pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
47.1Catūsu satipaṭṭhānesu saṭṭhi dhammā, saṭṭhi atthā, vīsatisataniruttiyo, cattālīsañca dve ca ñāṇasatāni.
48.02.6.3. Iddhipādavāra
48.1“Ayaṁ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…48.2āloko udapādi.48.3So kho panāyaṁ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave …pe…48.4bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…48.5āloko udapādi.
49.1Ayaṁ vīriyasamādhi …pe…49.2ayaṁ cittasamādhi …pe…49.3ayaṁ vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…49.4āloko udapādi.49.5So kho panāyaṁ vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…49.6āloko udapādi”.
50.1“‘Ayaṁ <b>chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo</b>’ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…50.2āloko udapādi …pe…50.3so kho panāyaṁ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti …pe…50.4bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.
51.1Cakkhuṁ udapādīti—51.2kenaṭṭhena?51.3Ñāṇaṁ udapādīti—51.4kenaṭṭhena?51.5Paññā udapādīti—51.6kenaṭṭhena?51.7Vijjā udapādīti—51.8kenaṭṭhena?51.9Āloko udapādīti—51.10kenaṭṭhena?51.11<b>Cakkhuṁ udapādī</b>ti—51.12dassanaṭṭhena.51.13<b>Ñāṇaṁ udapādī</b>ti—51.14ñātaṭṭhena.51.15<b>Paññā udapādī</b>ti—51.16pajānanaṭṭhena.51.17<b>Vijjā udapādī</b>ti—51.18paṭivedhaṭṭhena.51.19<b>Āloko udapādī</b>ti—51.20obhāsaṭṭhena.
52.1PTS 2.155Cakkhuṁ dhammo, ñāṇaṁ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo.52.2Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.52.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.52.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.52.5Tena vuccati—52.6“dhammesu ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā”.
53.1Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho.53.2Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.53.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.53.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.53.5Tena vuccati—53.6“atthesu ñāṇaṁ atthapaṭisambhidā”.
54.1Pañca dhamme sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṁ byañjananiruttābhilāpā.54.2Imā dasa niruttiyo niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.54.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.54.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.54.5Tena vuccati—54.6“niruttīsu ñāṇaṁ niruttipaṭisambhidā”.
55.1Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni.55.2Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca.55.3Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā.55.4Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā.55.5Tena vuccati—55.6“paṭibhānesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā”.
56.1Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgate iddhipāde pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
57.1“Ayaṁ <b>vīriyasamādhi</b> …pe…57.2ayaṁ <b>cittasamādhi</b> …pe…57.3ayaṁ <b>vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo</b>ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…57.4āloko udapādi …pe…57.5so kho panāyaṁ vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti …pe…57.6bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…57.7āloko udapādi …pe… ”.
58.1Vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgate iddhipāde pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṁsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.
59.1Catūsu iddhipādesu saṭṭhi dhammā, saṭṭhi atthā, vīsatisataniruttiyo, cattālīsañca dve ca ñāṇasatāni.
60.02.6.4. Sattabodhisattavāra
60.1PTS 2.156“‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…60.2āloko udapādi.60.3‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…60.4āloko udapādi”.60.5Vipassissa bodhisattassa veyyākaraṇe dasa dhammā, dasa atthā, vīsati niruttiyo, cattālīsaṁ ñāṇāni.
61.1“‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, sikhissa bodhisattassa …pe…61.2vessabhussa bodhisattassa …pe…61.3kakusandhassa bodhisattassa …pe…61.4koṇāgamanassa bodhisattassa …pe…61.5kassapassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…61.6āloko udapādi.61.7‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, kassapassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…61.8āloko udapādi”.61.9Kassapassa bodhisattassa veyyākaraṇe dasa dhammā, dasa atthā, vīsati niruttiyo, cattālīsaṁ ñāṇāni.
62.1“‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, gotamassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…62.2āloko udapādi.62.3‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, gotamassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi …pe…62.4āloko udapādi”.62.5Gotamassa bodhisattassa veyyākaraṇe dasa dhammā, dasa atthā, vīsati niruttiyo, cattālīsaṁ ñāṇāni.
63.1Sattannaṁ bodhisattānaṁ sattasu veyyākaraṇesu sattati dhammā, sattati atthā, cattālīsasataṁ niruttiyo, asīti ca dve ca ñāṇasatāni.
64.02.6.5. Abhiññādivāra
64.1“‘Yāvatā abhiññāya abhiññaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.64.2Aphassito paññāya abhiññaṭṭho natthī’ti—64.3cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.64.4Abhiññāya abhiññaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
65.1PTS 2.157“‘Yāvatā pariññāya pariññaṭṭho …pe…65.2yāvatā pahānassa pahānaṭṭho …pe…65.3yāvatā bhāvanāya bhāvanaṭṭho …pe…65.4yāvatā sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.65.5Aphassito paññāya sacchikiriyaṭṭho natthī’ti—65.6cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.65.7Sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
66.1Abhiññāya abhiññaṭṭhe, pariññāya pariññaṭṭhe, pahānāya pahānaṭṭhe, bhāvanāya bhāvanaṭṭhe, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhe pañcavīsasataṁ dhammā, pañcavīsasataṁ atthā, aḍḍhateyyāni niruttisatāni, pañca ñāṇasatāni.
67.02.6.6. Khandhādivāra
67.1“‘Yāvatā khandhānaṁ khandhaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.67.2Aphassito paññāya khandhaṭṭho natthī’ti—67.3cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.67.4Khandhānaṁ khandhaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
68.1“‘Yāvatā dhātūnaṁ dhātuṭṭho …pe…68.2yāvatā āyatanānaṁ āyatanaṭṭho …pe…68.3yāvatā saṅkhatānaṁ saṅkhataṭṭho …pe…68.4yāvatā asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.68.5Aphassito paññāya asaṅkhataṭṭho natthī’ti—68.6cakkhuṁ udapādi …pe…68.7āloko udapādi”.68.8Asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
69.1Khandhānaṁ khandhaṭṭhe, dhātūnaṁ dhātuṭṭhe, āyatanānaṁ āyatanaṭṭhe saṅkhatānaṁ saṅkhataṭṭhe, asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhe pañcavīsatisataṁ dhammā, pañcavīsatisataṁ atthā, aḍḍhateyyāni niruttisatāni, pañca ñāṇasatāni.
70.02.6.7. Saccavāra
70.1“‘Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.70.2Aphassito paññāya dukkhaṭṭho natthī’ti—70.3cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.70.4Dukkhassa dukkhaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
71.1“‘Yāvatā samudayassa samudayaṭṭho …pe…71.2yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭho …pe…71.3yāvatā maggassa maggaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.71.4Aphassito paññāya maggaṭṭho natthī’ti—71.5cakkhuṁ udapādi …pe…71.6āloko udapādi”.71.7Maggassa maggaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
72.1Catūsu ariyasaccesu sataṁ dhammā, sataṁ atthā, dve niruttisatāni, cattāri ñāṇasatāni.
73.02.6.8. Paṭisambhidāvāra
73.1“‘Yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.73.2Aphassito paññāya atthapaṭisambhidaṭṭho natthī’ti—73.3cakkhuṁ udapādi …pe…73.4āloko udapādi”.73.5Atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
74.1PTS 2.158“‘Yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭho …pe…74.2yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭho …pe…74.3yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya.74.4Aphassito paññāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho natthī’ti—74.5cakkhuṁ udapādi …pe…74.6āloko udapādi”.74.7Paṭibhānapaṭisambhidaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
75.1Catūsu paṭisambhidāsu sataṁ dhammā, sataṁ atthā, dve niruttisatāni, cattāri ñāṇasatāni.
76.02.6.9. Chabuddhadhammavāra
76.1“‘Yāvatā indriyaparopariyattañāṇaṁ, ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya.76.2Aphassitaṁ paññāya indriyaparopariyattañāṇaṁ natthī’ti—76.3cakkhuṁ udapādi …pe…76.4āloko udapādi”.76.5Indriyaparopariyattañāṇe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
77.1“‘Yāvatā sattānaṁ āsayānusaye ñāṇaṁ …pe…77.2yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṁ …pe…77.3yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ …pe…77.4yāvatā sabbaññutaññāṇaṁ …pe…77.5yāvatā anāvaraṇaṁ ñāṇaṁ, ñātaṁ diṭṭhaṁ viditaṁ sacchikataṁ phassitaṁ paññāya.77.6Aphassitaṁ paññāya anāvaraṇaṁ ñāṇaṁ natthī’ti—77.7cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi”.77.8Anāvaraṇe ñāṇe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsaṁ niruttiyo, sataṁ ñāṇāni.
78.1Chasu buddhadhammesu diyaḍḍhasataṁ dhammā, diyaḍḍhasataṁ atthā, tīṇi niruttisatāni, cha ñāṇasatāni.
79.1Paṭisambhidādhikaraṇe aḍḍhanavadhammasatāni, aḍḍhanavaatthasatāni, niruttisahassañca satta ca niruttisatāni, tīṇi ca ñāṇasahassāni, cattāri ca ñāṇasatānīti.
79.2Paṭisambhidākathā niṭṭhitā.